Ubayd bin Sharia
Ubayd bin Sharia | |
|---|---|
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Tavalludi |
'Ubayd bin Shari'a al-Jurhami |
| Vafoti | 686 milodiy (67 hijriy) |
| Dini | Islom |
| Mazhab | Sunniy islom |
| Kasbi | Tarixchi |
Ubayd bin Sharia al-Jurhami (arabcha: عبيد بن شرية الجرهمي; 686-yilda vafot etgan) Ubayd bin Suriyah nomi bilan ham tanilgan[1] – milodiy 7-asrda Umaviy xalifaligi hukmronligi davrida yashagan ilk arab tarixchilaridan biri. U Yaman tarixini oʻrgangan. Undan keltirilgan baʼzi rivoyatlar Himyar podsholigi hukmdorlari haqida yozilgan yarim afsonaviy Himyar podshohlari toji kitobi asarida uchraydi.
Hayoti
Ubayd bin Sharia al-Jurhamiyning tugʻilgan sanasi nomaʼlum. Biroq u Muoviya zamondoshi boʻlgan va u bilan 660-yilda uchrashgan[2]. U 686-yilda toʻrtinchi Umaviy xalifasi Abdulmalik ibn Marvon hukmronligi davrida vafot etgan. Uning yoshi tarixchilar oʻrtasida bahsli masala; Ubayd Muoviyaga oʻzini 240 yoshda ekanini aytgan, ammo Muoviya bunga ishonmagan[3], shuningdek, 'Ubayd oʻz asarlarining ayrimlarida oʻzini 150 yoshda deb ham koʻrsatgan[4]. Yana bir rivoyatda u kamida uch yuz yil yashagan, deyilgan[5]. Zarif Marzuk rivoyatlarda keltirilgan bu yoshlarga eʼtiroz bildirgan va Ubayd oldin aytilganlardan ancha kam umr koʻrgan, degan xulosaga kelgan[1].
Tarixiylik masalasi
Baʼzi olimlar Ubayd bin Sharianing haqiqatan ham yashagan shaxs ekanligiga shubha bilan qarashgan. Qarunqu uning mavjudligini rad etib, uni Fihrist muallifi – tarixchi Ibn an-Nadim tomonidan oʻylab topilgan obraz, degan xulosaga kelgan[6].
Ishonchliligi
Hamilton Gebbning taʼkidlashicha, Ubayd arablarni tarixiy sezgi va tanqid ruhidan deyarli xoli boʻlgan dastlabki tarixiy maʼlumotlar bilan taʼminlagan[7]. Javod Ali esa, aksincha, Ubaydni hikoyalarni Arab yahudiy rivoyatlari va folkloridan olganlikda ayblagan[8].
Abdulaziz ad-Duriy 'Ubayd rivoyatlarining barchasini oddiy xalq ogʻzaki ijodi mahsuli va Yaman tarixiga doir sheʼriy xayolot mahsuli hikoyalar, deb hisoblagan[9].
Asarlari
Kitob al-Muluk va al-Axbor al-Moziy nomli kitob Ubayd bin Shariaga nisbat beriladi, uning nisbatan yangi nusxasi ilk bor 1928-yilda Haydarobodda nashr etilgan, undan ham eskiroq nusxasi esa hozir ham Britaniya muzeyida saqlanadi[10]. Biroq bu kitobning oʻzi ham ishonchliligi jihatidan bahsli hisoblanadi[11].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Marzouk, Zarif „The standard approach of 'Ubayd bin Shari'a al-Jurhami - A study from Jordan's Mu'tah University“ (2016-yil 5-mart). 2016-yil 5-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 9-may.
- ↑ Kitab al-muammarin min al-Arab wa taraf minakhbaruhum wa-ma qaluhfi muntaha amaruhum by Abu Hatim al-Sijistani, page 39
- ↑ Kitab al-muammarin min al-Arab wa taraf minakhbaruhum wa-ma qaluhfi muntaha amaruhum by Abu Hatim al-Sijistani, page 39
- ↑ Akhbar 'Ubayd bin Shari’a, page 313
- ↑ Chapter 51: 'Ubayd bin Shari'a Jurhami, 8 April 2015.
- ↑ Al-Tarikh al-Arabiya wa Masadiruh by Amin Madani, Volume 2, page 374
- ↑ Studies in Islamic Civilization by Hamilton Gebb, pages 144 to 145
- ↑ Jawad Ali, Mufassal fi Tarikh al-Arab, volume 1, page 83
- ↑ Tarikh al-Tarikh 'aynd al-Arab by Abdul Aziz al-Douri, page 17
- ↑ Al-Tarikh wa al-Muarikhun al-Arab, Volume 1, page 126, footnote 578
- ↑ Zuhur al-Tadwin al-Tarikhii 'aind al-Arab by Hussein Nassar, pages 24 to 25