Xitoyning oxirgi ogohlantirishi
Soʻnggi xitoycha ogohlantirish – rus tilidagi ibora boʻlib, yaqin kelajakda hech qanday amaliy harakatlar amalga oshirilmasligi oldindan maʼlum boʻlgan tahdidlarni ifodalaydi[1]. Bu ibora aytilgan tahdidlar amalda bajarilmasligini bildiradi.
Tarix
1950—1960-yillarda Xitoy Xalq Respublikasi va AQSH oʻrtasidagi munosabatlar Tayvanning siyosiy maqomi boʻyicha bahslar tufayli keskinlashgan[2]. AQSH Xitoydagi kommunistik hokimiyatni tan olmasdan (lekin Chan Kayshi tuzumini tan olgan holda), Xitoyning hududiy suvlari ustida razvedka parvozlarini amalga oshirardi[3]. Xitoy Xalq Respublikasi oʻzining birinchi „yakuniy ogohlantirishini“ Qoʻshma Shtatlarga 1958-yil 7-sentyabrda Ikkinchi Tayvan boʻgʻozi inqirozi paytida eʼlon qildi[4]. Har bir bunday qoidabuzarlik uchun XXR hukumati diplomatik kanallar orqali Amerika tomoniga „ogohlantirish“ yuborardi, biroq hech qanday amaliy choralar koʻrmasdi. Masalan, 1962-yil aprel oyida Amerika harbiy kemasi bir hafta davomida Sariq dengizda patrullik qildi va shu vaqt ichida Xitoy uning hududiy suvlariga bostirib kirishi haqida uchta jiddiy ogohlantirish berdi[5]. Bu ogohlantirishlarning barchasi raqamlangan edi. Oʻsha yillarda AQSH tomonidan Xitoy havo va suv hududlari, ayniqsa Tayvan boʻgʻozi atrofidagi hududlar tez-tez buzilgani sababli, ogohlantirishlar soni yuzlab marotabaga yetgan edi. Xitoy tomonidan berilgan ogohlantirishlarning aniq sonini baholash mushkul. 1964-yil oxiriga kelib, ushbu "yakuniy ogohlantirishlarning 900 dan ortigʻi eʼlon qilindi, ammo ular hech qanday jiddiy oqibatlarga olib kelmadi[6].
Xitoy hukumatining „soʻnggi ogohlantirish“lari axborot agentliklari tomonidan muntazam ravishda yoritilgan va tez orada maqolga aylangan. Oʻshandan beri rus tilida „xitoycha (oxirgi) ogohlantirish“ iborasi umumiy maʼnoda qoʻllanila boshlagan. Bu qanotli iboraning turli xil koʻrinishlari mavjud, masalan: „647-chi Xitoy ogohlantirishi“, „723-chi, oxirgi Xitoy ogohlantirishi“ va hokazo. „Xitoycha ogohlantirish“ iborasi nafaqat rus tilida, balki sobiq Sovet Ittifoqining boshqa tillarida, jumladan eston tilida ham keng tarqalgan va baʼzan hozirgi kunda ham ishlatiladi[7][8]. 1972-yilda AQSH-Xitoy munosabatlarini iliqlashtirgan Shanxay kommunikesidan beri ibora siyosat yoki Xitoy bilan bogʻliq boʻlmagan vaziyatlarda samarasiz ogohlantirishlarga nisbatan ishlatilishda davom etmoqda[9].
Bu atama ingliz tilida soʻzlashuvchi ijtimoiy tarmoqlarda Nensi Pelosining 2022-yilda Tayvanga tashrifi arafasida Xitoyning tashqi tomondan kuchli, ammo aslida zaif tahdidlariga ishora qilish uchun ommalashtirilgan[10].
Yana qarang
- Xitoy xalqining tuygʻularini haqoratlash
- Ultimatum
Manbalar
- ↑ „Когда было последнее китайское предупреждение?“ (RU). www.vokrugsveta.ru. ВокругСвета.ру. 2024-yil 6-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 6-mart.
- ↑ Vadim Serov. Ensiklopedicheskiy slovar krilatix slov i virajeniy. – M.: Lokid-Press, 2003.
- ↑ „Toomas Alatalu: Põhja-Korea ja USA ootamatult tuliseks kujunenud olukorras on suureks õli tulle valajaks silmatorkavalt sõjajanune ajakirjandus“ (et). 2023-yil 18-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 18-yanvar.
- ↑ „Уголок неба ¦ Малая воздушная война в Китае“ (ru). www.airwar.ru. 2023-yil 16-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 6-mart.
- ↑ THE GULF OF TONKIN INCIDENT. The DESOTO Patrols and OPLAN 34A Wayback Machinedagi asl nusxadan arxivlangan arxiv nusxasi. (10-fevral 2022-yil), p.43.
- ↑ Александр Котлобовский. „Малая воздушная война в Китае“. www.airwar.ru. 2019-yil 22-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 22-noyabr.
- ↑ „Toomas Alatalu: Põhja-Korea ja USA ootamatult tuliseks kujunenud olukorras on suureks õli tulle valajaks silmatorkavalt sõjajanune ajakirjandus — Eesti Päevaleht“. 2018-yil 6-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 5-may.
- ↑ „Kas sõjahirm või sõjaootus? — Sirp“. 2018-yil 6-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 5-may.
- ↑ „Как появилась фраза «Последнее китайское предупреждение» и что она означает?“ (ru-RU) (2023-yil 26-aprel). 2022-yil 22-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 18-yanvar.
- ↑ Birtles, Bill „Analysis: Xi Jinping failed to derail Nancy Pelosi's trip to Taiwan, but he's still beating the drums of a 'defensive' war“. ABC News (2022-yil 3-avgust). 2022-yil 30-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 5-oktyabr.