Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Tosh

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Tosh — 1) tarozi yordamida jismlar massasini oʻlchash, tortish uchun moʻljallangan, turli shakl va ogʻirlikdagi yuk, qadoq tarozi tosh, yaʼni ogʻirlik oʻlchovi; odatda, shayinli tarozida oʻlchanib, quyidagi toʻplami qoʻllanadi: 10 mg, 20 mg, 50 mg, 100 mg, 200 mg, 500 mg, 1 g, 2 g, 5 g, 10 g, 50 g, 100 g, 200 g, 500 g. Savdosotiqda va boshqa maqsadlarda foydalaniladigan tarozilarda bulardan katta massali T.lar ham qoʻllanadi; 2) masofa oʻlchov birligi, amir (yoki podsho) ning choparlari yoʻl uzunligani oʻlchayotganda har bir 8000 qadamga bir T. qoʻyib ketishgan. Agar 1 qadam q0,75 m boʻlsa, unda 1 T. q 800000,75 mq6000 m q 6 km boʻlgan.






savol Jamoat xavfsizligi” va “Jamoat xavfsizligini taʼminlash” tushunchalarining mohiyati hamda ularning huquq sohasidagi ahamiyati

Jamoat xavfsizligi – bu shaxs, jamiyat va davlatning hayotiy muhim manfaatlarini jinoiy va boshqa huquqqa xilof harakatlardan hamda ijtimoiy nizolar, tabiiy ofatlar, epidemiyalar, epizootiyalar, katta falokatlar, avariyalar va yongʻinlar natijasida kelib chiqadigan favqulodda vaziyatlar oqibatlardan himoyalanganlik holatidir. Jamoat tartibi va xavfsizligini taʼminlash faoliyatining OBЪEKTI - Ichki ishlar organlari sohaviy xizmatlarining amaldagi qonun hujjatlarida belgilangan vakolatlar doirasida mamlakatda, uning maʼmuriy-hududiy birliklarida jamoat tartibi va xavfsizligini taʼminlash boʻyicha amalga oshiradigan faoliyati bilan bogʻliq ijtimoiy munosabatlar Jamoat tartibi va xavfsizligini taʼminlash faoliyatining vazifasi- Jamoat tartibi va xavfsizligini taʼminlash faoliyati nazariyasi va uning asosiy qoidalari, ichki ishlar organlarining jamoat tartibi va xavfsizligini taʼminlash xizmatlarining tizimi va tuzilishi, mazmuni, markaziy va mahalliy ichki ishlar organlari huquqiy holatining mohiyati, ichki ishlar organlarining tarmoq va funktsional xizmatlari hamda boʻlinmalari faoliyatiga xos xususiyatlar, alohida turdagi huquqbuzarliklarga qarshi maʼmuriy-huquqiy kurash taktikasi va uni tashkil etish, tabiiy va texnogen xususiyatli hamda ekstremal sharoitlardagi favqulodda vaziyatlarda huquq-tartibotni muhofaza qilish va jamoat xavfsizligini taʼminlashning oʻziga xos xususiyatlarini oʻrgatish,  xizmat hujjatlarini tuzish va rasmiylashtirishga doir bilim va amaliy koʻnikmalar hosil qilish.


2-savol Jamoat xavfsizligi faoliyatining tushunchasi va uning asosiy yoʻnalishlari.

Jamoat xavfsizligi – bu shaxs, jamiyat va davlatning hayotiy muhim manfaatlarini jinoiy va boshqa huquqqa xilof harakatlardan hamda ijtimoiy nizolar, tabiiy ofatlar, epidemiyalar, epizootiyalar, katta falokatlar, avariyalar va yongʻinlar natijasida kelib chiqadigan favqulodda vaziyatlar oqibatlardan himoyalanganlik holatidir Jamoat xavfsizligini taʼminlash sohasidagi davlat siyosati va faoliyatning asosiy yoʻnalishlari.- Hozirgi davrda dunyodagi globallashuv jarayonlari bilan bogʻliq holda jamiyatda jamoat tartibi va xavfsizligiga tahdid qiluvchi omillarning koʻpayib va kuchayib borishi, ushbu sohada faoliyat olib boruvchi sohaviy xizmatlar faoliyatini yanada takomillashtirish, uni tashkil etishga yangicha yondashishni talab qilmoqda. Sud-huquq tizimida davlat organlarida amalga oshirilgan islohotlar natijasida mamlakatda va uning maʼmuriy-hududiy birliklarida jamoat tartibi va xavfsizligini taʼminlovchi milliy tizim shakllandi. Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar organlari va milliy gvardiya tizimini tubdan isloh qilish, ayniqsa, jamoat tartibini saqlash va xavfsizligini taʼminlovchi xizmatlar faoliyatini takomillashtirish borasida koʻplab qonun hujjatlari qabul qilinib, amaliyotga joriy etilmoqda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi PF-4947-sonli, 10 apreldagi PF-5005-sonli farmonlarida jamoat tartibi va xavfsizligini taʼminlashning asosiy yoʻnalishlari belgilab berilgan boʻlib, bular jinoyatchilikka qarshi kurashish hamda huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish tizimini takomillashtirish va samaradorligini oshirish; koʻchalar, maydonlar, istirohat bogʻlari, vokzallar, aeroportlar va boshqa jamoat joylarida, shuningdek ommaviy tadbirlarni oʻtkazish vaqtida fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qilish, ularning shaʼni va qadr-qimmatini hurmat qilish, muomala madaniyati va odob-axloq qoidalariga qatʼiy amal qilinishini taʼminlash; masʼul sohaviy xizmatlar bilan hamkorlikda tizimda amalga oshirilayotgan islohotlarni davom ettirish, faoliyatni tubdan takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqish va boshqalar





3-savol Jamoat xavfsizligini taʼminlashning vazifalari va printsiplari

Jamoat tartibi va xavfsizligini taʼminlash faoliyatining vazifasi- Jamoat tartibi va xavfsizligini taʼminlash faoliyati nazariyasi va uning asosiy qoidalari, ichki ishlar organlarining jamoat tartibi va xavfsizligini taʼminlash xizmatlarining tizimi va tuzilishi, mazmuni, markaziy va mahalliy ichki ishlar organlari huquqiy holatining mohiyati, ichki ishlar organlarining tarmoq va funktsional xizmatlari hamda boʻlinmalari faoliyatiga xos xususiyatlar, alohida turdagi huquqbuzarliklarga qarshi maʼmuriy-huquqiy kurash taktikasi va uni tashkil etish, tabiiy va texnogen xususiyatli hamda ekstremal sharoitlardagi favqulodda vaziyatlarda huquq-tartibotni muhofaza qilish va jamoat xavfsizligini taʼminlashning oʻziga xos xususiyatlarini oʻrgatish,  xizmat hujjatlarini tuzish va rasmiylashtirishga doir bilim va amaliy koʻnikmalar hosil qilish.

Ichki ishlar organlarining jamoat tartibi va xavfsizligini taʼminlash faoliyatining UMUMIY PRINTsIPLARI

Qonuniylik; Yagonalik, Fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga rioya etish hamda ushbu huquqlar, erkinliklar va qonuniy manfaatlarni hurmat qilish; Ochiqlik va shaffoflik

Oʻzbekiston Respublikasining16.09.2016 yildagi

«Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida»gi 407-son Qonunining 5-moddasi

4. Jamoat xavfsizligini taʼminlovchi va unda ishtirok etuvchi subʼektlar qaysilar va ularning bir-biridan farqi.


OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI PREZIDENTINING 29.11.2021 YILDAGI PF 27-SONLI FARMONI Jamoat xavfsizligini taʼminlash tizimi jamoat xavfsizligini taʼminlovchi va unda ishtirok etuvchi subyektlardan iborat. Jamoat xavfsizligini taʼminlovchi subyektlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Ichki ishlar vazirligi, Milliy gvardiya, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, Bosh prokuratura, Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, mahalliy davlat hokimiyati organlaridan iborat. Unda ishtirok etuvchi Boshqa davlat organlari va tashkilotlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlar va fuqarolar jamoat xavfsizligini taʼminlashda ishtirok etuvchi subyektlarga kiradi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi: jamoat xavfsizligini taʼminlash sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi; jamoat xavfsizligini taʼminlash, jumladan huquqbuzarlik, ijtimoiy va millatlararo nizolarning oldini olishga qaratilgan kompleks maqsadli davlat dasturlari ishlab chiqilishi, tasdiqlanishi va amalga oshirilishini taʼminlaydi; jamoat xavfsizligini taʼminlash masalalari boʻyicha barcha davlat organlari va tashkilotlari, jamoat birlashmalari, xalqaro tashkilotlar hamda fuqarolar bilan samarali hamkorligini taʼminlaydi; jamoat xavfsizligini bevosita taʼminlovchi subyektlarning moddiy-texnik taʼminotini, shuningdek, ularni huquqiy va ijtimoiy jihatdan himoya qilish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi; Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi: jamoat xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan maqsadli idoraviy dasturlarni ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi; jamoat tartibini saqlash, yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash, jinoyatchilik, terrorizm va ekstremizmga qarshi kurashish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi; jamoat joylarida, shu jumladan yoʻllarda, transport va turizm infratuzilmasi obyektlarida jamoat xavfsizligini taʼminlashga jalb etilgan barcha kuch va vositalar faoliyatini muvofiqlashtiradi hamda tashkiliy-uslubiy jihatdan qoʻllab-quvvatlaydi; fuqaroviy hamda xizmat quroli va uning oʻq-dorilari muomalada boʻlishi sohasiga doir qoidalar va tartibga, ushbu sohadagi litsenziya va ruxsat berishga oid talablar hamda shartlarga rioya etilishini taʼminlaydi; huquqbuzarliklar profilaktikasini amalga oshiradi, huquqbuzarliklarni sodir etishga moyil shaxslarni aniqlaydi; Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi: jamoat xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan maqsadli idoraviy dasturlarni ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi; jamoat xavfsizligiga tahdid soluvchi ommaviy tartibsizliklarga chek qoʻyish boʻyicha tadbirlarni amalga oshiradi; oʻziga biriktirilgan jamoat joylarida, shu jumladan Toshkent, Nukus shaharlari va viloyatlar markazlaridagi ommaviy tadbirlarda, istirohat bogʻlari, xiyobonlar va bozorlarda jamoat tartibini saqlashni tashkil etadi; vakolati doirasida favqulodda vaziyatlarda va favqulodda holat eʼlon qilingan hududlarda jamoat xavfsizligini taʼminlaydi;


5. Huquqbuzarliklar profilaktikasi va probatsiya xizmati faoliyatlarining tizimi, tashkiliy tuzilishi va huquqiy asoslari.

OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI PREZIDENTINING 29.11.2021 YILDAGI PF 27-SONLI FARMONI Mazkur farmonning 4-bandiga muvofik, Oʻzbekiston Respublikasi IIV tizimida Jamoat xavfsizligi departamenti (keyingi oʻrinlarda - Departament) tashkil etildi. Jamoat xavfsizligi departamenti tarkibiy tuzilishi 1. Huquqbuzarliklar profilaktikasi 2. Probatsiya xizmati 3. Yoʻl harakati xavfsizligi 4. Jamoat tartibini saqlash

Oʻzbekiston Respublikasi IIV Jamoat xavfsizligi departamenti Huquqbuzarliklar profilaktikasining tarkibiy tuzilishi quyidagicha: 1. Oʻzbekiston Respublikasi IIV JXX Huquqbuzarliklar profilaktikasi bosh boshqarmasi; 2. Qoraqalpogʻiston Respublikasi IIV, viloyat IIBlari JXX Huquqbuzarliklar profilaktikasi boshqarmasi; 3. Shahar-tuman IIBlari JXX Huquqbuzarliklar profilaktikasi boʻlimi.


Oʻzbekiston Respublikasi IIV Jamoat xavfsizligi departamenti Probatsiya xizmatining tarkibiy

tuzilishi quyidagicha:

1. Oʻzbekiston Respublikasi IIV JXX Probatsiya xizmati; 2. Qoraqalpogʻiston Respublikasi IIV, viloyat IIBlari JXX Probatsiya boshqarmasi; 3. Shahar-tuman IIBlari JXX Probatsiya boʻlimi.


6. Huquqbuzarliklar profilaktikasi xizmatining jamoat xavfsizligini taʼminlash sohasidagi vazifalari.

Huquqbuzarliklar profilaktikasi boʻlinmalarining jamoat xavfsizligini taʼminlash sohasidagi asosiy vazifalari: (OʻRQ 371. 4-moddasi) pf-27. Biriktirilgan mahalla hududida vakolatli davlat organlari va tashkilotlarning huquqbuzarliklar profilaktikasi boʻyicha faoliyati natijalarini umumlashtirish va yagona axborot-tahlil tizimiga kiritilishini taʼminlash; Biriktirilgan mahalla hududidagi kriminogen vaziyatni muntazam ravishda oʻrganib borish, huquqbuzarliklarni aniqlash va ularga barham berish boʻyicha qonunchilikda belgilangan chora-tadbirlarni amalga oshirish; Biriktirilgan mahalla hududida aholi oʻrtasida huquqbuzarliklarning umumiy, maxsus, yakka tartibdagi va viktimologik profilaktikasini amalga oshirish; Huquqbuzarlik sodir etishga moyil shaxslarni belgilangan tartibda profilaktik hisobga va maʼmuriy nazoratga olish, ular bilan yakka tartibdagi profilaktik chora-tadbirlarni amalga oshirish, ijtimoiy moslashtirish ishlarini individual dastur tuzgan holda tashkil etish; Yoshlar, ayniqsa ularning uyushmagan qismi bilan tarbiyaviy va profilaktik chora-tadbirlarni amalga oshirish orqali ular orasida huquqbuzarliklarning oldini olish; Voyaga etmaganlar oʻrtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklar profilaktikasini amalga oshirish, shu jumladan voyaga etmaganlar masalalari boʻyicha inspektor-psixologlarga koʻmaklashish; Maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisida bayonnomalar tuzish va Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksiga muvofiq tegishli maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqish; Jismoniy shaxslarni va yuridik shaxslarning vakillarini qabul qilish, ularning murojaatlarini belgilangan tartibda koʻrib chiqish; Vakolatli davlat organlari va tashkilotlar bilan yaqin hamkorlikda biriktirilgan mahalla hududida har bir oilani bevosita joyida oʻrgangan holda, fuqarolarning jamoat xavfsizligiga oid va huquqbuzarliklarga sabab boʻlishi mumkin boʻlgan muammolari va noroziliklarini aniqlash, ularni bartaraf etish boʻyicha zarur choralarni koʻrish; Biriktirilgan mahalla hududida pasport rejimi qoidalariga rioya etilishi yuzasidan nazoratni amalga oshirish; Tajovuzkor ruhiy kasallar, spirtli ichimlikka ruju qoʻyganlar oʻrtasida huquqbuzarliklar profilaktikasini amalga oshirishda davlat sogʻliqni saqlash tizimini boshqarish organlari va sogʻliqni saqlash muassasalariga koʻmaklashish; Probatsiya nazoratidagilarning xulq-atvorini nazorat qilishda, oʻrnatilgan cheklovlarga rioya etishini tekshirishda, shuningdek, yangi jinoyat sodir etishining oldini olishda probatsiya inspektorlariga koʻmaklashish; Biriktirilgan mahalla hududida fuqarolar va yuridik shaxslar tomonidan fuqaroviy va xizmat quroli hamda uning oʻq-dorilarini saqlash qoidalariga rioya etilishini nazorat qilishga koʻmaklashish; Biriktirilgan mahalla hududida taqiqlangan tashkilotlar hamda terrorchilik, ekstremistik va boshqa gʻayriqonuniy va buzgʻunchilik yoʻnalishidagi guruhlar faoliyatiga aloqador shaxslarni aniqlashga koʻmaklashish;


7.Probatsiya xizmatining jamoat xavfsizligini taʼminlash sohasidagi vazifalari 1. Jinoyatchilikning oldini olish Probatsiya nazoratida boʻlgan shaxslarning harakatlarini doimiy ravishda kuzatish va ularni ijtimoiy foydali faoliyatga jalb qilish orqali yangi jinoyatlarning oldi olinadi. 2. Nazoratdagi shaxslarning ijtimoiy moslashuviga koʻmaklashish Ularni mehnatga joylashtirish, psixologik va huquqiy yordam koʻrsatish orqali qayta jinoyat sodir etish ehtimolini kamaytiradi. 3. Huquqbuzarlik sodir etgan shaxslarni nazorat qilish Probatsiya xizmati tomonidan nazoratga olingan shaxslarning jazoni ijro etish shartlariga rioya qilishi ustidan doimiy nazorat olib boriladi. 4. Jamoatchilik bilan hamkorlikda ishlash Mahalla, nodavlat tashkilotlar va fuqarolik jamiyati institutlari bilan hamkorlikda ishlash orqali xavfli shaxslarning ijtimoiy nazorat ostida boʻlishini taʼminlaydi. 5. Tarbiyaviy va profilaktik chora-tadbirlarni amalga oshirish Huquqbuzarlikka moyil shaxslar bilan tushuntirish ishlari olib borish, ularni sogʻlom hayot tarziga yoʻnaltirish orqali jinoyatchilikka qarshi kurashga hissa qoʻshadi.

     8.Yoʻl harakati xavfsizligi xizmati (YHXX) – davlat boshqaruv tizimida alohida oʻrin tutadigan, yoʻl harakati qatnashchilarining xavfsizligini taʼminlash, transport vositalari harakatini nazorat qilish va yoʻl-transport hodisalarining oldini olish bilan shugʻullanuvchi tuzilmadir.

1. Tizimi Yoʻl harakati xavfsizligi xizmati IIV (Ichki ishlar vazirligi) tizimiga kiradi va quyidagi funksiyalarni bajaradi: Yoʻl harakati qoidalariga rioya etilishini nazorat qilish; Transport vositalari va haydovchilarni roʻyxatdan oʻtkazish hamda ularni texnik koʻrikdan oʻtkazish; Yoʻl-transport hodisalarining oldini olish chora-tadbirlarini ishlab chiqish; Fuqarolar va tashkilotlarga yoʻl harakati xavfsizligi boʻyicha tushuntirish ishlarini olib borish; Yoʻllardagi muhandislik yechimlarini takomillashtirishda ishtirok etish. 2. Tashkiliy tuzilishi Markaziy boshqaruv – Oʻzbekiston Respublikasi IIV Yoʻl harakati xavfsizligi xizmati bosh boshqarmasi; Hududiy boʻlinmalar – viloyat, shahar va tuman Yoʻl harakati xavfsizligi boʻlimlari; Maxsus boʻlinmalar – patrul-post xizmati, statsionar va mobil tekshiruv punktlari, yoʻl-patrul xizmatlari; Texnik va tashkiliy boʻlimlar – texnik nazorat, transport vositalarini roʻyxatdan oʻtkazish, haydovchilik guvohnomalari berish boʻlimlari. 3. Huquqiy asoslari YHXX faoliyati quyidagi asosiy huquqiy hujjatlar bilan tartibga solinadi: Oʻzbekiston Respublikasi "Yoʻl harakati toʻgʻrisida"gi Qonuni Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksi. IIVning ichki buyruqlari va normativ-huquqiy hujjatlar. 9.Yoʻl harakati xavfsizligi xizmatining jamoat xavfsizligini taʼminlash sohasidagi huquq va majburiyatlari. Yoʻl harakati xavfsizligi xizmatining asosiy vazifalari nafaqat yoʻl harakati ishtirokchilarining xavfsizligini taʼminlash, balki umumiy jamoat tartibini saqlash bilan ham bogʻliq. YHXXning huquqlari: 1. Yoʻl harakati ishtirokchilarini toʻxtatish va tekshirish: Transport vositalarini toʻxtatish, hujjatlarni tekshirish va qonun buzilgan taqdirda tegishli choralarni koʻrish. 2. Maʼmuriy bayonnoma tuzish va jarima qoʻllash: Yoʻl harakati qoidalarini buzgan shaxslarga nisbatan qonunda belgilangan tartibda bayonnoma tuzish va maʼmuriy javobgarlik choralarini qoʻllash. 3. Transport vositalarini vaqtincha ushlab turish: Texnik nosozlik, hujjatlarning yoʻqligi yoki boshqa qonunbuzarlik holatida transport vositasini ushlab qolish yoki evakuatsiya qilish. 4. Jamoat tartibini buzuvchi harakatlarning oldini olish: Yigʻilishlar, ommaviy tadbirlar paytida yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash va ehtimoliy tartibsizliklarning oldini olish. 5. Toshqin, zilzila, avariya kabi favqulodda vaziyatlarda qatnashish: Evakuatsiya, yoʻllarni tozalash va favqulodda vaziyatlarda yoʻl harakatini tashkil etish. YHXXning majburiyatlari: 1. Yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash: Transport vositalari harakati va piyodalar qatnovi uchun xavfsiz sharoitlarni yaratish. 2. Yoʻl-transport hodisalarini tergov qilish va rasmiylashtirish: Har qanday YTH yuz berganda, hodisa joyida hujjatlashtirish, guvohlarni aniqlash va qonunchilik asosida harakat qilish. 3. Tushuntirish-tarbiyaviy ishlar olib borish: Haydovchilar va aholiga yoʻl harakati qoidalarini tushuntirish, profilaktik chora-tadbirlar oʻtkazish. 4. Texnik nazoratni amalga oshirish: Transport vositalarining texnik holatini nazorat qilish, belgilangan standartlarga muvofiqligini tekshirish. 5. Tartib va xavfsizlikni taʼminlashda boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan hamkorlik qilish: IIV, FVV, Milliy gvardiya va boshqa idoralar bilan birgalikda xavfsizlikni taʼminlash.


10. Turizm obʼektlarida jamoat xavfsizligini taʼminlash boʻlinmalarining faoliyatini tashkil etish.

     Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan 2021-yil 29-noyabrda imzolangan PF-27-sonli Farmon bilan tasdiqlangan Jamoat xavfsizligi Konsepsiyasida turizm obʼektlarida jamoat xavfsizligini taʼminlashga alohida eʼtibor qaratilgan. Mazkur konsepsiya doirasida turizm infratuzilmasining xavfsizligini taʼminlash, jamoat tartibini saqlash va huquqbuzarliklarni oldini olishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlar belgilangan.​ 

Farmon asosida belgilangan asosiy yoʻnalishlar: Xavfsiz turizmni taʼminlash boʻlinmalarini tashkil etish: Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzurida xavfsiz turizmni taʼminlash jamgʻarmasi tashkil etilgan. Jamgʻarma manbalari sifatida turizm sohasini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasidan tushumlarning 10 foizi, xavfsiz turizmni taʼminlash boʻlinmalari xodimlari tomonidan undirilgan jarimalar mablagʻlari va boshqa qonuniy manbalar kiritilgan. “Xavfsiz shahar” konsepsiyasiga integratsiya: Turizm namoyish obʼektlari “Xavfsiz shahar” konsepsiyasiga integratsiya qilinib, ularning atrofida uzluksiz yoritish, videokuzatuv tizimlari va favqulodda vaziyatlar uchun evakuatsiya chizmalarini oʻrnatish talab etilgan. Jamoat xavfsizligi boʻyicha normativlar va talablar: “Turizm koʻchalarida” xavfsizlik chaqiruv tugmalari, Wi-Fi zonalari va boshqa jamoat xavfsizligi normativlariga rioya qilish belgilangan. Hududiy davlat boshqaruvi va hokimiyatlarning roli: Toshkent shahar va viloyatlar hokimlari tegishli vazirlik va idoralarning hududiy boʻlinmalarining faoliyatini nazorat qilib, ularning samarali hamkorligini taʼminlashda javobgar hisoblanadi. Shuningdek, 2019-yil 6-martda imzolangan PQ-4229-sonli qaror bilan transport va turizm obʼektlarida jamoat xavfsizligini taʼminlashning samarali tizimi joriy etilgan. Ushbu qaror asosida xavfsiz turizmni taʼminlash boʻlinmalarining faoliyati kundalik tartibga solinib, tegishli hududiy boʻlinmalar tomonidan nazorat qilinadi.​

11. Migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish xizmatlarining tizimi, tashkiliy tuzilishi va faoliyatining huquqiy asoslari.

     Migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish faoliyatining huquqiy asoslari: Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. 

Oʻzbekiston Respublikasining 2016 yil 16 sentyabrdagi «Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida»gi 407-sonli Qonuni. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 11 iyuldagi «Ichki ishlar organlarining migratsiya jarayonlari va fuqarolikni rasmiylashtirish sohasidagi faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi PQ-3126-son qarori Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 22 apreldagi «Doimiy propiska qilish hamda turgan joyi boʻyicha hisobga olish tartibini isloh qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi PF-5984-sonli Farmoni. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 22 sentyabrdagi «Oʻzbekiston Respublikasida identifikatsiya ID-kartalarni joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi PF-6065-sonli Farmoni.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 20 apreldagi «Fuqarolik va migratsiya sohasida davlat xizmatlarini koʻrsatish tizimi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida»gi PF-112-sonli Farmoni.
      Tashkiliy tuzilishi: Migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish xizmatining tuzilmasi quyidagicha shakllantirilgan:
      Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish bosh boshqarmasi-Respublika miqyosida yagona siyosat va nazoratni olib boradi; Xizmatlar faoliyatini muvofiqlashtiradi.
     Hududiy boshqarmalar (viloyat, Toshkent sh.)-Viloyatlar va Toshkent shahrida joylashgan. Mamlakat ichki migratsiyasi va fuqarolikni rasmiylashtirish ishlarini amalga oshiradi.
    Tuman (shahar) boʻlimlari- Aholi bilan bevosita ishlovchi eng pastki boʻgʻin; Pasport berish, doimiy yoki vaqtinchalik roʻyxatga olish, yashash uchun ruxsatnoma, vizalar, chiqish ruxsatnomasi (Oʻzbekiston fuqarolari uchun) kabi xizmatlarni koʻrsatadi.

12. Migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish xizmatlarining asosiy vazifalari va faoliyatining asosiy yoʻnalishlari.

      Amaldagi qonun hujjjatlariga koʻra, Migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish xizmatlari jismoniy va yuridik shaxslarga quyidagi turdagi davlat xizmatlarini koʻrsatmoqda:

shaxsning Oʻzbekiston Respublikasi fuqaroligiga qabul qilish va fuqarolikdan chiqishi (yoʻqotishi)ga oid huj-jatlarini rasmiylashtirish; chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga Oʻzbekiston Respublikasi hududida doimiy yashashga ruxsatnoma va yashash guvohnomalarini rasmiylashtirish; Oʻzbekiston Respublikasida boʻluvchi chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarni kirish vizasining amal qilish muddatiga vaqtincha roʻyxatdan oʻtkazish; yoʻqolganligi, familiyasi, ismi, otasining ismi yoki tugʻilgan yili oʻzgarganligi sababli Oʻzbekiston Respublikasi pasportini almashtirish fuqarolar va mamlakatda doimiy yashovchi fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning Oʻzbekiston Respublikasidan chet elga chiqish hujjatlarini rasmiylashtirish; Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini belgilangan tartibda roʻyxatga olish (propiska qilish) va roʻyxatdan chiqarish; jismoniy va yuridik shaxslarga Oʻzbekiston Respublikasi hududida roʻyxatdan oʻtganlik va roʻyxatdan chiqqanlikni tasdiqlovchi maʼlumotno-malarni rasmiylashtirish; Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga pasport rasmiylashtirish; Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 11.07.2017 yildagi PQ 3126-sonli qarori Ichki Ishlar Organlarining migratsiya jarayonlari va fuqarolikni rasmiylashtirish sohasidagi faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisidagi farmonga muvofiq quyidagi vazifalar belgilangan: Davlat xizmatlari, shu jumladan biometrik hujjatlarni berish, xorijga chiqish uchun hujjatlarni koʻrib chiqish va rasmiylashtirish, doimiy yashash joyi va vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatga olish, shuningdek manzil-maʼlumot axborotlarini taqdim etish boʻyicha xizmatlar koʻrsatishning elektron tizimlarini joriy etish va rivojlantirish; Doimiy yashash joyi va vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatga olish, Oʻzbekiston Respublikasidan chiqish, unga kirish va unda boʻlish, fuqarolikni qabul qilish, yoʻqotish va undan chiqish, siyosiy boshpana berish sohasida integratsiyalashgan maʼlumotlar bazasini shakllantirish va yuritish, shuningdek axborot tizimlarining xavfsizligini va ularning uzluksiz ishlashini taʼminlash; Migratsiya jarayonlari va fuqarolikni rasmiylashtirish, huquqbuzarliklar profilaktikasi, jinoyatlarni aniqlash va fosh etish, qidiruv ishlarini olib borishda koʻmaklashish masalalarida idoralararo elektron hamkorlikni amalga oshirish.

Ekstremizmga karshi kurash xizmatining asosiy vazifalari, xukuk va majburiyatlari.

   Ekstremizmga qarshi kurash xizmati— bu Oʻzbekiston Respublikasining huquqni muhofaza qiluvchi organlaridan biri boʻlib, uning asosiy vazifasi — ekstremistik faoliyatni oldini olish, fosh etish va unga qarshi samarali kurashishdan iborat.

Asosiy vazifalari 1. Ekstremistik faoliyatni aniqlash va oldini olish: Ekstremistik tashkilotlar va shaxslarning faoliyatini kuzatish, ularning rejalari va maqsadlarini aniqlash. 2. Axborot yigʻish va tahlil qilish: Ekstremizmga oid axborotlarni yigʻish, tahlil qilish va tegishli organlarga yetkazish. 3. Tergov va sud jarayonlariga yordam berish: Ekstremizmga oid jinoyatlarni tergov qilishda yordam berish, zarur hujjatlar va dalillarni taqdim etish. 4. Jamoat bilan hamkorlik qilish: Jamoat tashkilotlari, diniy va maʼrifiy muassasalar bilan hamkorlikda ekstremizmga qarshi profilaktika tadbirlarini oʻtkazish. 5. Xalqaro hamkorlik: Xalqaro tashkilotlar va boshqa davlatlarning huquqni muhofaza qiluvchi organlari bilan ekstremizmga qarshi kurashishda hamkorlik qilish.

   Huquqlari:

- Axborot olish: Ekstremizmga oid axborotlarni yigʻish va tahlil qilish huquqiga ega. - Tekshiruv oʻtkazish: Ekstremistik faoliyatni aniqlash maqsadida tekshiruvlar oʻtkazish huquqiga ega. - Hujjatlarni tekshirish: Ekstremizmga oid hujjatlarni tekshirish va zarur hollarda ularni musodara qilish huquqiga ega. - Jinoyat ishlarini qoʻzgʻatish: Ekstremizmga oid jinoyatlarni aniqlash va tergov qilish uchun ish qoʻzgʻatish huquqiga ega.

   Majburiyatlari:

- Qonunlarga rioya qilish: Oʻzbekiston Respublikasining qonunlariga, shu jumladan inson huquqlari va erkinliklarini himoya qilishga rioya qilish majburiyatiga ega. - Maxfiylikni taʼminlash: Ekstremizmga qarshi kurash jarayonida olingan axborotlarning maxfiyligini taʼminlash majburiyatiga ega. - Jamoat bilan hamkorlik: Jamoat tashkilotlari va fuqarolar bilan hamkorlikda ekstremizmga qarshi profilaktika tadbirlarini oʻtkazish majburiyatiga ega. - Xalqaro meʼyorlarga rioya qilish: Xalqaro huquq normalariga va meʼyorlariga rioya qilish majburiyatiga ega.

Engin xavfsizligi xizmati bulinmalarining tizimi, tashkiliy tuzilishi va faoliyatining xukukiy asoslari.
   Oʻzbekiston Respublikasida yongʻin xavfsizligini taʼminlash tizimi davlat, idoraviy va koʻngilli yongʻindan saqlash xizmatlaridan iborat boʻlib, ularning har biri oʻziga xos vazifalar va huquqiy asoslarga ega. Quyida ushbu tizimning asosiy tarkibiy qismlari, tashkiliy tuzilishi va faoliyatining huquqiy asoslari keltirilgan.

Tashkiliy tuzilishi: - Markaziy apparat:Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi DYXX boshqaruv organi - Hududiy boʻlinmalar:Viloyatlar, Toshkent shahri, shaharlar va tumanlarda joylashgan DYXX boʻlinmalari - Yongʻin-qutqaruv boʻlinmalari:Tumanlar va shaharlar hududida joylashgan, yongʻinlarni oʻchirish va favqulodda vaziyatlarda qutqaruv ishlarini amalga oshiruvchi boʻlinmalar

  Huquqiy asoslari:

-Oʻzbekiston Respublikasining "Yongʻin xavfsizligi toʻgʻrisida"gi qonuni -Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 10 apreldagi "Ichki ishlar organlarining faoliyati samaradorligini tubdan oshirish, jamoat tartibini, fuqarolar huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini ishonchli himoya qilishni taʼminlashda ularning masʼuliyatini kuchaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida"gi farmoni -Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli qarorlari va yoʻriqnomalari

Entin xavfsizligi xizmati bulinmalarining asosiy vazifalari va faoliyatining asosiy iunalishlari.

   Oʻzbekiston Respublikasida yongʻin xavfsizligini taʼminlash davlat siyosatining muhim yoʻnalishlaridan biridir. Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalarining asosiy vazifalari va faoliyatining asosiy yoʻnalishlari quyidagicha belgilangan:
   Asosiy vazifalar

1. Yongʻinlarning oldini olish va ularni oʻchirish: Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalari yongʻinlarning oldini olish, ularni oʻchirish va oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi. 2. Yongʻin xavfsizligi talablariga rioya etilishini nazorat qilish: Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va boshqa tashkilotlar rahbarlari zimmasiga ularga qarashli obyekt va hududlarda yongʻin xavfsizligi talablariga rioya etilishi uchun shaxsiy javobgarlik yuklatilgan. 3. Favqulodda vaziyatlarda qutqaruv va evakuatsiya ishlarini amalga oshirish: Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalari favqulodda vaziyatlarda qutqaruv va evakuatsiya ishlarini amalga oshiradi. 4. Yongʻin xavfsizligi boʻyicha targʻibot-tashviqot ishlarini olib borish: Aholi va tashkilotlar oʻrtasida yongʻin xavfsizligi boʻyicha targʻibot-tashviqot ishlarini olib boradi.

    Faoliyatning asosiy yoʻnalishlari:

1. Yongʻin profilaktikasining ilgʻor shakl va usullarini joriy etish: Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalari yongʻin profilaktikasining ilgʻor shakl va usullarini joriy etish orqali yongʻin xavfsizligi tizimini takomillashtiradi 2. Zamonaviy ilmiy-texnika yutuqlari va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish: Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalari yongʻin oʻchirish kuchlari va vositalarini boshqarish, shuningdek, yongʻinga qarshi nazorat faoliyati sohasiga zamonaviy ilmiy-texnika yutuqlari va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy qiladi. 3. Kadrlar salohiyatini yaxshilash va xalqaro hamkorlikni kengaytirish:Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalari kadrlar salohiyatini yaxshilash, xodimlarning kasb tayyorgarligi va malakasini oshirish tizimini takomillashtiradi, sohada xalqaro hamkorlikni kengaytiradi

4. Xizmat intizomini taʼminlash va moddiy ragʻbatlantirish:Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalari shaxsiy tarkibida yuksak xizmat intizomini taʼminlash, uni moddiy ragʻbatlantirish va ijtimoiy-huquqiy muhofaza qilish orqali samarali xizmat qilish uchun sharoitlar yaratadi.


16. Ommaviy tadbirlar tushunchasi, turlari, toifalari va huquqiy asoslari. Ommaviy tadbir — 100 va undan koʻp kishilarning ishtirokida ijtimoiy-siyosiy (anjumanlar, konferensiyalar, syezdlar va boshqalar), madaniy-ommaviy, maʼrifiy va koʻngilochar-tomosha dasturlari (musiqiy, adabiy va boshqa festivallar, konsert, teatr, sport, reklama tadbirlari, xalq sayillari, sirk, milliy namoyishlar va oʻyinlar, koʻriktanlovlar va boshqalar), shuningdek umumxalq, diniy, kasb bayramlarini oʻtkazish maqsadida ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektida tashkil qilinadigan fuqarolarning birgalikda qatnashishlariga aytiladi. Mazkur qarorda ommaviy tadbirlarning turlaridan kelib chiqib uchta toifaga ajratilgan boʻlib, bular: alohida toifadagi ommaviy tadbir — “Yangi yil”, “Navroʻz bayrami”, “Mustaqillik kuni”, “Xotira va qadrlash kuni”, “Xalqaro bolalarni himoya qilish”, “Roʻza hayit” (Iyd al-Fitr), “Qurbon hayit” (Iyd al-Adha), “Rojdestvo Xristovo”, “Pasxa” bayramlarini nishonlashga doir tadbirlar, taʼlim muassasalariga oʻqishga qabul qilish boʻyicha test sinovlarini oʻtkazish, umumtaʼlim maktablarida oʻquv yilining boshlanishi va tugashiga bagʻishlangan, saylov va referendumlarni oʻtkazish bilan bogʻliq, shuningdek, xalqaro hamkorlik tashkilotiga aʼzo davlat rahbarlari ishtirokida oʻtkaziladigan tadbirlar hamda futbol boʻyicha xalqaro miqyosdagi uchrashuvlar; birinchi toifadagi ommaviy tadbir — Toshkent, Nukus shaharlari va viloyat markazlari hududida oʻtkaziladigan alohida toifadagi ommaviy tadbir toifalariga kirmaydigan ommaviy tadbir; ikkinchi toifadagi ommaviy tadbir — alohida va birinchi toifadagi ommaviy tadbirlar toifasiga kirmaydigan ommaviy tadbir; Bundan tashqari mazkur qarorda “ommaviy tadbirni oʻtkazish obyekti”, “ommaviy tadbir tashkilotchisi”, “ommaviy tadbir dasturi”, “ommaviy tadbirni oʻtkazish uchun ruxsatnoma”, “ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektiga tutash hududlar”, “vakolatli organ”, “ommaviy tadbir ishtirokchilari” kabi tushunchalarga ham alohida toʻxtalib oʻtilgan. 17. Ommaviy tadbirlar vaqtida jamoat tartibi va xavfsizligini taʼminlash faoliyatini tashkil etish. Ommaviy tadbirni oʻtkazishda uning ishtirokchilari fuqarolarning xavfsizligini va jamoat tartibini taʼminlashga qoʻyiladigan talablarga rioya qilishga, ommaviy tadbir tashkilotchisining va fuqarolar xavfsizligi hamda jamoat tartibini taʼminlash boʻyicha majburiyatlarni bajaruvchi ichki ishlar organlari va Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi boʻlinmalari harbiy xizmatchilari va xodimlarining qonuniy talablarini bajarishi shart.  Ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektida va ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektidan besh yuz metrdan kam radiusda alkogolli mahsulotlarni sotish ommaviy tadbir oʻtkazilishidan kamida ikki soat oldin va ushbu tadbirni oʻtkazish vaqtida toʻxtatiladi. Ommaviy tadbirlarni oʻtkazishda ichki ishlar organlari va Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi boʻlinmalarining majburiyatlari: ommaviy tadbirning hajmi, xarakteri va ishtirokchilarining sonini hisobga olgan holda ommaviy tadbirni oʻtkazishda fuqarolarning xavfsizligini va jamoat tartibini taʼminlash uchun kuch va texnik vositalarni jalb qilish, jinoyatlar va boshqa huquqbuzarliklarni oʻz vaqtida aniqlash va ularning oldini olish, ommaviy tadbirni tayyorlash va oʻtkazish davrida fuqarolarning xavfsizligini va jamoat tartibini, yoʻl va yongʻin xavfsizligini taʼminlash masalalari boʻyicha oʻzaro, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligining boʻlinmalari, boshqa manfaatdor tashkilotlar, ommaviy tadbir tashkilotchisi va ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektining maʼmuriyati bilan hamkorlikni amalga oshirish, chiptalarni sotish vaqtida kassalar oldida va ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektiga tutash hududlarda jamoat tartibi saqlanishini taʼminlash, ommaviy tadbirning tashkilotchisidan va ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektining maʼmuriyatidan ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektining sigʻimidan kelib chiqib chiptalarni sotish (taklifnomalarni tarqatish) limitiga rioya etilishini talab qilish, ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektining maʼmuriyatiga alkogolli ichimlikdan mast boʻlgan holatda yoki insonning intellektual iroda faoliyatiga taʼsir koʻrsatuvchi narkotik vositalar, psixotrop yoki boshqa moddalarni isteʼmol qilish holatida boʻlgan shaxslarning ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektiga oʻtishiga, shuningdek ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektida va ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektiga tutash hududlarda spirtli ichimliklarni ichish (isteʼmol qilish)ga yoʻl qoʻymaslikda yordam berish, ommaviy tadbir tashkilotchisidan, ommaviy tadbirni oʻtkazish obyekti maʼmuriyatidan va boshqa shaxslardan ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektida va ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektiga tutash hududlarda alkogolli mahsulot sotishning toʻxtatilishini talab qilish kabi shu va boshqa harakatlar bilan ommaviy tadbirlar vaqtida jamoat xavfsizligi va tartibini saqlab turishimiz mumkin.

18. Ommaviy tartibsizliklar tushunchasi, mazmun-mohiyati va uning kelib chiqish sabablari. Ommaviy tartibsizliklar deganda, koʻpchilik odamlar ishtirokida sodir etiladigan, jamoat tartibini qoʻpol ravishda buzadigan, odamlarga, mol-mulkka yoki davlat va jamoat manfaatlariga zarar yetkazadigan, zoʻravonlik, vayronagarchilik, talonchilik va boshqa noqonuniy xatti-harakatlar bilan ifodalanadigan guruh xatti-harakatlari tushuniladi. Boshqacha aytganda, bu jamiyatda tartibsizlik, betartiblik va xavfsizlikni buzilishiga olib keladigan nazoratsiz olomon harakatidir. Ommaviy tartibsizliklar jamiyat va davlat xavfsizligiga putur etkazuvchi tushuncha sifatida doimiy ravishda ilmiy doiralar diqqat markazida boʻlib kelgan. Uning oʻziga xosligi shundan iboratki, u boshqa bir qancha xavflar yoki tahdidlar bilan birga yuradi, jumladan mamlakatdagi etnik ziddiyatlar, norozilik namoyishlari, rangli inqiloblar, ommaviy bezorilik harakatlari, jinoiy guruhlar oʻrtasidagi toʻqnashuvlar bevosita ommaviy tartibsizlik koʻrinishida sodir boʻladi. SHuning uchun ham davlat va jamiyat hayotidagi koʻplab sohalarda bu muammo oʻrganib kelinadi. Xususan, yuridik soha vakillari uni ogʻir turdagi bir jinoyat sifatida oʻrganishsa, sotsiologlar olomon fenomeni bilan bogʻliq ravishda ijtimoiy psixologik jihatdan oʻrganib kelishadi, siyosatchilar esa davlatning siyosiy barqarorlik holatiga oʻzining salbiy taʼsirini oʻtkazishi nuqtai nazaridan baholab kelishadi. Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 244-moddasida ommaviy tartibsizliklar uchun tegishli javobgarlik belgilangan. Ommaviy tartibsizliklarni keltirib chiqaruvchi eng katta sabab bu -koʻpchilik aholining oʻz ijtimoiy hayotidan noroziligi va ommaning davlat hokimiyatiga boʻlgan salbiy kayfiyati hisoblanadi. Tashqi kuchlar istalgan vaqtda hayot tarzidan norozi boʻlgan salbiy kayfiyatdagi olomonni provokatsiya yoʻli bilan tartibsizliklar keltirib chiqarishga undashi mumkin.


19. Ommaviy tartibsizliklarning koʻrinishlari va ular uchun qonunda belgilangan javobgarlik masalalari Ommaviy tartibsizliklar deb, fuqarolar tomonidan ommaviy ravishda jamoat tartibini buzishga qaratilgan harakatlar tushuniladi. Bular oʻz ichiga mitinglar, yigʻilishlar, namoyishlar va koʻcha harakatlarini oladi. Bu kabi tadbirlar belgilangan tartibda tashkil etilmagan yoki ruxsatsiz oʻtkazilgan taqdirda jamoat xavfsizligiga tahdid solishi, igʻvogarlik holatlariga sabab boʻlishi mumkin. Ommaviy tartibsizliklarning asosiy koʻrinishlari: Miting – ijtimoiy-siyosiy voqealarga munosabat bildirish maqsadida yigʻiladigan ommaviy tadbir. Yigʻilish – muayyan joyda fuqarolar tomonidan fikr bildirish, qarashlarini ifoda etish tadbiri. Namoyish – koʻchada yoki jamoat joylarida transparant, plakatlar bilan chiqish orqali oʻz talab va munosabatini bildirish. Koʻcha harakatlari – yoʻllarda, chorrahalarda odamlarning uyushgan harakati orqali eʼtiroz yoki talablarni bildirish. Qonunda belgilangan javobgarlik: Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida ommaviy tartibsizliklar uchun maʼmuriy va jinoiy javobgarlik belgilangan: Maʼmuriy javobgarlik (Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks): 200¹-modda – Ommaviy tadbirlar oʻtkazish qoidalarini buzganlik uchun javobgarlik; 201-modda – Miting, namoyish va koʻcha yurishlari tartibini buzish; 202-modda – Ruxsat etilmagan yigʻilishlar, mitinglar va namoyishlar uchun sharoit yaratish. Jinoiy javobgarlik (Jinoyat kodeksi): 217-modda – Yigʻilishlar, mitinglar, koʻcha yurishlari tartibini buzish; 218-modda – Favqulodda holatda ish tashlashga rahbarlik qilish va korxonalar faoliyatiga toʻsqinlik qilish. Shuningdek, ommaviy tadbirlar vaqtida jamoat tartibini saqlash, xavfsizlikni taʼminlash ichki ishlar organlari va Milliy gvardiya zimmasiga yuklatilgan. Qonunlarga rioya qilish nafaqat davlat, balki jamiyat barqarorligi uchun ham muhim ahamiyatga ega. 20. Ommaviy tadbirlarni oʻtkazishda ichki ishlar organlari va Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi boʻlinmalarining huquq va majburiyatlari hamda ularning huquqiy asoslari

Ommaviy tadbirlarni tashkil etish va oʻtkazish jarayonida jamoat tartibini saqlash, fuqarolar xavfsizligini taʼminlash muhim ahamiyatga ega. Bu vazifa ichki ishlar organlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi boʻlinmalari tomonidan amalga oshiriladi. Ichki ishlar organlari va Milliy gvardiyaning asosiy huquq va majburiyatlari: Ommaviy tadbirlarning tinch va belgilangan tartibda oʻtishi uchun profilaktik tadbirlar oʻtkazish, Fuqarolar xavfsizligini taʼminlash, jamoat tartibini buzilishining oldini olish, Tadbirlar davomida noqonuniy harakatlarni aniqlash va bartaraf etish, Zarur hollarda tezkor kuch vositalarini jalb etish, Ruxsat etilmagan ommaviy tadbirlarni toʻxtatish, Moddiy va jismoniy resurslarni, jumladan, yoʻllarni, jamoat transportlarini boshqarishni muvofiqlashtirish.

    Mazkur huquq va majburiyatlarning huquqiy asoslari:

1. Oʻzbekiston Respublikasining Konstitusiyasi – fuqarolarning xavfsizligi va jamoat tartibini taʼminlashni davlatning asosiy vazifalaridan biri sifatida belgilaydi. 2. Oʻzbekiston Respublikasining “Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida”gi Qonuni (OʻRQ-407, 2016 yil 16 sentyabr) – ichki ishlar organlarining vazifalari, huquqlari va majburiyatlarini belgilab beradi. Ushbu qonunda jamoat tartibini saqlash va ommaviy tadbirlarda xavfsizlikni taʼminlash ichki ishlar organlarining asosiy vazifalaridan biri ekanligi koʻrsatilgan. 3. Oʻzbekiston Respublikasining “Milliy gvardiya toʻgʻrisida”gi Qonuni (OʻRQ-647, 2020 yil 18 noyabr) – Milliy gvardiyaning jamoat xavfsizligini taʼminlash sohasidagi vakolatlari va majburiyatlarini aniq belgilaydi. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014 yil 29 iyuldagi VMQ-205-sonli qarori – ommaviy tadbirlarni tashkil etish va oʻtkazish tartibini belgilab, huquqni muhofaza qiluvchi organlar faoliyatini muvofiqlashtiradi. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023 yil 6 oktyabrdagi VMQ-530-sonli qarori – ommaviy tadbirlarda xavfsizlikni taʼminlash tizimini yanada takomillashtirishni nazarda tutadi. Xulosa qilib aytganda, ommaviy tadbirlarni oʻtkazishda ichki ishlar organlari va Milliy gvardiya tartib va xavfsizlikni taʼminlash uchun tegishli huquq va majburiyatlarga ega boʻlib, ularning faoliyati yuqoridagi normativ-huquqiy hujjatlar asosida amalga oshiriladi.

21. Maxsus operasiyalar tushunchasi, turlari va uning huquqiy asoslari Maxsus operasiya – bu Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar organlari hamda boshqa tegishli kuch tuzilmalari (Milliy gvardiya, DXX, FVV va boshqalar) tomonidan murakkab va xavfli vaziyatlarda jamoat tartibi va xavfsizligini taʼminlash maqsadida, yagona reja asosida amalga oshiriladigan siyosiy, tezkor-qidiruv, rejim, tergov va jangovar harakatlar majmuasidir. Bu operasiyalar odatda qurollangan jinoyatchilarni qoʻlga olish, garovga olingan shaxslarni ozod qilish, ommaviy tartibsizliklarni bartaraf etish, terrorchilikka qarshi kurash kabi holatlarda amalga oshiriladi. Maxsus operasiyalarning turlari: 1. Jinoyatchilarni qoʻlga olish operasiyalari – qurollangan yoki oʻta xavfli jinoyatchilarni zararsizlantirish. 2. Terrorchilikka qarshi operasiyalar – terrorchilik guruhlarini aniqlash va bartaraf etish. 3. Garovga olinganlarni ozod qilish operasiyalari – insonlarni asirlikdan ozod etish. 4. Ommaviy tartibsizliklarni bartaraf etish – jamoat xavfsizligini tiklash va tinchlikni taʼminlash. 5. Qurol yoki xatarli moddalarni topish va zararsizlantirish. 6. Havo kemalarini egallashga qarshi operasiyalar – samolyotlarni olib qochish holatlarida amalga oshiriladigan chora-tadbirlar. Maxsus operasiyalarning huquqiy asoslari: «Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida»gi Qonun (OʻRQ-407, 2016 yil 16 sentyabr) – ichki ishlar organlarining vakolatlari, jumladan, maxsus operasiyalarni tashkil qilish va oʻtkazish tartibini belgilaydi. «Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi toʻgʻrisida»gi Qonun (OʻRQ-647, 2020 yil 18 noyabr) – Milliy gvardiyaning jamoat xavfsizligini taʼminlashdagi roli va operasiyalardagi ishtirokini tartibga soladi. Vazirlar Mahkamasining 2017 yil 24 apreldagi VMQ-235-sonli Qarori – ichki ishlar organlari tomonidan transport vositalaridan majburiy foydalanish sharoiti va tovon toʻlash tartibini belgilaydi. «Qurol toʻgʻrisida»gi Qonun (OʻRQ-550, 2019 yil 29 iyul) – maxsus operasiyalarda ishlatiladigan qurol va maxsus vositalardan foydalanish tartibini belgilaydi. Vazirlar Mahkamasining 2021 yil 3 avgustdagi VMQ-487-sonli Qarori – Milliy gvardiya tomonidan transport vositalaridan majburiy foydalanish holatida tovon toʻlash tartibini belgilaydi. Maxsus operasiyalar jamiyat xavfsizligi va davlatning barqarorligi uchun muhim vositalardan hisoblanadi. Ular belgilangan huquqiy asoslar asosida, muvofiqlashtirilgan reja va tezkor harakatlar bilan amalga oshiriladi.



22. Tezkor vaziyatlarda maxsus operatsiyalarni oʻtkazish tartibi va bosqichlari. Maxsus operatsiyani oʻtkazishga jalb qilinadigan kuch va vositalar.

MAXSUS OPERATsIYaLARNI OʻTKAZISh TARTIBI Maxsus operatsiyalar quyidagi hollarda oʻtkaziladi: • ichki ishlar organlari va boʻlinmalarining maʼmuriy binolari va ularga tutash hududlarga boʻlgan hujumlarni qaytarishda; •havo kemalarini olib qochish, uni egallash uchun uringan yoki egallab olib qochgan jinoyatchilarni qoʻlga olishda; •qurollangan va oʻta xavfli jinoyatchilarni qidirish va ularning aniq turgan joylarini aniqlashda; •yashiringan joyi maʼlum boʻlganda qurollangan jinoyatchilarni qoʻlga olish, ularni zararsizlantirish va garovga olingan fuqarolarni ozod qilishda; •ommaviy tartibsizliklar sodir etilib, tinch aholi ustidan xukm oʻtkazishga (ezishga) qarshi va uning oldini olish maqsadida harakat qilishda; Yuqorida koʻrsatib oʻtilgan tadbirlar Oʻzbekiston Respublikasi DXX, IIV, MV, FVV va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlikda turli xil sharoitlarda tezkor rejalar asosida amalga oshiriladi. MAXSUS OPERATsIYaLARNI OʻTKAZISh BOSQIChLARI Maxsus operatsiyalar oʻtkazilishida qanday tezkor vaziyat boʻlishidan qatʼiy nazar operatsiya uch bosqichdan iborat boʻladi: 1. Maxsus operatsiyani tashkil qilish va tayyorlash. 2. Maxsus operatsiyani olib borish. 3. Maxsus operatsiyani yakunlash.

MAXSUS OPERATsIYaLARNI OʻTKAZIShGA JALB QILINADIGAN XIZMATLAR VA KUCh-VOSITALAR.

SOHAVIY IZMATLAR: JQB, TQKB XPB EKB PPX VA JTSB PPX va JTSB YHXB MvaFRB TB (Shtab) va boshqa xizmatlar Milliy gvardiya XAMKOP XIZMATLAR Dxx Mudofaa vazirligi FVV TVBSO

ShAXSIY HIMOYa, FAOL MUDOFAA VA MAXSUS OPERATsIYaLARNI TAЪMINLASh VOSITALARI.

KACKA HIMOYa QALQONI REZINA TAYYoQ QOʻL KIShANI KOʻZNI YoShLANTIRUVChI MODDA ChALGʻITUVChI TOVUSh ZIRXLI TRANSPORT VOSITALARI TRANSPORTLARNI MAJBURAN TUXTATISh VOSITASI XIZMAT OTLARI VA ITLARI ZARUR HOLLARDA OʻQOTAR QUROLLAR

23. Jamoat tartibi va xavfsizligini taʼminlash maqsadida maxsus vositalardan foydalangan holda jismoniy kuch ishlatish tartibi.

23-modda. Maxsus vositalarni qoʻllash Ichki ishlar organi xodimi quyidagi hollarda maxsus vositalarni qoʻllash huquqiga ega: fuqaroga yoki ichki ishlar organi xodimiga qilingan hujumni qaytarish uchun; jinoyatga yoki maʼmuriy huquqbuzarlikka chek qoʻyishda; ichki ishlar organi xodimiga qarshilik koʻrsatilishiga chek qoʻyishda; jinoyatni sodir etish chogʻida yoki uni sodir etganidan keyin darhol koʻrib qolingan, yashirinishga urinayotgan shaxsni ushlashda; qurolli qarshilik koʻrsatishi mumkin boʻlgan shaxsni ushlashda; ushlab turilgan shaxslarni va qamoqqa olingan, maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni olib borish, qoʻriqlab borish va qoʻriqlashda, shuningdek qochishga urinishini, atrofdagilarga yoki oʻziga zarar yetkazishini bartaraf etish maqsadida; zoʻravonlik bilan ushlab turilgan shaxslarni, egallab olingan binolarni, xonalarni, inshootlarni, transport vositalarini va yer uchastkalarini ozod qilishda; fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga, jamoat xavfsizligiga tahdid soluvchi ommaviy tartibsizliklarga hamda boshqa gʻayriqonuniy xatti-harakatlarga chek qoʻyishda; haydovchisi ichki ishlar organi xodimining toʻxtash toʻgʻrisidagi talabini bajarmagan transport vositasini toʻxtatishda; jinoyatlar yoki maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etayotgan yoxud sodir etgan shaxslarni aniqlashda; muhofaza qilinadigan obyektlarni himoya qilishda, gʻayriqonuniy xatti-harakatlarni sodir etayotgan fuqarolar guruhlarining harakatlanishini toʻsib qoʻyishda. Ichki ishlar organi xodimi quyidagi maxsus vositalarni qoʻllash huquqiga ega: rezina tayoqlar — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — oltinchi, sakkizinchi, toʻqqizinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; koʻzdan yosh oqizuvchi moddalar, gazli, shikastlantiruvchi qurol — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — oltinchi, sakkizinchi, toʻqqizinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; qoʻlkishanlar yoki boshqa bogʻlash vositalari — ushbu modda birinchi qismining uchinchi — yettinchi, toʻqqizinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; maxsus boʻyovchi va markirovka qiluvchi vositalar — ushbu modda birinchi qismining oʻninchi, oʻn birinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; elektroshok qurilmalari — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — beshinchi, yettinchi va sakkizinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; xizmat hayvonlari — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — yettinchi, toʻqqizinchi, oʻn birinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; chalgʻitma taʼsir koʻrsatuvchi nur-tovush moslamalari — ushbu modda birinchi qismining sakkizinchi, toʻqqizinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; transport vositalarini majburiy toʻxtatish vositalari — ushbu modda birinchi qismining toʻqqizinchi va oʻninchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; tinchlantirish koʻylagi — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — oltinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; suv bilan zarba beruvchi mashinalar — ushbu modda birinchi qismining sakkizinchi va toʻqqizinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; zirhli mashinalar — ushbu modda birinchi qismining oltinchi, sakkizinchi va toʻqqizinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; muhofaza qilinadigan obyektlarni (hududlarni) himoya qilish, gʻayriqonuniy harakatlar sodir etayotgan fuqarolar guruhlarining harakatlanishini toʻsish vositalari — ushbu modda birinchi qismining oʻn ikkinchi xatboshisida nazarda tutilgan hollarda; toʻsiq-gʻovlarni bartaraf etuvchi vositalar — ushbu modda birinchi qismining oltinchi, sakkizinchi, toʻqqizinchi va oʻn birinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda. Ichki ishlar organi xodimi ushbu Qonunda oʻqotar qurol ishlatishga ruxsat etilgan barcha hollarda maxsus vositalarni qoʻllash huquqiga ega. Maxsus vositalarning qoʻllanilishi uchinchi shaxslarning hayoti, sogʻligʻiga xavf tugʻdirmasligi va mol-mulkiga zarar yetkazmasligi kerak. Homiladorlik belgilari sezilib turgan ayollarga, nogironlik belgilari koʻrinib turgan shaxslarga, yoshi aniq koʻrinib turgan yoki maʼlum boʻlgan voyaga yetmaganlarga nisbatan, bundan ularning qurolli qarshilik koʻrsatganligi yoki fuqarolarning yoxud ichki ishlar organi xodimining hayoti va sogʻligʻiga haqiqatda tahdid etib, guruh boʻlib hujum qilganligi hollari mustasno, shuningdek kuch ishlatmasdan, jamoat tartibini, transport, aloqa vositalari va tashkilotlarning ishini buzmasdan oʻtkazilayotgan gʻayriqonuniy yigʻilishlar, mitinglar, namoyishlar, ommaviy chiqishlar va piket qoʻyishlarni bartaraf etish chogʻida maxsus vositalarning, shu jumladan gazli hamda shikastlantiruvchi qurolning qoʻllanilishi taqiqlanadi. Quyidagilar taqiqlanadi: odamning boshiga, boʻyniga, oʻmrov suyagiga, qorniga, jinsiy aʼzolariga, yurak sohasiga rezina tayoq bilan zarbalar berish; havo harorati Selsiy boʻyicha nol darajadan past boʻlganida suv bilan zarba beruvchi mashinalarni qoʻllash. Suv bilan zarba beruvchi va zirhli mashinalar Qoraqalpogʻiston Respublikasi ichki ishlar vazirining, Toshkent shahar ichki ishlar bosh boshqarmasi va viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari boshliqlarining ogʻzaki yoki yozma qarori asosida qoʻllaniladi, bu haqda Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziriga hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Toshkent shahar va viloyatlar prokurorlariga hamda ularga tenglashtirilgan prokurorlarga darhol xabar beriladi. Ichki ishlar organlari taʼminotida boʻladigan maxsus vositalarning roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi. 22-modda. Jismoniy kuch ishlatish Agar kuch ishlatilmaydigan usullar ichki ishlar organi xodimining zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarning bajarilishini taʼminlamasa, u quyidagi hollarda shaxsan oʻzi yoki boʻlinma (guruh) tarkibida jismoniy kuch ishlatish, shu jumladan kurashning jang usullarini qoʻllash huquqiga ega boʻladi: jinoyatlarga va maʼmuriy huquqbuzarliklarga chek qoʻyish uchun; jinoyatlar yoki maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etgan shaxslarni eng yaqindagi ichki ishlar organiga yoxud huquqni muhofaza qiluvchi boshqa organga olib borish va bu shaxslarni ushlab turish uchun; ichki ishlar organi xodimining qonuniy talablariga qarshilik koʻrsatilishini bartaraf etish uchun. Ichki ishlar organi xodimi ushbu Qonunda maxsus vositalar yoki oʻqotar qurol qoʻllanilishiga ruxsat etilgan hollarda ham jismoniy kuch ishlatish huquqiga ega. Homiladorlik belgilari sezilib turgan ayollarga, nogironlik belgilari koʻrinib turgan shaxslarga, yoshi aniq koʻrinib turgan yoki maʼlum boʻlgan voyaga yetmaganlarga nisbatan jismoniy kuch ishlatish taqiqlanadi, bundan ularning qurolli qarshilik koʻrsatganligi, fuqarolarning yoxud ichki ishlar organi xodimining hayoti va sogʻligʻiga tahdid etib, hujum qilganligi hollari mustasno.

24. Jamoat tartibi va xavfsizligini taʼminlash maqsadida oʻqotar kurollar, jismoniy va yuridik shaxslarning transport vositalaridan foydalanish tartibi.

24-modda. Oʻqotar qurolni qoʻllash Ichki ishlar organi xodimi quyidagi hollarda oʻqotar qurolni qoʻllash huquqiga ega: fuqarolarni yoxud oʻzini hayot yoki sogʻliq uchun xavfli boʻlgan, zoʻrlik ishlatish bilan qilingan hujumdan himoya qilishda; garovdagilarni ozod qilishda; oʻta ogʻir jinoyatni sodir etish chogʻida koʻrib qolingan va yashirinishga urinayotgan shaxsni ushlashda, agar boshqa vositalar bilan bu shaxsni ushlash imkoni boʻlmasa; ichki ishlar organlarining oʻqotar qurollarini, oʻq-dorilarini, portlovchi moddalarini, transport vositalarini, maxsus va jangovar texnikasini egallab olishga boʻlgan urinishlarga chek qoʻyishda; fuqarolarning uy-joylariga, davlat organlarining va boshqa tashkilotlarning qoʻriqlanadigan obyektlariga, oʻta muhim yuklariga, transport vositalariga, binolariga guruh boʻlib qilingan hujumni yoki qurolli hujumni daf etishda; qurolli qarshilik koʻrsatayotgan shaxsni, shuningdek yonidagi qurolni, oʻq-dorilarni, portlovchi moddalarni, portlatish qurilmalarini, zaharli yoki radioaktiv moddalarni topshirish toʻgʻrisidagi qonuniy talabni bajarishni rad etayotgan shaxsni ushlashda; jinoyat sodir etishda gumon qilinib ushlab turilgan shaxslarning, oʻziga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qoʻllanilgan, ozodlikdan mahrum etishga hukm qilingan shaxslarning qamoqdan qochib ketishiga chek qoʻyishda, shuningdek ushbu shaxslarni kuch ishlatib ozod qilishga boʻlgan urinishlarga chek qoʻyishda; agar transport vositasining haydovchisi fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga haqiqiy xavf tugʻdirsa hamda ichki ishlar organi xodimining qonuniy talablariga qaramay, toʻxtashdan bosh tortsa, ushbu transport vositasini shikastlash yoʻli bilan toʻxtatishda; insonning hayoti va sogʻligʻiga tahdid solayotgan hayvonni zararsizlantirishda; qurol ishlatish niyati haqida ogohlantirish sifatida oʻq otishda, yuqoriga qarata yoki boshqa xavfsiz yoʻnalishda oʻq otish orqali xavf-xatar signali berishda yoki yordamga chaqirishda. Ichki ishlar organining xodimi oʻqotar qurolni qoʻllashdan oldin ogohlantirishi shart, bundan uning hayotiga yoki fuqarolarning hayotiga bevosita xavf tahdid solayotgan hollar mustasno. Ayollarga, nogironlik belgilari koʻrinib turgan shaxslarga, yoshi aniq koʻrinib turgan yoki maʼlum boʻlgan voyaga yetmaganlarga nisbatan oʻqotar qurolni qoʻllash taqiqlanadi, bundan ularning qurolli hujum qilganligi, qurolli qarshilik koʻrsatganligi yoki fuqarolarning yoxud ichki ishlar organi xodimining hayoti va sogʻligʻiga tahdid etib, guruh boʻlib hujum qilganligi hollari mustasno. Oʻqotar qurol qoʻllanilishi natijasida tasodifiy shaxslar jabrlanishi mumkin boʻlsa, ichki ishlar organi xodimi koʻp fuqarolar toʻplanganda uni qoʻllash huquqiga ega emas. Ichki ishlar organlari qurollantiriladigan oʻqotar qurol va uning oʻq-dorilari turlarining roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi. Ushbu roʻyxatga kirmaydigan oʻqotar qurol va uning oʻq-dorilari bilan ichki ishlar organlarini qurollantirish hamda ulardan foydalanish taqiqlanadi. 20-modda. Tashkilotlar va fuqarolarning transport vositalaridan foydalanish Ichki ishlar organlari tashkilotlarning yoki fuqarolarning transport vositalaridan tabiiy ofat yuz bergan joyga borish, shoshilinch tibbiy yordamga muhtoj fuqarolarni tibbiy muassasalarga olib borish, jinoyat sodir etgan shaxslarni taʼqib qilish va ichki ishlar organlariga olib kelish, hodisa joyiga yoki ichki ishlar organlarining shaxsiy tarkibini jangovar trevoga boʻyicha toʻplash joyiga borish uchun majburiy tartibda foydalanishi mumkin va bunda transport vositasidan foydalanilganligi faktini tasdiqlovchi hamda undan foydalangan ichki ishlar organi xodimini identifikatsiyalovchi hujjat beriladi, chet davlatlarning diplomatik, konsullik vakolatxonalariga va boshqa vakolatxonalariga, xalqaro tashkilotlarga tegishli boʻlgan transport vositalari hamda maxsus moʻljallangan transport vositalari bundan mustasno. Tashkilotlar va fuqarolarning transport vositalaridan majburiy tarzda foydalanganlik natijasida xarajatlar qilingan yoki zarar yetkazilgan taqdirda, shuningdek transport vositasining egasiga mulkiy zarar yetkazilgan taqdirda ushbu xarajatlarning yoki zararlarning oʻrnini ichki ishlar organlari tomonidan qoplash qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

25. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni maxsus qabulxonaga qabul qilish, joylashtirish va saqlash tartibini bayon qiling.

Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxsni qabul qilish tartibi Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxs maxsus qabulxonaga hududiy ichki ishlar organlari xodimlari tomonidan keltiriladi. Maxsus qabulxonaga qabul qilish chogʻida maʼmuriy qamoqqa olingan shaxsga nisbatan shaxsiy koʻrikdan oʻtkazish, barmoq izlarini roʻyxatga olish, ushbu shaxsni fotosuratga olish, undagi mavjud ashyolarni koʻzdan kechirish, shuningdek tibbiy koʻrik amalga oshiriladi. Maxsus qabulxona maʼmuriyati maʼmuriy qamoqqa olingan shaxs maxsus qabulxonaga joylashtirilgan paytdan boshlab unga u maxsus qabulxonaga joylashtirilganligi toʻgʻrisida advokatga, qarindoshlariga yoxud boshqa shaxslarga telefon orqali qoʻngʻiroq qilish yoki xabar qilish huquqini berishi shart. Agar maxsus qabulxonaga joylashtirilgan shaxs chet el fuqarosi boʻlsa, uning maxsus qabulxonaga joylashtirilganligi toʻgʻrisidagi yozma bildirish yigirma toʻrt soatdan kechiktirmay Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga yuborilishi kerak. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni maxsus qabulxonaga qabul qilish kechayu kunduz amalga oshiriladi. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni joylashtirish va saqlash Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslar maxsus qabulxonalarda saqlanadi va ushbu Qonunning 20-moddasi talablariga rioya etilgan holda umumiy kameralarga yoki bir kishilik kameralarga joylashtiriladi. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni kameralarda alohida-alohida joylashtirish ularning shaxsi va psixologik jihatdan mosligi hisobga olingan holda amalga oshiriladi. Chekuvchilar, qoida tariqasida, chekmaydiganlardan alohida joylashtiriladi. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni joylashtirish chogʻida erkaklarning ayollardan alohida joylashtirilishi taʼminlanishi shart. Quyidagilar maʼmuriy qamoqqa olingan boshqa shaxslardan alohida joylashtiriladi: chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar; yuqumli kasalliklarga chalingan bemorlar yoki tibbiy kuzatuvga muhtoj boʻlgan shaxslar; sobiq sudyalar va huquqni muhofaza qiluvchi organlarning sobiq xodimlari, sobiq advokatlar; hayoti va sogʻligʻining xavfsizligini taʼminlash manfaatlaridan kelib chiqqan holda ayrim shaxslar. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni bir kishilik kameralarda saqlash ushbu moddaning ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi qismlarida nazarda tutilgan talablarga rioya etilishini taʼminlashning boshqa imkoniyati mavjud boʻlmagan taqdirda amalga oshiriladi.

26. Ichki ishlar organlariga qarashli muayyan yashash joyiga ega boʻlmagan shaxslarni reablitatsiya qilish markazining jamoat tartibi va xavfsizligini taʼminlashdagi ahamiyati va ishtiroki.

Reabilitatsiya markazlarini tashkil etish, qayta tashkil etish va tugatish 12. Reabilitatsiya markazlari Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vaziri tomonidan tashkil etiladi, qayta tashkil etiladi va tugatiladi. 13. Reabilitatsiya markazlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar markazlarida hamda Toshkent shahrida, shuningdek, zarurat boʻlganda aholi zich joylashgan boshqa hududlarda tashkil etiladi. 14. Reabilitatsiya markazlari tegishlicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Toshkent shahar ichki ishlar bosh boshqarmasi va viloyatlar ichki ishlar boshqarmalarining Patrulь-post xizmati va jamoat tartibini saqlash boshqarmalariga boʻysunadi. reabilitatsiya markazi — muayyan yashash joyiga ega boʻlmagan shaxslarni ularning shaxsi aniqlangungacha maʼmuriy sudning ajrimi asosida oʻttiz sutkadan koʻp boʻlmagan muddatga saqlab turish va reabilitatsiya qilish uchun moʻljallangan ichki ishlar organlari tizimidagi davlat muassasasi; muayyan yashash joyiga ega boʻlmagan shaxs — shaxsini tasdiqlovchi hujjati, shuningdek, biron-bir manzilda doimiy yashash joyi yoki vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatga olinmagan, gʻayriijtimoiy xulq-atvorli, huquqbuzarlik sodir etishga moyil boʻlgan 18 yoshdan oshgan shaxs; profilaktika suhbati — reabilitatsiya markazlariga qabul qilingan shaxsni jamiyatda qabul qilingan xulq-atvor normalari va qoidalariga rioya etishga ishontirish, gʻayriijtimoiy xulq-atvorning ijtimoiy va huquqiy oqibatlarini hamda huquqbuzarlik sodir etganlik uchun qonunda belgilangan javobgarlikni tushuntirish; reabilitatsiya qilish — muayyan yashash joyiga ega boʻlmagan shaxslarga huquqiy, ijtimoiy, psixologik, tibbiy va boshqa turdagi yordam koʻrsatish, shuningdek, ularga jamiyatda qabul qilingan xulq-atvor normalari va qoidalarini singdirishga qaratilgan chora-tadbirlar majmui. Reabilitatsiya markazlarida muayyan yashash joyiga ega boʻlmagan shaxslarni saqlash 28. Reabilitatsiya markazlariga qabul qilingan shaxslar reabilitatsiya markazlarida ularning shaxsi aniqlanguniga qadar maʼmuriy sudning ajrimi asosida oʻttiz sutkadan koʻp boʻlmagan muddatga saqlab turiladi. 29. Muayyan yashash joyiga ega boʻlmagan shaxslar reabilitatsiya markazlarini oʻzboshimchalik bilan tark etishiga va huquqbuzarlik sodir etilishiga yoʻl qoʻyilmaydigan, xavfsiz sharoitlarda saqlanadi va kecha-kunduz reabilitatsiya markazlari xodimlarining nazorati ostida boʻladilar. 30. Reabilitatsiya markazlarida saqlanayotgan muayyan yashash joyiga ega boʻlmagan shaxslarni nazorat qilish reabilitatsiya markazi xodimlaridan iborat tarkibda tashkil etiladigan navbatchilik guruhlari tomonidan amalga oshiriladi. 31. Muayyan yashash joyiga ega boʻlmagan shaxslarni reabilitatsiya markazlarining xonalarida alohida-alohida joylashtirish ularning shaxsini va psixologik jihatdan mosligini hisobga olgan holda amalga oshiriladi. Chekuvchilar, qoidaga koʻra, chekmaydiganlardan alohida joylashtiriladi. Quyidagi shaxslar alohida joylashtirilishi shart: erkaklar va ayollar; chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar; yuqumli kasalliklarga chalingan yoki tibbiy kuzatuvga muhtoj boʻlgan bemorlar; reabilitatsiya markazi boshligʻining qaroriga koʻra, hayoti va sogʻligʻi xavfsizligini taʼminlash manfaatlaridan kelib chiqib ayrim shaxslar.

27. Jamoat tartibini saqlash va xavfsizligini taʼminlashda maʼmuriy nazoratning oʻrni va ahamiyati.

Maʼmuriy nazoratning asosiy vazifasi Maʼmuriy nazoratning asosiy vazifasi jazoni ijro etish muassasalaridan ozod qilingan ayrim toifadagi shaxslar tomonidan huquqbuzarliklar sodir etilishining oldini olish maqsadida ularga yakka tartibda profilaktik taʼsir koʻrsatishdan iboratdir. Maʼmuriy nazorat toʻgʻrisidagi qonunchilik Maʼmuriy nazorat toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iborat. Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining maʼmuriy nazorat toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi. Maʼmuriy nazoratning asosiy printsiplari Maʼmuriy nazoratning asosiy printsiplari quyidagilardan iborat: qonuniylik; demokratizm; adolatparvarlik; insonparvarlik; fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga rioya qilish va ularni hurmat qilish; belgilanadigan cheklovlarning differentsiallashganligi va individuallashtirilganligi; qonunga itoatkorlik xulq-atvorini ragʻbatlantirish. Asosiy tushunchalar Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: maʼmuriy nazorat — nazorat ostidagi shaxslarga sud tomonidan belgilanadigan maʼmuriy cheklovlarni qoʻllashdan iborat tarbiyaviy-profilaktik taʼsir koʻrsatish choralari majmui; maʼmuriy cheklov — huquqlar va erkinliklarni vaqtinchalik cheklash yoki zimmaga majburiyatlar yuklatish boʻlib, ushbu cheklash yoki majburiyat yuklatish jazoni ijro etish muassasasidan ozod qilingan shaxsga nisbatan sud tomonidan belgilanadi; nazorat ostidagi shaxs — oʻziga nisbatan maʼmuriy nazorat amalga oshirilayotgan shaxs; nazorat ostidagi shaxsning yashash joyi (yashash joyi) — nazorat ostidagi shaxs doimiy yashash yoki vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatga olingan turar joy. Oʻziga nisbatan maʼmuriy nazorat oʻrnatiladigan shaxslar Ushbu Qonun 8-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan asoslar mavjud boʻlganda quyidagi voyaga etgan shaxslarga nisbatan sud tomonidan maʼmuriy nazorat oʻrnatiladi: sud tomonidan oʻta xavfli retsidivist deb topilgan; ogʻir yoki oʻta ogʻir jinoyatlar sodir etganlik uchun ozodlikdan mahrum qilishga hukm etilgan; har qanday qasddan qilingan jinoyatlar uchun ikki yoki undan ortiq marta ozodlikdan mahrum qilishga hukm etilgan; Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksiga binoan ogʻir yoki oʻta ogʻir jinoyat hisoblanadigan qilmishlarni sodir etganlik uchun boshqa davlat hududida ozodlikdan mahrum qilish tarzidagi jazoni oʻtagan. Maʼmuriy nazorat sudlanganligi olib tashlangan yoki sudlanganlik holati tugallangan shaxslarga nisbatan oʻrnatilishi mumkin emas. Maʼmuriy nazorat chogʻida belgilanadigan maʼmuriy cheklovlar Nazorat ostidagi shaxslarga nisbatan sudning sodir etilgan qilmishning xususiyati hisobga olingan holdagi qarori asosida quyidagi maʼmuriy cheklovlar belgilanishi mumkin: yashash joyidan sutkaning belgilangan vaqtida tashqarida boʻlishni taqiqlash; muayyan joylarda boʻlishni taqiqlash; sud tomonidan belgilangan hudud doirasidan ichki ishlar organlarining ruxsatisiz chiqishni taqiqlash; roʻyxatdan oʻtish uchun har oyda bir martadan toʻrt martagacha ichki ishlar organiga (ichki ishlar organining tayanch punktiga) kelish; alkogolli ichimliklarni isteʼmol qilishni taqiqlash. Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan maʼmuriy cheklovlar nazorat ostidagi shaxsning turmush tarziga, oilaviy ahvoliga, shuningdek uning shaxsini tavsiflovchi boshqa holatlarga qarab toʻliq hajmda yoki alohida-alohida tarzda belgilanadi. Maʼmuriy cheklovlarning roʻyxati uzil-kesil boʻlib, unga qoʻshimchalar kiritilishi yoki u kengaytirib sharhlanishi mumkin emas. Qoʻllaniladigan maʼmuriy cheklovlar sud tomonidan ichki ishlar organining taqdimnomasiga yoki nazorat ostidagi shaxsning yoxud uning vakilining arizasiga, shuningdek mehnat jamoasining, jamoat birlashmasining va fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organining iltimosnomasiga binoan nazorat ostidagi shaxsning turmush tarzi va xulq-atvori haqidagi maʼlumotlar inobatga olingan holda qisman bekor qilinishi mumkin.

28. maʼmuriy nazorat amalga oshirishda iio huquqlari majburiyatlari.


28. Maʼmuriy nazoratni amalga oshirishda ichki ishlar organlarining huquqlariva majburiyatlarini bayon qiling.

16-modda. Maʼmuriy


nazoratni amalga oshirishda ichki ishlar organlarining huquqlari Maʼmuriy nazoratni amalga oshirishda ichki ishlar organlari quyidagi huquqlarga ega: nazorat ostidagi shaxsning xulq-atvori toʻgʻrisida ish, oʻqish yoki xizmat joyi maʼmuriyatidan, jamoat birlashmasidan, yashash joyidagi fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organidan, shuningdek fuqarolardan maʼlumotlarni soʻrash va olish; nazorat ostidagi shaxsga uy-joy berish va uni ishga joylashtirish toʻgʻrisida tegishli davlat organlariga, boshqa korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga iltimosnomalar yuborish; profilaktik suhbat oʻtkazish uchun nazorat ostidagi shaxsni uning yashash joyidagi ichki ishlar organlariga chaqirish, nazorat ostidagi shaxsning talabi bilan bunday suhbatlarni advokat, jamoatchilik, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organi vakillari yoki yaqin qarindoshlari ishtirokida oʻtkazish; nazorat ostidagi shaxsdan oʻziga nisbatan belgilangan maʼmuriy cheklovlarga rioya etish hamda zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarni bajarish bilan bogʻliq masalalar yuzasidan ogʻzaki va yozma tushuntirishlar talab qilish. Ichki ishlar organlari maʼmuriy nazoratni amalga oshirish boʻyicha alohida tadbirlarni oʻtkazishda davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, boshqa tashkilotlar va fuqarolar bilan hamkorlik qilishi mumkin. 17-modda. Maʼmuriy nazoratni amalga oshirishda ichki ishlar organlarining majburiyatlari Maʼmuriy nazoratni amalga oshirishda ichki ishlar organlari: nazorat ostidagi shaxsga uning huquqlari va majburiyatlarini tushuntirishi, shuningdek oʻziga nisbatan belgilangan maʼmuriy cheklovlarni buzganlik hamda zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarni bajarmaganlik uchun javobgarlik toʻgʻrisida ogohlantirishi; maʼmuriy nazorat muddati mobaynida nazorat ostidagi shaxslarning hisobini yuritishi; nazorat ostidagi shaxslarni oʻzlari tanlagan yashash joyida doimiy yashash joyi boʻyicha roʻyxatga olish va ularni ishga joylashtirish yuzasidan zarur choralar koʻrishi; maʼmuriy nazorat ostidagi shaxsning oʻziga nisbatan belgilangan maʼmuriy cheklovlarga rioya etishi va yashash, ish, oʻqish yoki xizmat joyi boʻyicha zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarni bajarishi ustidan tizimli ravishda nazoratni amalga oshirishi; nazorat ostidagi shaxs bilan uning huquqbuzarliklar sodir etishining oldini olishga qaratilgan yakka tartibdagi profilaktika ishlarini olib borishi; jazoni ijro etish muassasalaridan ozod qilinganidan keyin yashash joylariga belgilangan muddatda uzrli sabablarsiz etib kelmagan, shuningdek yashash joylarini oʻzboshimchalik bilan tark etgan yoki sud tomonidan belgilangan hudud doirasidan ruxsatnomasiz chiqib ketgan nazorat ostidagi shaxslarning qidiruvini amalga oshirishi shart. Maʼmuriy nazoratni oʻrnatish va amalga oshirish nazorat ostidagi shaxsning boshqa huquqlari va qonuniy manfaatlarini buzmasligi, uning shaʼni va qadr-qimmatini kamsitmasligi kerak. 29. maʼmuriy nazorat ostidagi shaxslarning huquqlari va majburiyatlari bayon qiling.

14-modda. Nazorat ostidagi shaxsning huquqlari Nazorat ostidagi shaxs quyidagi huquqlarga ega: advokat xizmatlaridan foydalanish; koʻrib chiqilayotgan masala yuzasidan izohlar berish; dalillar taqdim etish; sudda maʼmuriy nazorat oʻrnatish va cheklovlar qoʻllash toʻgʻrisidagi materiallar bilan tanishib chiqish hamda ulardan zarur maʼlumotlarni yozib olish, materiallar va hujjatlardan texnika vositalari yordamida oʻz hisobidan koʻchirma nusxalar olish yoki ulardagi maʼlumotlarni oʻzga shaklda qayd etish; maʼmuriy nazoratni muddatidan ilgari tugatish toʻgʻrisida, shuningdek belgilangan maʼmuriy cheklovlarni qisman bekor qilish haqida sudga bevosita yoki vakili orqali arizalar bilan murojaat etish; sud majlisining bayonnomasi bilan tanishish hamda u boʻyicha oʻz mulohazalarini bildirish; sudning maʼmuriy nazorat oʻrnatish, u bilan bogʻliq maʼmuriy cheklovlar va uning muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi qarori ustidan shikoyat qilish; ish boʻyicha keltirilgan protestlar va kelib tushgan shikoyatlardan xabardor boʻlish va ularga nisbatan eʼtirozlar bildirish; yashash joyidan tashqarida boʻlish va (yoki) sud tomonidan belgilangan hudud doirasidan qisqa muddatga chiqish uchun ruxsatnomalar olish toʻgʻrisidagi arizalar bilan ichki ishlar organlariga murojaat etish; bevosita yoki vakili orqali ichki ishlar organlarining qarorlari va ular mansabdor shaxslarining maʼmuriy nazoratni oʻrnatish va amalga oshirish chogʻidagi harakatlari (harakatsizligi) ustidan shikoyat qilish. 15-modda. Nazorat ostidagi shaxsning majburiyatlari Nazorat ostidagi shaxs quyidagi maʼmuriy nazorat qoidalariga rioya etishi shart: jazoni ijro etish muassasasidan ozod qilinganidan keyin oʻzi tanlagan yashash joyiga sud tomonidan belgilangan muddatda etib borish; jazoni ijro etish muassasasidan ozod qilinganidan keyin, shuningdek yashash joyi oʻzgarganidan soʻng oʻzi tanlagan yashash joyiga etib kelgan kundan eʼtiboran uch kun ichida hisobga qoʻyilish uchun maʼmuriy nazoratni amalga oshiruvchi ichki ishlar organiga kelish; oʻziga nisbatan belgilangan maʼmuriy cheklovlarga rioya etish; maʼmuriy nazoratni amalga oshiruvchi ichki ishlar organidan yashash joyidan tashqarida boʻlish va (yoki) sud tomonidan belgilangan hudud doirasidan tashqariga qisqa muddatga chiqish uchun ruxsatnoma olingan taqdirda, qisqa muddatga chiqilayotgan hududning ichki ishlar organini xabardor qilish; qisqa muddatga chiqish joyidan qaytib kelganida doimiy yashash joyi boʻyicha ichki ishlar organini xabardor qilish; maʼmuriy nazoratni amalga oshiruvchi ichki ishlar organini ishga joylashganligi, yashash, ish, oʻqish yoki xizmat joyi oʻzgarganligi yoxud mehnat shartnomasi bekor qilinganligi toʻgʻrisida uch kun ichida xabardor qilish; yashash joyidagi ichki ishlar organiga ushbu organ tomonidan belgilangan muddatda chaqiruvga koʻra borish; oʻziga nisbatan belgilangan maʼmuriy cheklovlarga rioya etish va zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarni bajarish bilan bogʻliq masalalar yuzasidan ogʻzaki va yozma tushuntirishlar berish.

30. Maxsus qabulxonada saqlanayotgan maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarning huquq va majburiyatlarini bayon qiling.

Maxsus qabulxona — ichki ishlar organlari tizimiga kiradigan, maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni qabul qilish va saqlash uchun moʻljallangan maxsus muassasa. 13-modda. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarning huquqlari Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslar quyidagi huquqlarga ega: maʼmuriy qamoqni oʻtash tartibi va sharoitlari, oʻz huquqlari va majburiyatlari toʻgʻrisida axborot olish; arizalar, takliflar va shikoyatlar bilan murojaat qilish; maxsus qabulxona boshligʻiga yoki u vakolat bergan shaxslarga shaxsan qabul qilish toʻgʻrisida murojaat qilish; oʻzlarining shaxsiy xavfsizligi va sogʻligʻi saqlanishi taʼminlanadigan sharoitlarda saqlanish, tegishli tibbiy yordam olish; pochta joʻnatmalarini va yoʻqlovlarni olish hamda joʻnatish; advokat, qarindoshlari yoki boshqa shaxslar bilan uchrashish; Oʻzbekiston Respublikasi hududi boʻyicha telefon orqali har kuni limitlangan bir martalik soʻzlashish; tungi vaqtda uzluksiz sakkiz soat uxlash; maxsus qabulxona hududida maxsus ajratilgan joylarda kunduzgi vaqtda davomiyligi ikki soatdan kam boʻlmagan har kungi sayr qilish; diniy rasm-rusumlarni ado etish, agar bu ichki tartib qoidalarini, shuningdek boshqa shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini buzmasa; mehnatga jalb qilingan taqdirda tegishli haq olish va mehnatining muhofaza qilinishi; belgilangan normalar boʻyicha oziq-ovqat mahsulotlari bilan taʼminlanish, moddiy-maishiy sharoitlardan, oʻquv-badiiy, axborot materiallaridan va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa narsalar va ashyolardan foydalanish; belgilangan tartibda dori vositalarini olish va saqlash. Oʻzbekiston Respublikasining maʼmuriy qamoqqa olingan fuqarolari, ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan huquqlardan tashqari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovida, davlat hokimiyati vakillik organlariga saylovda va Oʻzbekiston Respublikasining referendumida qonunchilikka muvofiq ishtirok etish huquqiga ega. Maʼmuriy qamoqqa olingan chet el fuqarolari, ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan huquqlardan tashqari, oʻz davlatlarining diplomatik vakolatxonalari va konsullik muassasalari bilan, Oʻzbekiston Respublikasida diplomatik va konsullik muassasalariga ega boʻlmagan mamlakatlarning fuqarolari esa, ularning manfaatlarini himoya qilishni oʻz zimmasiga olgan davlatning diplomatik vakolatxonalari va konsullik muassasalari bilan aloqa bogʻlash huquqiga ega. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 14-modda. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarning majburiyatlari Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslar: ushbu Qonun talablariga va ichki tartib qoidalariga rioya etishi; maxsus qabulxona maʼmuriyati va xodimlarining qonuniy talablarini bajarishi, ularning oʻz xizmat majburiyatlarini bajarishiga toʻsqinlik qilmasligi; sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga rioya etishi; yongʻin xavfsizligi qoidalariga rioya etishi; maxsus qabulxona mol-mulkiga ehtiyotkorlik bilan munosabatda boʻlishi; kameralarni va boshqa xonalarni navbatma-navbat tozalab turishi; boshqa shaxslarning shaʼni va qadr-qimmatini kamsituvchi, shuningdek oʻz hayoti va sogʻligʻiga yoxud boshqa shaxslarning hayoti va sogʻligʻiga tahdid soluvchi xatti-harakatlarni sodir etmasligi shart.


1-kazus.


Yuqoridagi vaziyatga koʻra Yunusobod tumani Tinchlik mahallasi hududidaxizmat olib borayotgan profilaktika inspektori Xoshimov mahallada istiqomat qilayotgan fuqoro S.Obidovning yashash uyiga borganida uning xonadonidan diniymazmundagi materialllar borligi aniqlandi. Ushbu holatda fuqoro Obidovning xarakatlarida mamuriy huquqbuzarlik alomatlari mavjud U MJTK ning 1842-moddasidakoʻrsatilgan Diniy mazmundagi materiallarni qonunga xilof ravishda tayyorlash, saqlash, olib kirish yoki tarqatish huquqbuzarligini sodir etgan. 1842-modda.Diniy mazmundagi materiallarni qonunga xilof ravishda tayyorlash, saqlash, olib kirish yoki tarqatish Diniy mazmundagi materiallarni tarqatishmaqsadida qonunga xilof ravishda tayyorlash, saqlash, Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirish yoki tarqatish, - materiallarni va ularnitayyorlash hamda tarqatish uchun tegishli vositalarni musodara qilib, fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining yigirma baravaridan yuzbaravarigacha, mansabdor shaxslarga esa — ellik baravaridan yuz ellik baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.

Ushbu huquqbuzarlik tuman shahar jinoyat ishlari sudi tomonidan koʻrib chiqiladitergovga qadar tekshiruv esa ichki ishlar organi xodimlari tomonidan amalga oshiriladi. Bundan avval profilaktika inspektori quyidagi hujjatlarnirasmiylashtirishi lozim. -Bildirgi -Tushuntirish xati - Diniy mazmundagi materillarni olib qoʻyish togʻrisida qaror va olib qoʻyilganligitogʻrisida dalolatnom -Ushbu materialllarga nisbatan Dinshunoslik ekspertizasini tayinlash togʻrisida qaror chiqaradi. Keyinchalikushbu qarorga dinity mazmundagi materialllarni ilova qilgan xolda ekspertga taqdim etiladi.



2-kazus. Yuqoridagi vaziyatga koʻra Istiqlol mahallasida xizmatolib borayotgan profilaktika inspektori M va FRB inspektori F.Xoshimov passport tizimi qoidalariga amal qilinishi boʻyicha profilaktik ishlar olib boorish davomidamahalada yashab kelayotgan fuqoro A.Sattarov oila azolari bilan doimiy va vaqtincha roʻyhatdan oʻtmasdan yashab kelayotganligi aniqlandi. Ushbu holatda fuqoro sattarovning harakatlarida maʼmuriyjavobgarlik togrisidagi kodeksning 223-modda. Pasport tizimi qoidalarini buzish huquqbuzarligini sodir etgan

223-modda. Pasport tizimi qoidalarinibuzish Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosining pasportsiz yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasiz yoxud haqiqiy boʻlmagan pasport yoki identifikatsiyalovchi ID-kartabilan, doimiy yashash yoki vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatdan oʻtmasdan yashashi, Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosining pasportini yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasini,xorijga chiqish uchun biometrik pasportini qasddan yaroqsizlantirishi yoki uni ehtiyot qilib saqlamaganligi oqibatida yoʻqotib qoʻyishi, shuningdek fuqaroligi boʻlmaganshaxsning harakatlanish hujjatini qasddan yaroqsizlantirishi yoki uni ehtiyot qilib saqlamaganligi oqibatida yoʻqotib qoʻyishi, Oʻzbekiston Respublikasi hududida doimiyyashovchi chet el fuqarosining va fuqaroligi boʻlmagan shaxsning haqiqiy boʻlmagan identifikatsiyalovchi ID-kartasi (Oʻzbekiston Respublikasida yashash guvohnomasi)bilan, doimiy yashash yoki vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatdan oʻtmasdan yashashi, identifikatsiyalovchi ID-kartasini (Oʻzbekiston Respublikasida yashash guvohnomasini)qasddan yaroqsizlantirishi yoki uni ehtiyot qilib saqlamaganligi oqibatida yoʻqotib qoʻyishi, — bazaviy hisoblash miqdorining ikkidan bir qismidan uchbaravarigacha miqdorida jarima solishga sabab boʻladi. Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan ayni bir huquqbuzarlik maʼmuriy jazo chorasi qoʻllanilganidan keyin bir yil davomidatakror sodir etilgan boʻlsa, — bazaviy hisoblash miqdorining besh baravari miqdorida jarima solishga sabab boʻladi. Pasport tizimi qoidalariga rioya etish uchun masʼul boʻlganshaxslar tomonidan shaxslarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlarsiz yashashiga yoʻl qoʻyilishi, xuddi shuningdek fuqarolar tomonidan oʻz turar joylarida shaxslarningshaxsini tasdiqlovchi hujjatlarsiz, doimiy yashash va vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatdan oʻtmasdan yashashiga yoʻl qoʻyilishi, — bazaviy hisoblash miqdorining besh baravari miqdorida jarimasolishga sabab boʻladi. Xuddi shunday huquqbuzarlik maʼmuriy jazo chorasi qoʻllanilganidan keyin bir yil davomida takror sodir etilgan boʻlsa, — bazaviy hisoblash miqdorining oʻn baravari miqdorida jarimasolishga sabab boʻladi. Oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi oʻn olti yoshga toʻlishi munosabati bilan identifikatsiyalovchi ID-kartasini oʻzvaqtida olmaganligi uchun maʼmuriy javobgarlikka tortilmaydi. Oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan, Oʻzbekiston Respublikasida doimiy yashayotgan chet el fuqarosi va fuqaroligi boʻlmagan shaxs oʻn olti yoshgatoʻlishi munosabati bilan identifikatsiyalovchi ID-kartasini oʻz vaqtida olmaganligi uchun maʼmuriy javobgarlikka tortilmaydi Ushbu huquqbuzarlikni koʻrib chiqish MJTKning 248-moddasi4-qismiga koʻra ishki ishlar organi xodimi vakolatiga kiradi. Ushbu vaziyatda profilaktika inspektori oʻziga biriktirilgan planshet yordamida E-maʼmuriy ishtizimi orqali maʼmuriy bayonnoma rasmiylashtirib maʼmuriy jazo qollash togʻrisida qaror chiqaradi.


3-kazus. Chilonzor tumani Beshqoʻrgʻon mahallasidagi “Abu Saxi” savdo majmuasida joylashgan fuqaro Sh.Amonovga tegishli boʻlgan savdo doʻkonidan yarim kechasi nomaʼlum shaxslar tomonidan doʻkondagi buyumlar oʻgʻirlab ketilganligi va keyinchalik maʼlum boʻlishicha oʻgʻirlik sodir etilgan vaqtda savdo doʻkoniga oʻrnatilgan xavfsizlik signalizatsiyasi texnik sabablarga koʻra ishlamay qolganligi natijasida, fuqaro Sh.Amonov Milliy gvardiyaning hududiy boʻlimiga holat yuzasidan amaliy yordam soʻrab murojaat qilgan.

  Ushbu holatga huquqiy baho bering. 

Fuqaro Sh.Amonovning harakatlarini huquqiy tahlil qiling va uning Milliy gvardiyaning hududiy boʻlimiga qilgan murojaati asoslimi? Ushbu holatni koʻrib chiqish Milliy gvardiya xodimlarining vakolatiga kirish-kirmasligini asoslang va uning keyingi maʼmuriy protsessual harakatlarini yozma ravishda bayon qiling.


Javob; OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI PREZIDENTINING 29.11.2021 YILDAGI PF 27-SONLI FARMONI ushbu farmonga muvofiq, jamoat tartibini saqlash boʻyicha milliy gvardiya organiga quydagi vakolat va vazifalar belgilangan. Ushbu qonunga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasining vakolatlari belgilangan boʻlib unga koʻra: jamoat xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan maqsadli idoraviy dasturlarni ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi; jamoat xavfsizligiga tahdid soluvchi ommaviy tartibsizliklarga chek qoʻyish boʻyicha tadbirlarni amalga oshiradi; oʻziga biriktirilgan jamoat joylarida, shu jumladan Toshkent, Nukus shaharlari va viloyatlar markazlaridagi ommaviy tadbirlarda, istirohat bogʻlari, xiyobonlar va bozorlarda jamoat tartibini saqlashni tashkil etadi; vakolati doirasida favqulodda vaziyatlarda va favqulodda holat eʼlon qilingan hududlarda jamoat xavfsizligini taʼminlaydi; terrorchilikka qarshi operatsiyalarni oʻtkazishda vakolatli davlat idoralari bilan hamkorlikda ishtirok etadi; davlat obyektlarini, oʻta muhim, toifalangan obyektlarni hamda boshqa obyektlarni, jismoniy va yuridik shaxslarning mol-mulkini qoʻriqlaydi; qoʻriqlash faoliyati sohasidagi davlat siyosatini amalga oshiradi; jamoat xavfsizligini taʼminlash sohasida ilmiy-tadqiqot va tashkiliy-uslubiy ishlarni amalga oshiradi.

Mazkur holatda doʻkonda oʻgʻrilik yuzasidan mazkur holatda tergov harakatlarini Jpkning 3812-modda. Jinoyat ishining tergovga tegishliligi Surishtiruv quyidagilarning surishtiruvchilari tomonidan olib borilishiga muvofiq, ichki ishlar tergovchilari tomonidan olib boriladi. Bu holat milliy gvardiya vakolatiga kirmasligini bilib oldik endi, milliy gavardiya xodimlari tomonidan qanday maʼmuriy prosessual harakatlar amalga oshiriladi degan savolga toʻxtaladigan boʻlsam, bu holatda signalizatsiya nima uchun ishlamay qolganligini yoki unga tashqi kuch aralashgan boʻlishi mumkinligini aniqlashi mumkin. agar mazkur holatda doʻkonda kelgusida yana kelib chiqishi mumkin boʻlgan, huquqbuzarliklarni oldini olish boʻyicha taqdimnoma kirtishi mumkin.


4-kazus. Uch-tepa tumani A.Navoiy mahallasida joylashgan 45-son umum-taʼlim maktab oʻquvchisi S.Gʻulomov telefonidan pornografik mazmundagi foto rasmlar aniqlanganligi holati boʻyicha maktab rahbariyati tomonidan tegishli tartibda chora koʻrishni soʻrab, ushbu maktabda xizmatga jalb qilingan Milliy gvardiya xodimiga murojaat qilishdi. Ushbu holatga huquqiy baho bering. Fuqaro S.Gʻulomovning harakatlarini huquqiy tahlil qiling va uning harakatlarida huquqbuzarlik alomatlari mavjud boʻlsa yuridik tarkibini aniqlang. Ushbu maʼmuriy ishni koʻrib chiqish Milliy gvardiya xodimlarining vakolatiga kirish-kirmasligini asoslang va uning keyingi maʼmuriy protsessual harakatlarini yozma ravishda bayon qiling.


Javob; Mazkur holatga huquqiy baho beradigan boʻlsak, eng avvalo S.Gʻulomovning telefonidan chiqan pornografik mahsulot uchun javobgarlik bormi degan savolga javob topsak, maqsadga muvofiq boʻladi. 189-modda. Pornografik mahsulotni tayyorlash, olib kirish, tarqatish, reklama qilish, namoyish etish. Pornografik mahsulotni tarqatish, reklama qilish, namoyish etish maqsadida tayyorlash yoki Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirish, pornografik mahsulotni reklama qilish, namoyish etish, tarqatish, shu jumladan ommaviy axborot vositalarida, telekommunikatsiya tarmoqlarida yoki Internet jahon axborot tarmogʻida reklama qilish, namoyish etish, tarqatish uchun javobgarlik belgilangan. Agar maktab oʻquvchisi S.Gʻulomov ushbu harakatlarni sodir etgan boʻlsa, javobgar koʻrish mumkin. Endi bu yerda keyingi masala, maktab oʻquvchisini javobgarlikka tortish yoshiga yetgan yoki yoʻqligini bilishimiz kerak. Agar bu holatda maktab oʻquvchisi javobgarlik yoshiga yetmagan boʻlsa, bu holatda toʻgʻridan toʻgʻri uni javobgar qilaolamymiz. Bu holatda uning ota onasiga nisbatan MJtKning 47-modda. Bolalarni tarbiyalash va ularga taʼlim berish borasidagi majburiyatlarni bajarmaslik-Ota-onalar yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar tomonidan voyaga yetmagan bolalarni tarbiyalash va ularga taʼlim berish borasidagi majburiyatlarni bajarmaslik, shu jumladan voyaga yetmagan bolalarning maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etishiga olib kelishi — bazaviy hisoblash miqdorining bir baravaridan besh baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi. Ushbu holatda javobgarlik qilish uchun milliy gavardiya xodimining vakolati bor. Obyekt. Koʻrib chiqilayotgan huquqbuzarlikning ijtimoiy zarari jamoat tartibiga qasd qilishi, jamiyatga, ayniqsa, yoshlarga taʼsir koʻrsatishi bilan belgilanadi, jinsiy munosabatlar sohasida ideal va axloqiy tamoyillarni yoʻqotishga olib keladi. Tarqalish va savdo qilish maqsadida pornografik ashyo tayyorlash, tarqatish, reklama qilish, saqlash ushbu xuquqbuzarlikning obʼektiv tomoni hisoblanadi Huquqbuzarliknint subʼektiv tomoni bevosita qasd sifatida tavsiflanadi. 16 yoshga etgan, qonun oldida javob beradigan shaxs ushbu huquqbuzarlikning subʼektidir.


5.Yunusobod tumani Temuriylar mahallasida yashovchi, fuqaro O.Toshpoʻlatov oʻzining yashash xonadonida yongʻin chiqayotganligi sababli, IIB navbatchilik qismi 102 raqamiga qoʻngʻiroq qilib, holat yuzasidan amaliy yordam soʻradi. Ushbu holatga huquqiy baho bering. Fuqaro O.Toshpoʻlatovning harakatlarini huquqiy tahlil qiling va uning IIB navbatchilik qismiga qilgan murojaati asoslimi?

  Ushbu holat boʻyicha IIB navbatchilik qismi masʼul xodimlarining harakatlariga huquqiy baho bering va uning keyingi protsessual harakatlarini yozma ravishda bayon qiling.Ushbu holatni huquqiy jihatdan tahlil qiladigan boʻlsam Oʻzbekiston Respublikasining "Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida"gi Qonuni hamda boshqa tegishli normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq, har bir fuqaro favqulodda holatlarda tegishli idoralarga murojaat qilish huquqiga ega.

O.Toshpulatovning oʻz yashash xonadonida yongʻin sodir boʻlayotgani sababli 102 raqamiga qoʻngʻiroq qilgani – asosli, qonuniy va toʻgʻri harakat hisoblanadi. Bu uning oʻzining va atrofdagilarning hayoti, sogʻligʻi va mulkini himoya qilishga qaratilgan boʻlishi mumkin.

IIB navbatchilik qismi masʼul xodimlarining harakatlariga huquqiy baho beradigan boʻlsam IIB navbatchilik qismi xodimlari fuqarolardan kelib tushgan murojaatlar asosida:

Holatni zudlik bilan baholashi; Tezkor xizmatlarni (yongʻin xavfsizligi, tez yordam, FVV va hokazo) xabardor qilishi; Voqea joyiga patrul-post xizmati yoki tergov-tezkor guruh yuborishi; Fuqaro va boshqa jabrlanganlarga amaliy yordam koʻrsatishi zarur.Agar masʼul xodimlar bu tartibga rioya qilsa, ularning harakatlari qonuniy, xizmat vazifasiga muvofiq va fuqarolik xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan deb baholanadi.

IIBning keyingi protsessual harakatlari toʻxtaladigan boʻlsak:

1. Murojaatni rasmiylashtirish: 102 raqamiga tushgan qoʻngʻiroq maxsus jurnalga qayd etiladi. 2. Voqea joyiga chiqish: Mahalla hududiga xizmat koʻrsatuvchi profilaktika inspektori, patrul-post xizmati xodimlari yuboriladi. 3. Yongʻin haqida FVV (yongʻin xavfsizligi xizmati)ga darhol xabar beriladi. 4. Voqea joyida hujjatlashtirish: Voqea joyi koʻzdan kechiriladi, guvohlar soʻroq qilinadi, foto-video tasvirga olinadi. 5. Tegishli dalolatnoma tuziladi. 6. Agar jinoyat alomatlari mavjud boʻlsa, tergovoldi tekshiruvi boshlanadi va jinoyat ishi qoʻzgʻatilishi mumkin.

6.Tadbirkor U.Soliev Yunusobod tumani Gʻ.Gʻulomov koʻchasida joylashgan “Anor” nomli istirohat bogʻida koʻchma tsirk tomosha tadbirini oʻtkazish uchun istirohat bogʻ maʼmuriyati bilan oʻzaro kelishib, lekin ommaviy tadbirlarni oʻtkazish ruxsatnomasini olmasdan tadbir oʻtkazib kelayotganligi haqida IIB 102ga xabar kelib tushdi. Ushbu holatga huquqiy baho bering. Fuqaro U.Solievning harakatlarini huquqiy tahlil qiling va uning harakatlarida huquqbuzarlik alomatlari mavjud boʻlsa yuridik tarkibini aniqlang.

  Ushbu ishni koʻrib chiqish IIBning vakolatiga kirish-kirmasligini asoslang va ushbu holat boʻyicha protsessual harakatlarini yozma ravishda bayon qiling.
    U.Soliyev tomonidan “Anor” istirohat bogʻida koʻchma sirk tomoshasi oʻtkazilishi – ommaviy tadbir hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasining "OMMAVIY TADBIRLARNI TASHKIL ETISH VA OʻTKAZISH TARTIBINI YANADA TAKOMILLASHTIRISH CHORA-TADBIRLARI TOʻGʻRISIDA"gi Qarorning 2-bandida  "ommaviy tadbirlar tashkilotchilari tomonidan ommaviy tadbirlarni oʻtkazishda xavfsizlikni taʼminlash toʻgʻrisida ichki ishlar organlari bilan majburiy tartibda shartnomalar tuzilishi yuzasidan qatʼiy nazorat oʻrnatish, shuningdek ularning tegishli ruxsatnomalar olmasdan oʻtkazilishi holatlariga yoʻl qoʻymaslik chora-tadbirlarini koʻrsin" deya takidlangan. 

Demak, U.Soliyev ommaviy tadbirni vakolatli organlarning ruxsatisiz oʻtkazgan boʻlsa, bu holatda qonunbuzilish mavjud. U.Soliyevning harakatlariga huquqiy tahlili va huquqbuzarlik yuridik tarkibi: U.Soliyevning harakatlarida Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning quyidagi moddasi boʻyicha huquqbuzarlik alomatlari mavjud: MJTK 200¹-moddasi – "Ommaviy tadbirlarni oʻtkazish qoidalarini buzish". Yuridik tarkib: Obʼyektiv tomoni: ommaviy tadbirni tegishli ruxsatnomasiz oʻtkazish. Subʼyektiv tomoni: bilib turib, ehtiyotsizlik yoki beparvolik bilan ruxsatnomasiz tadbir oʻtkazilishi. Subyekt: maʼmuriy javobgarlikka tortilishi mumkin boʻlgan yoshi toʻliq boʻlgan jismoniy shaxs – tadbirkor U.Soliyev. Obyekt: ommaviy xavfsizlik va jamoat tartibini taʼminlash tartibi. Mazkur holat IIB (Ichki ishlar boʻlimi)ning vakolatiga toʻliq kiradi, chunki IIB MJTK asosida huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi bayonnoma rasmiylashtirish vakolatiga ega.Jamoat xavfsizligini taʼminlash, ommaviy tadbirlarda tartibni nazorat qilish – IIB zimmasidagi vazifa hisoblanadi.102 raqamiga murojaat kelganligi sababli, IIB xodimlari tezkor xizmat vazifasini bajarishi shart.

      IIB tomonidan amalga oshirilishi lozim boʻlgan protsessual harakatlar (yozma bayon)

1. Murojaatni roʻyxatga olish – 102 raqamiga tushgan xabar maxsus jurnalga qayd etiladi. 2. Voqea joyiga chiqish – patrul-post xizmati yoki profilaktika inspektori yuboriladi. 3. Holatni koʻzdan kechirish, guvohlarni soʻroq qilish. 4. Tadbirkor U.Soliyevdan izoh olish, ruxsatnoma mavjud yoki yoʻqligini aniqlash. 5. MjTK 200¹-moddasi boʻyicha maʼmuriy bayonnoma rasmiylashtirish. 6. Bayonnoma va tegishli hujjatlarni sudga yuborish – bu ish sud orqali koʻrib chiqiladi, chunki maʼmuriy jazo chorasi sud tartibida belgilanadi. 7. Tadbirni darhol toʻxtatish boʻyicha ogohlantirish yoki majburiy chora koʻrish, agar jamoat xavfsizligiga tahdid mavjud boʻlsa.


7. Tadbir tashkilotchisi S.Gʻapporov Olmazor tumani Mustaqillik shoh koʻchasida “Adiblar hiyoboni”da “Kitobxonlik” festivalini oʻtkazish boʻyicha ommaviy tadbirlar oʻtkazilishini nazorat qilish komissiyasiga ariza bilan murojaat qildi. Lekin komissiya ushbu arizani 10 kunlik muddatda koʻrib chiqmadi va tadbir oʻtkazish muddati etib kelganida tashkilotchi ruxsatnoma olmasdan turib tadbirni oʻtkazdi. Ushbu holatga huquqiy baho bering. Fuqaro S.Gʻapporovning harakatlarini huquqiy tahlil qiling va uning harakatlarida huquqbuzarlik alomatlari mavjud boʻlsa yuridik tarkibini aniqlang.

   Komissiya qaysi organ huzurida tuziladi va uning vakolatlariga nimalar kiradi?
   Bu holat Oʻzbekiston Respublikasining ommaviy tadbirlar oʻtkazish tartibini belgilovchi qonunchilik hujjatlari doirasida baholanadi. Yaʼni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014 yil         29 iyuldagi «Ommaviy tadbirlarni tashkil etish va oʻtkazish tartibini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi VMQ-205-sonli Qarori huquqiy asos demakdir.  Quyida ushbu vaziyatga huquqiy baho, fuqaro S.Gʻapporovning harakatlariga huquqiy tahlil, hamda komissiyaning vakolatlari va tuzilishi boʻyicha batafsil izoh beriladi.

Vazirlar Mahkamasining 205-sonli qarori 6-bandiga muvofiq, ommaviy tadbirlar (shu jumladan, festivallar)ni oʻtkazish uchun tegishli davlat organlaridan ruxsatnoma olish talab etiladi. Ariza, odatda, tadbirdan kamida 10 kun oldin berilishi lozim va tadbirlarga ruxsat berish yoki rad etish toʻgʻrisida qaror shu muddat ichida komissiya tomonidan qabul qilinishi kerak. S.Gʻapporov arizani belgilangan muddatda topshirgan, ammo komissiya bu arizani qonunda belgilangan 10 kun ichida koʻrib chiqmagan. Shu boisdan, u ruxsatnoma olmasdan tadbirni oʻtkazgan. Fuqaro S.Gʻapporovning harakatlariga huquqiy tahlil qiladigan boʻlsak uning harakatlarida quyidagi huquqiy jihatlar mavjud:

     Ijobiy jihat: U qonuniy tartibda ariza bilan murojaat qilgan, bu esa uning qonuniy yoʻl tutganini koʻrsatadi. Komissiya arizani koʻrib chiqmasdan bevosita maʼmuriy passivlikka yoʻl qoʻygan.
    Ehtimoliy huquqbuzarlik: Ruxsat olinmagan boʻlsa-da, S.Gʻapporov tadbirni oʻtkazgan. Bu esa “Ommaviy tadbirlarni oʻtkazish qoidalarining 72-bandini buzgan. Bunday holatda, bu harakat Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 201-moddasi (ruxsatsiz ommaviy tadbir oʻtkazish) asosida baholanishi mumkin. Yuridik tarkibi (agar javobgarlikka tortilsa): Subyektiv tomoni – S.Gʻapporov ruxsat olishga uringan, ammo komissiya javob bermagan. Obyektiv tomoni – ruxsatsiz tadbir oʻtkazilgan. Subyekt – yuridik javobgarlikka tortilishi mumkin boʻlgan fuqaro (tashkilotchi). Obyekt – jamoat tartibi, xavfsizlik.
      Biroq, bu holatda komissiyaning beqarorligi (javobsizlik) inobatga olinishi mumkin va fuqaroning harakati zarurat holati sifatida baholanishi mumkin. Yaʼni, u ariza topshirgan, biroq javob olmagan. Bu esa maʼmuriy jazodan ozod qilishga asos boʻlishi mumkin.
     Komissiya qaysi organ huzurida tuziladi va vakolatlari
    Tashkilotchi komissiya: Ommaviy tadbirlarni muvofiqlashtiruvchi komissiyalar, odatda: Tegishli mahalliy ijro hokimiyati organlari (hokimliklar) huzurida, Ichki ishlar organlari, sogʻliqni saqlash, favqulodda vaziyatlar, madaniyat va boshqa manfaatdor organlar ishtirokida tuziladi.
        Vakolatlari:

Ommaviy tadbir oʻtkazish boʻyicha arizalarni qabul qilish va koʻrib chiqish. Tadbirning xavfsizligi, sanitariya va transport bilan bogʻliq masalalarni muvofiqlashtirish. Ruxsatnoma berish yoki asoslangan rad javobi taqdim etish. Zarur hollarda tadbirni toʻxtatish yoki bekor qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilish.

Xulosa: S.Gʻapporov qonuniy ariza bergan, ammo javob olmagan holda tadbir oʻtkazgan. Bu ruxsatsiz deb baholanishi mumkin, biroq komissiyaning javob bermagani u uchun aybni yumshatuvchi holat hisoblanadi. S.Gʻapporovning harakatlari maʼmuriy huquqbuzarlik sifatida baholanishi mumkin, lekin bu holatni zarurat yoki komissiya javobgarligi kontekstida koʻrish lozim. Komissiya hokimlik huzurida tuziladi va tadbir xavfsizligini taʼminlash hamda ruxsat berish boʻyicha vakolatga ega.

8. Doʻstlik tumani Furqat mahallasida yashovchi, fuqaro S.Nazarov mahallasi hududida tadbirkor tomonidan obʼekt (xususiy maktab) qurilishiga ommaviy qarshilik koʻrsatish maqsadida qoʻshnilari bilan oldindan til biriktirib, qurilish boʻlayotgan joyda ommaviy tartibsizlik uyushtirayotganligi holati yuzasidan IIB 102ga xabar kelib tushdi. Ushbu holatga huquqiy baho bering. Fuqaro S.Nazarovni harakatlarini huquqiy tahlil qiling va harakatlarida huquqbuzarlik alomatlari mavjud boʻlsa yuridik tarkibini aniqlang.

  Ushbu maʼmuriy ishni koʻrib chiqish IIBning vakolatiga kirish-kirmasligini aniqlang va uning keyingi protsessual harakatlarini yozma ravishda bayon qiling.
   Kazusdagi holat Oʻzbekiston Respublikasining jinoiy va maʼmuriy qonunchiligi nuqtayi nazaridan baholanishi mumkin. Keling, uni bosqichma-bosqich tahlil qilamiz. Dastlab holatga huquqiy baho berar ekanmiz Fuqaro S.Nazarov va uning qoʻshnilari tomonidan qonuniy qurilayotgan obyektga qarshi ommaviy tartibsizlik uyushtirish harakati – bu qonunbuzarlik alomatlarini oʻz ichiga oluvchi jamoat tartibini buzish holatidir. Agar ularning harakatlari:

- ommaviy norozilik bilan, - jamoat xavfsizligiga tahdid soladigan, - odamlar orasida vahima, shovqin, yakuniy ixtilof yoki qarama-qarshiliklarga sabab boʻlish holatida yuz bersa, bu holat Jinoyat kodeksining 244-moddasi “Jamoat tartibini buzish (ommaviy tartibsizliklar)” tarkibiga mos keladi. S.Nazarovning harakatlarini huquqiy tahlil qilish - Subyektiv tomoni: S.Nazarov va boshqalar oldindan til biriktirib, ataylab qonuniy qurilishga xalaqit berishni rejalashtirgan. - Obyektiv tomoni: Jamoat tartibini buzuvchi ommaviy norozilik harakatlari sodir etilgan, bu esa ijtimoiy xavfli xatti-harakat sifatida baholanadi. - Subyekt: Fuqaro S.Nazarov – jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin boʻlgan shaxs. - Obyekt: Jamoat tartibi va fuqarolar xavfsizligi.

    Agar bu harakatlar davomida mol-mulkka ziyon yetkazilgan, jismoniy shaxsga zarar yetkazilgan boʻlsa, holat yanada ogʻirroq jinoyat sifatida baholanadi (244-moddada bu holat mavjud).  Maʼmuriy ishmi yoki jinoyat ishi? Agar tartibsizlik kichik hajmda boʻlsa (masalan, ogʻzaki norozilik, plakatlar bilan chiqish):

- Bu Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 201-moddasi – ruxsatsiz miting, piket, ommaviy chiqishlar oʻtkazish asosida baholanishi mumkin. Agar kuch ishlatish, ijtimoiy xavfli harakatlar (masalan, toʻsiqlar oʻrnatish, baqiriq-chaqiriq, jinoyatga undovchi chaqiriqlar) boʻlsa bu Jinoyat ishi sifatida baholanadi. Ishni koʻrib chiqish – IIB vakolatga egami? Ha, dastlabki harakatlarni koʻrib chiqish – Ichki ishlar organlari vakolatiga kiradi. IIBning vakolatiga quyidagilar kiradi: - Holat boʻyicha tezkor surishtiruvni amalga oshirish, - Fuqarolardan tushuntirishlar olish, - Videoyozuvlar, guvohlar koʻrsatmasi asosida dastlabki maʼlumotlarni yigʻish, - Zarurat tugʻilganda fuqarolarni Maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma asosida javobgarlikka tortish, - Jinoyat alomatlari boʻlsa – ishni tergovga yuborish (prokuratura yoki tergov boʻlimiga).

Keyingi protsessual harakatlar quyidagicha boʻlishi mumkin:

1. Xabarni qabul qilish – 102 xizmatiga kelib tushgan xabar rasmiy ravishda roʻyxatga olinadi. 2. Hodisa joyiga chiqish – Tezkor-tergov guruhi voqea joyiga chiqadi, vaziyat oʻrganiladi. 3. Ishtirokchilarni aniqlash – S.Nazarov va boshqa ishtirokchilar aniqlanadi va ularning shaxsi tekshiriladi. 4. Guvohlar va ishtirokchilardan tushuntirish olish – Voqea tafsilotlari boʻyicha bayonotlar olinadi. 5. Dalillar yigʻish – Kamera yozuvlari, mobil telefon videolari, guvohlarning koʻrsatmalari asosida materiallar yigʻiladi. 6. Hujjatlashtirish – Maʼmuriy bayonnoma yoki jinoyat ishi materiallari rasmiylashtiriladi. 7. Hujjatlarni tegishli organga yuborish – Jinoyat alomatlari aniqlansa, ish tergovga, yoʻq boʻlsa – maʼmuriy sudga yuboriladi.


  9 – Kazus. Xukukbuzar O.Ashurov 2025 yil 19 fevralь kuni Zarafshon shaxar 4 kichik tuman xududida joylashgan "SOGDIANA" kafesida tegishli ruxsatsiz ommaviy

tadbir utkazishib, xududiy Ichki ishlar idoralariga xabar bermasdan tashkillashtirganligi sababli ommaviy tadbirlar utkazish tartibini buzganligi yuzasidan mamuriy ish sudga chikarilgan. Jukukbuzar O.Ashurov sudda, kilmishiga ikrorlik bildirmasdan, 2025 yil 19 fevralь kuni Zarafshon shaxar 4-kichik tuman xududida joylashgan "SOGDIANA" kafesiga Nematov Asror ismli xonanda kelib, tushlik kilganda undan kafeda jonli ijroda kuylab berishni iltimos kilgani, A.Neьmatov rozi bulgach, telegram tarmogidagi kanallarda elon bergani, bu elonlarni kafesini reklama kilish va mijoz chakirish maksadida bergani, birok, ommaviy tadbir utkazishni maksad kilmagani, chunki uning kafesi zalida 50 kishi ovkatlanishiga muljallangan stol stullar borligi, shu kuni kechki payt IIB JTSB xodimlari kelib, unga xududiy Ichki ishlar idoralariga xabar bermasdan ommaviy tadbir utkazish tartibini buzganligi sababli tegishli tartibda bayonnoma rasmiylashtirgani, IIB xodimlari kelgan vaktda kafeda fakatgina 10-12 ta mijoz bulgani, u restoranga mijozlarni tuplash va tomlarni reklama kilish maksadida IJTIMOIY tarmoklarga reklama berganligini, u ushbu reklamani usha kuni 18-15 larda "Zolotoy gorod" kanaliga joylashtirib unda A.Neʼmatov uning kafesiga ovkatlanishga kelgan vaktida jonli iroda kushik aytishi xakida malum kilgani, A.Neʼmatov uning kafesiga mexmon sifatida kelgani va mijozlar iltimosi bilan kushik aytganligini, u va kushikchi urtasida kelishuv yoki boshka bir sababla bulmaganligini, konuniy karor kabul kilishini surab kursatma berdi.

    Ushbu xolatga xukukiy baxo bering. Fukaro O.Ashurovni xarakatlarini xukukiy taxlil kiling va xarakatlarida xukukbuzarlik alomatlari mavjud bulsa yuridik tarkibini aniklang. Ommaviy tadbir deb nimaga aytiladi uning belgilari nimalardan iborat?
                              Javob


    Biz ushbu muammoli holat yuzasidan huquqiy baho, O.Ashurovning harakatlariga huquqiy tahlil hamda ommaviy tadbir tushunchasi va uning belgilarini keltirib oʻtamiz. 
    Ommaviy tadbir — bu yigʻilish, konsert, namoyish, ommaga moʻljallangan madaniy-koʻngilochar yoki boshqa jamoaviy faoliyat boʻlib, u Ommaviy axborot vositalari yoki ijtimoiy tarmoqlar orqali oldindan eʼlon qilinadi; Unda 10 nafardan ortiq ishtirokchilar qatnashadi; Belgilangan vaqt va joyda boʻlib oʻtadi; Tashkilotchilar tomonidan rejalashtiriladi; Jamoat tartibi, xavfsizlik yoki sanitariya talablariga taʼsir qilishi mumkin. Normativ asos:

Oʻzbekiston Respublikasining “Yigʻilishlar, mitinglar, yurishlar va namoyishlar toʻgʻrisida”gi Qonuni, Ichki ishlar organlari toʻgʻrisidagi qonunlar, Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks (MJtK) 201-moddasi va boshqalar.

   O.Ashurovning vajlari:

- Xonanda A. Nematov ovqatlanishga kelganida mijozlar iltimosi bilan kuylagan; - Tadbir tashkil qilinmagan, balki reklama orqali mijoz jalb qilish boʻlgan; - Telegram kanalidagi eʼlon faqat kafega mijoz chaqirish maqsadida berilgan; - Faqatgina 10–12 ta mijoz boʻlgan; - Ruxsat olish niyati boʻlmagan, chunki bu "ommaviy tadbir" deb hisoblamagan.

  Ishtirokchilar soni 10–12 kishi boʻlgani aniqlangan, bu esa ommaviy tadbir hisoblanadi (quyidagi MJtK moddasi boʻyicha).
 . Huquqbuzarlikning yuridik tarkibi

Obyektiv tomoni: Ommaviy tadbirni oldindan xabar bermasdan oʻtkazgan (Telegram orqali eʼlon, jonli ijro, ishtirokchilar mavjud); Subʼyektiv tomoni: Ataylab emas, balki mijoz jalb qilish niyatida amalga oshirgan boʻlsa ham, bu huquqiy javobgarlikni istisno etmaydi; Subʼyekti: 18 yoshdan oshgan, muomala layoqatiga ega shaxs — Ashurov; Obyekti: Jamoat tartibini saqlash va davlat tomonidan nazorat qilinadigan ommaviy tadbirlar tartibi.

Xulosa:
    Fuqaro O.Ashurovning harakatlarida ommaviy tadbir oʻtkazish tartibini buzish holati mavjud Telegram orqali reklama berilgan, xonanda tomonidan jonli ijro boʻlib oʻtgan, ishtirokchilar soni 10 dan oshgan. Bu esa MJtK 201-moddasi bilan baholanadigan maʼmuriy huquqbuzarlik tarkibini tashkil etadi.
                        10 - Kazus 
    Yangi yil” bayrami munosabati bilan “Gʻafur Gʻulom” nomli istirohat bogʻida oʻtkazilayotgan ommaviy tadbir vaqtida fuqaro S.Obidov va A.Ortiqov oʻzaro kelishmovchilik oqibatida mushtlashib ketishdi. Shu erda xizmat olib borayotgan PPX xodimlari S.Umarov va X.Raxmonberdievlar janjalga chek qoʻyish uchun oʻrtaga tushganlarida fuqaro A.Ortiqov xodimlarga faol qarshilik koʻrsatgan va ushbu qarshilikni bartaraf etish maqsadida PPX xodimi S.Umarov fuqaroni rezina tayyogʻi bilan urib qoʻliga kishan taqqan. 

Ushbu holatga huquqiy baho bering. Fuqaro A.Ortiqovning harakatlarini huquqiy tahlil qiling va uning harakatlarida huquqbuzarlik alomatlari mavjud boʻlsa yuridik tarkibini aniqlang.

  Ushbu holatda PPX xodimi S.Umarovning hatti-harakatlari toʻgʻrimi, u tomonidan fuqaroni rezina tayyogʻi bilan urib qoʻl kishani taqilishi asosli yoki asossiz ekanligini yozma ravishda bayon qiling.
                           Javob
Ushbu holatni huquqiy tahlil qilishda ikki jihatga alohida eʼtibor qaratish zarur:  

1. Fuqaro A.Ortiqovning harakatlari 2. PPX xodimi S.Umarovning xizmat faoliyati doirasidagi harakatlari

   Fuqaro A.Ortiqovning harakatlariga huquqiy baho beradigan boʻlsak, Ommaviy tadbir paytida (Yangi yil bayrami) istirohat bogʻida sodir boʻlgan mushtlashuv; Ichki ishlar organi xodimlarining qonuniy talabiga boʻysunmagan; Ularni janjalga aralashgan paytda faol qarshilik koʻrsatganligi bois A.Ortiqovning bu harakati  Maʼmuriy va jinoyat javobgarligiga sabab boʻlishi mumkin. Asos sifatida - MJtK 194-moddasi – Ichki ishlar xodimining qonuniy talabiga boʻysunmaslik; Bu holatda qarshilik faol boʻlgani uchun bu moddadan ortiqroq baholanadi.

JK 219-moddasi 1-qism – Hokimiyat vakiliga boʻysunmaslik sifatida ham baholashimiz mumkin. A.Ortiqovning PPX xodimiga faol qarshilik koʻrsatganligi (qarshilik bilan toʻqnashuv, boʻysunmaslik) ushbu modda doirasida jinoyat tarkibini hosil qiladi.

2. PPX xodimi S.Umarovning harakatlarini tahlil qiladigan boʻlsak,

Ommaviy tadbirda janjal boshlangan; Xodim janjalga chek qoʻyish maqsadida aralashgan; A.Ortiqov faol qarshilik koʻrsatgan; Qarshilikni bartaraf etish uchun xodim tomonidan **rezina tayoq qoʻllanilgan va qoʻl kishanlangan harakatlarni amalga oshirdi.
   Xodimning harakatlari Ichki ishlar organlari toʻgʻrisidagi qonun,“Ichki ishlar organlari xodimlarining xizmat oʻtashi toʻgʻrisida”gi Nizom, va Ichki ishlar vazirligining qurol, jismoniy kuch va maxsus vositalarni qoʻllash tartibi asosida baholanadi.
  Xulosa:

Agar S.Umarov maxsus vositani nisbatan ehtiyotkorlik bilan, ogohlantirgandan soʻng va vaziyatga muvofiq qoʻllagan boʻlsa, bu harakat - asosli deb aytishimiz mumkin va vakolat doirasida bajarilgan xizmat faoliyatideb baholanadi aks holda, haddan ortiq kuch ishlatish sifatida baholanishi mumkin. A.Ortiqovning harakatlarini esa Jinoyat alomatlari mavjud — JK 219-modda, 1-qism (Hokimiyat vakiliga boʻysunmaslik); Agar yetarli dalillar mavjud boʻlsa, jinoiy ish qoʻzgʻatilishi mumkin.

11-kazus. Yunusobod tumani Dehqon bozori hududida nomaʼlum shaxs mast holatda yurganligi toʻgʻrisida tadbirkorlar tomonidan hudud profilaktika inspektori A.Qosimovga murojaat qilindi. Murojaatga asosan profilaktika inspektori A.Qosimov ushbu shaxsning shaxsiga oydinlik kiritganida ushbu shaxs Turkmaniston Respublikasi fuqarosi Gʻ.Davronov ekanligi, uning yonida shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari boʻlmaganligi sababli, profilaktika inspektori tomonidan holat boʻyicha tegishli hujjatlar toʻplanib, fuqaro Gʻ.Davronovni muayyan yashash joyiga ega boʻlmagan shaxslarni reablitatsiya qilish markaziga joylashtirdi. Ushbu holatga huquqiy baho bering. Fuqaro Gʻ.Davronovning harakatlarini huquqiy tahlil qiling va uning harakatlarida huquqbuzarlik alomatlari mavjud boʻlsa yuridik tarkibini aniqlang.

  Ushbu holatda profilaktika inspektori A.Qosimovning hatti-harakatiga huquqiy baho bering va uning keyingi protsessual harakatlarini yozma ravishda bayon qiling.

Yuqoridagi vaziyatda fuqaro Davronovning Yunusobod tumani dehqon bozorida mast holatda yurganligi keltirilib u haqida hudud profilaktika inspektoriga axborot bergan. Profilaktika inspektori u shaxsning shaxsiga oydinlik kiritilganda Turkmaniston Respublikasi fuqarosiligini va uni yonida hech qanday shaxsiy hujjatlari yoʻqligini aniqlaydi. Bu holatda Davronovning harakatlarida hech qanday huquqbuzarlik alomatlari yoʻq hisoblanadi. Fuqaro Gʻ.Davronovning xatti-harakatlarida Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 187-moddasi nazarda tutilgan huquqbuzarlik alomatlari mavjud emas. Chunki ushbu moddaga koʻra, ish joylarida, koʻchalarda, stadionlarda, xiyobonlarda, istirohat bogʻlarida, jamoat transportining barcha turlarida va boshqa jamoat joylarida alkogol mahsulotini isteʼmol qilish, bundan toʻylar, yubileylar hamda boshqa tantanalar va marosimlar oʻtkaziladigan joylar, shuningdek alkogol mahsulotini quyib realizatsiya qilishga ruxsat etilgan savdo va umumiy ovqatlanish obyektlari mustasno boʻlib, bazaviy hisoblash miqdorining ikkidan bir qismi miqdorida jarima solishga sabab boʻladi. Xuddi shunday huquqbuzarlik maʼmuriy jazo chorasi qoʻllanilganidan keyin bir yil davomida takror sodir etilgan boʻlsa, bazaviy hisoblash miqdorining ikkidan bir qismidan ikki baravarigacha miqdorda jarima solishga yoki oʻn besh sutkagacha muddatga maʼmuriy qamoqqa olishga sabab boʻladi. Mana endi Davronovning harakatlariga toʻxtalsak u jamoat joyida alkogolni istemol qilish bilan bogʻliq holat keltirilmagan, u shunchaki mast holatda yurgani keltirilgan boʻlib hech kimni haqorat qilmagan yokida shikast yetkazilmagan. Bu holat uchun esa Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida javobgarlik belgilanman. MJTK 187-moddasi boʻlishi uchun yuqoridagi holatlar boʻlishi kerak. Mana endi profilaktika inspektori Davronovning reabilitatsiya markaziga joylashtirilganligi masalasini tahlil qiladigan boʻlsak. Agar reabilitatsiya markazlariga qabul qilingan shaxslar orasida chet el fuqarolari yoki fuqaroligi boʻlmagan shaxslar aniqlansa, bunday shaxslar qabul qilingan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay, belgilangan tartibda ularning shaxslarini aniqlash anketalari toʻldirilib, tegishli tuman (shahar) ichki ishlar organlarining migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish boʻlinmasiga yuboriladi. Shaxsini aniqlash anketasiga chet el fuqarosi yoki fuqaroligi boʻlmagan shaxsning 3,5 sm x 4,5 sm oʻlchamdagi ikki dona fotosurati, tushuntirish xati hamda tarjimai holi ilova qilinadi. Lekin ushbu holatda ham inspektor Qosimovning harakatlari asosli emas degan xulosaga kelishimiz mumkin. Chunki yashash joyiga ega boʻlmagan shaxslarni reabilitatsiya qilish uchun sudning qarori va boshqa protsessual harakatlarni amalga oshirish talab etiladi. Toʻgʻridan toʻgʻri rebilitatsiya markaziga joylashtirilishi mumkin emas. Unday markazlarga hech qanday yashash joyi boʻlmagan, daydi shaxslar joylashtiriladi. Yuqoridagi holatda Turkmaniston Respublikasining Oʻzbekistondagi konsulligiga Gʻ.Davronovning ushlanganligi toʻgʻrisida xabar berish kerak. Shundan soʻng Davronovni vaqtinchalik saqlash hibsxonasiga joylashtirishi maqsadga muvofiq boʻladi. Xulosa qilib aytganda Davronov hech qanday maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etmagan va uni reabilitatsiya markaziga joylashtirsh asosli emas.


12-kazus. Muqaddam bir necha marotaba oʻgʻirlik jinoyatlarini sodir qilib, IIBda “Xavfli retsidivist” hisobida turuvchi, fuqaro R.Qosimov nisbatan 2024 yil 13 yanvarь kuni jinoyat ishlari boʻyicha Chilonzor tuman sudi tomonidan 6 oy muddatga maʼmuriy nazorat oʻrnatilgan boʻlishiga qarmasdan, fuqaro R.Qosimov tomonidan maʼmuriy nazorat qoidalarini buzish holati aniqlandi. Ushbu holatga huquqiy baho bering. Fuqaro R.Qosimovning harakatlarini huquqiy tahlil qiling va uning xatti-harakatlarida huquqbuzarlik alomatlari mavjud boʻlsa yuridik tarkibini aniqlang. Ushbu holat boʻyicha ishni koʻrib chiqish IIBning qaysi sohaviy xizmati vakolatiga kirishini aniqlab, keyingi protsessual harakatlarni yozma ravishda bayon qiling. Yuqoridagi muammoli vaziyatda jazoni ijro etshi muassasasidan jazoni oʻtab kelgan xavfli redsidivist R.Qosimov IIB tomonidan maʼmuriy nazoratga olinishiga qaramasdan hech qanday cheklovlarga rioya qilmasdan jamoat tartibini buzib huquqbuzarliklar sodir etgan. Aslida maʼmuriy nazorat oʻzi nima degan savolga javob beradigan boʻlsak. Maʼmuriy nazorat — nazorat ostidagi shaxslarga sud tomonidan belgilanadigan maʼmuriy cheklovlarni qoʻllashdan iborat tarbiyaviy-profilaktik taʼsir koʻrsatish choralari majmui. Nazorat ostidagi shaxs esa oʻziga nisbatan maʼmuriy nazorat amalga oshirilayotgan shaxs hisoblanadi. Yuqoridagi holatda nazorat ostidagi shaxs R. Qosimov boʻlsa maʼmuriy nazoratning qoidalarini buzib kelgan. Bu holat esa R.Qosimovni yana qayta jinoiy javobgarlikka tortilishiga olib keladi. Bu haqda maʼmuriy nazorat toʻgʻrisidagi 750-sonli qonunning 20-moddasida tegishlicha keltirilgan. Unga koʻra; Maʼmuriy nazorat ostiga olingan shaxslar belgilangan cheklashlarni buzganlari taqdirda Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarida belgilangan tartibda maʼmuriy yoki jinoiy javobgarlikka tortiladilar.Maʼmuriy nazoratdan boʻyin tovlab istiqomat joyidan oʻzboshimchalik bilan ketib qolgan, shuningdek maʼmuriy nazorat jazoni ijro etish muassasalaridan boʻshatilayotganda belgilangan hollarda tanlangan istiqomat joyiga muayyan muddatda uzrli sabablarsiz yetib kelmagan nazorat ostidagi shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarida belgilangan tartibda jinoiy javobgarlikka tortiladilar. Ushbu holat Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 206-moddasi 1-qismiga koʻra, maʼmuriy nazorat qoidalarini buzgan shaxsga bazaviy hisoblash miqdorining bir baravaridan uch baravarigacha miqdorda jarima yoki oʻn besh sutkagacha muddatga maʼmuriy qamoq jazosi qoʻllaniladi. Yaʼni bundan koʻrishimiz mumkinki R. Qosimovning harakatlarida huquqbuzarlik alomatlari mavjud va uni maʼmuriy javobgarlikka tortishimiz asosli. Qosimovning xavfli redsidivist ekanligi ogʻirlashtiruvchi holat hisoblanib jonoiy javobgarlikka tortilishi ham mumkin. Bu kabi holatlarni koʻrib chiqishni maʼmuriy nazorat toʻgʻrisidagi qonunning 6-moddasiga asosan, maʼmuriy nazoratni amalga oshirish nazorat ostidagi kishining istiqomat joyidagi ichki ishlar idoralariga yuklatiladi. Koʻrishimiz mumkinki nazorat ostidagi shaxslani profilaktika qilish hududdagi profilaktika inspektorlari vakolatiga yuklatilgan. Agarda probatsiyada nazoratida turganida probatsiya xizmati hodimlari tomonidan profilaktika qilinar edi. Mana endi yuqoridagilarga asoslanib xulosa qiladigan boʻlsak Qosimovning harakatlarida huquqbuzarlik alomatlari mavjud va unga nisbatan maʼmuriy javobgarlik koʻdesining 206-moddasi tartibida chora koʻrilishi asosli hisoblanadi.



13KAZUS

         S.Asadov jinoyat ishlari boʻyicha Payariq tuman sudining 2024 yil 16 dekabrь kungi qaroriga koʻra, olti oy muddatga maʼmuriy nazorat oʻrnatilgan boʻlib, u kech soat 22:00dan ertalab 06:00gacha yashash uyidan chiqish, tuman IIBning ruxsatisiz viloyat hududidan chiqib ketish, har oyning 20 kuni soat 18:00ga qadar IIBga kelib roʻyxatdan oʻtish belgilangan boʻlsa-da, biroq u belgilangan vaqtda 2025 yil 20 yanvarь kuni tuman IIBdan roʻyxatdan oʻtmasdan maʼmuriy nazorat qoidalarini buzganligi aniqlanib, bayonnoma rasmiylashtirilgan. 
       Sud majlisida S.Asadov – 2025 yil 19 yanvarь kuni oʻng bilak va tirsak sohasi sinib, 2025 yil 20 yanvarь kuni Samarqand shahridagi travmatologiya shifoxonasida operatsiya qilishib, 26 yanvargacha davolanganligini bildirgan. 
       S.Asadovga berilgan tibbiy bayonnomadan koʻchirmada u shifoxonaga 2025 yil 20 yanvarь kuni oʻng bilak suyaklari oʻrta pastki uchligidan yopiq sinib siljishi, oʻng tirsak sohasida yirtilgan jarohat tashxisi bilan yotqizilganligi va 2025 yil 26 yanvarь kuni chiqarilganligi koʻrsatilgan.

Ushbu holatga huquqiy baho bering. Maʼmuriy nazoratda turgan S.Asadovning harakatlarini huquqiy tahlil qiling va uning xatti-harakatlarida huquqbuzarlik alomat-lari mavjud boʻlsa yuridik tarkibini aniqlang.

  Maʼmuriy nazoratni oʻrnatish tartibi va asoslarini hamda maʼmuriy nazorat muddatlarini tushuntirib bering.

Bu vaziyatda mamuriy nazoratga qoʻylgan shaxs mamuriy nazorat qoidalrni buzmagan. Maʼmuriy nazoratni oʻrnatish tartibi Maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi asoslantirilgan taqdimnoma sudga quyidagilar tomonidan yuboriladi: sud tomonidan oʻta xavfli retsidivist deb topilgan shaxslarga nisbatan — ularni ozod etishdan kamida bir oy oldin jazoni ijro etish muassasasining boshligʻi tomonidan; jazoni ijro etish muassasalarida turgan ogʻir yoki oʻta ogʻir jinoyatlar sodir etganlik uchun ozodlikdan mahrum qilishga hukm etilgan yoxud har qanday qasddan qilingan jinoyatlar uchun ikki yoki undan ortiq marta ozodlikdan mahrum qilishga hukm etilgan shaxslarga nisbatan, agar ular jazoni oʻtash davrida belgilangan tartibda saqlash rejimini qasddan buzuvchilar deb topilgan boʻlsa, — ularni ozod etishdan kamida bir oy oldin jazoni ijro etish muassasasining boshligʻi tomonidan; jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilgan shaxslarga nisbatan — sudlanganlik holatining tugatilishi yoki sudlanganlikning olib tashlanishi muddatlari doirasida ichki ishlar organining boshligʻi tomonidan ushbu shaxslar jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilganidan keyin bir yil ichida ikki yoki undan koʻproq maʼmuriy huquqbuzarliklarni sodir etganligidan dalolat beruvchi materiallar asosida. Maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi taqdimnomada maʼmuriy nazoratni oʻrnatish zarurati, oʻrnatiladigan maʼmuriy cheklovlar yuzasidan takliflar va oʻziga nisbatan maʼmuriy nazorat oʻrnatilishi mumkin boʻlgan shaxsning oʻzi tanlagan yashash joyi haqidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi. Agar jazoni ijro etish muassasasidan ozod etilayotgan shaxsning maʼlum sabablarga koʻra aniq turar joyi boʻlmasa, jazoni ijro etish muassasasi maʼmuriyati unga yashash joyi bilan taʼminlash, doimiy yashash yoki vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatga olishga hamda ishga joylashishga yordam berishni soʻrab, shuningdek nogironligi boʻlgan shaxslarni yoki ogʻir kasalliklarga chalingan shaxslarni davolash masalalarini oldindan hal qilish toʻgʻrisida tegishli mahalliy davlat hokimiyati organlariga, ichki ishlar organlariga va sogʻliqni saqlash muassasalariga iltimosnoma yuboradi. Maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi taqdimnoma olingan paytdan eʼtiboran oʻn kundan kechiktirmay jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudining sudyasi tomonidan sud majlisida ichki ishlar organi vakilining majburiy ishtirokida va oʻziga nisbatan maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi taqdimnoma koʻrib chiqilayotgan shaxs ishtirokida yakka tartibda koʻrib chiqiladi. Agar oʻziga nisbatan maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi taqdimnoma koʻrib chiqiladigan, sud majlisi oʻtkaziladigan vaqt va joy haqida xabardor qilingan shaxs uzrsiz sabablarga koʻra sud majlisiga kelmasa, shuningdek sud majlisini boshqa kunga qoldirish toʻgʻrisida iltimosnoma taqdim etilmagan boʻlsa, taqdimnoma sud tomonidan ushbu shaxsning ishtirokisiz koʻrib chiqilishi mumkin. Sudning maʼmuriy nazorat oʻrnatish toʻgʻrisidagi qarorida maʼmuriy nazoratni oʻrnatish uchun asos, uning muddati va nazorat ostidagi shaxsga nisbatan oʻrnatiladigan maʼmuriy cheklovlar koʻrsatiladi. Agar maʼmuriy nazorat jazoni ijro etish muassasasidan ozod etish chogʻida belgilangan boʻlsa, sudning maʼmuriy nazorat oʻrnatish toʻgʻrisidagi qarorida nazorat ostidagi shaxs tanlagan yashash joyiga yetib keladigan muddat ham koʻrsatiladi. Jazoni ijro etish muassasasidan ozod etilayotgan shaxsning aniq yashash joyi maʼlum boʻlmagan taqdirda, sud uning ozodlikdan mahrum qilish jazosi qoʻllanishidan oldin yashagan oxirgi yashash joyi boʻyicha maʼmuriy nazorat oʻrnatish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Nazorat ostidagi shaxsning yashash joyi boʻlmagan taqdirda, sud mahalliy davlat hokimiyati organlariga nazorat ostidagi shaxsni turar joy bilan taʼminlash choralarini koʻrish majburiyatini yuklash toʻgʻrisida qaror chiqaradi. Maʼmuriy nazorat olti oydan bir yilgacha muddatga oʻrnatiladi. Maʼmuriy nazorat muddati maʼmuriy nazoratni oʻrnatish toʻgʻrisida sud tomonidan qaror chiqarilgan paytdan eʼtiboran, maʼmuriy nazorat jazoni ijro etish muassasalaridan shaxsni ozod etish chogʻida oʻrnatilgan hollarda esa, nazorat ostidagi shaxs tanlagan yashash joyiga yetib kelgan paytdan eʼtiboran hisoblanadi. Maʼmuriy nazorat muddatining oʻtishi quyidagi hollarda toʻxtatib turiladi: nazorat ostidagi shaxsga qidiruv eʼlon qilinganda; nazorat ostidagi shaxs sud tomonidan bedarak yoʻqolgan deb topilganda. Nazorat ostidagi shaxs maʼmuriy huquqbuzarlikni sodir etgan taqdirda, maʼmuriy nazorat muddati ichki ishlar organining taqdimnomasi boʻyicha sud tomonidan olti oygacha boʻlgan muddatga, lekin sudlanganlik holatining tugallanishi yoki sudlanganlikning olib tashlanishi muddatidan ortiq boʻlmagan muddatga uzaytirilishi mumkin.

14 KAZUS

       Maxsus qabulxonada saqalanayotgan mamuriy qamoqqa olingan A.Shakirov saqalash sharoitidan norozi boʻlib, tuman prokrori nomiga ariza bilan murojaat qilib, murojaatini maxsus qabulxona xodimiga taqdim etadi.
      Murojaatida har 7 kunda bir marotaba choʻmilib-yuvinishga chiqishayotganligi va bu muddat uzoq ekanligini, 16 kv. metr joyda 8 kishi saqlanayotganligi va ulardan biri chet el fuqarosi ekanligini bildirgan. Murojaati olinganidan soʻng uni tsenzuradan oʻtkazish maqsadida oʻqib chiqadi va oʻzida 4 kun davomida ushalb turib, huquqbuzar A.Shakirovni chaqirtirib, murojaatidagi ayrim joylariga oʻzgartirishlar kirittirganidan soʻng, murojaatini prokurorga yuboradi.
     Ushbu holatga huquqiy baho bering. 
      Maʼmuriy qamoqqa olingan A.Shakirovning murojaatidagi vajlari asoslimi, maxsus qabulxonalarda saqlash tartibini tushuntirib bering?
     Maxsus qabulxona maʼmuriyatining harakatlari toʻgʻrimi, qabulxonada saqalanayotganlarning murjaatlari kelib tushganda qanday harakat qilishi lozim?

JAVOB;

A.Shakirovning murojaatidagi vajlari asoslidir, chunki maxsus qabulxonalarda saqlash tartibi inson huquqlarini himoya qilishga mos kelishi kerak. Maxsus qabulxona maʼmuriyatining harakatlari toʻgʻri emas, ular murojaatlarni tez va aniq koʻrib chiqishlari lozim.Kameralarda bir kishiga toʻgʻri keladigan yashash maydonining normasi ikki yarim kvadrat metrdan, ayollar uchun esa uch kvadrat metrdan kam boʻlmagan oʻlchamda belgilanadi. Maʼmuriy qamoqqa olingan, yuqumli kasalliklarga chalingan bemorlar saqlanadigan kameralarda bir kishiga toʻgʻri keladigan maydon toʻrt kvadrat metrdan kam boʻlmasligi kerak. Maʼmuriy qamoqda yashash normasi belgilangan tartibda tasdiqlangan sanitariya-gigiyena va qurilish normalari va qoidalariga muvofiq boʻlishi kerak.Maxsus qabulxona maʼmuriyati maʼmuriy qamoqqa olingan shaxs maxsus qabulxonaga joylashtirilgan paytdan boshlab unga telefon orqali advokatga, qarindoshlariga yoxud boshqa shaxslarga maʼmuriy qamoqqa olingan shaxs maxsus qabulxonaga joylashtirilganligi toʻgʻrisida qoʻngʻiroq qilish yoki xabar qilish huquqini berishi va maʼmuriy qamoqqa olingan shaxs bu huquqidan foydalanganligini tasdiqlab maxsus qabulxonaga qabul qilingan shaxslarni roʻyxatdan oʻtkazish jurnaliga imzosi bilan tasdiqlashi shart. Agar maxsus qabulxonaga joylashtirilgan shaxs chet el fuqarosi boʻlsa, uning maxsus qabulxonaga joylashtirilganligi toʻgʻrisidagi yozma bildirish Qonunga muvofiq yigirma toʻrt soatdan kechiktirmay maxsus qabulxona masʼul xodimlari tomonidan pochta orqali Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga yuboriladi.Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarning choʻmilib-yuvinishi, choyshab va yostiqjildlarini almashtirish yetti kunda kamida bir marta amalga oshiriladi. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarga maxsus qabulxonada yigirma daqiqa davomida choʻmilib-yuvinish imkoniyati hamda hammomning maxsus jihozlangan xonasida ularga bir martalik yoki elektr ustara yordamida soch-soqol olishiga ruxsat beriladi.

15-kazus.Maʼmuriy nazorat oʻrnatilgan O.Eshtemirovga har oyning oʻn beshinchi sanasida bir marotaba Chinoz tuman IIO FMB XPBga kelib roʻyxatdan oʻtish, tungi 23:00 dan 06:00ga qadar yashash manzilida boʻlish belgilanganiga qaramasdan, 2025 yil 20 fevralь kuni soat taxminan 23:25 larda O.Eshtemirovning uyiga IIO xodimlari tekshirishga borganida uyda yoʻqli qayd etilgan.

         O.Eshtemirov sudda, 2025 yil 20 fevralь kuni u qonuniy ishlab kelayotgan tashkilotida tungi smenada qolganligini, uni IIO xodimlari bu kabi holatlar ham huquqbuzarlik hisoblanishi haqida ogohlantarishmagani, shu sababli tungi smenada ishlaganligini bayon qilib, unga nisbatan boʻlgan ishni tugatishni soʻradi.
        O.Eshtemirovning 20 fevralь kuni ishda boʻlganligini uning ish joyidan berilgan maʼlumotnoma tasdiqlaydi.

Ushbu holatga huquqiy baho bering. Maʼmuriy nazoratda turgan O.Eshtemirovning harakatlarini huquqiy tahlil qiling va uning xatti-harakatlarida huquqbuzarlik alomat-lari mavjud boʻlsa yuridik tarkibini aniqlang.

  Maʼmuriy nazoratni oʻrnatish tartibi va asoslarini hamda maʼmuriy nazorat muddatlarini tushuntirib bering.

Ushbu holat — maʼmuriy nazoratda turgan shaxsning belgilangan talablarga rioya qilmagani bilan bogʻliq. Quyida bu masalaga huquqiy tahlil, maʼmuriy nazoratning mazmuni va shartlari, O.Eshtemirovning harakatida huquqbuzarlik alomatlari bor-yoʻqligi, hamda sudda unga nisbatan ish yuritilishi yuzasidan mulohazalarni keltirib utamiz. Maʼmuriy nazorat tushunchasi va tartibi, Maʼmuriy nazorat — sud tomonidan jazoni oʻtab boʻlgan shaxsga nisbatan belgilanadigan majburiy nazorat shakli boʻlib, shaxsning ayrim huquqlarini vaqtincha cheklash orqali ijtimoiy nazoratni amalga oshirishga qaratilgan. Oʻzbekiston Respublikasining "Maʼmuriy nazorat toʻgʻrisida"gi Qonuni (02.04.2019 yil, amalda) 8-modda. Maʼmuriy nazoratni oʻrnatish tartibi Maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi asoslantirilgan taqdimnoma sudga quyidagilar tomonidan yuboriladi: sud tomonidan oʻta xavfli retsidivist deb topilgan shaxslarga nisbatan — ularni ozod etishdan kamida bir oy oldin jazoni ijro etish muassasasining boshligʻi tomonidan; jazoni ijro etish muassasalarida turgan ogʻir yoki oʻta ogʻir jinoyatlar sodir etganlik uchun ozodlikdan mahrum qilishga hukm etilgan yoxud har qanday qasddan qilingan jinoyatlar uchun ikki yoki undan ortiq marta ozodlikdan mahrum qilishga hukm etilgan shaxslarga nisbatan, agar ular jazoni oʻtash davrida belgilangan tartibda saqlash rejimini qasddan buzuvchilar deb topilgan boʻlsa, — ularni ozod etishdan kamida bir oy oldin jazoni ijro etish muassasasining boshligʻi tomonidan; jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilgan shaxslarga nisbatan — sudlanganlik holatining tugatilishi yoki sudlanganlikning olib tashlanishi muddatlari doirasida ichki ishlar organining boshligʻi tomonidan ushbu shaxslar jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilganidan keyin bir yil ichida ikki yoki undan koʻproq maʼmuriy huquqbuzarliklarni sodir etganligidan dalolat beruvchi materiallar asosida. Maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi taqdimnomada maʼmuriy nazoratni oʻrnatish zarurati, oʻrnatiladigan maʼmuriy cheklovlar yuzasidan takliflar va oʻziga nisbatan maʼmuriy nazorat oʻrnatilishi mumkin boʻlgan shaxsning oʻzi tanlagan yashash joyi haqidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi. Agar jazoni ijro etish muassasasidan ozod etilayotgan shaxsning maʼlum sabablarga koʻra aniq turar joyi boʻlmasa, jazoni ijro etish muassasasi maʼmuriyati unga yashash joyi bilan taʼminlash, doimiy yashash yoki vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatga olishga hamda ishga joylashishga yordam berishni soʻrab, shuningdek nogironligi boʻlgan shaxslarni yoki ogʻir kasalliklarga chalingan shaxslarni davolash masalalarini oldindan hal qilish toʻgʻrisida tegishli mahalliy davlat hokimiyati organlariga, ichki ishlar organlariga va sogʻliqni saqlash muassasalariga iltimosnoma yuboradi. Maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi taqdimnoma olingan paytdan eʼtiboran oʻn kundan kechiktirmay jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudining sudьyasi tomonidan sud majlisida ichki ishlar organi vakilining majburiy ishtirokida va oʻziga nisbatan maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi taqdimnoma koʻrib chiqilayotgan shaxs ishtirokida yakka tartibda koʻrib chiqiladi. Agar oʻziga nisbatan maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi taqdimnoma koʻrib chiqiladigan, sud majlisi oʻtkaziladigan vaqt va joy haqida xabardor qilingan shaxs uzrsiz sabablarga koʻra sud majlisiga kelmasa, shuningdek sud majlisini boshqa kunga qoldirish toʻgʻrisida iltimosnoma taqdim etilmagan boʻlsa, taqdimnoma sud tomonidan ushbu shaxsning ishtirokisiz koʻrib chiqilishi mumkin. Sudning maʼmuriy nazorat oʻrnatish toʻgʻrisidagi qarorida maʼmuriy nazoratni oʻrnatish uchun asos, uning muddati va nazorat ostidagi shaxsga nisbatan oʻrnatiladigan maʼmuriy cheklovlar koʻrsatiladi. Agar maʼmuriy nazorat jazoni ijro etish muassasasidan ozod etish chogʻida belgilangan boʻlsa, sudning maʼmuriy nazorat oʻrnatish toʻgʻrisidagi qarorida nazorat ostidagi shaxs tanlagan yashash joyiga etib keladigan muddat ham koʻrsatiladi. Jazoni ijro etish muassasasidan ozod etilayotgan shaxsning aniq yashash joyi maʼlum boʻlmagan taqdirda, sud uning ozodlikdan mahrum qilish jazosi qoʻllanishidan oldin yashagan oxirgi yashash joyi boʻyicha maʼmuriy nazorat oʻrnatish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Nazorat ostidagi shaxsning yashash joyi boʻlmagan taqdirda, sud mahalliy davlat hokimiyati organlariga nazorat ostidagi shaxsni turar joy bilan taʼminlash choralarini koʻrish majburiyatini yuklash toʻgʻrisida qaror chiqaradi. 9-modda. Maʼmuriy nazorat muddati Maʼmuriy nazorat olti oydan bir yilgacha muddatga oʻrnatiladi. Maʼmuriy nazorat muddati maʼmuriy nazoratni oʻrnatish toʻgʻrisida sud tomonidan qaror chiqarilgan paytdan eʼtiboran, maʼmuriy nazorat jazoni ijro etish muassasalaridan shaxsni ozod etish chogʻida oʻrnatilgan hollarda esa, nazorat ostidagi shaxs tanlagan yashash joyiga etib kelgan paytdan eʼtiboran hisoblanadi. Maʼmuriy nazorat muddatining oʻtishi quyidagi hollarda toʻxtatib turiladi: nazorat ostidagi shaxsga qidiruv eʼlon qilinganda; nazorat ostidagi shaxs sud tomonidan bedarak yoʻqolgan deb topilganda. Nazorat ostidagi shaxs maʼmuriy huquqbuzarlikni sodir etgan taqdirda, maʼmuriy nazorat muddati ichki ishlar organining taqdimnomasi boʻyicha sud tomonidan olti oygacha boʻlgan muddatga, lekin sudlanganlik holatining tugallanishi yoki sudlanganlikning olib tashlanishi muddatidan ortiq boʻlmagan muddatga uzaytirilishi mumkin. 14-modda. Nazorat ostidagi shaxsning huquqlari Nazorat ostidagi shaxs quyidagi huquqlarga ega: advokat xizmatlaridan foydalanish; koʻrib chiqilayotgan masala yuzasidan izohlar berish; dalillar taqdim etish; sudda maʼmuriy nazorat oʻrnatish va cheklovlar qoʻllash toʻgʻrisidagi materiallar bilan tanishib chiqish hamda ulardan zarur maʼlumotlarni yozib olish, materiallar va hujjatlardan texnika vositalari yordamida oʻz hisobidan koʻchirma nusxalar olish yoki ulardagi maʼlumotlarni oʻzga shaklda qayd etish; maʼmuriy nazoratni muddatidan ilgari tugatish toʻgʻrisida, shuningdek belgilangan maʼmuriy cheklovlarni qisman bekor qilish haqida sudga bevosita yoki vakili orqali arizalar bilan murojaat etish; sud majlisining bayonnomasi bilan tanishish hamda u boʻyicha oʻz mulohazalarini bildirish; sudning maʼmuriy nazorat oʻrnatish, u bilan bogʻliq maʼmuriy cheklovlar va uning muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi qarori ustidan shikoyat qilish; ish boʻyicha keltirilgan protestlar va kelib tushgan shikoyatlardan xabardor boʻlish va ularga nisbatan eʼtirozlar bildirish; yashash joyidan tashqarida boʻlish va (yoki) sud tomonidan belgilangan hudud doirasidan qisqa muddatga chiqish uchun ruxsatnomalar olish toʻgʻrisidagi arizalar bilan ichki ishlar organlariga murojaat etish; bevosita yoki vakili orqali ichki ishlar organlarining qarorlari va ular mansabdor shaxslarining maʼmuriy nazoratni oʻrnatish va amalga oshirish chogʻidagi harakatlari (harakatsizligi) ustidan shikoyat qilish. Maʼmuriy nazoratdagi shaxsga yuklatilishi mumkin boʻlgan majburiyatlar: 15-modda. Nazorat ostidagi shaxsning majburiyatlari Nazorat ostidagi shaxs quyidagi maʼmuriy nazorat qoidalariga rioya etishi shart: jazoni ijro etish muassasasidan ozod qilinganidan keyin oʻzi tanlagan yashash joyiga sud tomonidan belgilangan muddatda etib borish; jazoni ijro etish muassasasidan ozod qilinganidan keyin, shuningdek yashash joyi oʻzgarganidan soʻng oʻzi tanlagan yashash joyiga etib kelgan kundan eʼtiboran uch kun ichida hisobga qoʻyilish uchun maʼmuriy nazoratni amalga oshiruvchi ichki ishlar organiga kelish; oʻziga nisbatan belgilangan maʼmuriy cheklovlarga rioya etish; maʼmuriy nazoratni amalga oshiruvchi ichki ishlar organidan yashash joyidan tashqarida boʻlish va (yoki) sud tomonidan belgilangan hudud doirasidan tashqariga qisqa muddatga chiqish uchun ruxsatnoma olingan taqdirda, qisqa muddatga chiqilayotgan hududning ichki ishlar organini xabardor qilish; qisqa muddatga chiqish joyidan qaytib kelganida doimiy yashash joyi boʻyicha ichki ishlar organini xabardor qilish; maʼmuriy nazoratni amalga oshiruvchi ichki ishlar organini ishga joylashganligi, yashash, ish, oʻqish yoki xizmat joyi oʻzgarganligi yoxud mehnat shartnomasi bekor qilinganligi toʻgʻrisida uch kun ichida xabardor qilish; yashash joyidagi ichki ishlar organiga ushbu organ tomonidan belgilangan muddatda chaqiruvga koʻra borish; oʻziga nisbatan belgilangan maʼmuriy cheklovlarga rioya etish va zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarni bajarish bilan bogʻliq masalalar yuzasidan ogʻzaki va yozma tushuntirishlar berish. 2025 yil 20 fevralь kuni soat 23:25 da Eshtemirov uyida boʻlmagan, bu IIO tomonidan qayd etilgan. Bu maʼmuriy nazorat qoidalarini buzish hisoblanishi mumkin. Agar IIB xodimlari Eshtemirovni nazorat qoidalari bilan rasman tanishtirgan, undan imzo olingan hujjat mavjud boʻlsa, u holda: ➤ Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksi (MJTK): 206-modda. Maʼmuriy nazorat qoidalarini buzish. Ustidan maʼmuriy nazorat oʻrnatilgan shaxslarning bunday nazorat qoidalarini buzishi — bazaviy hisoblash miqdorining bir baravaridan uch baravarigacha miqdorda jarima solishga yoki oʻn besh sutkagacha muddatga maʼmuriy qamoqqa olishga sabab boʻladi. Agar Eshtemirov mazkur talablar bilan tanishmagan boʻlsa, yoki u haqda rasmiy ogohlantirish berilmagan boʻlsa — bu holda uning qilmishini qasddan sodir etilgan huquqbuzarlik sifatida baholab boʻlmaydi. Qonunning 16-moddasiga koʻra, maʼmuriy nazoratda turgan shaxslar majburiy ravishda yozma ravishda tanishtirilishi kerak. Agar bu amalga oshirilmagan boʻlsa — Eshtemirovning harakatlarida huquqbuzarlik tarkibi yoʻq deb hisoblanadi. Agar maʼmuriy nazorat talablari bilan rasmiy tanishtirilmagan boʻlsa —Eshtemirov jazoga tortilishi mumkin emas. Qasddan sodir etilganlik yoʻqligi va ish joyidan maʼlumotnoma mavjudligi sababli — huquqbuzarlik tarkibi shubhali xisoblanadi. Xizmatda boʻlganligi, maʼlumotnoma orqali tasdiqlangani, qonunni buzish niyati boʻlmagani. Sud ishni tugatishi yoki ogʻzaki ogohlantirish bilan cheklanishi mumkin. IIO xodimlari esa kelgusida tanishtirish protokoli tuzishi zarur.