Kontent qismiga oʻtish

Uzoq yoʻl

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Uzoq yoʻl
Asl nomi qirgʻizcha: Узак жол
Muallif(lar) Mukay Elebayev
Mamlakat Qirgʻiziston
Til qirgʻiz
Janr(lar)i memorial
Nashr etilgan sanasi 1936-yil

Uzoq yoʻl (qirgʻizcha: Узак жол) — qirg‘iz yozuvchisi Mukay Elebayevning 1936-yilda nashr etilgan oʻz hayotiga asoslangan romani[1]. Ushbu asar qirgʻiz xalqining 1916-yilgi Urkun voqealaridagi mashaqqatli hayotini, rus podsholigiga qarshi qoʻzgʻolonini va soʻngra Xitoyga qochgandagi taqdirini tasvirlaydi. U Qirgʻiz adabiyotidagi birinchi roman hisoblanadi[2][3].

Tarixi

Mukay Elebayev romanni 1934-yilning yanvarida yoza boshlab, 1935-yilning oktyabrida tugatgan[4][5].

Kitob 1936-yilda nashr etilgan. Mukay Elebayev bu asarni „romanning birinchi kitobi“ deb atagan, bu uning davomini yozishni rejalashtirayotganini anglatadi. Darhaqiqat, romanning davomi hikoyalar va qissalar shaklida chop etilgan: „Qiyin davr“ (1938), „Boʻronli kun“ (1939), „Zarlik“ (1941), „Sasiq negor“ (1937).

Tavsifi

Asarning bosh qahramoni 11 yoshli Mukayning hayoti orqali xalqning tarixiy fojiasi va muallifning shaxsiy hayoti aks ettirilgan. Kitobda qirgʻizlarning oʻsha davrdagi ogʻir hayoti, Xitoyga qochishdagi qiyinchiliklari va shaxsiy hayotidagi fojialar realistik tarzda tasvirlangan.

Asarda Mukay Elebayev, Burmake, Oʻrmonbet, Mamirmazin, Choʻnqol, Bolaqurmon kabi shaxslar oʻzlarining asl ismlari bilan ishtirok etganlar[6].

Bu roman sotsialistik realizmga asoslangan Urkun voqeasidan foydalanib bolsheviklar targʻibotini tarqatadi. U Rossiya imperiyasining shafqatsizligini koʻrsatadi, ammo qirgʻizlar va tegishli millatlarning salbiy obrazlarini ham oʻz ichiga oladi. Bolsheviklar esa ozodlik uchun kurashchilar va ezilganlarning himoyachilari sifatida tasvirlanadi, ularning yangi dunyo tartibini yaratishdagi roli taʼkidlanadi[7].

Manbalar

  1. ↑ Davlat tili va ensiklopediya markazi. Qirgʻiz adabiyoti (ensiklopediya oʻquv qoʻllanmasi).-B.: 2004, ISBN 9967-14-11-9
  2. ↑ Abdıkulova, Roza (June 2016). "1916 Türkistan İsyanı’nın Kırgız Edebiyatına Yansıması: Ürkün" (tr). Bilig 76: 159–178. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/234179. Qaraldi: 2024-10-01. Uzoq yoʻl]]
  3. ↑ Doç. Dr. Mayramgül Diykanbay. Kırgız Romanı: Başlangıçtan Bag‘ımsızlıg‘a 1917-1990 (tr). Fenomen Yayıncılık, 2021. 
  4. ↑ Маликов, К. Узак жол тууралуу. Кызыл Кыргызстан (1937-yil 4-noyabr).
  5. ↑ Tarlacı, Onur (2020). "Mukay Elebayev’in “Uzun Yol (Узак Жол)” Romanında Kırgız Kültürünün İzleri". INTERNATIONAL JOURNAL OF VOLGA - URAL AND TURKESTAN STUDIES (IJVUTS). https://www.academia.edu/42099322/Onur_TARLACI_Mukay_Elebayev_in_Uzun_Yol_%D0%A3%D0%B7%D0%B0%D0%BA_%D0%96%D0%BE%D0%BB_Roman%C4%B1nda_K%C4%B1rg%C4%B1z_K%C3%BClt%C3%BCr%C3%BCn%C3%BCn_%C4%B0zleri. 
  6. ↑ İbrahim Kubilay ŞİMŞEK. 1916 ÜRKÜN OLAYLARININ UZAK COL (UZUN YOL) ROMANI ÜZERİNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ. https://www.researchgate.net/profile/Esra-Canpolat-Goekce/publication/325450365_ORTA_ASYA_ULKELERINDE_YOLSUZLUK_VE_GELIR_ESITSIZLIGI_ARASINDAKI_ILISKI/links/5eea081592851ce9e7ea9671/ORTA-ASYA-UeLKELERINDE-YOLSUZLUK-VE-GELIR-ESITSIZLIGI-ARASINDAKI-ILISKI.pdf#page=108. 
  7. ↑ Gülenay, H. (2023). "Kırgızların İlk Romanı Uzak Col’da Ötekileştirme ve İdeolojik Propaganda". Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi 12: 668–682. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1326425. 

Havolalar

Vikiiqtibosda Uzoq yoʻlga tegishli iqtiboslar mavjud. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Uzoq_yoʻl&oldid=840406" dan olindi