Vida Tomšič
| Vida Tomšič | |
|---|---|
| Fayl:Vida Tomšič.jpg | |
| Shaxsiy maʼlumotlari | |
| Tavalludi |
26 June 1913 Lyublyana, Avstriya-Vengriya imperiyasi |
| Vafoti |
1998-yil 10-dekabr (85 yoshda) Lyublyana, Sloveniya |
| Siyosiy partiyasi | Yugoslaviya Kommunistlar Ittifoqi |
Vida Tomšič, qizlik familiyasi Bernot (1913-yil 26-iyunda tugʻilgan – 1998-yil 10-dekabrda vafot etgan) – Ikkinchi jahon urushi davrida sloveniyalik partizan askar, mashhur kommunist siyosatchi, ayollar huquqlari faoli, urushdan keyingi Yugoslaviyaning Xalq qahramoni.
Vida Tomšić urushlararo davrda antifashistik harakatlarda faol qatnashgan. Urush yillarida bosqinchilar tomonidan hibsga olingan va qiynoqga solingan, eri Tone Tomšić esa qatl etilgan. Urushdan soʻng Yugoslaviya Ayollar Antifashistik Fronti (AFŽ) rahbari sifatida faoliyat yuritgan[1].
Tomšić 1913-yil 26-iyunda Lyublyana tugʻilgan va shu shaharda vafot etgan. U uzoq yillik faoliyati davomida Sloveniya va Yugoslaviya hukumatining koʻplab yuqori lavozimlarida faoliyat yuritgan[2].
Tomšič marksistik feminist boʻlib, ayollar huquqlarini mamlakatning umumiy ijtimoiy va iqtisodiy taraqqiyoti bilan bevosita bogʻliq deb bilgan[3].
Hayoti va faoliyati
Vida Tomšič Avstriya-Vengriya imperiyasining soʻnggi yillarida Lyublyanada yashagan maktab oʻqituvchisi oilasida dunyoga kelgan. Oilada besh farzand boʻlishgan[4]. Lyublyanada huquqshunoslik boʻyicha taʼlim olib, 1941-yilda universitetni tamomlagan. Talabalik davridayoq chap qanot harakatlarga qoʻshilgan, 1934-yilda rasmiy ravishda Yugoslaviya Kommunistik partiyasiga (YKP) aʼzo boʻlgan. Shu partiyadagi faoliyati uchun 1934-yilda hibsga olingan va oʻn bir oy qamoqda ushlangan[5]. 1937-yilda Tomšič kommunistik faoliyati uchun hibsga olingan Tone Tomšič bilan tanishgan. Vida Tomšič oxir-oqibat ozodlikka chiqqan, 1940-yilga kelib, Yugoslaviya Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasiga aʼzo sifatida qabul qilingan.
1941-yilda Italiyaning Yugoslaviyani bosib olishi davrida „Mari Singer“ taxallusidan foydalangan Vida Tomšič oʻgʻil farzandini dunyoga keltirgan. Biroq oʻsha yilning dekabr oyiga kelib, ham Tone, ham Vida Tomšič Kommunistik partiyani qoʻllab-quvvatlagan noqonuniy siyosiy faoliyati uchun hibsga olingan. Italiya harbiy tribunali Tone Tomšični oʻlim jazosiga, Vida Tomšični esa 25 yil qamoq jazosiga hukm qilgan. Farzandidan ajratib olingan Vida Tomšič Italiya qulaguniga qadar ketma-ket turli italyan qamoqxonalarida saqlangan. Italiya taslim boʻlganidan soʻng esa chet eldagi ilk partizan brigadalaridan birini tashkil etgan[6].
Manbalar
- ↑ „Women’s emancipation in socialist Yugoslavia | CITSEE.eu“. www.citsee.eu (2012-yil 24-oktyabr). 2024-yil 24-martda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ Slovenska biografija: http://www.slovenska-biografija.si/oseba/sbi712560/
- ↑ Chiara Bonfigioli, "Feminist Translations in a Socialist Context: The Case of Yugoslavia, " Gender & History, Vol. 30, No. 1, March 2018: 240-254, page 243
- ↑ Antič, Milica „Women's Identity in Slovenia“, . Women's Movements: Networks and Debates in Post-communist Countries in the 19th and 20th Centuries Saurer: . Köln: Böhlau, 2006 — 291–-bet. ISBN 9783412322052.
- ↑ „Vida Tomšič“. Slovenska Biografija. Qaraldi: 2016-yil 11-mart.
- ↑ „Vida Tomšič“. Slovenska Biografija. Qaraldi: 2016-yil 11-mart.
Adabiyotlar
- Mateja Jeraj, „Vida Tomšič“ in Francisca de Haan, Krasimira Daskalova, Anna Loutfi (eds), A Biographical Dictionary of Womenʼs Movements and Feminisms: Central, Eastern and South Eastern Europe, 19th and 20th Centuries. Budapest: Central European University Press, 2006: 575-579
- Chiara Bonfiglioli, Revolutionary networks. Womenʼs political and social activism in Cold War Italy and Yugoslavia (1945-1957), Dissertation filed at the University of Utrecht,
- Chiara Bonfiglioli, "On Vida Tomšič, Marxist Feminism, and Agency, " in Forum – Ten Years After: Communism and Feminism Revisited, edited by Francisca de Haan, Aspasia: The International Yearbook of Central, Eastern, and Southeastern European Womenʼs and Gender History, Volume 10, Issue 1, 2016: 145-151. DOI: https://doi.org/10.3167/asp.2016.100107