Vajoj ibn Zalu al-Lamtiy
Vajjoj ibn Zalu al-Lamtiy | |
|---|---|
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Vafoti |
11-asr |
| Dar al-Murabitin Raboti, Aglu, Marokash | |
| Dini | Islom |
| Era | 11-asr |
| Imom | Molikiylik |
| Asosiy qiziqish(lar)i | Islomiy yurisprudensiya |
| Mashhur fikr(lar)i | Rabot al-Murabitinni tashkil qilgan |
| Tanilgan sohasi | Murobitlar sulolasi asoschisi Abdulloh ibn Yasinning diniy ustoz va ruhiy yetakchisi |
| Kasbi | Islomiy ulamo, yurist |
Vajjoj ibn Zalu al-Lamtiy (arabcha: وجاج بن زلو اللمطي) (11-asrda hozirgi Marokashdagi Tiznit yaqinidagi Agluda vafot etgan) 11-asrda yashagan molikiy olimi va faqih edi. U Abu Imron al-Fosiyning shogirdi boʻlgan va Lamta urugʻiga mansub edi. Bu urugʻ Sanhaja-berber qabilasi tarkibiga kiradi. Vajoj Murobitlar sulolasining vujudga kelishida muhim rol oʻynagan, chunki u sulola asoschisi Abdulloh ibn Yasinning diniy ustoz va ruhiy yetakchisi boʻlgan[1][2][3].
Hayoti
U aslida Sus mintaqasidan boʻlib, Al-Qaraviyinga safar qilgan va u yerda Abu Imron al-Fosiydan taʼlim olgan. Soʻngra u Susga qaytib, Aglu (Tiznit yaqinida joylashgan) qishlogʻida Rabot al-Murabitin nomli rabot tashkil qilgan. U yerda shogirdlar tarbiyalab, molikiy mazhabini oʻrgatgan[4].
Sobiq ustozi Abu Imron al-Fosiydan janubiy Sanhaja sahro qabilalariga dinni oʻrgatishda yordam soʻrab yozilgan xatni olganidan soʻng, u Abdulloh ibn Yasinni tanlab, uni Gudala boshligʻi Yahyo ibn Ibrohimga hamroh qilib Sahroga yuboradi. Shundan keyin Vajjoj ibn Zalluv Murobitlarning birinchi yetakchisining ruhiy yoʻlboshchisiga aylandi.
Murobitlar harakati bilan bogʻliq ravishda baʼzi tarixiy manbalarda (masalan, al-Bakriy, Ibn Abu Zarr, Qozi Iyod) Abdulloh ibn Yasinga unga boʻysunmaganlarga qarshi kurashishni buyurgani va soʻngra uni shimolga yurish qilib, Sijilmasani egallashga amr etgani eʼtirof etiladi. Bu esa Murobitlar diniy harakatini ancha keng miqyosidagi harbiy harakatga aylantirgan. Shuningdek, Abdulloh ibn Yasin vafotidan soʻng faqat Vajjoj ibn Zalluvning shogirdlari diniy hokimiyat egalari etib tayinlanishi mumkinligi haqida ham xabar beriladi.
Vajjoj ibn Zalluvning hagioografiyasi Ibn az-Zayyot at-Todiliy tomonidan yozilgan. U Tiznit yaqinidagi Aglu qishlogʻida joylashgan Dar al-Murabitin rabotida dafn etilgan. Uning qabri bu yerda „Sidi Vajjoj“ nomi bilan mashhur ziyoratgohga aylangan.
Ibn Yasinning oʻrnini egallagan va Murobitlarning diniy yetakchilari boʻlgan aka-uka Sulaymon ibn Addu va Abul-Qosim ibn Addu uning shogirdlari edi[4].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ al-Bakri
- ↑ Ibn Khaldun
- ↑ Rawd al-Qirtas
- ↑ 4,0 4,1 „Dar-Sirr: Portal to Moroccan Sufism“. 2009-yil 6-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 12-sentyabr.
Adabiyotlar
- Ibn Khaldun, Abderahman. تاريخ ابن خلدون: ديوان المبتدأ و الخبر في تاريخ العرب و البربر و من عاصرهم من ذوي الشأن الأكبر. دار الفكر, 1377.
- Ibn Abi Zar al-Fassi, Ali Abu al-Hassan. روض القرطاس في أخبار ملوك المغرب و تاريخ مدينة فاس. Uppsala University, 1326.
- al-Bakri. كتاب المسالك و الممالك. دار الكتاب الإسلامي, القاهرة, 1068.
- Ibn Idhari al-Murakushi, Ahmad. البيان المغرب في أخبار الأندلس والمغرب. جامعة الملك سعود, 1312.