Varamin gilami
Varamin gilamlari yoki Veramin gilamlari va paloslari (forscha: قالی و فرش ورامین) — Varamin shahri va uning atrofida, Tehronning janubi-sharqida toʻqiladigan gilam va paloslardir[1]. Koʻplab gilam va palos mutaxassislari Varamin gilamlarini anʼanaviy uslub va naqsh nuqtai nazaridan eng asl fors gilami turlaridan biri deb hisoblaydilar[2][3].
Texnika va tugunlari
Asos, asosan, paxtadan tayyorlanadi, bu gilamlar uchun keng tarqalgan turk tuguniga qarama-qarshi tarzda fors Senneh tuguni qoʻllaniladi. Varamin fors gilamlari elita qatoriga kiradi, deb hisoblanadi[4]. Varamin gilamlari Varamin hududida yashovchi yoki u yerdan oʻtib yuruvchi koʻchmanchi qabilalar tomonidan toʻqiladi. Bu gilamlar odatda tik dastgohda toʻqiladi[1]. Varamin gilamlarida ishlatiladigan asosiy ranglar odatda xaki yoki toʻq koʻk fon ustida toʻq jigarrang va toʻq qizil rangda boʻladi. Qishloq va ustaxona toʻquvchilari asosan nosimmetrik (forscha) tugundan foydalanadi, koʻchmanchilar esa oʻzlarining etnik kelib chiqishiga qarab, nosimmetrik yoki simmetrik (turk) tugunni qoʻllaydilar[5].
Naqshlari
Varamin gilamlarining oʻziga xos jihati shundaki, ular odatda fil suyagi rangidagi, och koʻk, och yashil yoki oltin kabi yorugʻ fon rangiga ega boʻladi. Rang tanlovi Varamin gilamlarini Koshon kabi shaharlarda ishlab chiqariladigan gilamlardan ajratib turadi. Anʼanaviy qizil va koʻk tuslar ham fon uchun ishlatilgan. Bu ranglar chegaralarda ham oʻzaro almashib qoʻllanadi[6]. Varamin gilamlarida eng koʻp uchraydigan naqsh — bu „Mino Xoniy“ boʻlib, u romb shaklida joylashgan, toʻrt dumaloq, kamalak kabi rayhonga oʻxshash guldonlardan iborat boʻlib, ular bir-biriga orasida kichik gul orqali ulangan va butun maydonda takrorlanib boradi. „Mino Xoniy“ atamasining kelib chiqishi nomaʼlum, biroq „Mino“ ayol ismi hisoblanadi[7]. Mino Xoniy sharqiy Eron hududida keng tarqalgan Herati naqshi bilan ham bogʻliq koʻrinadi[8]. Boshqa mashhur naqshlarga Zil-i-sulton kiradi; u guldonga joylashtirilgan gullar tasviri boʻlib, fors gilamlarining eng koʻp uchraydigan klassik naqshlaridan biridir; shuningdek, oʻsimliklar va hayvonlar tasvirlari ishlatiladigan naqshlar ham bor boʻlib, ularda murakkab gullar ornamenti orasiga sochib yuborilgan hayvon tasvirlari kiritiladi[1].
Gallery
-
Mino Xoniy naqshli gilam -
Mino Xoniy naqshli gilam -
Zell as-Sulton naqshli gilam -
Pashotori naqshli gilam
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Formenton, Fabio. Oriental rugs and carpets;. London: Hamlyn, 1972 — 211–212-bet. ISBN 978-0600028888.
- ↑ (inglizcha) „Varamin carpets in Little Persia“. www.little-persia.com.
- ↑ Mirjalili, Seyed Abbas; Sharzehee, Maryam (2003). "The Influence of Static and Dynamic Loading on the Properties of Handmade Persian Carpet". Journal of Textile Engineering 49 (3–4): 60. doi:10.4188/jte.49.60. https://www.jstage.jst.go.jp/article/jte2000/49/3-4/49_3-4_60/_article/-char/ja/. Qaraldi: 24 May 2022.Varamin gilami]]
- ↑ „Varamin carpets and rugs“. www.oriental-carpets.com.
- ↑ (inglizcha) „Varamin rugs“. www.oldcarpet.com. 2011-yil 15-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 14-aprel.
- ↑ Moheban, Abraham Levi. The Encyclopedia of Antique Carpets: Twenty-Five Centuries of Weaving (English). Hudson, New York: Princeton Architectural Press, 2015 — 605–606-bet. ISBN 978-1616893873.
- ↑ Milanesi, Enza. The Carpet: Origins, Art and History. Pennsylvania State University: Firefly Books, 1999 — 35-bet. ISBN 9781552094389.
- ↑ Ford, P. R. J.. The oriental carpet: a history and guide to traditional motifs, patterns, and symbols. Portland House, 1989 — 103-bet. ISBN 9780517672242. Qaraldi: 2020-yil 5-yanvar.