Vigenère shifri

Shifrlash algoritmi

1. Matn va kalit tayyorlash:
   • Masalan, matn: SALOM
   • Kalit: KALIT
2. Kalitni matn uzunligiga moslashtirish:
   • Matn uzunligi 5 harf → kalit ham 5 harf bo‘lishi kerak
   • Kalit: KALIT (agar qisqa bo‘lsa, takrorlanadi)
3. Harflarni raqam bilan almashtirish:
   • A=0, B=1, C=2, …, Z=25
   • Matn: S=18, A=0, L=11, O=14, M=12
   • Kalit: K=10, A=0, L=11, I=8, T=19
4. Shifrlash formulasi: Ci​=(Pi​+Ki​)mod26
   • Ci​ — shifrlangan harfning raqami
   • Pi​ — ochiq matn harfi raqami
   • Ki​ — kalit harfi raqami
5. Hisoblash:
   • 1-harf: (18 + 10) mod 26 = 28 mod 26 = 2 → C
   • 2-harf: (0 + 0) mod 26 = 0 → A
   • 3-harf: (11 + 11) mod 26 = 22 → W
   • 4-harf: (14 + 8) mod 26 = 22 → W
   • 5-harf: (12 + 19) mod 26 = 31 mod 26 = 5 → F

Shifrlangan matn: CAWWF

---

Shifrlashning afzalliklari

• Oddiy Caesar shifridan kuchliroq.
• Kalit uzunligi oshgani sayin tahlil qilish qiyinlashadi.

Shifrlashni yechish

• Dekompozitsiya yoki Vigenère tahlil yordamida kalitni topish mumkin.
• Agar kalit uzunligi matn uzunligidan kichik bo‘lsa, periodik takrorlash tufayli tahlil osonlashadi.