Xunuklik

Xunuklik — estetika tushunchasi. Inson goʻzalligi, shaʼni, qadr-qimmati va ideal tasavvurlarga xilof keladigan xususiyat, narsa va hodisani ifodalaydi. Goʻzamiknint aksi. X. kishida turli xil salbiy his-tuygʻu, noxush kayfiyat, taassuf va nafrat qoʻzgʻatadi, yoqimsiz taassurot qoldiradi. X. — oʻzida nuqsonni ifodalaydi. U — insonning intellektual va iroda kuchiga boʻysunishi mumkin boʻlgan, shaxs, jamiyat uchun toʻgʻridan-toʻgʻri xavf tugʻdirmaydigan, kelajakda insoniy imkoniyatlar doirasida shaklan yoki mazmunan ijobiy oʻzgarish kasb eta oladigan muvaqqat xususiyat. Shu nuqtayi nazardan goʻzallik bilan uzviy bogʻlik. Qad. xitoy donishmandlari X.ning ham oʻziga xos ahamiyati borligini taʼkidlab, odamlar X. orqali goʻzallik nimaligini anglab yetadilar, degan fikrni bildiradilar (Lao Szi). Yunon mutafakkirlari goʻzallikning X.ka oʻtib turishi mumkinligini aytadilar, bu fikrni yosh, goʻzal yigitning keyinchalik kasal qariyaga aylanishi bilan izohlaydilar (Aristotel). Shu maʼnoda X.ni qadrning qadrsizlanishi tarzida talqin qilish mumkin. X. sanʼat asariga koʻchganida, sanʼatkor mahorati va sanʼat qonuniyatlari vositasida oʻzining obyektdagi jirkantiruvchi jihatlarini yoʻqotadi, goʻzallikka aylanadi, ayni paytda, mazkur obyektga boʻlgan insondagi salbiy munosabat ongida saqlanib qolaveradi. Bu holat badiiy asarni idrok etuvchi kishining axloqiy estetik tarbiyasiga taʼsir koʻrsatadi.