Kontent qismiga oʻtish

Turkiston suvaragi

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Turkiston tarakani[1] yoki qizil tarakan nomi bilan ham tanilgan suvarak turi. Shimoliy Afrikadan Markaziy Osiyogacha boʻlgan hududda yashaydi. Voyaga yetgan erkaklar jigarrang yoki qizil rangda boʻladi, qanotlari sargʻish rangli boʻladi.

Yashaydigan hududlari

Turkiston suvaragi ochiq joylarda yashaydigan hasharot[2][3][4]. Arabistonda fermalarda va vodiylardagi toshlar ostida yashaydi va asosan kechalari oziqlanadi[5].

Tarqalishi

Ushbu tur Markaziy Osiyo, Kavkaz togʻlari va shimoli-sharqiy Afrikada uchraydi[6][7].

AQShda paydo boʻlishi

Turkiston suvaragini birinchi marta 1978-yilda AQShda, Kaliforniyadagi sobiq Sharp armiyasining ombori atrofida payqashgan, koʻp oʻtmay Texasdagi Fort Blissda va boshqa bir qancha harbiy bazalarda paydo boʻlgan[8].Tadqiqotchilarning fikricha, tur Markaziy Osiyodan, ehtimol Afgʻonistondan qaytgan harbiy texnikada kelgan[8][9].

Foydalanilishi

Uy hayvonlari uchun oziq-ovqat

AQSHda Turkiston suvaraklari baʼzan uy hayvonlari, sudralib yuruvchi hayvonlar va boshqa hasharotxoʻr hayvonlarni boqish uchun foydalaniladi[8][10]. Turkiston suvaragi kriketlarga oʻxshash yuqori proteinli, kam yogʻli ozuqa tarkibiga ega. Turkiston suvaraklari B12 vitaminiga boy[11].

Rasmlar

Manba

  1. ↑ http://eol.org/pages/1076305/names?all=1
  2. ↑ Floyd G. Werner. Insects of the Southwest. Fisher Books, 1994 — 5–6-bet. ISBN 978-1-55561-060-9. Qaraldi: 2013-yil 13-dekabr. 
  3. ↑ Xavier Bonnefoy. Public Health Significance of Urban Pests. World Health Organization, 2008 — 35-bet. ISBN 978-92-890-7188-8. Qaraldi: 2013-yil 13-dekabr. 
  4. ↑ Kim, Tina; Rust, Michael K. (December 2013). "Life History and Biology of the Invasive Turkestan Cockroach (Dictyoptera: Blattidae)". Journal of Economic Entomology (Entomological Society of America) 106 (6): 2428–2432. doi:10.1603/ec13052. PMID 24498744. https://archive.org/details/sim_journal-of-economic-entomology_2013-12_106_6/page/2428. 
  5. ↑ D. H. Walker. Insects of eastern Arabia. Macmillan, 1987 — 26-bet. Qaraldi: 2013-yil 13-dekabr. 
  6. ↑ „Species Shelfordella lateralis (Walker, 1868): Blattodea Species File“. Species File. — „Asia (central); Caucasus Mountains; Azerbaijan; Afghanistan; Iran; Kashmir; Iraq; Africa (northeastern Africa); Canary Islands; Egypt; Palestine; Israel; United Arab Emirates; Saudi Arabia; Sudan; Libya; USA [adventive]“. Qaraldi: 2013-yil 13-dekabr.
  7. ↑ Atkinson, Thomas H; Koehler, Philip G.; Patterson, Richard S. (1991). "Catalog and atlas of the cockroaches (Dictyoptera) of North America north of Mexico". Miscellaneous Publications of the Entomological Society of America (Entomological Society of America) (78). ISSN 0071-0717. ""Distribution. Egypt, Libya, Sudan, Saudi Arabia, Israel, Jordan, Iraq, Iran, Pakistan, India, southern USSR. United States: Arizona: Maricopa, Pima; California: San Joaquin; Texas: El Paso." 
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 Mohan, Geoffrey. „Military, not the Internet, blamed for invasive cockroach“. Los Angeles Times (2013-yil 9-dekabr). Qaraldi: 2013-yil 13-dekabr. Manba xatosi: Invalid <ref> tag; name "Mohan2013" defined multiple times with different content
  9. ↑ Main, Douglas. „Look out, Southwest, there's a new cockroach in town“. LiveScience. Qaraldi: 2013-yil 13-dekabr.
  10. ↑ "Turkestan Cockroach – Blatta lateralis – Integrated Taxonomic Information System (ITIS) – Overview – Encyclopedia of Life". Encyclopedia of Life. http://eol.org/pages/1076305/hierarchy_entries/46355653/overview. Qaraldi: 13 December 2013. 
  11. ↑ Schmidt, Anatol; Call, Lisa; Macheiner, Lukas; Mayer, Helmut K. (2018). "Determination of vitamin B12 in four edible insect species by immunoaffinity and ultra-high performance liquid chromatography". Food Chemistry 281: 124–129. doi:10.1016/j.foodchem.2018.12.039. PMID 30658738.