Xinolin

Xinolin (2,3-benzopiridin, C₉H₇N) – geterotsiklik birikma; oʻziga xos hidli rangsiz suyuqlik. Molyar massasi 129,16 g/mol. Qaynash temperaturasi 237 °C; suvda oz, spirt va efirda yaxshi eriydi. Xinolin – kuchsiz asos, kislotalar bilan tuzlar hosil qiladi. Toshkoʻmir smolasida boʻladi. Sunʼiy yoʻl bilan ham olinadi. Oltingugurt, fosforni eritishda, aromatik kislotalarni dekarboksillashda va boshqa reaksiyalarda ishlatiladi. Xinolin hosilalari (masalan, plazmotsid, plazmoxin, sovkain, atofan va boshqalar) tibbiyotda dori sifatida ishlatiladi. Xinin sianin boʻyagichlar ishlab chiqarishda qoʻllanadi; koʻpgina alkaloidlar xinin hosilalaridir. Xinolin, shuningdek, benzopiridin va azanaftalin sifatida ham tanilgan, heterosiklik aromatik organik birikma. Xinolin kuchli hidli rangsiz gigroskopik suyuqlik bo'lib, uning molekulyar formulasi C9H7N dir. Xinolin yorug'lik ta'sirida asta-sekin och sariq rangga aylanadi va yana jigarrang bo'ladi. Xinolin suvda ozgina eriydi, lekin ko'plab organik erituvchilarda oson eriydi. Xinolin metallurgiya, bo'yoqlar, polimerlar va agrokimyo sanoatida muhim oraliq mahsulotdir. Bundan tashqari, dezinfektsiyalovchi, konservant va erituvchi sifatida foydalanish mumkin. Xinolin zaharli hisoblanadi. Xinolin bug'iga qisqa vaqt ta'sir qilish burun, ko'z va nafas yo'llarining korroziyasiga, shuningdek bosh aylanishi va ko'ngil aynishiga olib keladi. Uzoq muddatli ta'sir qilishning ta'siri noaniq, ammo xinolin jigar shikastlanishi bilan ma'lum munosabatga ega.