Truba
 | |
| Registri | |
|---|---|
|
<score lang="lilypond">
{
\new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver" }
\clef treble \key c \major \cadenzaOn
fis1 \glissando c1
}
</score> | |
| Oʻxshash asboblar | |
|
Gorn, kornet | |
| Musiqachilar | |
|
V. Pulatov, V. Verigin, M. Muhiddinov |
Truba (italyancha: tromba, fransuzcha: trompette, olmoncha: Trompete — quvur, inglizcha: trumpet[1]) – yuqori registrli mispuflama soz.
Umumiy maʼlumot
Yorqin va kuchli ovozga, keng texnik (virtuoz) imkoniyatlarga ega. Nayi bir aylana bukilgan, kanalining uzunligi 1500 mm atrofida. Qadimdan maʼlum boʻlib, oʻrta asrlarda harbiy, signal musiqa cholgʻusi sifatida keng tarqalgan. Jez yoki mis va rux qotishmasidan yasaladi. XIX asr boshidan pompa yoki ventil mexanizmli trubalar paydo boʻlgan. Hozir, asosan, si bemol (in V) va do (in S) tonidagi trubalar qoʻllanadi. Yakkanavoz, ansambl va orkestr sozi sifatida ishlatiladi. Oʻzbekiston truba ijrochiligi va taʼlim tizimida V. Pulatov, V. Verigin, M. Muhiddinovlar tanilgan. Oʻzbek kompozitorlaridan S. Karimhoji (2 ta – 1967, 1968), M. Bafoyev (1979), P. Xoliqov (1987) va boshqalar truba uchun konsertlar yaratishgan[2].
Turlari
Alt truba
Alt truba (ruscha: „альтовая труба“; italyancha: „tromba“, „contr-alto“) – kam qoʻllanadigan truba turlaridan biri boʻlib, asosan fa (in F) yoki sol (in G) sozlarida ishlatiladi. Ushbu cholgʻu asbobi notada yozilganidan sof kvinta yuqoriroq yoki sof kvarta pastroq yangraydi[3]. Ovoz hajmi kichik oktavadagi fa diyez notasidan, ikkinchi oktavadagi fa va sol notasigacha boʻlgan diapazonni qamrab oladi. Notalar kalitoldi belgilarisiz skripka kalitida yoziladi. Simfonik orkestr partiturasida alt truba trombondan keyin yoziladi[4].
Manbalar
- ↑ Музыкальная энциклопедия 1981.
- ↑ Fayl:National Encyclopedia of Uzbekistan logo.png „Truba“, Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (T-harfi). Toshkent: „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi“ Davlat ilmiy nashriyoti, 2000–2006-yillar.
- ↑ I. A. Akbarov. Музика луғати. Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1987.
- ↑ I. A. Akbarov. Мусиқа луғати. Toshkent: Oʻqituvchi nashriyoti, 1997 — 384-bet. ISBN 5-645-02422-2.
Adabiyotlar
- Музыкальная энциклопедия. М.: Советская энциклопедия, 1981 — 1056-bet.
Havolalar
 | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
 | Musiqa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berishingiz mumkin. |