Xorvatiyada oʻlim jazosi
Xorvatiyada o‘lim jazosi 1991-yilgacha mavjud boʻlgan va ayni yilda konstitutsiyaviy ravishda bekor qilingan. Oxirgi qatl 1987-yilda, Xorvatiya hali ham Yugoslaviya tarkibida boʻlgan paytda amalga oshirilgan.
Mashhur qatl etishlar
Yugoslaviya davrida bir necha sud ishlarida oʻlim jazosi tayinlangan:
- Luka Yavorina, Plavno temir yoʻl stansiyasi boshligʻi (hozirgi M604 temir yoʻlida) ish vaqtida mast holatda boʻlgan va 1949-yil 15-avgustdagi temiryoʻl halokatida 20 kishining oʻlimiga sababchi boʻlgan. U 1949-yil 24-oktabrda otib oʻldirilgan[1].
- Kazimir Antić va uning ukasi Ivan Cres orolida yashovchi Kremenić oilasini talon-taroj qilishni rejalashtirgan. Talonchilik paytida Kazimir Antić Josip Kremenićni kaltak bilan oʻldirib, uning opasi Marijani jarohatlagan. Antić 1967-yil 6-noyabrda oʻlimga hukm qilinib, 1968-yil 6-noyabrda qatl etilgan[1].
- Ferdo Darić Draganićda keksa er-xotin Petar va Bara Biličićni uxlayotgan paytda bolta bilan ularni oʻldirgan. Karlovacdagi sud uni 1970-yilda qatl ettirgan[1].
- Jovan Bugarski Samobordagi Adela Bašićning uyini talon-taroj qilishga borgan va 1964-yil 26-aprelda Adela (46 yosh) va uning qizi Dragica (23 yosh)ning tomogʻini kesib oʻldirgan. Zagrebdagi sud uni 1966-yil kuzida otib oʻldirishga hukm qilgan[1].
- Nikola Kević ikki kishini oʻldirish va bir kishini oʻldirishga urinishda aybdor deb topilgan va bu hukm Yugoslaviya Oliy sudida kuchga kirgan. U yakka kamerada va zanjirda saqlanib, 1978-yil 22-aprelda otib oʻldirilgan[1].
Xorvatiyada fuqaroga nisbatan soʻnggi qatl 1987-yilda sodir boʻlgan[2][3][4], sobiq yuk mashinasi haydovchisi Dušan Kosić 1983-yil 1-martda ishdoshi Čedomir Matijević, uning rafiqasi Slavica va ularning qizlari Dragana (2 yosh) hamda Snježana (8 oylik)ni oʻldirganligi uchun qatl qilingan[2][3]. Tergov davomida Kosić barcha jinoyatni toʻliq tan olgan, biroq sudda bu koʻrsatmani inkor etgan[4]. Karlovac okrug sudi uni 1983-yil 4-oktabrda oʻlimga hukm qilgan[2][4]. Kosić 1987-yil 29-yanvarda otib oʻldirilgan[2][3][4].
Oʻlim jazosi Xorvatiya 1990-yilda qabul qilgan konstitutsiyaning 21-moddasi bilan taqiqlangan[5].
Xorvatiya Yevropa inson huquqlari konvensiyasining oʻlim jazosini har qanday holatda taqiqlovchi 13-sonli protokolini imzolagan. Ushbu konvensiya 2002-yil 3-iyulda imzolanib, 2003-yil 3-fevralda ratifikatsiya qilingan va 2003-yil 1-iyulda kuchga kirgan[6].
1959-yildan beri qatl etilganlar
Manba: SPSK bazasi (Wayback Machine saytida 2020-10-31 sanasida arxivlangan)
| Qatl etilgan shaxs | Jinsi | Hukm sanasi | Qatl sanasi | Qatl joyi | Jinoyat | Usul |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Pavao Čekada | Erkak | 1960 | 29 Mart 1960 | Varaždin | urush jinoyatlari | otib o‘ldirish |
| Stevo Ovčar | Erkak | 6 Oktyabr 1959[7] | Dekabr 1960[8] | Osijek | militsionerni oʻldirish | |
| Jovan Bugarski | Erkak | 6 Iyun 1965 | 24 Fevral 1965[9] | Zagreb | ikki kishini oʻldirish | |
| Kazimir Antić | Erkak | 6 Noyabr 1967 | 5 Noyabr 1968[10] | Riyeka | talonchilik vaqtida oʻldirish | |
| Ferdo Dorić | Erkak | 1970 | 1970 | Karlovac | ikki kishini oʻldirish | |
| Kosta Dujić | Erkak | 27 Noyabr 1974 | 1976 | Split | ikki kishini oʻldirish | |
| Nikola Kević | Erkak | 1977 | 22 Aprel 1978[1] | Osijek | ikki kishini oʻldirish | |
| Dušan Kosić | Erkak | 4 Oktyabr 1983[11] | 29 Yanvar 1987[12] | Karlovac | koʻp kishini oʻldirish |
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Majetić, Vanja. „Smrtna kazna“ (2005-yil 26-noyabr), s. 39–42. 2014-yil 6-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 5-yanvar.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 „TAJNA POSLJEDNJE SMRTNE KAZNE 'Karlovački monstrum nije imao milosti. Morali smo ga osuditi na strijeljanje'“ (hr) (2013-yil 29-iyul). Qaraldi: 2013-yil 29-iyul.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 „Deveterostruko ubojstvo najteži zločin“ (hr). Glas Slavonije (2009-yil 27-may). 2011-yil 1-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 „Za četverostruko ubojstvo i ubojici smrt“ (hr). dalje.com (2006-yil 6-noyabr). 2013-yil 31-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 5-noyabr.
- ↑ „2. Personal and Political Liberties and Rights - Article 21“. The Constitution of the Republic of Croatia (consolidated text). Croatian Parliament. 2013-yil 26-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 22-fevral.
- ↑ „Protocol No. 13 to the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms, concerning the abolition of the death penalty in all circumstances“. 2013-yil 12-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 19-may.
- ↑ "Сеоски силеџија осуђен на смрт". Borba: 4. 7 October 1959. https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19591007%7Cpage:4%7Cquery:%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%BE%20%D0%BE%D0%B2%D1%87%D0%B0%D1%80.
- ↑ "Izvršena smrtna kazna nad ubojicom dvojice milicionera". Slobodna Dalmacija (4922): 3. 15 December 1960. https://arhiv.slobodnadalmacija.hr/pvpages/pvpages/viewPage/?pv_page_id=239021.
- ↑ "Јован Бугарски осуђен на казну смрти стрељањем". Borba: 2. 7 June 1964. https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19640607%7Cpage:2%7Cquery:%D1%98%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%20%D0%B1%D1%83%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8.
- ↑ "Погубљен Казимир Антић". Borba: 6. 6 November 1968. https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19681106%7Cpage:6%7Cquery:%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%20%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%9B.
- ↑ "Смртна казна четвороструком убици". Borba: 12. 5 October 1983. https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19831005%7Cpage:12%7Cquery:%D0%B4%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D1%83%20%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%9B%D1%83.
- ↑ "Извршена смртна казна". Borba: 16. 30 January 1987. https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19870130%7Cpage:16%7Cquery:%D0%B4%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%BC%20%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%9B%D0%B5%D0%BC.