Yaʼqub ibn Killis
Abu al-Faraj Yaʼqub ibn Yusuf ibn Killis (arabcha: يعقوب ابن كلس) – (taxminan 930–991), asosan, Ibn Killis nomi bilan tanilgan. Ixshidiylar davlati davrida yuqori martabali amaldor boʻlgan va keyinchalik 979-yildan 991-yilda vafotiga qadar Fotimiylar xalifaligida vazir lavozimida xizmat qilgan.
Yaʼqub ibn Yusuf ibn Killis taxminan 930-yilda Bagʻdodda yahudiy oilada tugʻilgan. Uning oilasi Suriyaga koʻchib oʻtgach, 943-yilda Ibn Killis Misrga kelgan va u yerda Abulmisk Kafurning xizmatiga kirgan. Ibn Killis uy xoʻjaligi va mulk boshqaruvchisi lavozimiga tayinlangach, Misr davlatining moliyaviy ishlariga mas’ul boʻlgan. 967-yilda islomni qabul qilgan boʻlsa-da, Kofurning oʻrniga kelgan merosxoʻrlarning ishonchini yoʻqotganidan soʻng qamoqqa tashlangan. Biroq pul evaziga ozodlikka chiqqan va Ifriqiyaga borib, u yerda Fotimiylar xalifasi al-Mu’izz xizmatiga kirgan.
969-yilda Fotimiylar Misrni zabt etganidan soʻng, Ibn Killis yana Misrga qaytib keldi va mamlakat iqtisodiyotini boshqarish uchun tayinlandi hamda davlat moliyasini tartibga solishga muvaffaq boʻldi. 979-yilda Javhar as-Siqilliy lavozimidan boʻshatilgach, Ibn Killis xalifa al-Aziz tomonidan vazir etib tayinlandi. U bu lavozimni 991-yilda vafotiga qadar egallab turdi. Ibn Killis madaniyat va ilm-fan homiysi sifatida ham tanilgan.
Adabiyotlar
- al-Imad, Leila S.. The Fatimid Vizierate (979-1172). Berlin: Klaus Schwarz Verlag, 1990. ISBN 3-922968-82-1. , pp. 80–96
- Canard, Marius (1971). "Ibn Killis". in Lewis, B.. Encyclopaedia of Islam. Volume III: H–Iram (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. 840–841 b. OCLC 495469525. http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_3259.
- Cohen, Mark R.; Somekh, Sasson (1990). "In the Court of Yaʿqūb Ibn Killis: A Fragment from the Cairo Genizah". Jewish Quarterly Review 80 (3/4): 283–314. doi:10.2307/1454972. https://archive.org/details/jewish-quarterly-review_january-april-1990_80_3-4/page/283.
- Saker, Susanna. Der Wille zur Macht: der fatimidische Wesir Ya'qūb ibn Killis (German). Berlin: Klaus Schwarz Verlag, 2003. ISBN 3-87997-312-1.
- Walker, Paul E. (2017). "Ibn Killis". in Fleet, Kate; Krämer, Gudrun; Matringe, Denis et al.. Encyclopaedia of Islam (3- nashri). Brill Online. doi:10.1163/1573-3912_ei3_COM_3087. ISSN 1873-9830. https://doi.org/10.1163/1573-3912_ei3_COM_3087.