Vahdettin saroyi
| Vahdettin saroyi | |
|---|---|
Vahdettin Köşkü | |
| Tasvir yaratishda xatolik: | |
  Istanbuldagi Vahdettin pavilonining joylashuvi | |
| Etimologiya | Usmoniylar sultoni Mehmed Vahdettin |
| Umumiy maʼlumot | |
| Joylashuvi | Çengelköy, Üsküdar |
| Shahar | Istanbul |
| Mamlakat | Turkiya |
| Koordinatalar | 41°03′13″N 29°03′17″E / 41.05361°N 29.05472°E |
| Egasi | Vaqflar bosh boshqarmasi |
| Bino atrofidagi yerlar | 65 decare (65,000 m2; 700,000 kv ft) |
Vahdettin saroyi yoki Çengelköy saroyi (turkcha: Vahdettin Köşkü yoki Çengelköy Köşkü) — Turkiyaning Istanbul shahri Üsküdar tumani Çengelköy mahallasida qayta qurib tiklangan inshoot. Bu nom, shuningdek, aynan shu joyda qad koʻtargan tarixiy yogʻoch saroy nomi hisoblanadi. Dastlabki pavilondan oʻsha paytda Usmoniylar shahzodasi Mehmed Vahdettin foydalangan. Bino 2013-yilda buzib tashlangan va oʻrniga asliga mos boʻlmagan beton nusxasi qurilgan ushbu obida hozirda Turkiya Prezidentiga ajratilgan rasmiy qarorgoh hisoblanadi. Shuningdek, undan davlat mehmonxonasi sifatida ham foydalaniladi.
Qarorgoh loyihasi fransuz-usmoniylar meʼmori Alexander Vallaury (1850–1921) tomonidan ishlangan va Usmoniylar imperiyasi sultoni Abdulhamid II (h. 1876–1909) tomonidan qurdirilgan. Sulton binoni oʻz ukasi Mehmed Vahdettin (1861–1926) ixtiyoriga topshirgan. Mehmed 1918-yilda taxtga chiqquniga qadar shu pavilonda yashagan. 1922-yilda taxtdan agʻdarilib, mamlakatni tark etishga majbur boʻlgach, u mulkni oʻzining kanizaklaridan biriga qoldirgan. Koʻchmas mulk boʻlib-boʻlib sotilib, uchinchi shaxslarga oʻtgan[1].
Saroy Istanbulning Osiyo qismida, Çengelköy mahallasidagi tepalikda Bosforga qaragan holda joylashgan. Koʻchmas mulk 65 000 2maydonni egallaydi. Hududda Eski Köçeoğlu paviloni, Kadın afandi paviloni va Ağalar binosi kabi qoʻshimcha binolar ham mavjud[2][1].
1988-yilda bosh vazir Turgut Özal (lavozimda: 1983–1989) pavilonni bosh vazirlik uchun dam olish uyiga aylantirish boʻyicha koʻrsatma berdi. 1993-yilda Özal vafot etgach, taʼmirlash ishlari toʻxtab qoldi. Mablagʻ ajratilmagani sababli pudratchi binolarni tashlab ketdi[2]. 2007-yilda mulk Turkiya Respublikasi Madaniyat va turizm vazirligidan Vaqflar bosh boshqarmasiga oʻtkazildi, boshqarma esa binoni bosh vazirlik ixtiyoriga berdi. Bosh vazir Recep Tayyip Erdoğan (lavozimda: 2003–2014) taʼmirlash ishlarini qayta boshlashni buyurdi. Barcha binolar buzib tashlandi. Qayta qurish jarayonida meʼmoriy detallar, materiallar, yoʻnalish, joylashuv va atrofdagi mavjud landshaft dizayniga eʼtibor berilmadi. Yonma-yon turgan uchta tarixiy yogʻoch saroy buzib tashlandi va ularning barchasi asl loyihalarga eʼtibor qilinmagan holda qayta qurildi. Binolar asl yodgorliklarga faqat yuzaki jihatdan oʻxshaydi. Obodonlashtirish ishlari uchun 2013-yilda hukumat qarori bilan 4,000 m2 (43,000 kv ft) maydon davlat tasarrufiga olindi[3]. Pavilon atrofidagi yuzlab daraxtlar kesildi. Hozirda baland beton devor majmuani oʻrab turadi. 2014-yil Ramazon oyida qoʻshni 14 ta inshoot aholisi uylaridan koʻchirildi. Oʻzgartirish ishlari 2014-yil avgustida yakunlandi. Bugungi kunda Vahdettin paviloni bosh vazir tomonidan foydalaniladi, shuningdek, davlatning mehmon uyi vazifasini ham bajaradi[4][1].
Qarorgoh hududida issiqxona, nilufar gullari bilan bezatilgan manzarali hovuz, vertolyot maydonchasi va avtoturargoh garaji mavjud. Pavilon joylashgan daraxtzorda taxminan 300 ga yaqin daraxt, jumladan, Italiya qaragʻayi, joʻka, eman, Livan kedri, lavr, argʻuvon daraxtlari bor[1].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Aksu, Fatma.. „Sakın gözlerini açma“ (tr) (2014-yil 7-mart). 2019-yil 26-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 2-aprel.
- ↑ 2,0 2,1 „Vahdettin Köşkü Erdoğan'ı bekliyor“ (tr) (2014-yil 4-avgust). Qaraldi: 2017-yil 1-aprel.
- ↑ „Karar Sayısı : 2013/4964“ (tr). Qaraldi: 2017-yil 1-aprel.
- ↑ „Vahdettin Köşkü’nün restorasyonu tamamlandı“ (tr) (2014-yil 7-noyabr). Qaraldi: 2017-yil 1-aprel.