Kontent qismiga oʻtish

Wolfgang Paul

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Wolfgang Paul
Tavalludi 10-avgust 1913-yil
Lorenskirx, Saksoniya, Germaniya imperiyasi
Vafoti 7-dekabr 1993-yil(1993-12-07)
(80 yoshda)
Bonn, Shimoliy Reyn-Vestfaliya, Germaniya
Sohasi Fizik
Taʼlimi Myunxen Texnika Universiteti
Berlin Texnika Universiteti
Gyottingen universiteti
Akademik rahbarlari Hans Kopfermann
Mashhur ishlari Ion traplar
Toʻrt qutbli massa analizatori
Mukofotlari Fizika bo‘yicha Nobel mukofoti (1989)
UNSW Dirak medali (1992)

Wolfgang Paul (ˈvɔlfɡaŋ ˈpaʊ̯l; 1913-yil 10-avgust — 1993-yil 7-dekabr) — nemis fizigi boʻlib, hozirda ion trap nomi bilan tanilgan qurilmaning asosini tashkil etgan magnit boʻlmagan kvadrupolli massa filtrini birgalikda ishlab chiqqan [1] . U ushbu ishlari uchun 1989-yilda Hans Georg Dehmelt bilan birgalikda fizika boʻyicha Nobel mukofotining yarmiga sazovor boʻlgan. Oʻsha yili mukofotning qolgan yarmi Norman Foster Ramsey, Jr.ga berilgan.

Dastlabki hayoti

Wolfgang Paul 1913-yil 10-avgustda Germaniyaning Lorenzkirch qishlogʻida tugʻilgan. U Myunxenda ulgʻaygan. Uning otasi farmatsevtik kimyo professori boʻlgan. Dastlab bir necha yil Myunxen Texnika Universitetida tahsil olgan, soʻng 1934-yilda Berlin Texnika Universitetiga oʻtgan va 1937-yilda Hans Geiger rahbarligidagi guruhda diplomini olgan. Keyinchalik ilmiy rahbari Hans Kopfermann bilan birga Kiel Universitetiga borgan. Harbiy havo kuchlariga xizmatga chaqirilganidan soʻng, 1940-yilda Berlin texnika universitetida doktorlik (PhD) ]]darajasini olgan.

Ikkinchi jahon urushi davrida u Izotoplarni ajraâatish sohasida tadqiqot olib borgan. Bu jarayon Yadro quroli ishlab chiqarishda qoʻllaniladigan boʻlinuvchan materiallarni tayyorlash uchun zarur hisoblanadi.

Akademik faoliyati

Bir necha yil davomida u Goʻttingen universitetida Hans Kopfermann rahbarligida dotsent sifatida faoliyat yuritgan. Keyinchalik Bonn universitetda amaliy fizika professori etib tayinlangan va 1952-yildan 1993-yilgacha shu yerda ishlagan. 1965–1967-yillar davomida ikki yil CERNning Yadro fizikasi boʻlimi direktori lavozimida faoliyat koʻrsatgan. 1970-yilda Garvard universitetida Morris Loeb maʼruzachisi sifatida bir necha hafta dars bergan. 1978-yilda Chikago universitetining FERMI institutida faxriy olim sifatida, shuningdek Tokyo universitetida ham shunga oʻxshash lavozimda maʼruzalar oʻqigan. 1981-yildan boshlab Non universitetining emerit professori boʻlgan.

Yutuqlari

U 1950-yillarda elektr kvadrupol maydonlari yordamida massa spektrometriyasida zaryadlangan zarralarni tutib turish usullarini ishlab chiqqan [2]. Paul ion tuzogʻi bugungi kunda ionlarni saqlash va oʻrganishda keng qoʻllaniladi. Shuningdek, u Molekulalar dastasi linzalarini yaratgan hamda 500 MeV elektron sinxrotroni, keyinchalik esa 1965-yilda 2500 MeV sinxrotroni ustida ishlagan. Keyinchalik magnit saqlash halqalarida sekin neytronlarni ushlab turish va erkin neytronning yashash davomiyligini oʻlchash boʻyicha tadqiqotlar olib borgan.

U hazil tariqasida, agar ularning familiyalari kompleks sonlar sifatida qaralsa, Wolfgang Paulini oʻzining mavhum qismi deb atagan [3].

Göttingen Manifesti

1957-yilda Paul Göttingen Manifestini imzolagan. Ushbu hujjat Gʻarbiy Germaniyaning 18 nafar yetakchi yadro olimlari tomonidan Gʻarbiy Germaniya armiyasini taktik yadro qurolilar bilan qurollantirishga qarshi eʼlon qilingan bayonot edi.

Oʻgʻillari

Uning oʻgʻli Stephan Paul Myunxen Texnika Universitetida eksperimental fizika professori hisoblanadi. Yana bir oʻgʻli Lorenz Paul esa Vuppertal universitetida fizika professori hisoblanadi.

Asarlari

  • Paul, Wolfgang (1990). "Electromagnetic Traps for Charged and Neutral Particles". Reviews of Modern Physics 62 (3): 531–540. doi:10.1103/RevModPhys.62.531. 
  • Paul, Wolfgang; Steinwedel, Helmut (1953). "Ein neues Massenspektrometer ohne Magnetfeld". Zeitschrift für Naturforschung A 8 (7): 448–450. doi:10.1515/zna-1953-0710. 

```


Manbalar

  1. ↑ Toschek, Peter E. (July 1994). "Obituary: Wolfgang Paul". Physics Today 47 (7): 76–77. doi:10.1063/1.2808585. 
  2. ↑ Paul, Wolfgang (1990). "Electromagnetic traps for charged and neutral particles". Reviews of Modern Physics 62 (3): 531–540. doi:10.1103/RevModPhys.62.531. ISSN 0034-6861. 
  3. ↑ ; Chang-Hwan LeeHans Bethe and His Physics. World Scientific, 2006 — 47–-bet. ISBN 978-981-256-609-6.