Yahyo ibn al-Batriq
Yahyo (yoki Yuhanna) ibn al-Bitriq (796–806-yillarda faoliyat yuritgan) – ossuriyalik olim, qadimgi yunon tilidagi matnlarni arab tiliga tarjima qilgan kashshof insonlardan. Abbosiylar xalifaligi davrida yunon tilidan arab tiliga tarjima harakatining dastlabki vakillaridan biri. Xalifa al-Maʼmun uchun Galen Klavdiy va Gippokratning tibbiyotga oid yirik asarlarini[1] tarjima qilgan, shuningdek, Ptolemey Klavdiyning „Tetrabiblos“ asarini ham arab tiliga oʻgirgan[2].
Oʻsha davrda tarjimonlik toʻliq shakllangan kasb boʻlmaganligi sababli, al-Batriq tarjima jarayonida koʻpincha matnni soʻzma-soʻz oʻgirgan yoki arab tilida muqobili yoʻq boʻlgan soʻzlarni transliteratsiya orqali oʻzlashtirgan[3].
Yahyo XII asr oʻrtalarida tarjima qilingan „Sirr al-Asror“ („Davlat boshqaruvi ilmi kitobi: Davlat ishlarini toʻgʻri yoʻlga qoʻyish haqida“) ensiklopedik asarini tarjima qilgan boʻlib, ushbu asar oʻrta asrlarda lotin tiliga tarjima qilingan va „Secretum Secretorum“ („Sirlar siri“) nomi bilan mashhur boʻlgan. Asarda davlat boshqaruvi, axloq, fizionomika, astrologiya, alximiya, sehr, tibbiyot kabi turli mavzular yoritilgan. Ushbu risolaning asl manbasi nomaʼlum boʻlib qolmoqda. Kitobning yunon tilidagi asl nusxasi topilmagan, biroq al-Batriq oʻzining arab tilidagi asarida bu risola yunon tilidan suryoniy tiliga, undan esa arab tiliga tarjima qilinganini daʼvo qilgan.
Manbalar
- ↑ Hamid Naseem Rafiabad, ed. World Religions and Islam: A Critical Study, Part 1 :149.
- ↑ De Lacy O'Leary, How Greek Science Passed to the Arabs 1949, Ch. XII.
- ↑ I. M. N. Al-Jubour, History Of Islamic Philosophy: With View Of Greek Philosophy,,, 2004:193: al-Jubour singles out al-Batriq among „several translators… particularly capable in their fields.“