Xoʻja Abu Nasr Porso maqbarasi

Xoʻja Abu Nasr Porso maqbarasi
	Maqbara
	Xoʻja Abu Nasr Porso maqbarasi; زیارت خواجه ابونصر پارسا
	Fayl:Balkh la mosquee-02.jpg
	Xoja Abu Nasr Porso qabri Yashil masjidda
Mamlakat	Afgʻoniston
Shahar	Balx
Koordinatalar	36°45′30″N 66°53′48″E / 36.75833°N 66.89667°E
Meʼmoriy uslub	Islom arxitekturasi
Binokorlik	???—XV asr BE
Gumbazlar soni	1

Xoʻja Abu Nasr Porso maqbarasi (زیارت خواجه ابونصر پارسا (pashto tili)) – Xoja Abu Nasr Porso nomi bilan mashhur Naqshbandiya tariqatiga mansub mutasavvif va diniy ustoz sharafiga bagʻishlangan mavzoley boʻlib, Afgʻonistonning Balx shahri hududida joylashgan. Hozirgi kunda u Yashil masjid majmuasining bir qismi hisoblanadi.

Tarixi

Xoja Abu Nasr Porso 1461-yilda vafot etgan. Keyinchalik uning qabri ustiga maqbara temuriy sarkarda Mir Mazid Arghun tomonidan qurilgan^[1]. Biroq ayrim manbalarda maqbara qurilishi Mir Jalal al-Din Farid Arghun nomi bilan ham bogʻlanadi^[2]. Maqbara va unga tutash masjid XVI asr oxirida Shayboniylar davridagi hokim Abdul-Moʻmin bin Abdullohxon tomonidan taʼmirlangan^[3].

Mahalliy anʼanaga koʻra, Khwaja Abu Nasr Parsa qabri binoning asosiy kirish qismi – ayvon tashqarisida joylashgan deb hisoblanadi. Biroq bino ostidagi yerosti qabrxonasi qazib oʻrganilganda, belgilanmagan bir qabr topilgan. Tadqiqotchilar ushbu qabr aynan Xoja Abu Nasr Porso qabri ekanini aniqlagan^[3].

Zamonaviy davrda bu joy Sovet-Afgʻon urushi paytida vayron boʻlgan.

Meʼmorchiligi

Xoʻja Abu Nasr Porso maqbarasining meʼmoriy rejasida kvadrat shakldagi xonalar boʻlib, ular qibla yoʻnalishiga mos ravishda janubi-gʻarb – shimoli-sharq oʻqi boʻylab joylashgan xochsimon gumbazli markaziy xonani oʻrab turadi. Binoning tashqi koʻrinishida ulkan portal devori va gumbaz asosiy element sifatida ajralib turadi. Gumbazga yorugʻlik kirishi uchun sakkizta teshik mavjud, biroq ularning baʼzilari yorilib ketgan va bu gumbazning ichki tuzilishini koʻrsatib turadi. Gumbazning asosi muqarnas bilan bezatilgan boʻlib, pastki qismi gul naqshlari va sopol plitkalar bilan qoplangan. Gumbazli xonaning pastida, yer ostida, belgilanmagan qabr joylashgan kripta mavjud boʻlib, u Xoʻja Abu Nasr Porsoga tegishli deb hisoblanadi. Keyinchalik kripta gumbazi tepasini mustahkamlash uchun qoʻshimcha ustun ham oʻrnatilgan^[3].

Yana qarang

Afgʻonistondagi masjidlar roʻyxati

Manbalar

↑ McChesney, R. D. (2002). "Architecture and Narrative: The Khwaja Abu Nasr Parsa Shrine. Part 2: Representing the Complex in Word and Image, 1696-1998". Muqarnas 19: 78–108. doi:10.2307/1523316. ISSN 0732-2992. https://www.jstor.org/stable/1523316.
↑ https://af.shafaqna.com/FA/065111
↑ ^3,0 ^3,1 ^3,2 „Mazar-i Khwajah Abu Nasr Parsa“. www.archnet.org (2026-yil 18-oktyabr). Qaraldi: 2023-yil 13-noyabr.^{[sayt ishlamaydi]}

[1] McChesney, R. D. (2002). "Architecture and Narrative: The Khwaja Abu Nasr Parsa Shrine. Part 2: Representing the Complex in Word and Image, 1696-1998". Muqarnas 19: 78–108. doi:10.2307/1523316. ISSN 0732-2992. https://www.jstor.org/stable/1523316.

[2] ttps://af.shafaqna.com/FA/065111

[ArchNet-3] 3,0 ^3,1 ^3,2 „Mazar-i Khwajah Abu Nasr Parsa“. www.archnet.org (2026-yil 18-oktyabr). Qaraldi: 2023-yil 13-noyabr.^{[sayt ishlamaydi]}

[1]

[2]

[3]