Kontent qismiga oʻtish

Xrenovy oroli

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Xrenoviy

Xrenoviy oroli
Script error: The function "infobox_pushpin_map" does not exist.
Geography
Administration
_BLANK_
Federatsiya subyekti Novosibirsk viloyati

Xrenoviy (shuningdek, Umovskiy va Staroberdskiy deb ataladi) — Novosibirskoye vodoxranilishchedagi kichik, yashash mavjud bo‘lmagan orol. U Berdsk shahri yaqinida, Berdskaya kосаsi atrofida joylashgan. Orolning rasmiy xaritalardagi nomi Umovskiy bo‘lib, Xrenoviy nomi mahalliy aholi orasida keng tarqalgan. 2025-yilda Berdsk tarixiy-badiiy muzeyi xodimi ham orolning Umovskiy, Xrenoviy va Staroberdskiy nomlari mavjudligini tasdiqlagan[1].

Joylashuvi va nomi

Xrenoviy oroli Novosibirskoye vodoxranilishcheda, Berdsk shahri yaqinida joylashgan. Uning geografik koordinatalari 54°46′54″N 83°00′49″E / 54.78167°N 83.01361°E / 54.78167; 83.01361. Orol Berdskaya kosasiga yaqin joylashgan[2].

Orolning «Xrenoviy» nomi uning hududida o‘sgan yovvoyi xren o‘simligi bilan bog‘liq. Orolning yana bir nomi — Umovskiy — navigatsiya xaritalarida qo‘llanadi, Xrenoviy nomi esa xalq orasida keng tarqalgan[3].

Tarixiy ahamiyati

Novosibirskoye suv ombori barpo etilishidan oldin hozirgi orol hududi quruqlikning bir qismi bo‘lgan. Bu hudud Berdsk shahrining eski qismi tarkibiga kirgan. Novosibirsk GES qurilishi va suv omborining to‘ldirilishi natijasida eski Berdskning katta qismi suv ostida qolgan, orol esa quruqlikning saqlanib qolgan kichik qismi sifatida ajralib qolgan[4].

Orol shu sababli eski Berdsk tarixining suv ostida qolgan hududlari bilan bog‘liq muhim tarixiy joylardan biri hisoblanadi. Suv sathi pasaygan davrlarda eski shahar hududining ayrim qismlari va tarixiy buyumlar qoldiqlari ko‘rinishi mumkin[5].

Orol yaqinida 1808-yilda qurilgan tosh Sretenskiy xrami joylashgan edi. Suv sathi keskin pasayganda xram poydevorining ayrim qismlari ko‘rinib qoladi[6].

Arxeologik topilmalar

Orolda arxeologik tadqiqotlar olib borilgan. Tadqiqotlar davomida bronza davriga oid tosh gurzi — qurol yoki marosimiy buyum sifatida ishlatilgan tosh gurzi topilgan. U bronza davrining miloddan avvalgi III ming yillik oxiri — II ming yillik boshlariga mansub deb sanaladi[7].

Suv sathi pasaygan davrlarda orol atrofida eski Berdsk hududiga tegishli turli tarixiy buyumlar ham topilgan. Bu holat orolning suv ostida qolgan shahar tarixini o‘rganishdagi ahamiyatini oshiradi[8].

Hozirgi holati

Xrenoviy oroli suv va to‘lqinlar ta’sirida asta-sekin yemirilmoqda. Mahalliy tarix tadqiqotchilari ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi yillarda orolning hajmi sezilarli darajada kichraygan va kelajakda butunlay suv ostida qolishi mumkin[9].

2025-yilda mahalliy tashabbuskorlar orolda obodonlashtirish ishlarini amalga oshirish va tarixiy yodgorlik belgisini o‘rnatish tashabbusini ilgari surgan. Tashabbusda Berdsk tarixiy-badiiy muzeyi va shahar jamoat tashkilotlari vakillari ishtirok etgan[10].


Manbalar

  1. ↑ [[1](https://berdsk-online.ru/news/obshchestvo/fotografii-starogo-berdska-2025-kak-vyglyadit-ostrov-hrenovyj/) „Фотографии старого Бердска – 2025. Как выглядит остров Хреновый“]. Бердск-Онлайн (2025-yil 24-aprel). Qaraldi: 2026-yil 22-sentyabr.
  2. ↑ [[2](https://en.wikipedia.org/wiki/Khrenovy_Island) „Khrenovy Island“]. Wikipedia. Qaraldi: 2026-yil 22-sentyabr.
  3. ↑ [[3](https://nsknews.info/news/razgovor-ob-istorii-ruiny-cerkvi-ischezayushchiy-ostrov-i-oskolki-istorii) „Разговор об истории: руины церкви, исчезающий остров и осколки истории“]. Новосибирские новости. Qaraldi: 2026-yil 22-sentyabr.
  4. ↑ [[4](https://berdsk-online.ru/news/obshchestvo/100-letnie-artefakty-pokazalo-obskoe-more-v-berdske-otkrylos-nadgrobe-larionova/) „100-летние артефакты показало Обское море в Бердске“]. Бердск-Онлайн. Qaraldi: 2026-yil 22-sentyabr.
  5. ↑ [[5](https://berdsk-online.ru/news/obshchestvo/100-letnie-artefakty-pokazalo-ob-skoe-more-v-berdske-otkrylos-nadgrobe-larionova/) „100-летние артефакты показало Обское море в Бердске“]. Бердск-Онлайн. Qaraldi: 2026-yil 22-sentyabr.
  6. ↑ [[6](https://nsk.om1.ru/news/society/414566-khrenovyjj_tanvan_i_sapozhok__top_absurdnykh_nazvanijj_ostrovov_novosibirska_kotorye_udivjat_dazhe_mestnykh/) „Хреновый, ТаньВань и Сапожок — топ абсурдных названий островов Новосибирска“]. OM1 Новосибирск (2026-yil 6-aprel). Qaraldi: 2026-yil 22-sentyabr.
  7. ↑ [[7](https://en.wikipedia.org/wiki/Khrenovy_Island) „Khrenovy Island“]. Wikipedia. Qaraldi: 2026-yil 22-sentyabr.
  8. ↑ [[8](https://berdsk-online.ru/news/obshchestvo/100-letnie-artefakty-pokazalo-ob-skoe-more-v-berdske-otkrylos-nadgrobe-larionova/) „100-летние артефакты показало Обское море в Бердске“]. Бердск-Онлайн. Qaraldi: 2026-yil 22-sentyabr.
  9. ↑ [[9](https://nsknews.info/news/razgovor-ob-istorii-ruiny-cerkvi-ischezayushchiy-ostrov-i-oskolki-istorii) „Разговор об истории: руины церкви, исчезающий остров и осколки истории“]. Новосибирские новости. Qaraldi: 2026-yil 22-sentyabr.
  10. ↑ [[10](https://berdsk-bn.ru/gorozhane-iniciirujut-subbotnik-na-ostrove-umovskij-javljajushhemsja-istoricheskim-naslediem-starogo-berdska/) „Горожане инициируют субботник на острове Умовский, являющемся историческим наследием старого Бердска“]. Бердские новости (2025-yil 16-aprel). Qaraldi: 2026-yil 22-sentyabr.

Tashqi havolalar

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Xrenovy_oroli&oldid=1088829" dan olindi