Turkman kashtachiligi
Turkman kashtachiligi (turkmancha: Türkmen keşdeçilik sungaty) – Turkmaniston va Eronda milliy kiyimlarda qoʻllaniladigan bezak-amaliy sanʼat turidir[1].
Xususiyatlari
Kashtachilik uslublari mintaqadan mintaqaga farq qiladi. Eng keng tarqalgan uslub bu ingichka igna bilan matoni teshib qator ilgaklar hosil qilinadi, shu paytda oldingi ilgaklar boshqa qoʻlning bosh barmogʻi bilan ushlab turiladi[1].
Anʼanaviy tarzda kashtachilik uchun asos qilib qizil rangdagi mato olinadi, bu rang turkmanlar uchun alohida ahamiyatga ega[2]. Qishloq hududlarida kashtachilikda qoʻllaniladigan naqshlar hunarmand ayollarning hududiy mansubligini koʻrsatadi. Bundan tashqari, naqshlar sevgi, doʻstlik, tabiat va kuchni ifodalash uchun ham ishlatiladi[1].
Materiallar
Turkman kashtachiligi odatda ipak yoki jun matoda bajariladi, kashtachilikda asosan ipak yoki paxta iplari ishlatiladi, biroq hozirgi vaqtda akril iplardan ham foydalaniladi[2].
Ipak iplari ingichka tolalardan uch qavat qilib oʻraladi[3]. Bunday usul iplarga yaltirash beradi[1][3].
Kashtachilikda shuningdek munchoq, javohirlar, tangalar va marjonlardan ham foydalaniladi[3].
Xalqaro tan olish
2024 yilda turkman kashtachiligi sanʼati UNESCOning insoniyatning nomoddiy madaniy merosi roʻyxatiga kiritildi[1].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 „UNESCO - Turkmen-style needlework art“ (en). ich.unesco.org. Qaraldi: 2024-yil 10-oktyabr.
- ↑ 2,0 2,1 „Turkmen Needlework“ (en). Islamic Culture And Communication Organization.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Алексей Жидких.. „Как туркменские мастерицы создают уникальную вышивку, включенную в список всемирного наследия ЮНЕСКО“ (ru). МИР24 (2022-yil 23-dekabr).