Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Трансформатор

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Transformer OSM 0.16

Трансформатор (лотинча: трансформо — ўзгартираман) — бу пас кучланишни юқори кучланишга юқори кучланиш пас кучланишга айлантириб берувчи электро статик аппарат(частотасини ўзгартирмаган ҳолда). Техникада —. энергия ёки объектларнинг бирон бир муҳим хоссаси (мас., ток кучи, кучланиш ва бошқалар)ни ўзгартириш учун мўлжалланган қурилма. Электр Т., гидротрансформатор, фототрансформатор, ЎЙУCҲ (ўта юқори частота) Т.и ва бошқа хилларгабўлинади. Электр Т. ўзгарувчан ток кучланишини ўзгартириш (кучайтириш ёки пасайтириш) учун мўлжалланади. Унинг иши электромагнит индуксия ҳодисасига асосланади. У битта бирламчи чулгам, битта ёки бир неча кўп иккиламчи чулғам ва асосан берк типдаги ферромагнит ўзак (магнит ўтказгич) дан иборат. Барча чулғамлар ферромагнит ўзакка ўралади ва бирбирига индуктив боғланган бўлади. Бирламчи чулгам учлари (Т. кириши) ўзгарувчан ток кучланиш манбаига, иккиламчи чулгам (ёки чулғамлар) учлари (Т. чиқиши) истеъмолчиларга уланади. Электр Т.ни биринчи марта П. Н. Яблочков 1876-йил электр ёритиш тармогида ишлатган. М. О. ДоливоДоброволский 1890-йил уч фазали электр Т.ни яратган. Кейинчалик бошқа олим ва ихтирочилар Т. ни такомиллаштириш, қуввати ва ф.и.к.ни ошириш, изоляцияни яхшилаш, ихчамлаштириш ва бошқаларга доир ишлар олиб боришган.

Электр Т.нинг энг кенг тарқалган тури куч Т.ларидир. Улар электр узатиш линиялари (ЭУЛ)га ўрнатилади. Бундай Т.лар электр стяларнинг генераторлари ишлаб чиқарган ток кучланишини 10—15 кВ дан 220—750 кВ гача кучайтириб беради. Т.ларнинг чулғамлари мисдан, магнит ўтказгичлари совуклайин прокатлаб ишлаб чиқарилган электротехника пўлатидан тайёрланади. Электр Т.нинг қуруқ ва мойли турлари бор. Қуруқ Т. ҳавода мойсиз совитилади. Мойли Т.нинг магнит ўтказгичи ва чулғамлари минерал мой тўлдирилган бакка жойлаштирилади. Мой изоляция ва совитувчи вазифасини ўтайди.

Куч Т.ларидан ташқари ўлчаш Т.и, кучланиш Т.и, ток Т.и, импулели Т., радиочастотали Т. каби Т.лар ҳам мавжуд.

Ўзгарувчан ток тармоғида кучланишни кучайтириш ёки пасайтириш ҳамда электр энергияни истеъмолчиларга тақсимлаш учун мўлжалланган мажмуа кичик Т. стяси (подстансияси) деб аталади. Унда куч Т. и, тақсимлаш қурилмалари, автоматик бошқариш ва ҳимоя қурилмаси, қўшимча иншоотлар бўлади. Юқори қувватли баъзи пасайтириш Т. подстансияларида кучли, лаб.да уйрўзғорда ихчам автотрансформаторлар ишлатилади.

Асосий ишлаш тамойиллари

Transformator scheme ru

Трансформаторнинг ишлаши иккита асосий принципга асосланади:

  1. Вақт ўзгарувчан электр токи вақт ўзгарувчан магнит майдонни (электромагнитизм) ҳосил қилади.
  2. Ўраш орқали ўтадиган магнит оқимнинг ўзгариши бу ўрашда ЭМФ ҳосил қилади (электромагнит индуксия)

Бирламчи ўраш деб аталадиган ўрашлардан бири ташқи манбадан қувватланади. Бирламчи ўраш орқали ўтадиган ўзгарувчан магнитланиш оқими магнит занжирда ўзгарувчан магнит оқим ҳосил қилади. Электромагнит индукция натижасида магнит палласида ўзгарувчан магнит оқим барча ўрашларда, шу жумладан бирламчида, магнит оқимнинг биринчи ҳосиласига мутаносиб бўлган индüксиён ЭМФ ни ҳосил қилади, синусоидал оқим тескари йўналишда 90 ° га силжийди. магнит оқимига нисбатан.

Юқори ёки ўта юқори частоталарда ишлайдиган баъзи трансформаторларда магнит занжир бўлмаслиги мумкин.

Иккиламчи ўрашдаги кучланиш шакли бирламчи ўрашдаги кучланиш шакли билан анча мураккаб тарзда боғлиқ. Ушбу мураккаблик туфайли оқим кучайтиргичлари, частота кўпайтиргичлари, сигнал генераторлари ва бошқалар сифатида хизмат қиладиган бир қатор махсус трансформаторларни яратиш мумкин эди.

Истисно - Қувват трансформатори #Қувват трансформаторига ўтинг. П. Яблочков томонидан таклиф қилинган классик АC трансформатори бўлса, у иккинчи ўрашнинг чиқишида кириш кучланишининг синусоидини бир хил синусоидал кучланишга айлантиради.


К ўпгина электр аппаратларини ва асбобларини ишлатишда турли кучланишдан фойдаланишга тўғри келади. Ҳатто айни бир электр аппаратининг ўзида токнинг турли кучланишлари керак бўлиб қолад. Масалан, радиоприёмникда лампани чўғлантириш учун бир неча волтгина, унинг кучайтиргичининг ишлаши учун эса бир неча юз волт кучланиш керак бўлади. Ваҳоианки, кўпинча ихтиёримизда муайян кучланишли биттагина тарм оқ боиади. Шу сабабли ўзгарувчан токни ўзгартиришга тўғри келади. Айни бир cнастотанинг ўзида ўзгарувчан ток кучланиши билан ток кучини бир вақтда ўзгартириш ўзгарувчан токни трансформациялаш дейилади. 0 ‘згарувчан токни трансформациялайдиган асбоб трансформ атор дейилади. Трансформаторнинг ишлаши электромагнит индуксия ҳодисасига асосланган