Kontent qismiga oʻtish

Xolidiya xonaqohi masjidi va takyasi

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya


Xolidiya xonaqohi masjidi va takyasi

Xolidiya xonaqohi masjidi va takyasi (arabcha: جامع وتكية خانقاه الخالدية‎‎), shuningdek, Mzgavti Xonaqo (kurdcha: مزگەوتی خەنقە) nomi bilan ham tanilgan diniy majmua. Iroqning Kurdiston mintaqasi tarkibidagi Arbil viloyatining Arbil shahrining UNESCOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan qal’asi yaqinida joylashgan diniy majmua. Soʻfiylar masjidi, takya, kutubxona va bozorni oʻz ichiga oladi. Majmua 1805-yilda qurib bitkazilgan va 1961-yilda taʼmirlangan.

Tarixi

Masjid va unga tutash soʻfiylar xonaqohi 1805-yilda kurd musulmon olimi Mulla Hidoyatulloh al-Arbiliy tomonidan naqshbandiya tariqati darveshi Mavlono Xolid an-Naqshbandiyning buyrugʻi bilan bunyod etilgan[1][2][3][4]. Erbildagi mahalliy naqshbandiy darveshlar ushbu diniy majmuani boshqarib kelgan. Ular orasida 1961-yilda majmuani toʻliq qayta qurish va taʼmirlash ishlariga rahbarlik qilgan Shayx Muhammad Solih ham boʻlgan[1][2][3][5]. Masjid atrofida bozor shakllangan, uning qarshisida esa Shar bogʻi barpo etilgan[1][2][3]. Masjid yaqinidagi qal’a 2014-yilda UNESCOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan[6].

Kurdistonda Ayyubiylar hukmronligi davridayoq kamida 800 yillik tarixga ega boʻlgan masjid atrofidagi mahalla xonaqohning shu hududda joylashgani bilan mashhur boʻlgan va Xonaqoh mahallasi nomi bilan tanilgan[1][2][4].

Meʼmorchiligi

Diniy majmua 1218 m2 maydonni egallagan. Gʻishtdan qurilgan masjid bir vaqtning oʻzida taxminan 500 nafar kishini sigʻdira oladi[1][2]. Masjid minorasining balandligi 27 metr (89 ft) boʻlib, ikki ayvonchaga ega. Namozxona katta gumbaz bilan qoplangan[1][2]. Kutubxonada qadimiy qoʻlyozmalar, diniy kitoblar va arab, turk hamda fors tillaridagi boshqa materiallar saqlanadi[2]. Namozxonadan tashqari imom, muazzin va masjid xizmatchilari uchun ham turar joy xonalari ham mavjud[1][2].

Galereya

  • Qal’adan Shar bog‘ining panoramik ko‘rinishi, chap tomonda masjid
    Qal’adan Shar bog‘ining panoramik ko‘rinishi, chap tomonda masjid
  • Yana bir shunga o‘xshash ko‘rinish, 2011-yil
    Yana bir shunga o‘xshash ko‘rinish, 2011-yil
  • Masjidning Qal’at ko‘chasidan koʻrinishi
    Masjidning Qal’at ko‘chasidan koʻrinishi

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Guide to Heritage and Archaeological Mosques by the Diwan al-Waqf al-Suniyi
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 „The oldest shop in Erbil will be protected by UNESCO and turned into a tourist area“. Rudaw. 2024-yil 3-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 20-dekabr.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 „ar:خانقاه الخالدية.. معلم حضاري في قلب أربيل“ (ar) (2019-yil 29-may). Qaraldi: 2024-yil 20-dekabr.
  4. ↑ 4,0 4,1 „ku:گەڕەكی خانەقای هەولێر 800 ساڵ تەمەنییەتی‌“ (ku). www.knwe.org. Qaraldi: 2024-yil 20-dekabr.
  5. ↑ „ku:نەوەی لەقلەقەكەی هەولێر گەڕایەوە“ (ku). www.radionawa.com. Qaraldi: 2024-yil 20-dekabr.
  6. ↑ „Erbil Citadel“. World Heritage List. UNESCO (2025). Qaraldi: 2025-yil 4-iyul. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Xolidiya_xonaqohi_masjidi_va_takyasi&oldid=1246133" dan olindi