Turkmaniston viloyatlari
| Ushbu maqola Turkmaniston siyosati va hukumatiga bagʻishlangan turkumning bir qismidir |
|---|
Turkmaniston beshta viloyat (turkmancha: welaýat) va viloyat darajasidagi poytaxt shaharga boʻysunadi. Bular Axal, Bolqon, Toshoʻgʻuz, Lebap va Mari viloyatlari hamda poytaxt shahar Ashxobod. 2022-yil 20-dekabr holatiga koʻra, viloyatlar 37 ta tuman (etrap), 49 ta shahar, xususan 7 ta tuman darajasidagi shahar (yoki viloyatga boʻysunuvchi shahar, etrap hukukly), 68 shaharcha, 469 qishloq fuqarolar yigʻini (geňeşlikler) hamda 1690 ta qishloqdan (oba ilatly ýerler) iborat[1][2][3].
Viloyatlar sovet davridan qolgan oblast atamasi bilan ham yuritiladi.
Poytaxt shahar
Turkmaniston poytaxti Ashxobod shahri. Huquqiy jihatdan viloyat darajasidagi shahar.
Yana qarang: Ashxobod tumanlari xaritasi
2018-yil 5-yanvar holatiga koʻra, Ashxobod toʻrtta tumanga boʻysunadi, bu tumanlarning har biri prezident tomonidan tayinlanadigan hokimlar tomonidan boshqariladi[4][5][6][7][8][9][10]:
- Baxtiyorlik tumani (ilgari Prezident Niyozov, Lenin tumani nomlari bilan atalgan, Ruhobod tumani hamda yangi hududlar hisobiga kengaygan)
- Barqarorlik tumani (ilgari Ozodlik, Sovet tumani nomlari bilan atalgan)
- Buzmeyin tumani (ilgari Obodon tumani nomi bilan atalgan, Archabil va Chandibil tumanlari tugatilishi hisobiga hududi kengaygan)
- Kopetdogʻ tumani (ilgari Proletar tumani nomi bilan atalgan)
Hozirgi tumanlar soni avvalgiga nisbatan kamroq. Archabil va Chandibil tumanlari 2015-yil 4-fevralda birlashtirildi va Archabil deb nomlangan yangi tuman 2018-yil yanvar oyida Buzmeyin deb oʻzgartirildi. 2013-yilda Obodon shahr va Obodonning janubidagi qishloqlarni qoʻshib olish orqali tashkil etilgan Ashxobodning Obodon tumani tugatildi va uning hududi yangi nomlangan Buzmeyin tumaniga qoʻshildi. Avvalgi Ruhobod tumani ham shu bilan birga tugatildi va uning hududi Baxtiyorlik tumaniga qoʻshildi[11].
2020-yil 15-iyunda prezident Gurbanguli Berdimuhamedov Oltin tumani deb nomlangan Ashxobodning beshinchi tumani tashkil etilishini eʼlon qildi. Tuman ilgari Gurtli suv ombori deb nomlangan, keyinchalik Oltinkoʻl (Altyn köl) deb nomi oʻzgartirilgan suv havzasi atrofida yaratilgan yangi kurort zonasini oʻz ichiga olishi kerak edi[12].
Viloyatlar roʻyxati
| Hududiy boʻlinishi | ISO 3166-2 | Poytaxt shahar | Hokimi[13] | Hududi[14] | Aholisi (2022)[15] | Tartibi | Xaritasi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ashxobod | TM-S | Ashxobod | Yaztagan Gylyjov | 260 km2 (100 kv mi) | 1 030 063 | xaritada koʻrsatilmagan | |
| Axal viloyati | TM-A | Arqadagʻ | ToyguliNurmiradov | 97,260 km2 (37,550 kv mi) | 886 845 | 1 | |
| Bolqon viloyati | TM-B | Bolqonobod | Tangriguli Atahallyev | 139,300 km2 (53,800 kv mi) | 529 895 | 2 | |
| Toshoʻgʻuz viloyati | TM-D | Toshoʻgʻuz | Nazarmirat Nazarmiradov | 73,400 km2 (28,300 kv mi) | 1 550 354 | 3 | |
| Lebap viloyati | TM-L | Turkmanobod | Shohrat Amangeldiyev | 93,700 km2 (36,200 kv mi) | 1 447 298 | 4 | |
| Mari viloyati | TM-M | Mari | Dovranberdi Annaberdiyev | 87,200 km2 (33,700 kv mi) | 1 613 386 | 5 |
Viloyatlar hokimlari Turkmaniston prezidenti tomonidan tayinlanadi (Turkmaniston Konstitutsiyasi 80—81-moddalar).
Yana qarang
Manbalar
- ↑ „Türkmenistanyň sebitler boýunça administratiw-çäkleýin bölünişi“ (Turkmen). Turkmenistan State Statistics Committee. 2021-yil 24-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 20-mart.
- ↑ „Постановление Меджлиса Милли Генгеша Туркменистана“ (ru). Электронная газета «Золотой век» (2022-yil 10-noyabr).
- ↑ „Постановление Меджлиса Милли Генгеша Туркменистана об отнесении к категории города нового современного административного центра Ахалского велаята и присвоении ему наименования“ (ru). Электронная газета «Золотой век» (2022-yil 21-dekabr).
- ↑ „Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Çözgüdi HM-6 14 December 1992“.
- ↑ „Постановление о вопросах административно-территориального деления города Ашхабада“ (2018-yil 5-yanvar).
- ↑ „Глава государства подписал Постановления о переименовании и структурной реорганизации некоторых хякимликов Ахалского велаята и Ашхабада“ (2018-yil 5-yanvar).
- ↑ „Меджлис Туркменистана внёс изменения в административно-территориальное деление города Ашхабада“ (2018-yil 5-yanvar).
- ↑ „Парламент Туркменистана внёс изменения в административно-территориальное деление Ашхабада“ (2018-yil 6-yanvar).
- ↑ „В Туркменистане изменились административные границы Ашхабада и Ахалского региона“ (2018-yil 6-yanvar).
- ↑ „Глава государства подписал Постановления о переименовании и структурной реорганизации некоторых хякимликов Ахалского велаята и Ашхабада“ (2018-yil 8-yanvar). 2018-yil 9-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 20-mart.
- ↑ „Ашхабад прирос новыми территориями“. Государственное информационное агентство Туркменистана (2013-yil 27-may). Qaraldi: 2013-yil 24-noyabr.
- ↑ „Бердымухамедов открыл Золотое озеро – очередной грандиозный проект“ (ru). Хроника Туркменистана (2020-yil 16-iyun).
- ↑ Akhal-Teke: A Turkmenistan Bulletin.. „Turkmenistan: A strong and stably economy“. Eurasianet.org (2022-yil 25-yanvar). Qaraldi: 2022-yil 26-yanvar.
- ↑ Passport of Turkmenistan 1998, National Institute of Statistics and Forecasting of Turkmenistan, Ashgabat, 1998 (ruscha).
- ↑ „Turkmenistan: Regions, Major Cities & Towns - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information“. www.citypopulation.de. Qaraldi: 2024-yil 16-yanvar.
| Turkmaniston viloyatlari | ||
|---|---|---|
|
Axal viloyati | Bolqon viloyati | Toshoʻgʻuz viloyati | Lebap viloyati | Mari viloyati | | ||
|
Viloyatlarni boshqaruvchi shahar - Ashxobod | ||