Xavf
Xavf — Oʻzbekiston Respublikasi Yoʻl harakati qoidalarining 1-bobi («Umumiy qoidalar») 6-bandida belgilangan rasmiy huquqiy tushuncha boʻlib, unga koʻra: yoʻl harakati xavfsizligiga xavf soluvchi har qanday omil[1].
Huquqiy asos
Mazkur atama Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 12-apreldagi 172-son qarori bilan tasdiqlangan «Yoʻl harakati qoidalari» (1-bob, 6-band) hamda Oʻzbekiston Respublikasining «Yoʻl harakati toʻgʻrisida»gi Qonuni (OʻRQ-900-son)[2] asosida huquqiy tartibga solinadi. Yoʻl harakati ishtirokchilari ushbu tushuncha va unga bogʻliq qoidalar talablarini bilishlari hamda ularga soʻzsiz amal qilishlari shart (YHQ 3-band)[1].
Qoidalardagi bogʻliq talablar
Yoʻl harakati qoidalarining tegishli bandlarida ushbu tushuncha bilan bogʻliq quyidagi meʼyorlar belgilangan[1]:
- 9-band: Konstruksiyasida xavfsizlik kamarlari nazarda tutilgan transport vositasini boshqarayotgan haydovchi va uning old oʻrindigʻidagi yoʻlovchilar harakatni boshlashdan oldin xavfsizlik kamarlarini taqib olishlari shart. Quyidagi shaxslarga xavfsizlik kamarini taqmaslikka ruxsat beriladi: avtomobilning orqa oʻrindigʻidagi 12 yoshgacha boʻlgan bolalar (ushbu Qoidalarning 159- bandiga muvofiq); oʻquv-mashq transport vositasini oʻquvchi boshqarayotgan vaqtda avtomototransport vositasini yoki shahar elektr transportini boshqarishni oʻrgatuvchi amaliy mashgʻulotlar instruktori; homilador ayollar, salomatligi xavfsizlik kamari taqish imkonini bermaydigan bemorlar (Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilangan kasalliklar roʻyxatiga muvofiq va ushbu kasalliklar bilan kasallanganligi boʻyicha tibbiy maʼlumotnoma mavjud boʻlganda); xizmat vazifasini bajarayotgan xodimga biriktirilgan koʻk yoki qizil yoxud koʻk va qizil rangli yaltiroq mayoqchasi bilan jihozlangan hamda maxsus rangli boʻyoq sxemalar va yozuvlar bilan belgilangan transport vositalari haydovchisi va yoʻlovchilari. Mototsikl, elektromototsikl, moped va skuterda, shuningdek, kichik hajmdagi mototransport vositalarida harakatlanayotgan haydovchi hamda yoʻlovchilar maxsus motoshlem kiyishlari va uni qadab olishlari shart. (9-bandning yettinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 30- martdagi 125-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 01.04.2026-y., 09/26/125/0297- son)
- 20-band: Yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash bilan bogʻliq boʻlmasa, yoʻlning qatnov qismi (tramvay yoʻllari)ga chiqqan piyodalar ushlanib qolmasliklari va toʻxtamasliklari kerak. Oʻtishga ulgurmagan piyodalar xavfsizlik orolchasida, agarda u boʻlmasa qarama-qarshi yoʻnalishdagi transport oqimlarini ajratuvchi chiziqda toʻxtashlari lozim. Keyingi harakatlanish xavfsiz ekanligiga ishonch hosil qilgandan soʻng va svetofor yoki tartibga soluvchining ishoralarini hisobga olgan holda oʻtishni davom etishlari mumkin.
- 50-band: Burilishni koʻrsatuvchi barcha yorugʻlik ishoralarining bir vaqtda miltillashi avariya (xavf- xatar) ishorasi hisoblanadi. Avariya ishorasi quyidagi hollarda yoqilishi kerak: yoʻl-transport hodisasi sodir boʻlganda; toʻxtash taqiqlangan joylarda majburiy toʻxtaganda; fara chiroqlari yorugʻligi haydovchining koʻzini qamashtirganda; shatakka olishda (shatakka olingan mexanik transport vositasida); “Bolalarni tashish” taniqlik belgilariga ega boʻlgan transport vositasiga bolalar chiqayotganda va undan tushayotganda. Transport vositasi xavf tugʻdirishi mumkin boʻlgan boshqa hollarda ham haydovchi yoʻl harakati ishtirokchilarini ogohlantirish maqsadida avariya ishorasini yoqishi kerak. (50-bandning sakkizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 30- noyabrdagi 806-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.12.2024-y., 09/24/806/1002-son)
- 63-band: Transport vositasini orqaga harakatlantirishda haydovchi yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlashi va yoʻl harakatining boshqa ishtirokchilariga xalaqit bermasligi shart. Zarurat tugʻilganda haydovchi boshqa shaxslarning yordamidan foydalanishi kerak. (63-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 30- noyabrdagi 806-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.12.2024-y., 09/24/806/1002-son) Orqaga harakatlanish chorrahalarda va ushbu Qoidalarning 62-bandiga muvofiq qayrilib olish mumkin boʻlmagan joylarda taqiqlanadi.
- 94-band: Agar yoʻl harakatining boshqa ishtirokchilariga xalaqit beradigan boʻlsa yoki xavf tugʻdirsa, transport vositasining eshiklarini ochish taqiqlanadi. (94-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 30-noyabrdagi 806-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.12.2024-y., 09/24/806/1002-son)
- 125-band: Turar joy dahalarida haydovchilar piyodalar xavfsizligini, shuningdek, ushbu hududdagi inshoot, qurilma va oʻsimliklarning shikastlanmasligini taʼminlashi zarur.
- 157-band: Harakatni boshlashdan oldin haydovchi yoʻlovchilarga xavfsizlik choralari, avtomobilga chiqish, undan tushish va unga joylashish tartibi haqida tushuncha berishi kerak. Haydovchi harakatni boshlashdan oldin yoʻlovchilarni xavfsiz tashish sharoiti taʼminlanganligiga ishonch hosil qilishi kerak.
- 164-band: Katta hajmli va ogʻir vaznli hamda xavfli yuklarni tashishda gabarit oʻlchamlari yukli yoki yuksiz holda eni boʻyicha 2,55 (refrijeratorlar va izotermik kuzovlar uchun — 2,6) metrdan va balandligi yoʻl sathidan 4 metrdan, uzunligi yakka avtotransport vositasi uchun — 12 metrdan, yarim tirkamali va tirkamali avtopoyezd uchun — 20 metrdan ortiq boʻlgan yoki yuki transport vositasining oldi va orqa nuqtasidan 2 metrdan ortiq chiqib turgan transport vositalarining harakatlanishi DYHXX bilan kelishilishi shart. Avtobus va mikroavtobuslar tomiga yuk tashish uchun moslamalar oʻrnatish, hamda belgilanmagan joylarda yuk tashish taqiqlanadi. 2 2 Transport vositasida xalqaro yuk tashish transport vositalariga qoʻyiladigan talablarga va Oʻzbekiston Respublikasi xalqaro shartnomalari hamda qonunchilik hujjatlarini hisobga olgan holda belgilangan tashish qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. „Yoʻl harakati qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida (172-son qaror, 1-ilova, 1-bob, 6-band)“. Oʻzbekiston Respublikasi Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi (Lex.uz) (2022-yil 12-aprel). Qaraldi: 2026-yil 13-noyabr.
- ↑ Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi. „Oʻzbekiston Respublikasining «Yoʻl harakati toʻgʻrisida»gi Qonuni (OʻRQ-900-son)“. Lex.uz (2024-yil 19-yanvar). Qaraldi: 2026-yil 13-noyabr.