Tuba Azmuda
| Tuba Azmuda | |
|---|---|
| طوبی آزموده | |
| Tavalludi |
1878 Tehron, Qojarlar Eroni (hozirgi Eron) |
| Vafoti |
1936 (yoshi 57–58) Tehron, Pahlavi Eroni (hozirgi Eron) |
| Kasbi | oʻqituvchi, maktab asoschisi |
| Mashhur ishlari | Established the first Iranian school for girls in Iran |
Tuba Azmuda (forscha: طوبی آزموده; 1878–1936) 1907-yilda Eronda qizlar uchun birinchi maktabni tashkil etgan eronlik maʼrifatparvar edi[1]. U jamiyatining uzluksiz qarshiligiga qaramay, maktabni saqlab qoldi va kengaytirdi.
Hayoti
Tuba Azmuda oʻn toʻrt yoshida armiyada ofitser boʻlib ishlagan odamga turmushga chiqqan. Eri uning oʻqishini davom ettirishini qoʻllab-quvvatlagan va u taʼlimini ham mustaqil ravishda, ham til oʻqituvchilari yordami bilan davom ettirgan[2].
Namus maktabi
1907 yoki 1911-yilda bir guruh ayollar Tehronda uchrashib, Eron qizlarining taʼlimini yaxshilash masalasini muhokama qilish va bu borada ishlash uchun toʻplandilar[2][3]. Oʻsha vaqtda qizlar odatda uylaridan tashqarida oʻqitilmas edi. Chet elliklar tomonidan qizlar uchun bir nechta maktablar 1874-yildayoq ochilgan boʻlsa-da, Eron hukumati 1896-yilgacha musulmon qizlarning maktablarga borishiga ruxsat bermagan[3][4]
Uchrashuvdan soʻng Tuba Azmuda Eronning oʻzida qizlar uchun birinchi eroncha maktabni ochdi. U maktab Namus maktabi[4] (taxminan „sharaf“ maʼnosidagi nomus soʻzidan olingan) deb ataldi. U maktabni oʻzining Tehrondagi uyida yuritdi va u yerda yigirma qizni oʻqitdi[2]. Davlat maktabi boʻlmagani sababli, uni himoya qilish bevosita Tuba Azmudaning oʻz zimmasida edi. U va uning shogirdlari jamiyat va hukumat tomonidan jiddiy tanqidlarga uchradilar. Qizlar oʻz uylaridan tashqarida oʻqiyotgani uchun tanqid qilinib, fohishalikda ayblangan[2][4]. Tuba Azmuda doimiy ravishda oʻz hayoti va maktabga qarshi tahdidlar olib turdi va axloqsizlikda ayblanib kamsitildi[3].
Nomus maktabi hajmi va oʻquv dasturi jihatidan kengaydi, va Tuba Azmuda oxir-oqibat erini hamda doʻstlarini dars berishga jalb qildi. Maktab asta-sekin maʼlum obroʻga ega boʻldi va ilgʻor qarashdagi eronliklar oʻz qizlarini shu yerda oʻqishga yubora boshladilar. Keyinchalik Tuba Azmuda katta yoshda boʻlgan ayollar uchun ham savodxonlik kurslarini taklif eta boshladi[2].
Merosi
Tuba Azmuda Eronning boshqa ayol maʼrifatparvarlariga ilhom berganlikda eʼtirof etiladi. Uning bir qancha shogir qizlari keyinchalik oʻzlari ham oʻrta maktab oʻqituvchisi boʻlib oʻqishgan[2].
Keyinchalik Nomus maktabining nomi „Shahnaz oʻrta maktabi“ etib oʻzgartirildi.
Manbalar
- ↑ „زنان تاثیرگذار ایران؛ طوبی آزموده“ (fa). IranWire.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Rappaport, Helen (2001). "Azmudeh, Tuba". Encyclopedia of Women Social Reformers. Santa Barbara, California: ABC-CLIO, Inc.. ISBN 1-57607-101-4.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Fathi, Asghar. Women and the Family in Iran. BRILL, 1985 — 98-bet. ISBN 9789004074262.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Milani, Farzaneh. Veils and Words: The Emerging Voices of Iranian Women Writers. Syracuse, New York: Syracuse University Press, 1992 — 56-bet. ISBN 9781850435747.