Veli posho masjdi (Retimnon)
| sobiq masjid | |
Veli posho masjidi
Βελή Πασά Τζαμί | |
.jpg) | |
| Veli posho masjidning koʻrinishi | |
| Mamlakat |  Gretsiya
|
| Shahar | Retimnon |
| Koordinatalar | 35°21′49″N 24°28′40″E / 35.36361°N 24.47778°E |
| Asosiy sana: 1650-yillar
| |
| Gumbazlar soni | 9 ta |
| Gumbazlar soni | 9 ta |
| Minoralar soni | 1 ta |
| Minoralar soni | 1 ta |
| Qurilish materiallari | Gʻisht, tosh |
| Holati | Masjid (1650-yillar–1910-yillar) |
Veli posho masjidi (yunoncha: Βελή Πασά Τζαμί, turkcha: Veli Paşa Camii), joylashuviga koʻra Mastaba masjidi (yunoncha: Τζαμί του Μασταμπά) nomi bilan ham tanilgan, janubiy Gretsiyaning Krit orolidagi Retimnon shahrida joylashgan sobiq masjiddir. Dastlab XVII asr oʻrtalarida, Usmonlilar davrida, Retimnonning qulashidan koʻp oʻtmay qurilgan. Masjid 1910-yillarda oʻz holiga tashlab qoʻyilgan va 2008-yildan buyon Retimnon paleontologiya muzeyi (yunoncha: Παλαιοντολογικό Μουσείο Ρεθύμνου) sifatida qayta qurilgan boʻlib, u Krit oroli uchun paleontologiyaga oid tarix muzeyi hisoblanadi va Gulandrising Tabiiy tarix muzeyi tomonidan boshqariladi.
Tarixi
Veli posho masjidi devorlar tashqarisida G‘oziy Husayn posho tarafdorlaridan biri tomonidan Avliyo Onufriyga bagʻishlangan qadimgi xristian cherkovi oʻrnida qurilgan[1][2]. U 1646-yilda usmonlilar tomonidan Retimnonning bosib olinishi bilan bogʻliq, usmonli qoʻshinlari harbiy lager tiklagan joyda shahar musulmon jamoasi keyinchalik Veli posho masjidini, 1651-yillar atrofida, bunyod etgan[3][4]. Masjid haqidagi eng qadimgi qayd 1657-yilga, Retimnonning mahalliy hokimi hisobotiga taalluqlidir[5].
U Ikkinchi jahon urushi davrida bombardimon oqibatida qattiq zarar koʻrgan[2][5]. Yodgorlik keyinchalik 2010-yillarning boshida restavratsiya qilingan va hozir Retimnon paleontologiya muzeyi shu yerda joylashgan[2][6]. U Yunoniston Madaniyat va sport vazirligi qarori bilan Gulandrising Tabiiy tarix muzeyi tasarrufiga berilgan va 2008-yilda omma uchun ochib qʻyilgan[5].
Meʼmorchilik
Veli posho masjidining tomi olti kichik gumbazdan iborat boʻlib, old qismida uchta yirikroq gumbaz bilan yopilgan ayvon mavjud; jami toʻqqiz gumbazdan iborat. Uning eski majmuasiga, shuningdek, oʻn uchta hujra, tekke va darveshlar yigʻilishi uchun muassasa ham kirgan, oʻsha yillarda ular qoʻshinlarga ergashib yurishgan va shahar hamda qishloq musulmonlarining ijtimoiylashuvida muhim rol oʻynashgan[2][5][6].
Baland va but saqlangan minorasidagi yozuvga koʻra, inshoot hijriy 1204-yilda (milodiy 1789/1790-yilda) qurilgan[1], bu esa uni Retimnonda saqlanib qolgan eng qadimgi minora ekanligini isbotlaydi[2][3][5]. Yozuvda, shuningdek, „Xudo uni barakali qilsin! Parvardigorga sharaf va shukronalar… Azon eshitilishi va Xudoning rahmati uchun biz ehson qildik va minorani taʼmirlab yangiladik“, degan soʻzlar ham mavjud[5][6].
Bogʻning sharqida yarim yerosti yopiq favvora joylashgan. Usmonli sayyohi Avliyo Chalabiyning yozishicha, 1670-yilda hovli Arabiston sahrosidagi afsonaviy yer jannatiga oʻxshagan, chunki bogʻda juda koʻp oʻsimliklar va butalar oʻsgan[4].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Katsipoulaki, Vassilia. Η τουριστική κίνηση του νομού Ρεθύμνης. Εξέλιξη και προοπτική, Kavala, 2009 — 21-bet. Qaraldi: 2022-yil 14-dekabr (2023-yil 14-yanvarda asl nusxadan arxivlangan).
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 „el:Τζαμί Βελί Πασά - Παλαιοντολογικό Μουσείο“ [Veli Pasha Mosque-Palaeontological Museum] (el). cretevantaxi.com. Qaraldi: 2022-yil 14-dekabr.
- ↑ 3,0 3,1 „el:Το τζαμί Βελή Πασά και η ιστορία του στην διάρκεια των αιώνων“ [Veli Pasha Mosque and its History Throughout the Centuries] (el). goodnet.gr (2022-yil 20-may). Qaraldi: 2022-yil 14-dekabr.
- ↑ 4,0 4,1 „Complex of Veli Pasha Mosque – Paleontological Museum“. Visit Rethymno (2026-yil 17-oktyabr). Qaraldi: 2025-yil 21-dekabr.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 „el:Το Τζαμί του Βελί Πασά στο Ρέθυμνο (Παλαιοντολογικό Μουσείο)“ [The Mosque of Veli Pasha at Rethymno (Palaeontological Museum)] (el). iscreta.gr (2016-yil 27-mart). Qaraldi: 2022-yil 14-dekabr.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Kolovos, Elias. Τα οθωμανικά μνημεία του Ρεθύμνου, December 4, 2008. Qaraldi: 2020-yil 11-sentyabr.
Havolalar
Vikiomborda „Veli posho masjidi (Retimnon)“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.
