Tosh: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИНИНГ 29.11.2021 ЙИЛДАГИ ПФ 27-СОНЛИ ФАРМОНИ | ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИНИНГ 29.11.2021 ЙИЛДАГИ ПФ 27-СОНЛИ ФАРМОНИ | ||
Jamoat xavfsizligini | Jamoat xavfsizligini taʼminlash tizimi jamoat xavfsizligini taʼminlovchi va unda ishtirok etuvchi subyektlardan iborat. | ||
Jamoat xavfsizligini | Jamoat xavfsizligini taʼminlovchi subyektlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Ichki ishlar vazirligi, Milliy gvardiya, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, Bosh prokuratura, Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, mahalliy davlat hokimiyati organlaridan iborat. | ||
Unda ishtirok etuvchi Boshqa davlat organlari va tashkilotlari, fuqarolarning | Unda ishtirok etuvchi Boshqa davlat organlari va tashkilotlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlar va fuqarolar jamoat xavfsizligini taʼminlashda ishtirok etuvchi subyektlarga kiradi. | ||
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi: | |||
jamoat xavfsizligini | jamoat xavfsizligini taʼminlash sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi; | ||
jamoat xavfsizligini | jamoat xavfsizligini taʼminlash, jumladan huquqbuzarlik, ijtimoiy va millatlararo nizolarning oldini olishga qaratilgan kompleks maqsadli davlat dasturlari ishlab chiqilishi, tasdiqlanishi va amalga oshirilishini taʼminlaydi; | ||
jamoat xavfsizligini | jamoat xavfsizligini taʼminlash masalalari boʻyicha barcha davlat organlari va tashkilotlari, jamoat birlashmalari, xalqaro tashkilotlar hamda fuqarolar bilan samarali hamkorligini taʼminlaydi; | ||
jamoat xavfsizligini bevosita | jamoat xavfsizligini bevosita taʼminlovchi subyektlarning moddiy-texnik taʼminotini, shuningdek, ularni huquqiy va ijtimoiy jihatdan himoya qilish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi; | ||
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi: | |||
jamoat xavfsizligini | jamoat xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan maqsadli idoraviy dasturlarni ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi; | ||
jamoat tartibini saqlash, | jamoat tartibini saqlash, yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash, jinoyatchilik, terrorizm va ekstremizmga qarshi kurashish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi; | ||
jamoat joylarida, shu jumladan | jamoat joylarida, shu jumladan yoʻllarda, transport va turizm infratuzilmasi obyektlarida jamoat xavfsizligini taʼminlashga jalb etilgan barcha kuch va vositalar faoliyatini muvofiqlashtiradi hamda tashkiliy-uslubiy jihatdan qoʻllab-quvvatlaydi; | ||
fuqaroviy hamda xizmat quroli va uning | fuqaroviy hamda xizmat quroli va uning oʻq-dorilari muomalada boʻlishi sohasiga doir qoidalar va tartibga, ushbu sohadagi litsenziya va ruxsat berishga oid talablar hamda shartlarga rioya etilishini taʼminlaydi; | ||
huquqbuzarliklar profilaktikasini amalga oshiradi, huquqbuzarliklarni sodir etishga moyil shaxslarni aniqlaydi; | huquqbuzarliklar profilaktikasini amalga oshiradi, huquqbuzarliklarni sodir etishga moyil shaxslarni aniqlaydi; | ||
Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi: | |||
jamoat xavfsizligini | jamoat xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan maqsadli idoraviy dasturlarni ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi; | ||
jamoat xavfsizligiga tahdid soluvchi ommaviy tartibsizliklarga chek | jamoat xavfsizligiga tahdid soluvchi ommaviy tartibsizliklarga chek qoʻyish boʻyicha tadbirlarni amalga oshiradi; | ||
oʻziga biriktirilgan jamoat joylarida, shu jumladan Toshkent, Nukus shaharlari va viloyatlar markazlaridagi ommaviy tadbirlarda, istirohat bogʻlari, xiyobonlar va bozorlarda jamoat tartibini saqlashni tashkil etadi; | |||
vakolati doirasida favqulodda vaziyatlarda va favqulodda holat | vakolati doirasida favqulodda vaziyatlarda va favqulodda holat eʼlon qilingan hududlarda jamoat xavfsizligini taʼminlaydi; | ||
7.Пробация хизматининг жамоат хавфсизлигини таъминлаш соҳасидаги вазифалари | 7.Пробация хизматининг жамоат хавфсизлигини таъминлаш соҳасидаги вазифалари | ||
1. Jinoyatchilikning oldini olish | 1. Jinoyatchilikning oldini olish | ||
Probatsiya nazoratida | Probatsiya nazoratida boʻlgan shaxslarning harakatlarini doimiy ravishda kuzatish va ularni ijtimoiy foydali faoliyatga jalb qilish orqali yangi jinoyatlarning oldi olinadi. | ||
2. Nazoratdagi shaxslarning ijtimoiy moslashuviga | 2. Nazoratdagi shaxslarning ijtimoiy moslashuviga koʻmaklashish | ||
Ularni mehnatga joylashtirish, psixologik va huquqiy yordam | Ularni mehnatga joylashtirish, psixologik va huquqiy yordam koʻrsatish orqali qayta jinoyat sodir etish ehtimolini kamaytiradi. | ||
3. Huquqbuzarlik sodir etgan shaxslarni nazorat qilish | 3. Huquqbuzarlik sodir etgan shaxslarni nazorat qilish | ||
Probatsiya xizmati tomonidan nazoratga olingan shaxslarning jazoni ijro etish shartlariga rioya qilishi ustidan doimiy nazorat olib boriladi. | Probatsiya xizmati tomonidan nazoratga olingan shaxslarning jazoni ijro etish shartlariga rioya qilishi ustidan doimiy nazorat olib boriladi. | ||
4. Jamoatchilik bilan hamkorlikda ishlash | 4. Jamoatchilik bilan hamkorlikda ishlash | ||
Mahalla, nodavlat tashkilotlar va fuqarolik jamiyati institutlari bilan hamkorlikda ishlash orqali xavfli shaxslarning ijtimoiy nazorat ostida | Mahalla, nodavlat tashkilotlar va fuqarolik jamiyati institutlari bilan hamkorlikda ishlash orqali xavfli shaxslarning ijtimoiy nazorat ostida boʻlishini taʼminlaydi. | ||
5. Tarbiyaviy va profilaktik chora-tadbirlarni amalga oshirish | 5. Tarbiyaviy va profilaktik chora-tadbirlarni amalga oshirish | ||
Huquqbuzarlikka moyil shaxslar bilan tushuntirish ishlari olib borish, ularni | Huquqbuzarlikka moyil shaxslar bilan tushuntirish ishlari olib borish, ularni sogʻlom hayot tarziga yoʻnaltirish orqali jinoyatchilikka qarshi kurashga hissa qoʻshadi. | ||
8. | 8.Yoʻl harakati xavfsizligi xizmati (YHXX) – davlat boshqaruv tizimida alohida oʻrin tutadigan, yoʻl harakati qatnashchilarining xavfsizligini taʼminlash, transport vositalari harakatini nazorat qilish va yoʻl-transport hodisalarining oldini olish bilan shugʻullanuvchi tuzilmadir. | ||
1. Tizimi | 1. Tizimi | ||
Yoʻl harakati xavfsizligi xizmati IIV (Ichki ishlar vazirligi) tizimiga kiradi va quyidagi funksiyalarni bajaradi: | |||
Yoʻl harakati qoidalariga rioya etilishini nazorat qilish; | |||
Transport vositalari va haydovchilarni | Transport vositalari va haydovchilarni roʻyxatdan oʻtkazish hamda ularni texnik koʻrikdan oʻtkazish; | ||
Yoʻl-transport hodisalarining oldini olish chora-tadbirlarini ishlab chiqish; | |||
Fuqarolar va tashkilotlarga | Fuqarolar va tashkilotlarga yoʻl harakati xavfsizligi boʻyicha tushuntirish ishlarini olib borish; | ||
Yoʻllardagi muhandislik yechimlarini takomillashtirishda ishtirok etish. | |||
2. Tashkiliy tuzilishi | 2. Tashkiliy tuzilishi | ||
Markaziy boshqaruv – | Markaziy boshqaruv – Oʻzbekiston Respublikasi IIV Yoʻl harakati xavfsizligi xizmati bosh boshqarmasi; | ||
Hududiy | Hududiy boʻlinmalar – viloyat, shahar va tuman Yoʻl harakati xavfsizligi boʻlimlari; | ||
Maxsus | Maxsus boʻlinmalar – patrul-post xizmati, statsionar va mobil tekshiruv punktlari, yoʻl-patrul xizmatlari; | ||
Texnik va tashkiliy | Texnik va tashkiliy boʻlimlar – texnik nazorat, transport vositalarini roʻyxatdan oʻtkazish, haydovchilik guvohnomalari berish boʻlimlari. | ||
3. Huquqiy asoslari | 3. Huquqiy asoslari | ||
YHXX faoliyati quyidagi asosiy huquqiy hujjatlar bilan tartibga solinadi: | YHXX faoliyati quyidagi asosiy huquqiy hujjatlar bilan tartibga solinadi: | ||
Oʻzbekiston Respublikasi "Yoʻl harakati toʻgʻrisida"gi Qonuni | |||
Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksi. | |||
IIVning ichki buyruqlari va normativ-huquqiy hujjatlar. | IIVning ichki buyruqlari va normativ-huquqiy hujjatlar. | ||
9.Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизматининг жамоат хавфсизлигини таъминлаш соҳасидаги ҳуқуқ ва мажбуриятлари. | 9.Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизматининг жамоат хавфсизлигини таъминлаш соҳасидаги ҳуқуқ ва мажбуриятлари. | ||
Yoʻl harakati xavfsizligi xizmatining asosiy vazifalari nafaqat yoʻl harakati ishtirokchilarining xavfsizligini taʼminlash, balki umumiy jamoat tartibini saqlash bilan ham bogʻliq. | |||
YHXXning huquqlari: | YHXXning huquqlari: | ||
1. | 1. Yoʻl harakati ishtirokchilarini toʻxtatish va tekshirish: | ||
Transport vositalarini | Transport vositalarini toʻxtatish, hujjatlarni tekshirish va qonun buzilgan taqdirda tegishli choralarni koʻrish. | ||
2. | 2. Maʼmuriy bayonnoma tuzish va jarima qoʻllash: | ||
Yoʻl harakati qoidalarini buzgan shaxslarga nisbatan qonunda belgilangan tartibda bayonnoma tuzish va maʼmuriy javobgarlik choralarini qoʻllash. | |||
3. Transport vositalarini vaqtincha ushlab turish: | 3. Transport vositalarini vaqtincha ushlab turish: | ||
Texnik nosozlik, hujjatlarning | Texnik nosozlik, hujjatlarning yoʻqligi yoki boshqa qonunbuzarlik holatida transport vositasini ushlab qolish yoki evakuatsiya qilish. | ||
4. Jamoat tartibini buzuvchi harakatlarning oldini olish: | 4. Jamoat tartibini buzuvchi harakatlarning oldini olish: | ||
Yigʻilishlar, ommaviy tadbirlar paytida yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash va ehtimoliy tartibsizliklarning oldini olish. | |||
5. Toshqin, zilzila, avariya kabi favqulodda vaziyatlarda qatnashish: | 5. Toshqin, zilzila, avariya kabi favqulodda vaziyatlarda qatnashish: | ||
Evakuatsiya, | Evakuatsiya, yoʻllarni tozalash va favqulodda vaziyatlarda yoʻl harakatini tashkil etish. | ||
YHXXning majburiyatlari: | YHXXning majburiyatlari: | ||
1. | 1. Yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash: | ||
Transport vositalari harakati va piyodalar qatnovi uchun xavfsiz sharoitlarni yaratish. | Transport vositalari harakati va piyodalar qatnovi uchun xavfsiz sharoitlarni yaratish. | ||
2. | 2. Yoʻl-transport hodisalarini tergov qilish va rasmiylashtirish: | ||
Har qanday YTH yuz berganda, hodisa joyida hujjatlashtirish, guvohlarni aniqlash va qonunchilik asosida harakat qilish. | Har qanday YTH yuz berganda, hodisa joyida hujjatlashtirish, guvohlarni aniqlash va qonunchilik asosida harakat qilish. | ||
3. Tushuntirish-tarbiyaviy ishlar olib borish: | 3. Tushuntirish-tarbiyaviy ishlar olib borish: | ||
Haydovchilar va aholiga | Haydovchilar va aholiga yoʻl harakati qoidalarini tushuntirish, profilaktik chora-tadbirlar oʻtkazish. | ||
4. Texnik nazoratni amalga oshirish: | 4. Texnik nazoratni amalga oshirish: | ||
Transport vositalarining texnik holatini nazorat qilish, belgilangan standartlarga muvofiqligini tekshirish. | Transport vositalarining texnik holatini nazorat qilish, belgilangan standartlarga muvofiqligini tekshirish. | ||
5. Tartib va xavfsizlikni | 5. Tartib va xavfsizlikni taʼminlashda boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan hamkorlik qilish: | ||
IIV, FVV, Milliy gvardiya va boshqa idoralar bilan birgalikda xavfsizlikni | IIV, FVV, Milliy gvardiya va boshqa idoralar bilan birgalikda xavfsizlikni taʼminlash. | ||
10. Туризм объектларида жамоат хавфсизлигини таъминлаш бўлинмаларининг фаолиятини ташкил этиш. | 10. Туризм объектларида жамоат хавфсизлигини таъминлаш бўлинмаларининг фаолиятини ташкил этиш. | ||
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan 2021-yil 29-noyabrda imzolangan PF-27-sonli Farmon bilan tasdiqlangan Jamoat xavfsizligi Konsepsiyasida turizm obʼektlarida jamoat xavfsizligini taʼminlashga alohida eʼtibor qaratilgan. Mazkur konsepsiya doirasida turizm infratuzilmasining xavfsizligini taʼminlash, jamoat tartibini saqlash va huquqbuzarliklarni oldini olishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlar belgilangan. | |||
Farmon asosida belgilangan asosiy | Farmon asosida belgilangan asosiy yoʻnalishlar: | ||
Xavfsiz turizmni | Xavfsiz turizmni taʼminlash boʻlinmalarini tashkil etish: Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzurida xavfsiz turizmni taʼminlash jamgʻarmasi tashkil etilgan. Jamgʻarma manbalari sifatida turizm sohasini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasidan tushumlarning 10 foizi, xavfsiz turizmni taʼminlash boʻlinmalari xodimlari tomonidan undirilgan jarimalar mablagʻlari va boshqa qonuniy manbalar kiritilgan. | ||
“Xavfsiz shahar” konsepsiyasiga integratsiya: Turizm namoyish | “Xavfsiz shahar” konsepsiyasiga integratsiya: Turizm namoyish obʼektlari “Xavfsiz shahar” konsepsiyasiga integratsiya qilinib, ularning atrofida uzluksiz yoritish, videokuzatuv tizimlari va favqulodda vaziyatlar uchun evakuatsiya chizmalarini oʻrnatish talab etilgan. | ||
Jamoat xavfsizligi | Jamoat xavfsizligi boʻyicha normativlar va talablar: “Turizm koʻchalarida” xavfsizlik chaqiruv tugmalari, Wi-Fi zonalari va boshqa jamoat xavfsizligi normativlariga rioya qilish belgilangan. | ||
Hududiy davlat boshqaruvi va hokimiyatlarning roli: Toshkent shahar va viloyatlar hokimlari tegishli vazirlik va idoralarning hududiy | Hududiy davlat boshqaruvi va hokimiyatlarning roli: Toshkent shahar va viloyatlar hokimlari tegishli vazirlik va idoralarning hududiy boʻlinmalarining faoliyatini nazorat qilib, ularning samarali hamkorligini taʼminlashda javobgar hisoblanadi. | ||
Shuningdek, 2019-yil 6-martda imzolangan PQ-4229-sonli qaror bilan transport va turizm | Shuningdek, 2019-yil 6-martda imzolangan PQ-4229-sonli qaror bilan transport va turizm obʼektlarida jamoat xavfsizligini taʼminlashning samarali tizimi joriy etilgan. Ushbu qaror asosida xavfsiz turizmni taʼminlash boʻlinmalarining faoliyati kundalik tartibga solinib, tegishli hududiy boʻlinmalar tomonidan nazorat qilinadi. | ||
11. Миграция ва фуқароликни расмийлаштириш хизматларининг тизими, ташкилий тузилиши ва фаолиятининг ҳуқуқий асослари. | 11. Миграция ва фуқароликни расмийлаштириш хизматларининг тизими, ташкилий тузилиши ва фаолиятининг ҳуқуқий асослари. | ||
Migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish faoliyatining huquqiy asoslari: | Migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish faoliyatining huquqiy asoslari: Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. | ||
Oʻzbekiston Respublikasining 2016 yil 16 sentyabrdagi «Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida»gi 407-sonli Qonuni. | |||
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 11 iyuldagi «Ichki ishlar organlarining migratsiya jarayonlari va fuqarolikni rasmiylashtirish sohasidagi faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi PQ-3126-son qarori | |||
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 22 apreldagi «Doimiy propiska qilish hamda turgan joyi boʻyicha hisobga olish tartibini isloh qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi PF-5984-sonli Farmoni. | |||
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 22 sentyabrdagi «Oʻzbekiston Respublikasida identifikatsiya ID-kartalarni joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi PF-6065-sonli Farmoni. | |||
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 20 apreldagi «Fuqarolik va migratsiya sohasida davlat xizmatlarini koʻrsatish tizimi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida»gi PF-112-sonli Farmoni. | |||
Tashkiliy tuzilishi: Migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish xizmatining tuzilmasi quyidagicha shakllantirilgan: | Tashkiliy tuzilishi: Migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish xizmatining tuzilmasi quyidagicha shakllantirilgan: | ||
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish bosh boshqarmasi-Respublika miqyosida yagona siyosat va nazoratni olib boradi; Xizmatlar faoliyatini muvofiqlashtiradi. | |||
Hududiy boshqarmalar (viloyat, Toshkent sh.)-Viloyatlar va Toshkent shahrida joylashgan. Mamlakat ichki migratsiyasi va fuqarolikni rasmiylashtirish ishlarini amalga oshiradi. | Hududiy boshqarmalar (viloyat, Toshkent sh.)-Viloyatlar va Toshkent shahrida joylashgan. Mamlakat ichki migratsiyasi va fuqarolikni rasmiylashtirish ishlarini amalga oshiradi. | ||
Tuman (shahar) | Tuman (shahar) boʻlimlari- Aholi bilan bevosita ishlovchi eng pastki boʻgʻin; Pasport berish, doimiy yoki vaqtinchalik roʻyxatga olish, yashash uchun ruxsatnoma, vizalar, chiqish ruxsatnomasi (Oʻzbekiston fuqarolari uchun) kabi xizmatlarni koʻrsatadi. | ||
12. Миграция ва фуқароликни расмийлаштириш хизматларининг асосий вазифалари ва фаолиятининг асосий йўналишлари. | 12. Миграция ва фуқароликни расмийлаштириш хизматларининг асосий вазифалари ва фаолиятининг асосий йўналишлари. | ||
Amaldagi qonun hujjjatlariga | Amaldagi qonun hujjjatlariga koʻra, Migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish xizmatlari jismoniy va yuridik shaxslarga quyidagi turdagi davlat xizmatlarini koʻrsatmoqda: | ||
shaxsning | shaxsning Oʻzbekiston Respublikasi fuqaroligiga qabul qilish va fuqarolikdan chiqishi (yoʻqotishi)ga oid huj-jatlarini rasmiylashtirish; | ||
chet el fuqarolari va fuqaroligi | chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga Oʻzbekiston Respublikasi hududida doimiy yashashga ruxsatnoma va yashash guvohnomalarini rasmiylashtirish; | ||
Oʻzbekiston Respublikasida boʻluvchi chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarni kirish vizasining amal qilish muddatiga vaqtincha roʻyxatdan oʻtkazish; | |||
yoʻqolganligi, familiyasi, ismi, otasining ismi yoki tugʻilgan yili oʻzgarganligi sababli Oʻzbekiston Respublikasi pasportini almashtirish | |||
fuqarolar va mamlakatda doimiy yashovchi fuqaroligi | fuqarolar va mamlakatda doimiy yashovchi fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning Oʻzbekiston Respublikasidan chet elga chiqish hujjatlarini rasmiylashtirish; | ||
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini belgilangan tartibda roʻyxatga olish (propiska qilish) va roʻyxatdan chiqarish; | |||
jismoniy va yuridik shaxslarga | jismoniy va yuridik shaxslarga Oʻzbekiston Respublikasi hududida roʻyxatdan oʻtganlik va roʻyxatdan chiqqanlikni tasdiqlovchi maʼlumotno-malarni rasmiylashtirish; | ||
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga pasport rasmiylashtirish; | |||
Oʻzbеkiston Rеspublikasi Prеzidеntining 11.07.2017 yildagi | |||
PQ 3126-sonli qarori Ichki Ishlar Organlarining migratsiya jarayonlari va fuqarolikni rasmiylashtirish sohasidagi faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari | PQ 3126-sonli qarori Ichki Ishlar Organlarining migratsiya jarayonlari va fuqarolikni rasmiylashtirish sohasidagi faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisidagi farmonga muvofiq quyidagi vazifalar belgilangan: | ||
Davlat xizmatlari, shu jumladan biometrik hujjatlarni berish, xorijga chiqish uchun hujjatlarni | Davlat xizmatlari, shu jumladan biometrik hujjatlarni berish, xorijga chiqish uchun hujjatlarni koʻrib chiqish va rasmiylashtirish, doimiy yashash joyi va vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatga olish, shuningdek manzil-maʼlumot axborotlarini taqdim etish boʻyicha xizmatlar koʻrsatishning elektron tizimlarini joriy etish va rivojlantirish; | ||
Doimiy yashash joyi va vaqtincha turgan joyi | Doimiy yashash joyi va vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatga olish, Oʻzbekiston Respublikasidan chiqish, unga kirish va unda boʻlish, fuqarolikni qabul qilish, yoʻqotish va undan chiqish, siyosiy boshpana berish sohasida integratsiyalashgan maʼlumotlar bazasini shakllantirish va yuritish, shuningdek axborot tizimlarining xavfsizligini va ularning uzluksiz ishlashini taʼminlash; | ||
Migratsiya jarayonlari va fuqarolikni rasmiylashtirish, huquqbuzarliklar profilaktikasi, jinoyatlarni aniqlash va fosh etish, qidiruv ishlarini olib borishda | Migratsiya jarayonlari va fuqarolikni rasmiylashtirish, huquqbuzarliklar profilaktikasi, jinoyatlarni aniqlash va fosh etish, qidiruv ishlarini olib borishda koʻmaklashish masalalarida idoralararo elektron hamkorlikni amalga oshirish. | ||
Экстремизмга карши кураш хизматининг асосий вазифалари, | Экстремизмга карши кураш хизматининг асосий вазифалари, | ||
хукук ва мажбуриятлари. | хукук ва мажбуриятлари. | ||
Ekstremizmga qarshi kurash xizmati— bu | Ekstremizmga qarshi kurash xizmati— bu Oʻzbekiston Respublikasining huquqni muhofaza qiluvchi organlaridan biri boʻlib, uning asosiy vazifasi — ekstremistik faoliyatni oldini olish, fosh etish va unga qarshi samarali kurashishdan iborat. | ||
Asosiy vazifalari | Asosiy vazifalari | ||
1. Ekstremistik faoliyatni aniqlash va oldini olish: Ekstremistik tashkilotlar va shaxslarning faoliyatini kuzatish, ularning rejalari va maqsadlarini aniqlash. | 1. Ekstremistik faoliyatni aniqlash va oldini olish: Ekstremistik tashkilotlar va shaxslarning faoliyatini kuzatish, ularning rejalari va maqsadlarini aniqlash. | ||
2. Axborot | 2. Axborot yigʻish va tahlil qilish: Ekstremizmga oid axborotlarni yigʻish, tahlil qilish va tegishli organlarga yetkazish. | ||
3. Tergov va sud jarayonlariga yordam berish: Ekstremizmga oid jinoyatlarni tergov qilishda yordam berish, zarur hujjatlar va dalillarni taqdim etish. | 3. Tergov va sud jarayonlariga yordam berish: Ekstremizmga oid jinoyatlarni tergov qilishda yordam berish, zarur hujjatlar va dalillarni taqdim etish. | ||
4. Jamoat bilan hamkorlik qilish: Jamoat tashkilotlari, diniy va | 4. Jamoat bilan hamkorlik qilish: Jamoat tashkilotlari, diniy va maʼrifiy muassasalar bilan hamkorlikda ekstremizmga qarshi profilaktika tadbirlarini oʻtkazish. | ||
5. Xalqaro hamkorlik: Xalqaro tashkilotlar va boshqa davlatlarning huquqni muhofaza qiluvchi organlari bilan ekstremizmga qarshi kurashishda hamkorlik qilish. | 5. Xalqaro hamkorlik: Xalqaro tashkilotlar va boshqa davlatlarning huquqni muhofaza qiluvchi organlari bilan ekstremizmga qarshi kurashishda hamkorlik qilish. | ||
Huquqlari: | Huquqlari: | ||
- Axborot olish: Ekstremizmga oid axborotlarni | - Axborot olish: Ekstremizmga oid axborotlarni yigʻish va tahlil qilish huquqiga ega. | ||
- Tekshiruv | - Tekshiruv oʻtkazish: Ekstremistik faoliyatni aniqlash maqsadida tekshiruvlar oʻtkazish huquqiga ega. | ||
- Hujjatlarni tekshirish: Ekstremizmga oid hujjatlarni tekshirish va zarur hollarda ularni musodara qilish huquqiga ega. | - Hujjatlarni tekshirish: Ekstremizmga oid hujjatlarni tekshirish va zarur hollarda ularni musodara qilish huquqiga ega. | ||
- Jinoyat ishlarini | - Jinoyat ishlarini qoʻzgʻatish: Ekstremizmga oid jinoyatlarni aniqlash va tergov qilish uchun ish qoʻzgʻatish huquqiga ega. | ||
Majburiyatlari: | Majburiyatlari: | ||
- Qonunlarga rioya qilish: | - Qonunlarga rioya qilish: Oʻzbekiston Respublikasining qonunlariga, shu jumladan inson huquqlari va erkinliklarini himoya qilishga rioya qilish majburiyatiga ega. | ||
- Maxfiylikni | - Maxfiylikni taʼminlash: Ekstremizmga qarshi kurash jarayonida olingan axborotlarning maxfiyligini taʼminlash majburiyatiga ega. | ||
- Jamoat bilan hamkorlik: Jamoat tashkilotlari va fuqarolar bilan hamkorlikda ekstremizmga qarshi profilaktika tadbirlarini | - Jamoat bilan hamkorlik: Jamoat tashkilotlari va fuqarolar bilan hamkorlikda ekstremizmga qarshi profilaktika tadbirlarini oʻtkazish majburiyatiga ega. | ||
- Xalqaro | - Xalqaro meʼyorlarga rioya qilish: Xalqaro huquq normalariga va meʼyorlariga rioya qilish majburiyatiga ega. | ||
Енгин хавфсизлиги хизмати булинмаларининг тизими, ташкилий тузилиши ва фаолиятининг хукукий асослари. | Енгин хавфсизлиги хизмати булинмаларининг тизими, ташкилий тузилиши ва фаолиятининг хукукий асослари. | ||
Oʻzbekiston Respublikasida yongʻin xavfsizligini taʼminlash tizimi davlat, idoraviy va koʻngilli yongʻindan saqlash xizmatlaridan iborat boʻlib, ularning har biri oʻziga xos vazifalar va huquqiy asoslarga ega. Quyida ushbu tizimning asosiy tarkibiy qismlari, tashkiliy tuzilishi va faoliyatining huquqiy asoslari keltirilgan. | |||
Tashkiliy tuzilishi: | Tashkiliy tuzilishi: | ||
- Markaziy apparat: | - Markaziy apparat:Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi DYXX boshqaruv organi | ||
- Hududiy | - Hududiy boʻlinmalar:Viloyatlar, Toshkent shahri, shaharlar va tumanlarda joylashgan DYXX boʻlinmalari | ||
- | - Yongʻin-qutqaruv boʻlinmalari:Tumanlar va shaharlar hududida joylashgan, yongʻinlarni oʻchirish va favqulodda vaziyatlarda qutqaruv ishlarini amalga oshiruvchi boʻlinmalar | ||
Huquqiy asoslari: | Huquqiy asoslari: | ||
- | -Oʻzbekiston Respublikasining "Yongʻin xavfsizligi toʻgʻrisida"gi qonuni | ||
- | -Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 10 apreldagi "Ichki ishlar organlarining faoliyati samaradorligini tubdan oshirish, jamoat tartibini, fuqarolar huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini ishonchli himoya qilishni taʼminlashda ularning masʼuliyatini kuchaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida"gi farmoni | ||
- | -Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli qarorlari va yoʻriqnomalari | ||
Ентин хавфсизлиги хизмати булинмаларининг асосий вазифалари ва фаолиятининг асосий иуналишлари. | Ентин хавфсизлиги хизмати булинмаларининг асосий вазифалари ва фаолиятининг асосий иуналишлари. | ||
Oʻzbekiston Respublikasida yongʻin xavfsizligini taʼminlash davlat siyosatining muhim yoʻnalishlaridan biridir. Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalarining asosiy vazifalari va faoliyatining asosiy yoʻnalishlari quyidagicha belgilangan: | |||
Asosiy vazifalar | Asosiy vazifalar | ||
1. | 1. Yongʻinlarning oldini olish va ularni oʻchirish: Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalari yongʻinlarning oldini olish, ularni oʻchirish va oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi. | ||
2. | 2. Yongʻin xavfsizligi talablariga rioya etilishini nazorat qilish: Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va boshqa tashkilotlar rahbarlari zimmasiga ularga qarashli obyekt va hududlarda yongʻin xavfsizligi talablariga rioya etilishi uchun shaxsiy javobgarlik yuklatilgan. | ||
3. Favqulodda vaziyatlarda qutqaruv va evakuatsiya ishlarini amalga oshirish: | 3. Favqulodda vaziyatlarda qutqaruv va evakuatsiya ishlarini amalga oshirish: Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalari favqulodda vaziyatlarda qutqaruv va evakuatsiya ishlarini amalga oshiradi. | ||
4. | 4. Yongʻin xavfsizligi boʻyicha targʻibot-tashviqot ishlarini olib borish: Aholi va tashkilotlar oʻrtasida yongʻin xavfsizligi boʻyicha targʻibot-tashviqot ishlarini olib boradi. | ||
Faoliyatning asosiy | Faoliyatning asosiy yoʻnalishlari: | ||
1. | 1. Yongʻin profilaktikasining ilgʻor shakl va usullarini joriy etish: Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalari yongʻin profilaktikasining ilgʻor shakl va usullarini joriy etish orqali yongʻin xavfsizligi tizimini takomillashtiradi | ||
2. Zamonaviy ilmiy-texnika yutuqlari va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish: | 2. Zamonaviy ilmiy-texnika yutuqlari va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish: Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalari yongʻin oʻchirish kuchlari va vositalarini boshqarish, shuningdek, yongʻinga qarshi nazorat faoliyati sohasiga zamonaviy ilmiy-texnika yutuqlari va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy qiladi. | ||
3. Kadrlar salohiyatini yaxshilash va xalqaro hamkorlikni kengaytirish: | 3. Kadrlar salohiyatini yaxshilash va xalqaro hamkorlikni kengaytirish:Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalari kadrlar salohiyatini yaxshilash, xodimlarning kasb tayyorgarligi va malakasini oshirish tizimini takomillashtiradi, sohada xalqaro hamkorlikni kengaytiradi | ||
4. Xizmat intizomini | 4. Xizmat intizomini taʼminlash va moddiy ragʻbatlantirish:Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalari shaxsiy tarkibida yuksak xizmat intizomini taʼminlash, uni moddiy ragʻbatlantirish va ijtimoiy-huquqiy muhofaza qilish orqali samarali xizmat qilish uchun sharoitlar yaratadi. | ||
16. Оммавий тадбирлар тушунчаси, турлари, тоифалари ва ҳуқуқий асослари. | 16. Оммавий тадбирлар тушунчаси, турлари, тоифалари ва ҳуқуқий асослари. | ||
Ommaviy tadbir — 100 va undan | Ommaviy tadbir — 100 va undan koʻp kishilarning ishtirokida ijtimoiy-siyosiy (anjumanlar, konferensiyalar, syezdlar va boshqalar), madaniy-ommaviy, maʼrifiy va koʻngilochar-tomosha dasturlari (musiqiy, adabiy va boshqa festivallar, konsert, teatr, sport, reklama tadbirlari, xalq sayillari, sirk, milliy namoyishlar va oʻyinlar, koʻriktanlovlar va boshqalar), shuningdek umumxalq, diniy, kasb bayramlarini oʻtkazish maqsadida ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektida tashkil qilinadigan fuqarolarning birgalikda qatnashishlariga aytiladi. | ||
Mazkur qarorda ommaviy tadbirlarning turlaridan kelib chiqib uchta toifaga ajratilgan | Mazkur qarorda ommaviy tadbirlarning turlaridan kelib chiqib uchta toifaga ajratilgan boʻlib, bular: alohida toifadagi ommaviy tadbir — “Yangi yil”, “Navroʻz bayrami”, “Mustaqillik kuni”, “Xotira va qadrlash kuni”, “Xalqaro bolalarni himoya qilish”, “Roʻza hayit” (Iyd al-Fitr), “Qurbon hayit” (Iyd al-Adha), “Rojdestvo Xristovo”, “Pasxa” bayramlarini nishonlashga doir tadbirlar, taʼlim muassasalariga oʻqishga qabul qilish boʻyicha test sinovlarini oʻtkazish, umumtaʼlim maktablarida oʻquv yilining boshlanishi va tugashiga bagʻishlangan, saylov va referendumlarni oʻtkazish bilan bogʻliq, shuningdek, xalqaro hamkorlik tashkilotiga aʼzo davlat rahbarlari ishtirokida oʻtkaziladigan tadbirlar hamda futbol boʻyicha xalqaro miqyosdagi uchrashuvlar; birinchi toifadagi ommaviy tadbir — Toshkent, Nukus shaharlari va viloyat markazlari hududida oʻtkaziladigan alohida toifadagi ommaviy tadbir toifalariga kirmaydigan ommaviy tadbir; ikkinchi toifadagi ommaviy tadbir — alohida va birinchi toifadagi ommaviy tadbirlar toifasiga kirmaydigan ommaviy tadbir; Bundan tashqari mazkur qarorda “ommaviy tadbirni oʻtkazish obyekti”, “ommaviy tadbir tashkilotchisi”, “ommaviy tadbir dasturi”, “ommaviy tadbirni oʻtkazish uchun ruxsatnoma”, “ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektiga tutash hududlar”, “vakolatli organ”, “ommaviy tadbir ishtirokchilari” kabi tushunchalarga ham alohida toʻxtalib oʻtilgan. | ||
17. Оммавий тадбирлар вақтида жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш фаолиятини ташкил этиш. | 17. Оммавий тадбирлар вақтида жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш фаолиятини ташкил этиш. | ||
Ommaviy tadbirni | Ommaviy tadbirni oʻtkazishda uning ishtirokchilari fuqarolarning xavfsizligini va jamoat tartibini taʼminlashga qoʻyiladigan talablarga rioya qilishga, ommaviy tadbir tashkilotchisining va fuqarolar xavfsizligi hamda jamoat tartibini taʼminlash boʻyicha majburiyatlarni bajaruvchi ichki ishlar organlari va Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi boʻlinmalari harbiy xizmatchilari va xodimlarining qonuniy talablarini bajarishi shart. Ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektida va ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektidan besh yuz metrdan kam radiusda alkogolli mahsulotlarni sotish ommaviy tadbir oʻtkazilishidan kamida ikki soat oldin va ushbu tadbirni oʻtkazish vaqtida toʻxtatiladi. | ||
Ommaviy tadbirlarni | Ommaviy tadbirlarni oʻtkazishda ichki ishlar organlari va Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi boʻlinmalarining majburiyatlari: ommaviy tadbirning hajmi, xarakteri va ishtirokchilarining sonini hisobga olgan holda ommaviy tadbirni oʻtkazishda fuqarolarning xavfsizligini va jamoat tartibini taʼminlash uchun kuch va texnik vositalarni jalb qilish, jinoyatlar va boshqa huquqbuzarliklarni oʻz vaqtida aniqlash va ularning oldini olish, ommaviy tadbirni tayyorlash va oʻtkazish davrida fuqarolarning xavfsizligini va jamoat tartibini, yoʻl va yongʻin xavfsizligini taʼminlash masalalari boʻyicha oʻzaro, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligining boʻlinmalari, boshqa manfaatdor tashkilotlar, ommaviy tadbir tashkilotchisi va ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektining maʼmuriyati bilan hamkorlikni amalga oshirish, chiptalarni sotish vaqtida kassalar oldida va ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektiga tutash hududlarda jamoat tartibi saqlanishini taʼminlash, ommaviy tadbirning tashkilotchisidan va ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektining maʼmuriyatidan ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektining sigʻimidan kelib chiqib chiptalarni sotish (taklifnomalarni tarqatish) limitiga rioya etilishini talab qilish, ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektining maʼmuriyatiga alkogolli ichimlikdan mast boʻlgan holatda yoki insonning intellektual iroda faoliyatiga taʼsir koʻrsatuvchi narkotik vositalar, psixotrop yoki boshqa moddalarni isteʼmol qilish holatida boʻlgan shaxslarning ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektiga oʻtishiga, shuningdek ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektida va ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektiga tutash hududlarda spirtli ichimliklarni ichish (isteʼmol qilish)ga yoʻl qoʻymaslikda yordam berish, ommaviy tadbir tashkilotchisidan, ommaviy tadbirni oʻtkazish obyekti maʼmuriyatidan va boshqa shaxslardan ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektida va ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektiga tutash hududlarda alkogolli mahsulot sotishning toʻxtatilishini talab qilish kabi shu va boshqa harakatlar bilan ommaviy tadbirlar vaqtida jamoat xavfsizligi va tartibini saqlab turishimiz mumkin. | ||
18. Оммавий тартибсизликлар тушунчаси, мазмун-моҳияти ва унинг келиб чиқиш сабаблари. | 18. Оммавий тартибсизликлар тушунчаси, мазмун-моҳияти ва унинг келиб чиқиш сабаблари. | ||
Ommaviy tartibsizliklar deganda, | Ommaviy tartibsizliklar deganda, koʻpchilik odamlar ishtirokida sodir etiladigan, jamoat tartibini qoʻpol ravishda buzadigan, odamlarga, mol-mulkka yoki davlat va jamoat manfaatlariga zarar yetkazadigan, zoʻravonlik, vayronagarchilik, talonchilik va boshqa noqonuniy xatti-harakatlar bilan ifodalanadigan guruh xatti-harakatlari tushuniladi. Boshqacha aytganda, bu jamiyatda tartibsizlik, betartiblik va xavfsizlikni buzilishiga olib keladigan nazoratsiz olomon harakatidir. Ommaviy tartibsizliklar jamiyat va davlat xavfsizligiga putur etkazuvchi tushuncha sifatida doimiy ravishda ilmiy doiralar diqqat markazida boʻlib kelgan. Uning oʻziga xosligi shundan iboratki, u boshqa bir qancha xavflar yoki tahdidlar bilan birga yuradi, jumladan mamlakatdagi etnik ziddiyatlar, norozilik namoyishlari, rangli inqiloblar, ommaviy bezorilik harakatlari, jinoiy guruhlar oʻrtasidagi toʻqnashuvlar bevosita ommaviy tartibsizlik koʻrinishida sodir boʻladi. SHuning uchun ham davlat va jamiyat hayotidagi koʻplab sohalarda bu muammo oʻrganib kelinadi. Xususan, yuridik soha vakillari uni ogʻir turdagi bir jinoyat sifatida oʻrganishsa, sotsiologlar olomon fenomeni bilan bogʻliq ravishda ijtimoiy psixologik jihatdan oʻrganib kelishadi, siyosatchilar esa davlatning siyosiy barqarorlik holatiga oʻzining salbiy taʼsirini oʻtkazishi nuqtai nazaridan baholab kelishadi. Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 244-moddasida ommaviy tartibsizliklar uchun tegishli javobgarlik belgilangan. Ommaviy tartibsizliklarni keltirib chiqaruvchi eng katta sabab bu -koʻpchilik aholining oʻz ijtimoiy hayotidan noroziligi va ommaning davlat hokimiyatiga boʻlgan salbiy kayfiyati hisoblanadi. Tashqi kuchlar istalgan vaqtda hayot tarzidan norozi boʻlgan salbiy kayfiyatdagi olomonni provokatsiya yoʻli bilan tartibsizliklar keltirib chiqarishga undashi mumkin. | ||
19. Ommaviy tartibsizliklarning | 19. Ommaviy tartibsizliklarning koʻrinishlari va ular uchun qonunda belgilangan javobgarlik masalalari | ||
Ommaviy tartibsizliklar deb, fuqarolar tomonidan ommaviy ravishda jamoat tartibini buzishga qaratilgan harakatlar tushuniladi. Bular | Ommaviy tartibsizliklar deb, fuqarolar tomonidan ommaviy ravishda jamoat tartibini buzishga qaratilgan harakatlar tushuniladi. Bular oʻz ichiga mitinglar, yigʻilishlar, namoyishlar va koʻcha harakatlarini oladi. Bu kabi tadbirlar belgilangan tartibda tashkil etilmagan yoki ruxsatsiz oʻtkazilgan taqdirda jamoat xavfsizligiga tahdid solishi, igʻvogarlik holatlariga sabab boʻlishi mumkin. | ||
Ommaviy tartibsizliklarning asosiy | Ommaviy tartibsizliklarning asosiy koʻrinishlari: | ||
Miting – ijtimoiy-siyosiy voqealarga munosabat bildirish maqsadida | Miting – ijtimoiy-siyosiy voqealarga munosabat bildirish maqsadida yigʻiladigan ommaviy tadbir. | ||
Yigʻilish – muayyan joyda fuqarolar tomonidan fikr bildirish, qarashlarini ifoda etish tadbiri. | |||
Namoyish – | Namoyish – koʻchada yoki jamoat joylarida transparant, plakatlar bilan chiqish orqali oʻz talab va munosabatini bildirish. | ||
Koʻcha harakatlari – yoʻllarda, chorrahalarda odamlarning uyushgan harakati orqali eʼtiroz yoki talablarni bildirish. | |||
Qonunda belgilangan javobgarlik: | Qonunda belgilangan javobgarlik: | ||
Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida ommaviy tartibsizliklar uchun maʼmuriy va jinoiy javobgarlik belgilangan: | |||
Maʼmuriy javobgarlik (Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks): 200¹-modda – Ommaviy tadbirlar oʻtkazish qoidalarini buzganlik uchun javobgarlik; 201-modda – Miting, namoyish va koʻcha yurishlari tartibini buzish; 202-modda – Ruxsat etilmagan yigʻilishlar, mitinglar va namoyishlar uchun sharoit yaratish. | |||
Jinoiy javobgarlik (Jinoyat kodeksi): 217-modda – | Jinoiy javobgarlik (Jinoyat kodeksi): 217-modda – Yigʻilishlar, mitinglar, koʻcha yurishlari tartibini buzish; 218-modda – Favqulodda holatda ish tashlashga rahbarlik qilish va korxonalar faoliyatiga toʻsqinlik qilish. Shuningdek, ommaviy tadbirlar vaqtida jamoat tartibini saqlash, xavfsizlikni taʼminlash ichki ishlar organlari va Milliy gvardiya zimmasiga yuklatilgan. Qonunlarga rioya qilish nafaqat davlat, balki jamiyat barqarorligi uchun ham muhim ahamiyatga ega. | ||
20. Ommaviy tadbirlarni | 20. Ommaviy tadbirlarni oʻtkazishda ichki ishlar organlari va Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi boʻlinmalarining huquq va majburiyatlari hamda ularning huquqiy asoslari | ||
Ommaviy tadbirlarni tashkil etish va | Ommaviy tadbirlarni tashkil etish va oʻtkazish jarayonida jamoat tartibini saqlash, fuqarolar xavfsizligini taʼminlash muhim ahamiyatga ega. Bu vazifa ichki ishlar organlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi boʻlinmalari tomonidan amalga oshiriladi. | ||
Ichki ishlar organlari va Milliy gvardiyaning asosiy huquq va majburiyatlari: | Ichki ishlar organlari va Milliy gvardiyaning asosiy huquq va majburiyatlari: | ||
Ommaviy tadbirlarning tinch va belgilangan tartibda | Ommaviy tadbirlarning tinch va belgilangan tartibda oʻtishi uchun profilaktik tadbirlar oʻtkazish, Fuqarolar xavfsizligini taʼminlash, jamoat tartibini buzilishining oldini olish, Tadbirlar davomida noqonuniy harakatlarni aniqlash va bartaraf etish, Zarur hollarda tezkor kuch vositalarini jalb etish, Ruxsat etilmagan ommaviy tadbirlarni toʻxtatish, Moddiy va jismoniy resurslarni, jumladan, yoʻllarni, jamoat transportlarini boshqarishni muvofiqlashtirish. | ||
Mazkur huquq va majburiyatlarning huquqiy asoslari: | Mazkur huquq va majburiyatlarning huquqiy asoslari: | ||
1. | 1. Oʻzbekiston Respublikasining Konstitusiyasi – fuqarolarning xavfsizligi va jamoat tartibini taʼminlashni davlatning asosiy vazifalaridan biri sifatida belgilaydi. 2. Oʻzbekiston Respublikasining “Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida”gi Qonuni (OʻRQ-407, 2016 yil 16 sentyabr) – ichki ishlar organlarining vazifalari, huquqlari va majburiyatlarini belgilab beradi. Ushbu qonunda jamoat tartibini saqlash va ommaviy tadbirlarda xavfsizlikni taʼminlash ichki ishlar organlarining asosiy vazifalaridan biri ekanligi koʻrsatilgan. 3. Oʻzbekiston Respublikasining “Milliy gvardiya toʻgʻrisida”gi Qonuni (OʻRQ-647, 2020 yil 18 noyabr) – Milliy gvardiyaning jamoat xavfsizligini taʼminlash sohasidagi vakolatlari va majburiyatlarini aniq belgilaydi. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014 yil 29 iyuldagi VMQ-205-sonli qarori – ommaviy tadbirlarni tashkil etish va oʻtkazish tartibini belgilab, huquqni muhofaza qiluvchi organlar faoliyatini muvofiqlashtiradi. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023 yil 6 oktyabrdagi VMQ-530-sonli qarori – ommaviy tadbirlarda xavfsizlikni taʼminlash tizimini yanada takomillashtirishni nazarda tutadi. | ||
Xulosa qilib aytganda, ommaviy tadbirlarni | Xulosa qilib aytganda, ommaviy tadbirlarni oʻtkazishda ichki ishlar organlari va Milliy gvardiya tartib va xavfsizlikni taʼminlash uchun tegishli huquq va majburiyatlarga ega boʻlib, ularning faoliyati yuqoridagi normativ-huquqiy hujjatlar asosida amalga oshiriladi. | ||
21. Maxsus operasiyalar tushunchasi, turlari va uning huquqiy asoslari | 21. Maxsus operasiyalar tushunchasi, turlari va uning huquqiy asoslari | ||
Maxsus operasiya – bu | Maxsus operasiya – bu Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar organlari hamda boshqa tegishli kuch tuzilmalari (Milliy gvardiya, DXX, FVV va boshqalar) tomonidan murakkab va xavfli vaziyatlarda jamoat tartibi va xavfsizligini taʼminlash maqsadida, yagona reja asosida amalga oshiriladigan siyosiy, tezkor-qidiruv, rejim, tergov va jangovar harakatlar majmuasidir. Bu operasiyalar odatda qurollangan jinoyatchilarni qoʻlga olish, garovga olingan shaxslarni ozod qilish, ommaviy tartibsizliklarni bartaraf etish, terrorchilikka qarshi kurash kabi holatlarda amalga oshiriladi. | ||
Maxsus operasiyalarning turlari: | Maxsus operasiyalarning turlari: | ||
1. Jinoyatchilarni | 1. Jinoyatchilarni qoʻlga olish operasiyalari – qurollangan yoki oʻta xavfli jinoyatchilarni zararsizlantirish. | ||
2. Terrorchilikka qarshi operasiyalar – terrorchilik guruhlarini aniqlash va bartaraf etish. | 2. Terrorchilikka qarshi operasiyalar – terrorchilik guruhlarini aniqlash va bartaraf etish. | ||
3. Garovga olinganlarni ozod qilish operasiyalari – insonlarni asirlikdan ozod etish. | 3. Garovga olinganlarni ozod qilish operasiyalari – insonlarni asirlikdan ozod etish. | ||
4. Ommaviy tartibsizliklarni bartaraf etish – jamoat xavfsizligini tiklash va tinchlikni | 4. Ommaviy tartibsizliklarni bartaraf etish – jamoat xavfsizligini tiklash va tinchlikni taʼminlash. | ||
5. Qurol yoki xatarli moddalarni topish va zararsizlantirish. | 5. Qurol yoki xatarli moddalarni topish va zararsizlantirish. | ||
6. Havo kemalarini egallashga qarshi operasiyalar – samolyotlarni olib qochish holatlarida amalga oshiriladigan chora-tadbirlar. | 6. Havo kemalarini egallashga qarshi operasiyalar – samolyotlarni olib qochish holatlarida amalga oshiriladigan chora-tadbirlar. | ||
Maxsus operasiyalarning huquqiy asoslari: «Ichki ishlar organlari | Maxsus operasiyalarning huquqiy asoslari: «Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida»gi Qonun (OʻRQ-407, 2016 yil 16 sentyabr) – ichki ishlar organlarining vakolatlari, jumladan, maxsus operasiyalarni tashkil qilish va oʻtkazish tartibini belgilaydi. «Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi toʻgʻrisida»gi Qonun (OʻRQ-647, 2020 yil 18 noyabr) – Milliy gvardiyaning jamoat xavfsizligini taʼminlashdagi roli va operasiyalardagi ishtirokini tartibga soladi. Vazirlar Mahkamasining 2017 yil 24 apreldagi VMQ-235-sonli Qarori – ichki ishlar organlari tomonidan transport vositalaridan majburiy foydalanish sharoiti va tovon toʻlash tartibini belgilaydi. «Qurol toʻgʻrisida»gi Qonun (OʻRQ-550, 2019 yil 29 iyul) – maxsus operasiyalarda ishlatiladigan qurol va maxsus vositalardan foydalanish tartibini belgilaydi. Vazirlar Mahkamasining 2021 yil 3 avgustdagi VMQ-487-sonli Qarori – Milliy gvardiya tomonidan transport vositalaridan majburiy foydalanish holatida tovon toʻlash tartibini belgilaydi. | ||
Maxsus operasiyalar jamiyat xavfsizligi va davlatning barqarorligi uchun muhim vositalardan hisoblanadi. Ular belgilangan huquqiy asoslar asosida, muvofiqlashtirilgan reja va tezkor harakatlar bilan amalga oshiriladi. | Maxsus operasiyalar jamiyat xavfsizligi va davlatning barqarorligi uchun muhim vositalardan hisoblanadi. Ular belgilangan huquqiy asoslar asosida, muvofiqlashtirilgan reja va tezkor harakatlar bilan amalga oshiriladi. | ||
23. Жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш мақсадида махсус воситалардан фойдаланган ҳолда жисмоний куч ишлатиш тартиби. | 23. Жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш мақсадида махсус воситалардан фойдаланган ҳолда жисмоний куч ишлатиш тартиби. | ||
23-modda. Maxsus vositalarni | 23-modda. Maxsus vositalarni qoʻllash | ||
Ichki ishlar organi xodimi quyidagi hollarda maxsus vositalarni | Ichki ishlar organi xodimi quyidagi hollarda maxsus vositalarni qoʻllash huquqiga ega: | ||
fuqaroga yoki ichki ishlar organi xodimiga qilingan hujumni qaytarish uchun; | fuqaroga yoki ichki ishlar organi xodimiga qilingan hujumni qaytarish uchun; | ||
jinoyatga yoki | jinoyatga yoki maʼmuriy huquqbuzarlikka chek qoʻyishda; | ||
ichki ishlar organi xodimiga qarshilik | ichki ishlar organi xodimiga qarshilik koʻrsatilishiga chek qoʻyishda; | ||
jinoyatni sodir etish | jinoyatni sodir etish chogʻida yoki uni sodir etganidan keyin darhol koʻrib qolingan, yashirinishga urinayotgan shaxsni ushlashda; | ||
qurolli qarshilik | qurolli qarshilik koʻrsatishi mumkin boʻlgan shaxsni ushlashda; | ||
ushlab turilgan shaxslarni va qamoqqa olingan, | ushlab turilgan shaxslarni va qamoqqa olingan, maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni olib borish, qoʻriqlab borish va qoʻriqlashda, shuningdek qochishga urinishini, atrofdagilarga yoki oʻziga zarar yetkazishini bartaraf etish maqsadida; | ||
zoʻravonlik bilan ushlab turilgan shaxslarni, egallab olingan binolarni, xonalarni, inshootlarni, transport vositalarini va yer uchastkalarini ozod qilishda; | |||
fuqarolarning hayoti va | fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga, jamoat xavfsizligiga tahdid soluvchi ommaviy tartibsizliklarga hamda boshqa gʻayriqonuniy xatti-harakatlarga chek qoʻyishda; | ||
haydovchisi ichki ishlar organi xodimining | haydovchisi ichki ishlar organi xodimining toʻxtash toʻgʻrisidagi talabini bajarmagan transport vositasini toʻxtatishda; | ||
jinoyatlar yoki | jinoyatlar yoki maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etayotgan yoxud sodir etgan shaxslarni aniqlashda; | ||
muhofaza qilinadigan obyektlarni himoya qilishda, | muhofaza qilinadigan obyektlarni himoya qilishda, gʻayriqonuniy xatti-harakatlarni sodir etayotgan fuqarolar guruhlarining harakatlanishini toʻsib qoʻyishda. | ||
Ichki ishlar organi xodimi quyidagi maxsus vositalarni | Ichki ishlar organi xodimi quyidagi maxsus vositalarni qoʻllash huquqiga ega: | ||
rezina tayoqlar — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — oltinchi, sakkizinchi, | rezina tayoqlar — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — oltinchi, sakkizinchi, toʻqqizinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; | ||
koʻzdan yosh oqizuvchi moddalar, gazli, shikastlantiruvchi qurol — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — oltinchi, sakkizinchi, toʻqqizinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; | |||
qoʻlkishanlar yoki boshqa bogʻlash vositalari — ushbu modda birinchi qismining uchinchi — yettinchi, toʻqqizinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; | |||
maxsus | maxsus boʻyovchi va markirovka qiluvchi vositalar — ushbu modda birinchi qismining oʻninchi, oʻn birinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; | ||
elektroshok qurilmalari — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — beshinchi, yettinchi va sakkizinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; | elektroshok qurilmalari — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — beshinchi, yettinchi va sakkizinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; | ||
xizmat hayvonlari — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — yettinchi, | xizmat hayvonlari — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — yettinchi, toʻqqizinchi, oʻn birinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; | ||
chalgʻitma taʼsir koʻrsatuvchi nur-tovush moslamalari — ushbu modda birinchi qismining sakkizinchi, toʻqqizinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; | |||
transport vositalarini majburiy | transport vositalarini majburiy toʻxtatish vositalari — ushbu modda birinchi qismining toʻqqizinchi va oʻninchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; | ||
tinchlantirish | tinchlantirish koʻylagi — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — oltinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; | ||
suv bilan zarba beruvchi mashinalar — ushbu modda birinchi | suv bilan zarba beruvchi mashinalar — ushbu modda birinchi qismining sakkizinchi va toʻqqizinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; | ||
zirhli mashinalar — ushbu modda birinchi qismining oltinchi, | zirhli mashinalar — ushbu modda birinchi qismining oltinchi, sakkizinchi va toʻqqizinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; | ||
muhofaza qilinadigan obyektlarni (hududlarni) himoya qilish, | muhofaza qilinadigan obyektlarni (hududlarni) himoya qilish, gʻayriqonuniy harakatlar sodir etayotgan fuqarolar guruhlarining harakatlanishini toʻsish vositalari — ushbu modda birinchi qismining oʻn ikkinchi xatboshisida nazarda tutilgan hollarda; | ||
toʻsiq-gʻovlarni bartaraf etuvchi vositalar — ushbu modda birinchi qismining oltinchi, sakkizinchi, toʻqqizinchi va oʻn birinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda. | |||
Ichki ishlar organi xodimi ushbu Qonunda | Ichki ishlar organi xodimi ushbu Qonunda oʻqotar qurol ishlatishga ruxsat etilgan barcha hollarda maxsus vositalarni qoʻllash huquqiga ega. | ||
Maxsus vositalarning | Maxsus vositalarning qoʻllanilishi uchinchi shaxslarning hayoti, sogʻligʻiga xavf tugʻdirmasligi va mol-mulkiga zarar yetkazmasligi kerak. | ||
Homiladorlik belgilari sezilib turgan ayollarga, nogironlik belgilari | Homiladorlik belgilari sezilib turgan ayollarga, nogironlik belgilari koʻrinib turgan shaxslarga, yoshi aniq koʻrinib turgan yoki maʼlum boʻlgan voyaga yetmaganlarga nisbatan, bundan ularning qurolli qarshilik koʻrsatganligi yoki fuqarolarning yoxud ichki ishlar organi xodimining hayoti va sogʻligʻiga haqiqatda tahdid etib, guruh boʻlib hujum qilganligi hollari mustasno, shuningdek kuch ishlatmasdan, jamoat tartibini, transport, aloqa vositalari va tashkilotlarning ishini buzmasdan oʻtkazilayotgan gʻayriqonuniy yigʻilishlar, mitinglar, namoyishlar, ommaviy chiqishlar va piket qoʻyishlarni bartaraf etish chogʻida maxsus vositalarning, shu jumladan gazli hamda shikastlantiruvchi qurolning qoʻllanilishi taqiqlanadi. | ||
Quyidagilar taqiqlanadi: | Quyidagilar taqiqlanadi: | ||
odamning boshiga, | odamning boshiga, boʻyniga, oʻmrov suyagiga, qorniga, jinsiy aʼzolariga, yurak sohasiga rezina tayoq bilan zarbalar berish; | ||
havo harorati Selsiy | havo harorati Selsiy boʻyicha nol darajadan past boʻlganida suv bilan zarba beruvchi mashinalarni qoʻllash. | ||
Suv bilan zarba beruvchi va zirhli mashinalar | Suv bilan zarba beruvchi va zirhli mashinalar Qoraqalpogʻiston Respublikasi ichki ishlar vazirining, Toshkent shahar ichki ishlar bosh boshqarmasi va viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari boshliqlarining ogʻzaki yoki yozma qarori asosida qoʻllaniladi, bu haqda Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziriga hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Toshkent shahar va viloyatlar prokurorlariga hamda ularga tenglashtirilgan prokurorlarga darhol xabar beriladi. | ||
Ichki ishlar organlari | Ichki ishlar organlari taʼminotida boʻladigan maxsus vositalarning roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi. | ||
22-modda. Jismoniy kuch ishlatish | 22-modda. Jismoniy kuch ishlatish | ||
Agar kuch ishlatilmaydigan usullar ichki ishlar organi xodimining zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarning bajarilishini | Agar kuch ishlatilmaydigan usullar ichki ishlar organi xodimining zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarning bajarilishini taʼminlamasa, u quyidagi hollarda shaxsan oʻzi yoki boʻlinma (guruh) tarkibida jismoniy kuch ishlatish, shu jumladan kurashning jang usullarini qoʻllash huquqiga ega boʻladi: | ||
jinoyatlarga va | jinoyatlarga va maʼmuriy huquqbuzarliklarga chek qoʻyish uchun; | ||
jinoyatlar yoki | jinoyatlar yoki maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etgan shaxslarni eng yaqindagi ichki ishlar organiga yoxud huquqni muhofaza qiluvchi boshqa organga olib borish va bu shaxslarni ushlab turish uchun; | ||
ichki ishlar organi xodimining qonuniy talablariga qarshilik | ichki ishlar organi xodimining qonuniy talablariga qarshilik koʻrsatilishini bartaraf etish uchun. | ||
Ichki ishlar organi xodimi ushbu Qonunda maxsus vositalar yoki | Ichki ishlar organi xodimi ushbu Qonunda maxsus vositalar yoki oʻqotar qurol qoʻllanilishiga ruxsat etilgan hollarda ham jismoniy kuch ishlatish huquqiga ega. | ||
Homiladorlik belgilari sezilib turgan ayollarga, nogironlik belgilari | Homiladorlik belgilari sezilib turgan ayollarga, nogironlik belgilari koʻrinib turgan shaxslarga, yoshi aniq koʻrinib turgan yoki maʼlum boʻlgan voyaga yetmaganlarga nisbatan jismoniy kuch ishlatish taqiqlanadi, bundan ularning qurolli qarshilik koʻrsatganligi, fuqarolarning yoxud ichki ishlar organi xodimining hayoti va sogʻligʻiga tahdid etib, hujum qilganligi hollari mustasno. | ||
24. Жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш мақсадида ўқотар куроллар, жисмоний ва юридик шахсларнинг транспорт воситаларидан фойдаланиш тартиби. | 24. Жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш мақсадида ўқотар куроллар, жисмоний ва юридик шахсларнинг транспорт воситаларидан фойдаланиш тартиби. | ||
24-modda. | 24-modda. Oʻqotar qurolni qoʻllash | ||
Ichki ishlar organi xodimi quyidagi hollarda | Ichki ishlar organi xodimi quyidagi hollarda oʻqotar qurolni qoʻllash huquqiga ega: | ||
fuqarolarni yoxud | fuqarolarni yoxud oʻzini hayot yoki sogʻliq uchun xavfli boʻlgan, zoʻrlik ishlatish bilan qilingan hujumdan himoya qilishda; | ||
garovdagilarni ozod qilishda; | garovdagilarni ozod qilishda; | ||
oʻta ogʻir jinoyatni sodir etish chogʻida koʻrib qolingan va yashirinishga urinayotgan shaxsni ushlashda, agar boshqa vositalar bilan bu shaxsni ushlash imkoni boʻlmasa; | |||
ichki ishlar organlarining | ichki ishlar organlarining oʻqotar qurollarini, oʻq-dorilarini, portlovchi moddalarini, transport vositalarini, maxsus va jangovar texnikasini egallab olishga boʻlgan urinishlarga chek qoʻyishda; | ||
fuqarolarning uy-joylariga, davlat organlarining va boshqa tashkilotlarning | fuqarolarning uy-joylariga, davlat organlarining va boshqa tashkilotlarning qoʻriqlanadigan obyektlariga, oʻta muhim yuklariga, transport vositalariga, binolariga guruh boʻlib qilingan hujumni yoki qurolli hujumni daf etishda; | ||
qurolli qarshilik | qurolli qarshilik koʻrsatayotgan shaxsni, shuningdek yonidagi qurolni, oʻq-dorilarni, portlovchi moddalarni, portlatish qurilmalarini, zaharli yoki radioaktiv moddalarni topshirish toʻgʻrisidagi qonuniy talabni bajarishni rad etayotgan shaxsni ushlashda; | ||
jinoyat sodir etishda gumon qilinib ushlab turilgan shaxslarning, | jinoyat sodir etishda gumon qilinib ushlab turilgan shaxslarning, oʻziga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qoʻllanilgan, ozodlikdan mahrum etishga hukm qilingan shaxslarning qamoqdan qochib ketishiga chek qoʻyishda, shuningdek ushbu shaxslarni kuch ishlatib ozod qilishga boʻlgan urinishlarga chek qoʻyishda; | ||
agar transport vositasining haydovchisi fuqarolarning hayoti va | agar transport vositasining haydovchisi fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga haqiqiy xavf tugʻdirsa hamda ichki ishlar organi xodimining qonuniy talablariga qaramay, toʻxtashdan bosh tortsa, ushbu transport vositasini shikastlash yoʻli bilan toʻxtatishda; | ||
insonning hayoti va | insonning hayoti va sogʻligʻiga tahdid solayotgan hayvonni zararsizlantirishda; | ||
qurol ishlatish niyati haqida ogohlantirish sifatida | qurol ishlatish niyati haqida ogohlantirish sifatida oʻq otishda, yuqoriga qarata yoki boshqa xavfsiz yoʻnalishda oʻq otish orqali xavf-xatar signali berishda yoki yordamga chaqirishda. | ||
Ichki ishlar organining xodimi | Ichki ishlar organining xodimi oʻqotar qurolni qoʻllashdan oldin ogohlantirishi shart, bundan uning hayotiga yoki fuqarolarning hayotiga bevosita xavf tahdid solayotgan hollar mustasno. | ||
Ayollarga, nogironlik belgilari | Ayollarga, nogironlik belgilari koʻrinib turgan shaxslarga, yoshi aniq koʻrinib turgan yoki maʼlum boʻlgan voyaga yetmaganlarga nisbatan oʻqotar qurolni qoʻllash taqiqlanadi, bundan ularning qurolli hujum qilganligi, qurolli qarshilik koʻrsatganligi yoki fuqarolarning yoxud ichki ishlar organi xodimining hayoti va sogʻligʻiga tahdid etib, guruh boʻlib hujum qilganligi hollari mustasno. | ||
Oʻqotar qurol qoʻllanilishi natijasida tasodifiy shaxslar jabrlanishi mumkin boʻlsa, ichki ishlar organi xodimi koʻp fuqarolar toʻplanganda uni qoʻllash huquqiga ega emas. | |||
Ichki ishlar organlari qurollantiriladigan | Ichki ishlar organlari qurollantiriladigan oʻqotar qurol va uning oʻq-dorilari turlarining roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi. Ushbu roʻyxatga kirmaydigan oʻqotar qurol va uning oʻq-dorilari bilan ichki ishlar organlarini qurollantirish hamda ulardan foydalanish taqiqlanadi. | ||
20-modda. Tashkilotlar va fuqarolarning transport vositalaridan foydalanish | 20-modda. Tashkilotlar va fuqarolarning transport vositalaridan foydalanish | ||
Ichki ishlar organlari tashkilotlarning yoki fuqarolarning transport vositalaridan tabiiy ofat yuz bergan joyga borish, shoshilinch tibbiy yordamga muhtoj fuqarolarni tibbiy muassasalarga olib borish, jinoyat sodir etgan shaxslarni | Ichki ishlar organlari tashkilotlarning yoki fuqarolarning transport vositalaridan tabiiy ofat yuz bergan joyga borish, shoshilinch tibbiy yordamga muhtoj fuqarolarni tibbiy muassasalarga olib borish, jinoyat sodir etgan shaxslarni taʼqib qilish va ichki ishlar organlariga olib kelish, hodisa joyiga yoki ichki ishlar organlarining shaxsiy tarkibini jangovar trevoga boʻyicha toʻplash joyiga borish uchun majburiy tartibda foydalanishi mumkin va bunda transport vositasidan foydalanilganligi faktini tasdiqlovchi hamda undan foydalangan ichki ishlar organi xodimini identifikatsiyalovchi hujjat beriladi, chet davlatlarning diplomatik, konsullik vakolatxonalariga va boshqa vakolatxonalariga, xalqaro tashkilotlarga tegishli boʻlgan transport vositalari hamda maxsus moʻljallangan transport vositalari bundan mustasno. | ||
Tashkilotlar va fuqarolarning transport vositalaridan majburiy tarzda foydalanganlik natijasida xarajatlar qilingan yoki zarar yetkazilgan taqdirda, shuningdek transport vositasining egasiga mulkiy zarar yetkazilgan taqdirda ushbu xarajatlarning yoki zararlarning | Tashkilotlar va fuqarolarning transport vositalaridan majburiy tarzda foydalanganlik natijasida xarajatlar qilingan yoki zarar yetkazilgan taqdirda, shuningdek transport vositasining egasiga mulkiy zarar yetkazilgan taqdirda ushbu xarajatlarning yoki zararlarning oʻrnini ichki ishlar organlari tomonidan qoplash qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi. | ||
25. Маъмурий қамоққа олинган шахсларни махсус қабулхонага қабул қилиш, жойлаштириш ва сақлаш тартибини баён қилинг. | 25. Маъмурий қамоққа олинган шахсларни махсус қабулхонага қабул қилиш, жойлаштириш ва сақлаш тартибини баён қилинг. | ||
Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxsni qabul qilish tartibi | |||
Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxs maxsus qabulxonaga hududiy ichki ishlar organlari xodimlari tomonidan keltiriladi. | |||
Maxsus qabulxonaga qabul qilish | Maxsus qabulxonaga qabul qilish chogʻida maʼmuriy qamoqqa olingan shaxsga nisbatan shaxsiy koʻrikdan oʻtkazish, barmoq izlarini roʻyxatga olish, ushbu shaxsni fotosuratga olish, undagi mavjud ashyolarni koʻzdan kechirish, shuningdek tibbiy koʻrik amalga oshiriladi. | ||
Maxsus qabulxona | Maxsus qabulxona maʼmuriyati maʼmuriy qamoqqa olingan shaxs maxsus qabulxonaga joylashtirilgan paytdan boshlab unga u maxsus qabulxonaga joylashtirilganligi toʻgʻrisida advokatga, qarindoshlariga yoxud boshqa shaxslarga telefon orqali qoʻngʻiroq qilish yoki xabar qilish huquqini berishi shart. Agar maxsus qabulxonaga joylashtirilgan shaxs chet el fuqarosi boʻlsa, uning maxsus qabulxonaga joylashtirilganligi toʻgʻrisidagi yozma bildirish yigirma toʻrt soatdan kechiktirmay Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga yuborilishi kerak. | ||
Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni maxsus qabulxonaga qabul qilish kechayu kunduz amalga oshiriladi. | |||
Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni joylashtirish va saqlash | |||
Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslar maxsus qabulxonalarda saqlanadi va ushbu Qonunning 20-moddasi talablariga rioya etilgan holda umumiy kameralarga yoki bir kishilik kameralarga joylashtiriladi. | |||
Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni kameralarda alohida-alohida joylashtirish ularning shaxsi va psixologik jihatdan mosligi hisobga olingan holda amalga oshiriladi. Chekuvchilar, qoida tariqasida, chekmaydiganlardan alohida joylashtiriladi. | |||
Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni joylashtirish chogʻida erkaklarning ayollardan alohida joylashtirilishi taʼminlanishi shart. | |||
Quyidagilar | Quyidagilar maʼmuriy qamoqqa olingan boshqa shaxslardan alohida joylashtiriladi: | ||
chet el fuqarolari va fuqaroligi | chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar; | ||
yuqumli kasalliklarga chalingan bemorlar yoki tibbiy kuzatuvga muhtoj | yuqumli kasalliklarga chalingan bemorlar yoki tibbiy kuzatuvga muhtoj boʻlgan shaxslar; | ||
sobiq sudyalar va huquqni muhofaza qiluvchi organlarning sobiq xodimlari, sobiq advokatlar; | sobiq sudyalar va huquqni muhofaza qiluvchi organlarning sobiq xodimlari, sobiq advokatlar; | ||
hayoti va | hayoti va sogʻligʻining xavfsizligini taʼminlash manfaatlaridan kelib chiqqan holda ayrim shaxslar. | ||
Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni bir kishilik kameralarda saqlash ushbu moddaning ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi qismlarida nazarda tutilgan talablarga rioya etilishini taʼminlashning boshqa imkoniyati mavjud boʻlmagan taqdirda amalga oshiriladi. | |||
26. Ички ишлар органларига қарашли муайян яшаш жойига эга бўлмаган шахсларни реаблитация қилиш марказининг жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлашдаги аҳамияти ва иштироки. | 26. Ички ишлар органларига қарашли муайян яшаш жойига эга бўлмаган шахсларни реаблитация қилиш марказининг жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлашдаги аҳамияти ва иштироки. | ||
Қўлланиладиган маъмурий чекловлар суд томонидан ички ишлар органининг тақдимномасига ёки назорат остидаги шахснинг ёхуд унинг вакилининг аризасига, шунингдек меҳнат жамоасининг, жамоат бирлашмасининг ва фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органининг илтимосномасига биноан назорат остидаги шахснинг турмуш тарзи ва хулқ-атвори ҳақидаги маълумотлар инобатга олинган ҳолда қисман бекор қилиниши мумкин. | Қўлланиладиган маъмурий чекловлар суд томонидан ички ишлар органининг тақдимномасига ёки назорат остидаги шахснинг ёхуд унинг вакилининг аризасига, шунингдек меҳнат жамоасининг, жамоат бирлашмасининг ва фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органининг илтимосномасига биноан назорат остидаги шахснинг турмуш тарзи ва хулқ-атвори ҳақидаги маълумотлар инобатга олинган ҳолда қисман бекор қилиниши мумкин. | ||
28. | 28. maʼmuriy nazorat amalga oshirishda iio huquqlari majburiyatlari. | ||
жазони ижро этиш муассасаларидан озод қилинганидан кейин яшаш жойларига белгиланган муддатда узрли сабабларсиз етиб келмаган, шунингдек яшаш жойларини ўзбошимчалик билан тарк этган ёки суд томонидан белгиланган ҳудуд доирасидан рухсатномасиз чиқиб кетган назорат остидаги шахсларнинг қидирувини амалга ошириши шарт. | жазони ижро этиш муассасаларидан озод қилинганидан кейин яшаш жойларига белгиланган муддатда узрли сабабларсиз етиб келмаган, шунингдек яшаш жойларини ўзбошимчалик билан тарк этган ёки суд томонидан белгиланган ҳудуд доирасидан рухсатномасиз чиқиб кетган назорат остидаги шахсларнинг қидирувини амалга ошириши шарт. | ||
Маъмурий назоратни ўрнатиш ва амалга ошириш назорат остидаги шахснинг бошқа ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини бузмаслиги, унинг шаъни ва қадр-қимматини камситмаслиги керак. | Маъмурий назоратни ўрнатиш ва амалга ошириш назорат остидаги шахснинг бошқа ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини бузмаслиги, унинг шаъни ва қадр-қимматини камситмаслиги керак. | ||
29. | 29. maʼmuriy nazorat ostidagi shaxslarning huquqlari va majburiyatlari bayon qiling. | ||
14-модда. Назорат остидаги шахснинг ҳуқуқлари | 14-модда. Назорат остидаги шахснинг ҳуқуқлари | ||
30. Махсус қабулхонада сақланаётган маъмурий қамоққа олинган шахсларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини баён қилинг. | 30. Махсус қабулхонада сақланаётган маъмурий қамоққа олинган шахсларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини баён қилинг. | ||
Мaxsus qabulxona — ichki ishlar organlari tizimiga kiradigan, | Мaxsus qabulxona — ichki ishlar organlari tizimiga kiradigan, maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni qabul qilish va saqlash uchun moʻljallangan maxsus muassasa. | ||
13-modda. | 13-modda. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarning huquqlari | ||
Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslar quyidagi huquqlarga ega: | |||
maʼmuriy qamoqni oʻtash tartibi va sharoitlari, oʻz huquqlari va majburiyatlari toʻgʻrisida axborot olish; | |||
arizalar, takliflar va shikoyatlar bilan murojaat qilish; | arizalar, takliflar va shikoyatlar bilan murojaat qilish; | ||
maxsus qabulxona | maxsus qabulxona boshligʻiga yoki u vakolat bergan shaxslarga shaxsan qabul qilish toʻgʻrisida murojaat qilish; | ||
oʻzlarining shaxsiy xavfsizligi va sogʻligʻi saqlanishi taʼminlanadigan sharoitlarda saqlanish, tegishli tibbiy yordam olish; | |||
pochta | pochta joʻnatmalarini va yoʻqlovlarni olish hamda joʻnatish; | ||
advokat, qarindoshlari yoki boshqa shaxslar bilan uchrashish; | advokat, qarindoshlari yoki boshqa shaxslar bilan uchrashish; | ||
Oʻzbekiston Respublikasi hududi boʻyicha telefon orqali har kuni limitlangan bir martalik soʻzlashish; | |||
tungi vaqtda uzluksiz sakkiz soat uxlash; | tungi vaqtda uzluksiz sakkiz soat uxlash; | ||
maxsus qabulxona hududida maxsus ajratilgan joylarda kunduzgi vaqtda davomiyligi ikki soatdan kam | maxsus qabulxona hududida maxsus ajratilgan joylarda kunduzgi vaqtda davomiyligi ikki soatdan kam boʻlmagan har kungi sayr qilish; | ||
diniy rasm-rusumlarni ado etish, agar bu ichki tartib qoidalarini, shuningdek boshqa shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini buzmasa; | diniy rasm-rusumlarni ado etish, agar bu ichki tartib qoidalarini, shuningdek boshqa shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini buzmasa; | ||
mehnatga jalb qilingan taqdirda tegishli haq olish va mehnatining muhofaza qilinishi; | mehnatga jalb qilingan taqdirda tegishli haq olish va mehnatining muhofaza qilinishi; | ||
belgilangan normalar | belgilangan normalar boʻyicha oziq-ovqat mahsulotlari bilan taʼminlanish, moddiy-maishiy sharoitlardan, oʻquv-badiiy, axborot materiallaridan va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa narsalar va ashyolardan foydalanish; | ||
belgilangan tartibda dori vositalarini olish va saqlash. | belgilangan tartibda dori vositalarini olish va saqlash. | ||
Oʻzbekiston Respublikasining maʼmuriy qamoqqa olingan fuqarolari, ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan huquqlardan tashqari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovida, davlat hokimiyati vakillik organlariga saylovda va Oʻzbekiston Respublikasining referendumida qonunchilikka muvofiq ishtirok etish huquqiga ega. | |||
Maʼmuriy qamoqqa olingan chet el fuqarolari, ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan huquqlardan tashqari, oʻz davlatlarining diplomatik vakolatxonalari va konsullik muassasalari bilan, Oʻzbekiston Respublikasida diplomatik va konsullik muassasalariga ega boʻlmagan mamlakatlarning fuqarolari esa, ularning manfaatlarini himoya qilishni oʻz zimmasiga olgan davlatning diplomatik vakolatxonalari va konsullik muassasalari bilan aloqa bogʻlash huquqiga ega. | |||
Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. | |||
14-modda. | 14-modda. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarning majburiyatlari | ||
Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslar: | |||
ushbu Qonun talablariga va ichki tartib qoidalariga rioya etishi; | ushbu Qonun talablariga va ichki tartib qoidalariga rioya etishi; | ||
maxsus qabulxona | maxsus qabulxona maʼmuriyati va xodimlarining qonuniy talablarini bajarishi, ularning oʻz xizmat majburiyatlarini bajarishiga toʻsqinlik qilmasligi; | ||
sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga rioya etishi; | sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga rioya etishi; | ||
yongʻin xavfsizligi qoidalariga rioya etishi; | |||
maxsus qabulxona mol-mulkiga ehtiyotkorlik bilan munosabatda | maxsus qabulxona mol-mulkiga ehtiyotkorlik bilan munosabatda boʻlishi; | ||
kameralarni va boshqa xonalarni navbatma-navbat tozalab turishi; | kameralarni va boshqa xonalarni navbatma-navbat tozalab turishi; | ||
boshqa shaxslarning | boshqa shaxslarning shaʼni va qadr-qimmatini kamsituvchi, shuningdek oʻz hayoti va sogʻligʻiga yoxud boshqa shaxslarning hayoti va sogʻligʻiga tahdid soluvchi xatti-harakatlarni sodir etmasligi shart. | ||
Yuqoridagi vaziyatga | Yuqoridagi vaziyatga koʻra Yunusobod tumani Tinchlik mahallasi hududidaxizmat olib borayotgan profilaktika inspektori Xoshimov mahallada istiqomat | ||
qilayotgan fuqoro S.Obidovning yashash uyiga borganida uning xonadonidan diniymazmundagi materialllar borligi aniqlandi. | qilayotgan fuqoro S.Obidovning yashash uyiga borganida uning xonadonidan diniymazmundagi materialllar borligi aniqlandi. | ||
Ushbu holatda | Ushbu holatda | ||
fuqoro Obidovning xarakatlarida mamuriy huquqbuzarlik alomatlari mavjud U MJTK ning 1842- | fuqoro Obidovning xarakatlarida mamuriy huquqbuzarlik alomatlari mavjud U MJTK ning 1842-moddasidakoʻrsatilgan Diniy mazmundagi materiallarni qonunga xilof ravishda tayyorlash, | ||
saqlash, olib kirish yoki tarqatish huquqbuzarligini sodir etgan. | saqlash, olib kirish yoki tarqatish huquqbuzarligini sodir etgan. | ||
1842-modda.Diniy mazmundagi materiallarni qonunga xilof ravishda tayyorlash, saqlash, olib | 1842-modda.Diniy mazmundagi materiallarni qonunga xilof ravishda tayyorlash, saqlash, olib | ||
kirish yoki tarqatish | kirish yoki tarqatish | ||
Diniy mazmundagi materiallarni tarqatishmaqsadida qonunga xilof ravishda tayyorlash, saqlash, | Diniy mazmundagi materiallarni tarqatishmaqsadida qonunga xilof ravishda tayyorlash, saqlash, Oʻzbekiston Respublikasi | ||
hududiga olib kirish yoki tarqatish, - | hududiga olib kirish yoki tarqatish, - | ||
materiallarni va ularnitayyorlash hamda tarqatish uchun tegishli vositalarni musodara qilib, | materiallarni va ularnitayyorlash hamda tarqatish uchun tegishli vositalarni musodara qilib, | ||
fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining yigirma baravaridan yuzbaravarigacha, mansabdor shaxslarga esa — ellik baravaridan yuz ellik | fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining yigirma baravaridan yuzbaravarigacha, mansabdor shaxslarga esa — ellik baravaridan yuz ellik | ||
baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab | baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi. | ||
Ushbu | Ushbu | ||
huquqbuzarlik tuman shahar jinoyat ishlari sudi tomonidan | huquqbuzarlik tuman shahar jinoyat ishlari sudi tomonidan koʻrib chiqiladitergovga qadar tekshiruv esa ichki ishlar organi xodimlari tomonidan amalga | ||
oshiriladi. Bundan avval profilaktika inspektori quyidagi hujjatlarnirasmiylashtirishi lozim. | oshiriladi. Bundan avval profilaktika inspektori quyidagi hujjatlarnirasmiylashtirishi lozim. | ||
-Bildirgi | -Bildirgi | ||
xati | xati | ||
- Diniy | - Diniy | ||
mazmundagi materillarni olib | mazmundagi materillarni olib qoʻyish togʻrisida qaror va olib qoʻyilganligitogʻrisida dalolatnom | ||
-Ushbu materialllarga nisbatan Dinshunoslik ekspertizasini tayinlash | -Ushbu materialllarga nisbatan Dinshunoslik ekspertizasini tayinlash togʻrisida | ||
qaror chiqaradi. | qaror chiqaradi. | ||
Keyinchalikushbu qarorga dinity mazmundagi materialllarni ilova qilgan xolda ekspertga | Keyinchalikushbu qarorga dinity mazmundagi materialllarni ilova qilgan xolda ekspertga | ||
2-kazus. | 2-kazus. | ||
Yuqoridagi vaziyatga | Yuqoridagi vaziyatga koʻra Istiqlol mahallasida xizmatolib borayotgan profilaktika inspektori M va FRB inspektori F.Xoshimov passport | ||
tizimi qoidalariga amal qilinishi | tizimi qoidalariga amal qilinishi boʻyicha profilaktik ishlar olib boorish davomidamahalada yashab kelayotgan fuqoro A.Sattarov oila azolari bilan doimiy va | ||
vaqtincha | vaqtincha roʻyhatdan oʻtmasdan yashab kelayotganligi aniqlandi. | ||
Ushbu holatda fuqoro sattarovning harakatlarida | Ushbu holatda fuqoro sattarovning harakatlarida maʼmuriyjavobgarlik togrisidagi kodeksning 223-modda. Pasport tizimi qoidalarini buzish | ||
huquqbuzarligini sodir etgan | huquqbuzarligini sodir etgan | ||
223-modda. Pasport tizimi qoidalarinibuzish | 223-modda. Pasport tizimi qoidalarinibuzish | ||
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosining pasportsiz yoki identifikatsiyalovchi | |||
ID-kartasiz yoxud haqiqiy | ID-kartasiz yoxud haqiqiy boʻlmagan pasport yoki identifikatsiyalovchi ID-kartabilan, doimiy yashash yoki vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatdan oʻtmasdan yashashi, | ||
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosining pasportini yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasini,xorijga chiqish uchun biometrik pasportini qasddan yaroqsizlantirishi yoki uni ehtiyot | |||
qilib saqlamaganligi oqibatida | qilib saqlamaganligi oqibatida yoʻqotib qoʻyishi, shuningdek fuqaroligi boʻlmaganshaxsning harakatlanish hujjatini qasddan yaroqsizlantirishi yoki uni ehtiyot qilib | ||
saqlamaganligi oqibatida | saqlamaganligi oqibatida yoʻqotib qoʻyishi, Oʻzbekiston Respublikasi hududida doimiyyashovchi chet el fuqarosining va fuqaroligi boʻlmagan shaxsning haqiqiy boʻlmagan | ||
identifikatsiyalovchi ID-kartasi ( | identifikatsiyalovchi ID-kartasi (Oʻzbekiston Respublikasida yashash guvohnomasi)bilan, doimiy yashash yoki vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatdan oʻtmasdan yashashi, | ||
identifikatsiyalovchi ID-kartasini ( | identifikatsiyalovchi ID-kartasini (Oʻzbekiston Respublikasida yashash guvohnomasini)qasddan yaroqsizlantirishi yoki uni ehtiyot qilib saqlamaganligi oqibatida yoʻqotib | ||
qoʻyishi, — | |||
bazaviy hisoblash miqdorining ikkidan bir qismidan uchbaravarigacha miqdorida jarima solishga sabab | bazaviy hisoblash miqdorining ikkidan bir qismidan uchbaravarigacha miqdorida jarima solishga sabab boʻladi. | ||
Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan ayni | Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan ayni | ||
bir huquqbuzarlik | bir huquqbuzarlik maʼmuriy jazo chorasi qoʻllanilganidan keyin bir yil davomidatakror sodir etilgan boʻlsa, — | ||
bazaviy hisoblash miqdorining besh baravari miqdorida jarima | bazaviy hisoblash miqdorining besh baravari miqdorida jarima | ||
solishga sabab | solishga sabab boʻladi. | ||
Pasport tizimi qoidalariga rioya etish uchun | Pasport tizimi qoidalariga rioya etish uchun masʼul boʻlganshaxslar tomonidan shaxslarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlarsiz yashashiga yoʻl | ||
qoʻyilishi, xuddi shuningdek fuqarolar tomonidan oʻz turar joylarida shaxslarningshaxsini tasdiqlovchi hujjatlarsiz, doimiy yashash va vaqtincha turgan joyi boʻyicha | |||
roʻyxatdan oʻtmasdan yashashiga yoʻl qoʻyilishi, — | |||
bazaviy hisoblash miqdorining besh baravari miqdorida jarimasolishga sabab | bazaviy hisoblash miqdorining besh baravari miqdorida jarimasolishga sabab boʻladi. | ||
Xuddi shunday huquqbuzarlik | Xuddi shunday huquqbuzarlik maʼmuriy jazo chorasi qoʻllanilganidan | ||
keyin bir yil davomida takror sodir etilgan | keyin bir yil davomida takror sodir etilgan boʻlsa, — | ||
bazaviy hisoblash miqdorining | bazaviy hisoblash miqdorining oʻn baravari miqdorida jarimasolishga sabab boʻladi. | ||
Oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi | |||
oʻn olti yoshga toʻlishi munosabati bilan identifikatsiyalovchi ID-kartasini oʻzvaqtida olmaganligi uchun maʼmuriy javobgarlikka tortilmaydi. | |||
Oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan, Oʻzbekiston Respublikasida | |||
doimiy yashayotgan chet el fuqarosi va fuqaroligi | doimiy yashayotgan chet el fuqarosi va fuqaroligi boʻlmagan shaxs oʻn olti yoshgatoʻlishi munosabati bilan identifikatsiyalovchi ID-kartasini oʻz vaqtida olmaganligi | ||
uchun | uchun maʼmuriy javobgarlikka tortilmaydi | ||
Ushbu huquqbuzarlikni | Ushbu huquqbuzarlikni koʻrib chiqish MJTKning 248-moddasi4-qismiga koʻra ishki ishlar organi xodimi vakolatiga kiradi. Ushbu vaziyatda | ||
profilaktika inspektori | profilaktika inspektori oʻziga biriktirilgan planshet yordamida E-maʼmuriy ishtizimi orqali maʼmuriy bayonnoma rasmiylashtirib maʼmuriy jazo qollash togʻrisida | ||
qaror chiqaradi. | qaror chiqaradi. | ||
Javob; ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИНИНГ 29.11.2021 ЙИЛДАГИ ПФ 27-СОНЛИ ФАРМОНИ ushbu farmonga muvofiq, jamoat tartibini saqlash | Javob; ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИНИНГ 29.11.2021 ЙИЛДАГИ ПФ 27-СОНЛИ ФАРМОНИ ushbu farmonga muvofiq, jamoat tartibini saqlash boʻyicha milliy gvardiya organiga quydagi vakolat va vazifalar belgilangan. | ||
Ushbu qonunga muvofiq | Ushbu qonunga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasining vakolatlari belgilangan boʻlib unga koʻra: | ||
jamoat xavfsizligini | jamoat xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan maqsadli idoraviy dasturlarni ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi; | ||
jamoat xavfsizligiga tahdid soluvchi ommaviy tartibsizliklarga chek | jamoat xavfsizligiga tahdid soluvchi ommaviy tartibsizliklarga chek qoʻyish boʻyicha tadbirlarni amalga oshiradi; | ||
oʻziga biriktirilgan jamoat joylarida, shu jumladan Toshkent, Nukus shaharlari va viloyatlar markazlaridagi ommaviy tadbirlarda, istirohat bogʻlari, xiyobonlar va bozorlarda jamoat tartibini saqlashni tashkil etadi; | |||
vakolati doirasida favqulodda vaziyatlarda va favqulodda holat | vakolati doirasida favqulodda vaziyatlarda va favqulodda holat eʼlon qilingan hududlarda jamoat xavfsizligini taʼminlaydi; | ||
terrorchilikka qarshi operatsiyalarni | terrorchilikka qarshi operatsiyalarni oʻtkazishda vakolatli davlat idoralari bilan hamkorlikda ishtirok etadi; | ||
davlat obyektlarini, | davlat obyektlarini, oʻta muhim, toifalangan obyektlarni hamda boshqa obyektlarni, jismoniy va yuridik shaxslarning mol-mulkini qoʻriqlaydi; | ||
qoʻriqlash faoliyati sohasidagi davlat siyosatini amalga oshiradi; | |||
jamoat xavfsizligini | jamoat xavfsizligini taʼminlash sohasida ilmiy-tadqiqot va tashkiliy-uslubiy ishlarni amalga oshiradi. | ||
Mazkur holatda | Mazkur holatda doʻkonda oʻgʻrilik yuzasidan mazkur holatda tergov harakatlarini Jpkning 3812-modda. Jinoyat ishining tergovga tegishliligi Surishtiruv quyidagilarning surishtiruvchilari tomonidan olib borilishiga muvofiq, ichki ishlar tergovchilari tomonidan olib boriladi. Bu holat milliy gvardiya vakolatiga kirmasligini bilib oldik endi, milliy gavardiya xodimlari tomonidan qanday maʼmuriy prosessual harakatlar amalga oshiriladi degan savolga toʻxtaladigan boʻlsam, bu holatda signalizatsiya nima uchun ishlamay qolganligini yoki unga tashqi kuch aralashgan boʻlishi mumkinligini aniqlashi mumkin. agar mazkur holatda doʻkonda kelgusida yana kelib chiqishi mumkin boʻlgan, huquqbuzarliklarni oldini olish boʻyicha taqdimnoma kirtishi mumkin. | ||
Javob; Mazkur holatga huquqiy baho beradigan | Javob; Mazkur holatga huquqiy baho beradigan boʻlsak, eng avvalo S.Gʻulomovning telefonidan chiqan pornografik mahsulot uchun javobgarlik bormi degan savolga javob topsak, maqsadga muvofiq boʻladi. 189-modda. Pornografik mahsulotni tayyorlash, olib kirish, tarqatish, reklama qilish, namoyish etish. Pornografik mahsulotni tarqatish, reklama qilish, namoyish etish maqsadida tayyorlash yoki Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirish, pornografik mahsulotni reklama qilish, namoyish etish, tarqatish, shu jumladan ommaviy axborot vositalarida, telekommunikatsiya tarmoqlarida yoki Internet jahon axborot tarmogʻida reklama qilish, namoyish etish, tarqatish uchun javobgarlik belgilangan. | ||
Agar maktab | Agar maktab oʻquvchisi S.Gʻulomov ushbu harakatlarni sodir etgan boʻlsa, javobgar koʻrish mumkin. | ||
Endi bu yerda keyingi masala, maktab | Endi bu yerda keyingi masala, maktab oʻquvchisini javobgarlikka tortish yoshiga yetgan yoki yoʻqligini bilishimiz kerak. Agar bu holatda maktab oʻquvchisi javobgarlik yoshiga yetmagan boʻlsa, bu holatda toʻgʻridan toʻgʻri uni javobgar qilaolamymiz. Bu holatda uning ota onasiga nisbatan MJtKning 47-modda. Bolalarni tarbiyalash va ularga taʼlim berish borasidagi majburiyatlarni bajarmaslik-Ota-onalar yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar tomonidan voyaga yetmagan bolalarni tarbiyalash va ularga taʼlim berish borasidagi majburiyatlarni bajarmaslik, shu jumladan voyaga yetmagan bolalarning maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etishiga olib kelishi — bazaviy hisoblash miqdorining bir baravaridan besh baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi. | ||
Ushbu holatda javobgarlik qilish uchun milliy gavardiya xodimining vakolati bor. | Ushbu holatda javobgarlik qilish uchun milliy gavardiya xodimining vakolati bor. | ||
Obyekt. Кўриб чиқилаётган ҳуқуқбузарликнинг ижтимоий зарари жамоат тартибига қасд қилиши, жамиятга, айниқса, ёшларга таъсир кўрсатиши билан белгиланади, жинсий муносабатлар соҳасида идеал ва ахлоқий тамойилларни йўқотишга олиб келади. | Obyekt. Кўриб чиқилаётган ҳуқуқбузарликнинг ижтимоий зарари жамоат тартибига қасд қилиши, жамиятга, айниқса, ёшларга таъсир кўрсатиши билан белгиланади, жинсий муносабатлар соҳасида идеал ва ахлоқий тамойилларни йўқотишга олиб келади. | ||
Ушбу ҳолатга ҳуқуқий баҳо беринг. | Ушбу ҳолатга ҳуқуқий баҳо беринг. | ||
Фуқаро О.Тошпўлатовнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг ИИБ навбатчилик қисмига қилган мурожаати асослими? | Фуқаро О.Тошпўлатовнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг ИИБ навбатчилик қисмига қилган мурожаати асослими? | ||
Ушбу ҳолат бўйича ИИБ навбатчилик қисми масъул ходимларининг ҳаракатларига ҳуқуқий баҳо беринг ва унинг кейинги процессуал ҳаракатларини ёзма равишда баён қилинг.Ushbu holatni huquqiy jihatdan tahlil qiladigan | Ушбу ҳолат бўйича ИИБ навбатчилик қисми масъул ходимларининг ҳаракатларига ҳуқуқий баҳо беринг ва унинг кейинги процессуал ҳаракатларини ёзма равишда баён қилинг.Ushbu holatni huquqiy jihatdan tahlil qiladigan boʻlsam Oʻzbekiston Respublikasining "Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida"gi Qonuni hamda boshqa tegishli normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq, har bir fuqaro favqulodda holatlarda tegishli idoralarga murojaat qilish huquqiga ega. | ||
O.Toshpulatovning | O.Toshpulatovning oʻz yashash xonadonida yongʻin sodir boʻlayotgani sababli 102 raqamiga qoʻngʻiroq qilgani – asosli, qonuniy va toʻgʻri harakat hisoblanadi. Bu uning oʻzining va atrofdagilarning hayoti, sogʻligʻi va mulkini himoya qilishga qaratilgan boʻlishi mumkin. | ||
IIB navbatchilik qismi | IIB navbatchilik qismi masʼul xodimlarining harakatlariga huquqiy baho beradigan boʻlsam IIB navbatchilik qismi xodimlari fuqarolardan kelib tushgan murojaatlar asosida: | ||
Holatni zudlik bilan baholashi; | Holatni zudlik bilan baholashi; | ||
Tezkor xizmatlarni ( | Tezkor xizmatlarni (yongʻin xavfsizligi, tez yordam, FVV va hokazo) xabardor qilishi; | ||
Voqea joyiga patrul-post xizmati yoki tergov-tezkor guruh yuborishi; | Voqea joyiga patrul-post xizmati yoki tergov-tezkor guruh yuborishi; | ||
Fuqaro va boshqa jabrlanganlarga amaliy yordam | Fuqaro va boshqa jabrlanganlarga amaliy yordam koʻrsatishi zarur.Agar masʼul xodimlar bu tartibga rioya qilsa, ularning harakatlari qonuniy, xizmat vazifasiga muvofiq va fuqarolik xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan deb baholanadi. | ||
IIBning keyingi protsessual harakatlari | IIBning keyingi protsessual harakatlari toʻxtaladigan boʻlsak: | ||
1. Murojaatni rasmiylashtirish: 102 raqamiga tushgan | 1. Murojaatni rasmiylashtirish: 102 raqamiga tushgan qoʻngʻiroq maxsus jurnalga qayd etiladi. | ||
2. Voqea joyiga chiqish: Mahalla hududiga xizmat | 2. Voqea joyiga chiqish: Mahalla hududiga xizmat koʻrsatuvchi profilaktika inspektori, patrul-post xizmati xodimlari yuboriladi. | ||
3. | 3. Yongʻin haqida FVV (yongʻin xavfsizligi xizmati)ga darhol xabar beriladi. | ||
4. Voqea joyida hujjatlashtirish: Voqea joyi | 4. Voqea joyida hujjatlashtirish: Voqea joyi koʻzdan kechiriladi, guvohlar soʻroq qilinadi, foto-video tasvirga olinadi. | ||
5. Tegishli dalolatnoma tuziladi. | 5. Tegishli dalolatnoma tuziladi. | ||
6. Agar jinoyat alomatlari mavjud | 6. Agar jinoyat alomatlari mavjud boʻlsa, tergovoldi tekshiruvi boshlanadi va jinoyat ishi qoʻzgʻatilishi mumkin. | ||
6.Тадбиркор У.Солиев Юнусобод тумани Ғ.Ғуломов кўчасида жойлашган “Анор” номли истироҳат боғида кўчма цирк томоша тадбирини ўтказиш учун истироҳат боғ маъмурияти билан ўзаро келишиб, лекин оммавий тадбирларни ўтказиш рухсатномасини олмасдан тадбир ўтказиб келаётганлиги ҳақида ИИБ 102га хабар келиб тушди. | 6.Тадбиркор У.Солиев Юнусобод тумани Ғ.Ғуломов кўчасида жойлашган “Анор” номли истироҳат боғида кўчма цирк томоша тадбирини ўтказиш учун истироҳат боғ маъмурияти билан ўзаро келишиб, лекин оммавий тадбирларни ўтказиш рухсатномасини олмасдан тадбир ўтказиб келаётганлиги ҳақида ИИБ 102га хабар келиб тушди. | ||
Фуқаро У.Солиевнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломатлари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг. | Фуқаро У.Солиевнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломатлари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг. | ||
Ушбу ишни кўриб чиқиш ИИБнинг ваколатига кириш-кирмаслигини асосланг ва ушбу ҳолат бўйича процессуал ҳаракатларини ёзма равишда баён қилинг. | Ушбу ишни кўриб чиқиш ИИБнинг ваколатига кириш-кирмаслигини асосланг ва ушбу ҳолат бўйича процессуал ҳаракатларини ёзма равишда баён қилинг. | ||
U.Soliyev tomonidan “Anor” istirohat | U.Soliyev tomonidan “Anor” istirohat bogʻida koʻchma sirk tomoshasi oʻtkazilishi – ommaviy tadbir hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasining "OMMAVIY TADBIRLARNI TASHKIL ETISH VA OʻTKAZISH TARTIBINI YANADA TAKOMILLASHTIRISH CHORA-TADBIRLARI TOʻGʻRISIDA"gi Qarorning 2-bandida "ommaviy tadbirlar tashkilotchilari tomonidan ommaviy tadbirlarni oʻtkazishda xavfsizlikni taʼminlash toʻgʻrisida ichki ishlar organlari bilan majburiy tartibda shartnomalar tuzilishi yuzasidan qatʼiy nazorat oʻrnatish, shuningdek ularning tegishli ruxsatnomalar olmasdan oʻtkazilishi holatlariga yoʻl qoʻymaslik chora-tadbirlarini koʻrsin" deya takidlangan. | ||
Demak, U.Soliyev ommaviy tadbirni vakolatli organlarning ruxsatisiz | Demak, U.Soliyev ommaviy tadbirni vakolatli organlarning ruxsatisiz oʻtkazgan boʻlsa, bu holatda qonunbuzilish mavjud. | ||
U.Soliyevning harakatlariga huquqiy tahlili va huquqbuzarlik yuridik tarkibi: | U.Soliyevning harakatlariga huquqiy tahlili va huquqbuzarlik yuridik tarkibi: | ||
U.Soliyevning harakatlarida | U.Soliyevning harakatlarida Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning quyidagi moddasi boʻyicha huquqbuzarlik alomatlari mavjud: | ||
MJTK 200¹-moddasi – "Ommaviy tadbirlarni | MJTK 200¹-moddasi – "Ommaviy tadbirlarni oʻtkazish qoidalarini buzish". | ||
Yuridik tarkib: | Yuridik tarkib: | ||
Obʼyektiv tomoni: ommaviy tadbirni tegishli ruxsatnomasiz oʻtkazish. | |||
Subʼyektiv tomoni: bilib turib, ehtiyotsizlik yoki beparvolik bilan ruxsatnomasiz tadbir oʻtkazilishi. | |||
Subyekt: | Subyekt: maʼmuriy javobgarlikka tortilishi mumkin boʻlgan yoshi toʻliq boʻlgan jismoniy shaxs – tadbirkor U.Soliyev. | ||
Obyekt: ommaviy xavfsizlik va jamoat tartibini | Obyekt: ommaviy xavfsizlik va jamoat tartibini taʼminlash tartibi. | ||
Mazkur holat IIB (Ichki ishlar | Mazkur holat IIB (Ichki ishlar boʻlimi)ning vakolatiga toʻliq kiradi, chunki IIB MJTK asosida huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi bayonnoma rasmiylashtirish vakolatiga ega.Jamoat xavfsizligini taʼminlash, ommaviy tadbirlarda tartibni nazorat qilish – IIB zimmasidagi vazifa hisoblanadi.102 raqamiga murojaat kelganligi sababli, IIB xodimlari tezkor xizmat vazifasini bajarishi shart. | ||
IIB tomonidan amalga oshirilishi lozim | IIB tomonidan amalga oshirilishi lozim boʻlgan protsessual harakatlar (yozma bayon) | ||
1. Murojaatni | 1. Murojaatni roʻyxatga olish – 102 raqamiga tushgan xabar maxsus jurnalga qayd etiladi. | ||
2. Voqea joyiga chiqish – patrul-post xizmati yoki profilaktika inspektori yuboriladi. | 2. Voqea joyiga chiqish – patrul-post xizmati yoki profilaktika inspektori yuboriladi. | ||
3. Holatni | 3. Holatni koʻzdan kechirish, guvohlarni soʻroq qilish. | ||
4. Tadbirkor U.Soliyevdan izoh olish, ruxsatnoma mavjud yoki | 4. Tadbirkor U.Soliyevdan izoh olish, ruxsatnoma mavjud yoki yoʻqligini aniqlash. | ||
5. MjTK 200¹-moddasi | 5. MjTK 200¹-moddasi boʻyicha maʼmuriy bayonnoma rasmiylashtirish. | ||
6. Bayonnoma va tegishli hujjatlarni sudga yuborish – bu ish sud orqali | 6. Bayonnoma va tegishli hujjatlarni sudga yuborish – bu ish sud orqali koʻrib chiqiladi, chunki maʼmuriy jazo chorasi sud tartibida belgilanadi. | ||
7. Tadbirni darhol | 7. Tadbirni darhol toʻxtatish boʻyicha ogohlantirish yoki majburiy chora koʻrish, agar jamoat xavfsizligiga tahdid mavjud boʻlsa. | ||
Фуқаро С.Ғаппоровнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломатлари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг. | Фуқаро С.Ғаппоровнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломатлари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг. | ||
Комиссия қайси орган ҳузурида тузилади ва унинг ваколатларига нималар киради? | Комиссия қайси орган ҳузурида тузилади ва унинг ваколатларига нималар киради? | ||
Bu holat | Bu holat Oʻzbekiston Respublikasining ommaviy tadbirlar oʻtkazish tartibini belgilovchi qonunchilik hujjatlari doirasida baholanadi. Yaʼni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014 yil 29 iyuldagi «Ommaviy tadbirlarni tashkil etish va oʻtkazish tartibini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi VMQ-205-sonli Qarori huquqiy asos demakdir. Quyida ushbu vaziyatga huquqiy baho, fuqaro S.Gʻapporovning harakatlariga huquqiy tahlil, hamda komissiyaning vakolatlari va tuzilishi boʻyicha batafsil izoh beriladi. | ||
Vazirlar Mahkamasining 205-sonli qarori 6-bandiga muvofiq, ommaviy tadbirlar (shu jumladan, festivallar)ni | Vazirlar Mahkamasining 205-sonli qarori 6-bandiga muvofiq, ommaviy tadbirlar (shu jumladan, festivallar)ni oʻtkazish uchun tegishli davlat organlaridan ruxsatnoma olish talab etiladi. Ariza, odatda, tadbirdan kamida 10 kun oldin berilishi lozim va tadbirlarga ruxsat berish yoki rad etish toʻgʻrisida qaror shu muddat ichida komissiya tomonidan qabul qilinishi kerak. S.Gʻapporov arizani belgilangan muddatda topshirgan, ammo komissiya bu arizani qonunda belgilangan 10 kun ichida koʻrib chiqmagan. Shu boisdan, u ruxsatnoma olmasdan tadbirni oʻtkazgan. Fuqaro S.Gʻapporovning harakatlariga huquqiy tahlil qiladigan boʻlsak uning harakatlarida quyidagi huquqiy jihatlar mavjud: | ||
Ijobiy jihat: U qonuniy tartibda ariza bilan murojaat qilgan, bu esa uning qonuniy | Ijobiy jihat: U qonuniy tartibda ariza bilan murojaat qilgan, bu esa uning qonuniy yoʻl tutganini koʻrsatadi. Komissiya arizani koʻrib chiqmasdan bevosita maʼmuriy passivlikka yoʻl qoʻygan. | ||
Ehtimoliy huquqbuzarlik: Ruxsat olinmagan | Ehtimoliy huquqbuzarlik: Ruxsat olinmagan boʻlsa-da, S.Gʻapporov tadbirni oʻtkazgan. Bu esa “Ommaviy tadbirlarni oʻtkazish qoidalarining 72-bandini buzgan. Bunday holatda, bu harakat Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 201-moddasi (ruxsatsiz ommaviy tadbir oʻtkazish) asosida baholanishi mumkin. Yuridik tarkibi (agar javobgarlikka tortilsa): Subyektiv tomoni – S.Gʻapporov ruxsat olishga uringan, ammo komissiya javob bermagan. Obyektiv tomoni – ruxsatsiz tadbir oʻtkazilgan. Subyekt – yuridik javobgarlikka tortilishi mumkin boʻlgan fuqaro (tashkilotchi). Obyekt – jamoat tartibi, xavfsizlik. | ||
Biroq, bu holatda komissiyaning beqarorligi (javobsizlik) inobatga olinishi mumkin va fuqaroning harakati zarurat holati sifatida baholanishi mumkin. | Biroq, bu holatda komissiyaning beqarorligi (javobsizlik) inobatga olinishi mumkin va fuqaroning harakati zarurat holati sifatida baholanishi mumkin. Yaʼni, u ariza topshirgan, biroq javob olmagan. Bu esa maʼmuriy jazodan ozod qilishga asos boʻlishi mumkin. | ||
Komissiya qaysi organ huzurida tuziladi va vakolatlari | Komissiya qaysi organ huzurida tuziladi va vakolatlari | ||
Tashkilotchi komissiya: Ommaviy tadbirlarni muvofiqlashtiruvchi komissiyalar, odatda: Tegishli mahalliy ijro hokimiyati organlari (hokimliklar) huzurida, Ichki ishlar organlari, | Tashkilotchi komissiya: Ommaviy tadbirlarni muvofiqlashtiruvchi komissiyalar, odatda: Tegishli mahalliy ijro hokimiyati organlari (hokimliklar) huzurida, Ichki ishlar organlari, sogʻliqni saqlash, favqulodda vaziyatlar, madaniyat va boshqa manfaatdor organlar ishtirokida tuziladi. | ||
Vakolatlari: | Vakolatlari: | ||
Ommaviy tadbir | Ommaviy tadbir oʻtkazish boʻyicha arizalarni qabul qilish va koʻrib chiqish. | ||
Tadbirning xavfsizligi, sanitariya va transport bilan | Tadbirning xavfsizligi, sanitariya va transport bilan bogʻliq masalalarni muvofiqlashtirish. | ||
Ruxsatnoma berish yoki asoslangan rad javobi taqdim etish. | Ruxsatnoma berish yoki asoslangan rad javobi taqdim etish. | ||
Zarur hollarda tadbirni | Zarur hollarda tadbirni toʻxtatish yoki bekor qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilish. | ||
Xulosa: S. | Xulosa: S.Gʻapporov qonuniy ariza bergan, ammo javob olmagan holda tadbir oʻtkazgan. Bu ruxsatsiz deb baholanishi mumkin, biroq komissiyaning javob bermagani u uchun aybni yumshatuvchi holat hisoblanadi. S.Gʻapporovning harakatlari maʼmuriy huquqbuzarlik sifatida baholanishi mumkin, lekin bu holatni zarurat yoki komissiya javobgarligi kontekstida koʻrish lozim. Komissiya hokimlik huzurida tuziladi va tadbir xavfsizligini taʼminlash hamda ruxsat berish boʻyicha vakolatga ega. | ||
8. Дўстлик тумани Фурқат маҳалласида яшовчи, фуқаро С.Назаров маҳалласи ҳудудида тадбиркор томонидан объект (хусусий мактаб) қурилишига оммавий қаршилик кўрсатиш мақсадида қўшнилари билан олдиндан тил бириктириб, қурилиш бўлаётган жойда оммавий тартибсизлик уюштираётганлиги ҳолати юзасидан ИИБ 102га хабар келиб тушди. | 8. Дўстлик тумани Фурқат маҳалласида яшовчи, фуқаро С.Назаров маҳалласи ҳудудида тадбиркор томонидан объект (хусусий мактаб) қурилишига оммавий қаршилик кўрсатиш мақсадида қўшнилари билан олдиндан тил бириктириб, қурилиш бўлаётган жойда оммавий тартибсизлик уюштираётганлиги ҳолати юзасидан ИИБ 102га хабар келиб тушди. | ||
Фуқаро С.Назаровни ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломатлари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг. | Фуқаро С.Назаровни ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломатлари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг. | ||
Ушбу маъмурий ишни кўриб чиқиш ИИБнинг ваколатига кириш-кирмаслигини аниқланг ва унинг кейинги процессуал ҳаракатларини ёзма равишда баён қилинг. | Ушбу маъмурий ишни кўриб чиқиш ИИБнинг ваколатига кириш-кирмаслигини аниқланг ва унинг кейинги процессуал ҳаракатларини ёзма равишда баён қилинг. | ||
Kazusdagi holat | Kazusdagi holat Oʻzbekiston Respublikasining jinoiy va maʼmuriy qonunchiligi nuqtayi nazaridan baholanishi mumkin. Keling, uni bosqichma-bosqich tahlil qilamiz. Dastlab holatga huquqiy baho berar ekanmiz Fuqaro S.Nazarov va uning qoʻshnilari tomonidan qonuniy qurilayotgan obyektga qarshi ommaviy tartibsizlik uyushtirish harakati – bu qonunbuzarlik alomatlarini oʻz ichiga oluvchi jamoat tartibini buzish holatidir. Agar ularning harakatlari: | ||
- ommaviy norozilik bilan, - jamoat xavfsizligiga tahdid soladigan, - odamlar orasida vahima, shovqin, yakuniy ixtilof yoki qarama-qarshiliklarga sabab | - ommaviy norozilik bilan, - jamoat xavfsizligiga tahdid soladigan, - odamlar orasida vahima, shovqin, yakuniy ixtilof yoki qarama-qarshiliklarga sabab boʻlish holatida yuz bersa, bu holat Jinoyat kodeksining 244-moddasi “Jamoat tartibini buzish (ommaviy tartibsizliklar)” tarkibiga mos keladi. S.Nazarovning harakatlarini huquqiy tahlil qilish | ||
- Subyektiv tomoni: S.Nazarov va boshqalar oldindan til biriktirib, ataylab qonuniy qurilishga xalaqit berishni rejalashtirgan. | - Subyektiv tomoni: S.Nazarov va boshqalar oldindan til biriktirib, ataylab qonuniy qurilishga xalaqit berishni rejalashtirgan. | ||
- Obyektiv tomoni: Jamoat tartibini buzuvchi ommaviy norozilik harakatlari sodir etilgan, bu esa ijtimoiy xavfli xatti-harakat sifatida baholanadi. | - Obyektiv tomoni: Jamoat tartibini buzuvchi ommaviy norozilik harakatlari sodir etilgan, bu esa ijtimoiy xavfli xatti-harakat sifatida baholanadi. | ||
- Subyekt: Fuqaro S.Nazarov – jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin | - Subyekt: Fuqaro S.Nazarov – jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin boʻlgan shaxs. | ||
- Obyekt: Jamoat tartibi va fuqarolar xavfsizligi. | - Obyekt: Jamoat tartibi va fuqarolar xavfsizligi. | ||
Agar bu harakatlar davomida mol-mulkka ziyon yetkazilgan, jismoniy shaxsga zarar yetkazilgan | Agar bu harakatlar davomida mol-mulkka ziyon yetkazilgan, jismoniy shaxsga zarar yetkazilgan boʻlsa, holat yanada ogʻirroq jinoyat sifatida baholanadi (244-moddada bu holat mavjud). Maʼmuriy ishmi yoki jinoyat ishi? Agar tartibsizlik kichik hajmda boʻlsa (masalan, ogʻzaki norozilik, plakatlar bilan chiqish): | ||
- Bu | - Bu Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 201-moddasi – ruxsatsiz miting, piket, ommaviy chiqishlar oʻtkazish asosida baholanishi mumkin. Agar kuch ishlatish, ijtimoiy xavfli harakatlar (masalan, toʻsiqlar oʻrnatish, baqiriq-chaqiriq, jinoyatga undovchi chaqiriqlar) boʻlsa bu Jinoyat ishi sifatida baholanadi. Ishni koʻrib chiqish – IIB vakolatga egami? Ha, dastlabki harakatlarni koʻrib chiqish – Ichki ishlar organlari vakolatiga kiradi. | ||
IIBning vakolatiga quyidagilar kiradi: | IIBning vakolatiga quyidagilar kiradi: | ||
- Holat | - Holat boʻyicha tezkor surishtiruvni amalga oshirish, | ||
- Fuqarolardan tushuntirishlar olish, | - Fuqarolardan tushuntirishlar olish, | ||
- Videoyozuvlar, guvohlar | - Videoyozuvlar, guvohlar koʻrsatmasi asosida dastlabki maʼlumotlarni yigʻish, | ||
- Zarurat | - Zarurat tugʻilganda fuqarolarni Maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma asosida javobgarlikka tortish, | ||
- Jinoyat alomatlari | - Jinoyat alomatlari boʻlsa – ishni tergovga yuborish (prokuratura yoki tergov boʻlimiga). | ||
Keyingi protsessual harakatlar quyidagicha | Keyingi protsessual harakatlar quyidagicha boʻlishi mumkin: | ||
1. Xabarni qabul qilish – 102 xizmatiga kelib tushgan xabar rasmiy ravishda | 1. Xabarni qabul qilish – 102 xizmatiga kelib tushgan xabar rasmiy ravishda roʻyxatga olinadi. | ||
2. Hodisa joyiga chiqish – Tezkor-tergov guruhi voqea joyiga chiqadi, vaziyat | 2. Hodisa joyiga chiqish – Tezkor-tergov guruhi voqea joyiga chiqadi, vaziyat oʻrganiladi. | ||
3. Ishtirokchilarni aniqlash – S.Nazarov va boshqa ishtirokchilar aniqlanadi va ularning shaxsi tekshiriladi. | 3. Ishtirokchilarni aniqlash – S.Nazarov va boshqa ishtirokchilar aniqlanadi va ularning shaxsi tekshiriladi. | ||
4. Guvohlar va ishtirokchilardan tushuntirish olish – Voqea tafsilotlari | 4. Guvohlar va ishtirokchilardan tushuntirish olish – Voqea tafsilotlari boʻyicha bayonotlar olinadi. | ||
5. Dalillar | 5. Dalillar yigʻish – Kamera yozuvlari, mobil telefon videolari, guvohlarning koʻrsatmalari asosida materiallar yigʻiladi. | ||
6. Hujjatlashtirish – | 6. Hujjatlashtirish – Maʼmuriy bayonnoma yoki jinoyat ishi materiallari rasmiylashtiriladi. | ||
7. Hujjatlarni tegishli organga yuborish – Jinoyat alomatlari aniqlansa, ish tergovga, | 7. Hujjatlarni tegishli organga yuborish – Jinoyat alomatlari aniqlansa, ish tergovga, yoʻq boʻlsa – maʼmuriy sudga yuboriladi. | ||
Biz ushbu muammoli holat yuzasidan huquqiy baho, O.Ashurovning harakatlariga huquqiy tahlil hamda ommaviy tadbir tushunchasi va uning belgilarini keltirib | Biz ushbu muammoli holat yuzasidan huquqiy baho, O.Ashurovning harakatlariga huquqiy tahlil hamda ommaviy tadbir tushunchasi va uning belgilarini keltirib oʻtamiz. | ||
Ommaviy tadbir — bu | Ommaviy tadbir — bu yigʻilish, konsert, namoyish, ommaga moʻljallangan madaniy-koʻngilochar yoki boshqa jamoaviy faoliyat boʻlib, u Ommaviy axborot vositalari yoki ijtimoiy tarmoqlar orqali oldindan eʼlon qilinadi; Unda 10 nafardan ortiq ishtirokchilar qatnashadi; Belgilangan vaqt va joyda boʻlib oʻtadi; Tashkilotchilar tomonidan rejalashtiriladi; Jamoat tartibi, xavfsizlik yoki sanitariya talablariga taʼsir qilishi mumkin. Normativ asos: | ||
Oʻzbekiston Respublikasining “Yigʻilishlar, mitinglar, yurishlar va namoyishlar toʻgʻrisida”gi Qonuni, Ichki ishlar organlari toʻgʻrisidagi qonunlar, Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks (MJtK) 201-moddasi va boshqalar. | |||
O.Ashurovning vajlari: | O.Ashurovning vajlari: | ||
- Xonanda A. Nematov ovqatlanishga kelganida mijozlar iltimosi bilan kuylagan; | - Xonanda A. Nematov ovqatlanishga kelganida mijozlar iltimosi bilan kuylagan; | ||
- Tadbir tashkil qilinmagan, balki reklama orqali mijoz jalb qilish | - Tadbir tashkil qilinmagan, balki reklama orqali mijoz jalb qilish boʻlgan; | ||
- Telegram kanalidagi | - Telegram kanalidagi eʼlon faqat kafega mijoz chaqirish maqsadida berilgan; | ||
- Faqatgina 10–12 ta mijoz | - Faqatgina 10–12 ta mijoz boʻlgan; | ||
- Ruxsat olish niyati | - Ruxsat olish niyati boʻlmagan, chunki bu "ommaviy tadbir" deb hisoblamagan. | ||
Ishtirokchilar soni 10–12 kishi | Ishtirokchilar soni 10–12 kishi boʻlgani aniqlangan, bu esa ommaviy tadbir hisoblanadi (quyidagi MJtK moddasi boʻyicha). | ||
. Huquqbuzarlikning yuridik tarkibi | . Huquqbuzarlikning yuridik tarkibi | ||
Obyektiv tomoni: Ommaviy tadbirni oldindan xabar bermasdan | Obyektiv tomoni: Ommaviy tadbirni oldindan xabar bermasdan oʻtkazgan (Telegram orqali eʼlon, jonli ijro, ishtirokchilar mavjud); | ||
Subʼyektiv tomoni: Ataylab emas, balki mijoz jalb qilish niyatida amalga oshirgan boʻlsa ham, bu huquqiy javobgarlikni istisno etmaydi; | |||
Subʼyekti: 18 yoshdan oshgan, muomala layoqatiga ega shaxs — Ashurov; | |||
Obyekti: Jamoat tartibini saqlash va davlat tomonidan nazorat qilinadigan ommaviy tadbirlar tartibi. | Obyekti: Jamoat tartibini saqlash va davlat tomonidan nazorat qilinadigan ommaviy tadbirlar tartibi. | ||
Xulosa: | Xulosa: | ||
Fuqaro O.Ashurovning harakatlarida ommaviy tadbir | Fuqaro O.Ashurovning harakatlarida ommaviy tadbir oʻtkazish tartibini buzish holati mavjud Telegram orqali reklama berilgan, xonanda tomonidan jonli ijro boʻlib oʻtgan, ishtirokchilar soni 10 dan oshgan. Bu esa MJtK 201-moddasi bilan baholanadigan maʼmuriy huquqbuzarlik tarkibini tashkil etadi. | ||
10 - Kazus | 10 - Kazus | ||
Yangi yil” bayrami munosabati bilan | Yangi yil” bayrami munosabati bilan “Gʻafur Gʻulom” nomli istirohat bogʻida oʻtkazilayotgan ommaviy tadbir vaqtida fuqaro S.Obidov va А.Ortiqov oʻzaro kelishmovchilik oqibatida mushtlashib ketishdi. Shu erda xizmat olib borayotgan PPX xodimlari S.Umarov va X.Raxmonberdievlar janjalga chek qoʻyish uchun oʻrtaga tushganlarida fuqaro А.Ortiqov xodimlarga faol qarshilik koʻrsatgan va ushbu qarshilikni bartaraf эtish maqsadida PPX xodimi S.Umarov fuqaroni rezina tayyogʻi bilan urib qoʻliga kishan taqqan. | ||
Ushbu holatga huquqiy baho bering. Fuqaro А.Ortiqovning harakatlarini huquqiy tahlil qiling va uning harakatlarida huquqbuzarlik alomatlari mavjud | Ushbu holatga huquqiy baho bering. Fuqaro А.Ortiqovning harakatlarini huquqiy tahlil qiling va uning harakatlarida huquqbuzarlik alomatlari mavjud boʻlsa yuridik tarkibini aniqlang. | ||
Ushbu holatda PPX xodimi S.Umarovning hatti-harakatlari | Ushbu holatda PPX xodimi S.Umarovning hatti-harakatlari toʻgʻrimi, u tomonidan fuqaroni rezina tayyogʻi bilan urib qoʻl kishani taqilishi asosli yoki asossiz эkanligini yozma ravishda bayon qiling. | ||
Javob | Javob | ||
Ushbu holatni huquqiy tahlil qilishda ikki jihatga alohida | Ushbu holatni huquqiy tahlil qilishda ikki jihatga alohida eʼtibor qaratish zarur: | ||
1. Fuqaro A.Ortiqovning harakatlari | 1. Fuqaro A.Ortiqovning harakatlari | ||
2. PPX xodimi S.Umarovning xizmat faoliyati doirasidagi harakatlari | 2. PPX xodimi S.Umarovning xizmat faoliyati doirasidagi harakatlari | ||
Fuqaro A.Ortiqovning harakatlariga huquqiy baho beradigan | Fuqaro A.Ortiqovning harakatlariga huquqiy baho beradigan boʻlsak, Ommaviy tadbir paytida (Yangi yil bayrami) istirohat bogʻida sodir boʻlgan mushtlashuv; Ichki ishlar organi xodimlarining qonuniy talabiga boʻysunmagan; Ularni janjalga aralashgan paytda faol qarshilik koʻrsatganligi bois A.Ortiqovning bu harakati Maʼmuriy va jinoyat javobgarligiga sabab boʻlishi mumkin. Asos sifatida - MJtK 194-moddasi – Ichki ishlar xodimining qonuniy talabiga boʻysunmaslik; Bu holatda qarshilik faol boʻlgani uchun bu moddadan ortiqroq baholanadi. | ||
JK 219-moddasi 1-qism – Hokimiyat vakiliga | JK 219-moddasi 1-qism – Hokimiyat vakiliga boʻysunmaslik sifatida ham baholashimiz mumkin. | ||
A.Ortiqovning PPX xodimiga faol qarshilik | A.Ortiqovning PPX xodimiga faol qarshilik koʻrsatganligi (qarshilik bilan toʻqnashuv, boʻysunmaslik) ushbu modda doirasida jinoyat tarkibini hosil qiladi. | ||
2. PPX xodimi S.Umarovning harakatlarini tahlil qiladigan | 2. PPX xodimi S.Umarovning harakatlarini tahlil qiladigan boʻlsak, | ||
Ommaviy tadbirda janjal boshlangan; Xodim janjalga chek | Ommaviy tadbirda janjal boshlangan; Xodim janjalga chek qoʻyish maqsadida aralashgan; A.Ortiqov faol qarshilik koʻrsatgan; Qarshilikni bartaraf etish uchun xodim tomonidan **rezina tayoq qoʻllanilgan va qoʻl kishanlangan harakatlarni amalga oshirdi. | ||
Xodimning harakatlari Ichki ishlar organlari | Xodimning harakatlari Ichki ishlar organlari toʻgʻrisidagi qonun,“Ichki ishlar organlari xodimlarining xizmat oʻtashi toʻgʻrisida”gi Nizom, va Ichki ishlar vazirligining qurol, jismoniy kuch va maxsus vositalarni qoʻllash tartibi asosida baholanadi. | ||
Xulosa: | Xulosa: | ||
Agar S.Umarov maxsus vositani nisbatan ehtiyotkorlik bilan, ogohlantirgandan | Agar S.Umarov maxsus vositani nisbatan ehtiyotkorlik bilan, ogohlantirgandan soʻng va vaziyatga muvofiq qoʻllagan boʻlsa, bu harakat - asosli deb aytishimiz mumkin va vakolat doirasida bajarilgan xizmat faoliyatideb baholanadi aks holda, haddan ortiq kuch ishlatish sifatida baholanishi mumkin. A.Ortiqovning harakatlarini esa Jinoyat alomatlari mavjud — JK 219-modda, 1-qism (Hokimiyat vakiliga boʻysunmaslik); Agar yetarli dalillar mavjud boʻlsa, jinoiy ish qoʻzgʻatilishi mumkin. | ||
11-kazus. Юнусобод тумани Деҳқон бозори ҳудудида номаълум шахс маст ҳолатда юрганлиги тўғрисида тадбиркорлар томонидан ҳудуд профилактика инспектори А.Қосимовга мурожаат қилинди. Мурожаатга асосан профилактика инспектори А.Қосимов ушбу шахснинг шахсига ойдинлик киритганида ушбу шахс Туркманистон Республикаси фуқароси Ғ.Давронов эканлиги, унинг ёнида шахсини тасдиқловчи ҳужжатлари бўлмаганлиги сабабли, профилактика инспектори томонидан ҳолат бўйича тегишли ҳужжатлар тўпланиб, фуқаро Ғ.Давроновни муайян яшаш жойига эга бўлмаган шахсларни реаблитация қилиш марказига жойлаштирди. | 11-kazus. Юнусобод тумани Деҳқон бозори ҳудудида номаълум шахс маст ҳолатда юрганлиги тўғрисида тадбиркорлар томонидан ҳудуд профилактика инспектори А.Қосимовга мурожаат қилинди. Мурожаатга асосан профилактика инспектори А.Қосимов ушбу шахснинг шахсига ойдинлик киритганида ушбу шахс Туркманистон Республикаси фуқароси Ғ.Давронов эканлиги, унинг ёнида шахсини тасдиқловчи ҳужжатлари бўлмаганлиги сабабли, профилактика инспектори томонидан ҳолат бўйича тегишли ҳужжатлар тўпланиб, фуқаро Ғ.Давроновни муайян яшаш жойига эга бўлмаган шахсларни реаблитация қилиш марказига жойлаштирди. | ||
Фуқаро Ғ.Давроновнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломатлари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг. | Фуқаро Ғ.Давроновнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломатлари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг. | ||
Ушбу ҳолатда профилактика инспектори А.Қосимовнинг ҳатти-ҳаракатига ҳуқуқий баҳо беринг ва унинг кейинги процессуал ҳаракатларини ёзма равишда баён қилинг. | Ушбу ҳолатда профилактика инспектори А.Қосимовнинг ҳатти-ҳаракатига ҳуқуқий баҳо беринг ва унинг кейинги процессуал ҳаракатларини ёзма равишда баён қилинг. | ||
Yuqoridagi vaziyatda fuqaro Davronovning Yunusobod tumani dehqon bozorida mast holatda yurganligi keltirilib u haqida hudud profilaktika inspektoriga axborot bergan. Profilaktika inspektori u shaxsning shaxsiga oydinlik kiritilganda Turkmaniston Respublikasi fuqarosiligini va uni yonida hech qanday shaxsiy hujjatlari | Yuqoridagi vaziyatda fuqaro Davronovning Yunusobod tumani dehqon bozorida mast holatda yurganligi keltirilib u haqida hudud profilaktika inspektoriga axborot bergan. Profilaktika inspektori u shaxsning shaxsiga oydinlik kiritilganda Turkmaniston Respublikasi fuqarosiligini va uni yonida hech qanday shaxsiy hujjatlari yoʻqligini aniqlaydi. Bu holatda Davronovning harakatlarida hech qanday huquqbuzarlik alomatlari yoʻq hisoblanadi. Fuqaro Gʻ.Davronovning xatti-harakatlarida Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 187-moddasi nazarda tutilgan huquqbuzarlik alomatlari mavjud emas. Chunki ushbu moddaga koʻra, ish joylarida, koʻchalarda, stadionlarda, xiyobonlarda, istirohat bogʻlarida, jamoat transportining barcha turlarida va boshqa jamoat joylarida alkogol mahsulotini isteʼmol qilish, bundan toʻylar, yubileylar hamda boshqa tantanalar va marosimlar oʻtkaziladigan joylar, shuningdek alkogol mahsulotini quyib realizatsiya qilishga ruxsat etilgan savdo va umumiy ovqatlanish obyektlari mustasno boʻlib, bazaviy hisoblash miqdorining ikkidan bir qismi miqdorida jarima solishga sabab boʻladi. Xuddi shunday huquqbuzarlik maʼmuriy jazo chorasi qoʻllanilganidan keyin bir yil davomida takror sodir etilgan boʻlsa, bazaviy hisoblash miqdorining ikkidan bir qismidan ikki baravarigacha miqdorda jarima solishga yoki oʻn besh sutkagacha muddatga maʼmuriy qamoqqa olishga sabab boʻladi. Mana endi Davronovning harakatlariga toʻxtalsak u jamoat joyida alkogolni istemol qilish bilan bogʻliq holat keltirilmagan, u shunchaki mast holatda yurgani keltirilgan boʻlib hech kimni haqorat qilmagan yokida shikast yetkazilmagan. Bu holat uchun esa Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida javobgarlik belgilanman. MJTK 187-moddasi boʻlishi uchun yuqoridagi holatlar boʻlishi kerak. Mana endi profilaktika inspektori Davronovning reabilitatsiya markaziga joylashtirilganligi masalasini tahlil qiladigan boʻlsak. Agar reabilitatsiya markazlariga qabul qilingan shaxslar orasida chet el fuqarolari yoki fuqaroligi boʻlmagan shaxslar aniqlansa, bunday shaxslar qabul qilingan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay, belgilangan tartibda ularning shaxslarini aniqlash anketalari toʻldirilib, tegishli tuman (shahar) ichki ishlar organlarining migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish boʻlinmasiga yuboriladi. Shaxsini aniqlash anketasiga chet el fuqarosi yoki fuqaroligi boʻlmagan shaxsning 3,5 sm x 4,5 sm oʻlchamdagi ikki dona fotosurati, tushuntirish xati hamda tarjimai holi ilova qilinadi. Lekin ushbu holatda ham inspektor Qosimovning harakatlari asosli emas degan xulosaga kelishimiz mumkin. Chunki yashash joyiga ega boʻlmagan shaxslarni reabilitatsiya qilish uchun sudning qarori va boshqa protsessual harakatlarni amalga oshirish talab etiladi. Toʻgʻridan toʻgʻri rebilitatsiya markaziga joylashtirilishi mumkin emas. Unday markazlarga hech qanday yashash joyi boʻlmagan, daydi shaxslar joylashtiriladi. Yuqoridagi holatda Turkmaniston Respublikasining Oʻzbekistondagi konsulligiga Gʻ.Davronovning ushlanganligi toʻgʻrisida xabar berish kerak. Shundan soʻng Davronovni vaqtinchalik saqlash hibsxonasiga joylashtirishi maqsadga muvofiq boʻladi. Xulosa qilib aytganda Davronov hech qanday maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etmagan va uni reabilitatsiya markaziga joylashtirsh asosli emas. | ||
Фуқаро Р.Қосимовнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг хатти-ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломатлари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг. | Фуқаро Р.Қосимовнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг хатти-ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломатлари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг. | ||
Ушбу ҳолат бўйича ишни кўриб чиқиш ИИБнинг қайси соҳавий хизмати ваколатига киришини аниқлаб, кейинги процессуал ҳаракатларни ёзма равишда баён қилинг. | Ушбу ҳолат бўйича ишни кўриб чиқиш ИИБнинг қайси соҳавий хизмати ваколатига киришини аниқлаб, кейинги процессуал ҳаракатларни ёзма равишда баён қилинг. | ||
Yuqoridagi muammoli vaziyatda jazoni ijro etshi muassasasidan jazoni | Yuqoridagi muammoli vaziyatda jazoni ijro etshi muassasasidan jazoni oʻtab kelgan xavfli redsidivist R.Qosimov IIB tomonidan maʼmuriy nazoratga olinishiga qaramasdan hech qanday cheklovlarga rioya qilmasdan jamoat tartibini buzib huquqbuzarliklar sodir etgan. Aslida maʼmuriy nazorat oʻzi nima degan savolga javob beradigan boʻlsak. Maʼmuriy nazorat — nazorat ostidagi shaxslarga sud tomonidan belgilanadigan maʼmuriy cheklovlarni qoʻllashdan iborat tarbiyaviy-profilaktik taʼsir koʻrsatish choralari majmui. Nazorat ostidagi shaxs esa oʻziga nisbatan maʼmuriy nazorat amalga oshirilayotgan shaxs hisoblanadi. Yuqoridagi holatda nazorat ostidagi shaxs R. Qosimov boʻlsa maʼmuriy nazoratning qoidalarini buzib kelgan. Bu holat esa R.Qosimovni yana qayta jinoiy javobgarlikka tortilishiga olib keladi. Bu haqda maʼmuriy nazorat toʻgʻrisidagi 750-sonli qonunning 20-moddasida tegishlicha keltirilgan. Unga koʻra; Maʼmuriy nazorat ostiga olingan shaxslar belgilangan cheklashlarni buzganlari taqdirda Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarida belgilangan tartibda maʼmuriy yoki jinoiy javobgarlikka tortiladilar.Maʼmuriy nazoratdan boʻyin tovlab istiqomat joyidan oʻzboshimchalik bilan ketib qolgan, shuningdek maʼmuriy nazorat jazoni ijro etish muassasalaridan boʻshatilayotganda belgilangan hollarda tanlangan istiqomat joyiga muayyan muddatda uzrli sabablarsiz yetib kelmagan nazorat ostidagi shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarida belgilangan tartibda jinoiy javobgarlikka tortiladilar. Ushbu holat Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 206-moddasi 1-qismiga koʻra, maʼmuriy nazorat qoidalarini buzgan shaxsga bazaviy hisoblash miqdorining bir baravaridan uch baravarigacha miqdorda jarima yoki oʻn besh sutkagacha muddatga maʼmuriy qamoq jazosi qoʻllaniladi. Yaʼni bundan koʻrishimiz mumkinki R. Qosimovning harakatlarida huquqbuzarlik alomatlari mavjud va uni maʼmuriy javobgarlikka tortishimiz asosli. Qosimovning xavfli redsidivist ekanligi ogʻirlashtiruvchi holat hisoblanib jonoiy javobgarlikka tortilishi ham mumkin. Bu kabi holatlarni koʻrib chiqishni maʼmuriy nazorat toʻgʻrisidagi qonunning 6-moddasiga asosan, maʼmuriy nazoratni amalga oshirish nazorat ostidagi kishining istiqomat joyidagi ichki ishlar idoralariga yuklatiladi. Koʻrishimiz mumkinki nazorat ostidagi shaxslani profilaktika qilish hududdagi profilaktika inspektorlari vakolatiga yuklatilgan. Agarda probatsiyada nazoratida turganida probatsiya xizmati hodimlari tomonidan profilaktika qilinar edi. Mana endi yuqoridagilarga asoslanib xulosa qiladigan boʻlsak Qosimovning harakatlarida huquqbuzarlik alomatlari mavjud va unga nisbatan maʼmuriy javobgarlik koʻdesining 206-moddasi tartibida chora koʻrilishi asosli hisoblanadi. | ||
Маъмурий назоратда турган С.Асадовнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг хатти-ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломат-лари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг. | Маъмурий назоратда турган С.Асадовнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг хатти-ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломат-лари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг. | ||
Маъмурий назоратни ўрнатиш тартиби ва асосларини ҳамда маъмурий назорат муддатларини тушунтириб беринг. | Маъмурий назоратни ўрнатиш тартиби ва асосларини ҳамда маъмурий назорат муддатларини тушунтириб беринг. | ||
Bu vaziyatda mamuriy nazoratga qoʻylgan shaxs mamuriy nazorat qoidalrni buzmagan. | Bu vaziyatda mamuriy nazoratga qoʻylgan shaxs mamuriy nazorat qoidalrni buzmagan. Maʼmuriy nazoratni oʻrnatish tartibi Maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi asoslantirilgan taqdimnoma sudga quyidagilar tomonidan yuboriladi: sud tomonidan oʻta xavfli retsidivist deb topilgan shaxslarga nisbatan — ularni ozod etishdan kamida bir oy oldin jazoni ijro etish muassasasining boshligʻi tomonidan; jazoni ijro etish muassasalarida turgan ogʻir yoki oʻta ogʻir jinoyatlar sodir etganlik uchun ozodlikdan mahrum qilishga hukm etilgan yoxud har qanday qasddan qilingan jinoyatlar uchun ikki yoki undan ortiq marta ozodlikdan mahrum qilishga hukm etilgan shaxslarga nisbatan, agar ular jazoni oʻtash davrida belgilangan tartibda saqlash rejimini qasddan buzuvchilar deb topilgan boʻlsa, — ularni ozod etishdan kamida bir oy oldin jazoni ijro etish muassasasining boshligʻi tomonidan; jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilgan shaxslarga nisbatan — sudlanganlik holatining tugatilishi yoki sudlanganlikning olib tashlanishi muddatlari doirasida ichki ishlar organining boshligʻi tomonidan ushbu shaxslar jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilganidan keyin bir yil ichida ikki yoki undan koʻproq maʼmuriy huquqbuzarliklarni sodir etganligidan dalolat beruvchi materiallar asosida. | ||
Maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi taqdimnomada maʼmuriy nazoratni oʻrnatish zarurati, oʻrnatiladigan maʼmuriy cheklovlar yuzasidan takliflar va oʻziga nisbatan maʼmuriy nazorat oʻrnatilishi mumkin boʻlgan shaxsning oʻzi tanlagan yashash joyi haqidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi. | |||
Agar jazoni ijro etish muassasasidan ozod etilayotgan shaxsning | Agar jazoni ijro etish muassasasidan ozod etilayotgan shaxsning maʼlum sabablarga koʻra aniq turar joyi boʻlmasa, jazoni ijro etish muassasasi maʼmuriyati unga yashash joyi bilan taʼminlash, doimiy yashash yoki vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatga olishga hamda ishga joylashishga yordam berishni soʻrab, shuningdek nogironligi boʻlgan shaxslarni yoki ogʻir kasalliklarga chalingan shaxslarni davolash masalalarini oldindan hal qilish toʻgʻrisida tegishli mahalliy davlat hokimiyati organlariga, ichki ishlar organlariga va sogʻliqni saqlash muassasalariga iltimosnoma yuboradi. | ||
Maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi taqdimnoma olingan paytdan eʼtiboran oʻn kundan kechiktirmay jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudining sudyasi tomonidan sud majlisida ichki ishlar organi vakilining majburiy ishtirokida va oʻziga nisbatan maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi taqdimnoma koʻrib chiqilayotgan shaxs ishtirokida yakka tartibda koʻrib chiqiladi. Agar oʻziga nisbatan maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi taqdimnoma koʻrib chiqiladigan, sud majlisi oʻtkaziladigan vaqt va joy haqida xabardor qilingan shaxs uzrsiz sabablarga koʻra sud majlisiga kelmasa, shuningdek sud majlisini boshqa kunga qoldirish toʻgʻrisida iltimosnoma taqdim etilmagan boʻlsa, taqdimnoma sud tomonidan ushbu shaxsning ishtirokisiz koʻrib chiqilishi mumkin. Sudning maʼmuriy nazorat oʻrnatish toʻgʻrisidagi qarorida maʼmuriy nazoratni oʻrnatish uchun asos, uning muddati va nazorat ostidagi shaxsga nisbatan oʻrnatiladigan maʼmuriy cheklovlar koʻrsatiladi. Agar maʼmuriy nazorat jazoni ijro etish muassasasidan ozod etish chogʻida belgilangan boʻlsa, sudning maʼmuriy nazorat oʻrnatish toʻgʻrisidagi qarorida nazorat ostidagi shaxs tanlagan yashash joyiga yetib keladigan muddat ham koʻrsatiladi. Jazoni ijro etish muassasasidan ozod etilayotgan shaxsning aniq yashash joyi maʼlum boʻlmagan taqdirda, sud uning ozodlikdan mahrum qilish jazosi qoʻllanishidan oldin yashagan oxirgi yashash joyi boʻyicha maʼmuriy nazorat oʻrnatish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Nazorat ostidagi shaxsning yashash joyi boʻlmagan taqdirda, sud mahalliy davlat hokimiyati organlariga nazorat ostidagi shaxsni turar joy bilan taʼminlash choralarini koʻrish majburiyatini yuklash toʻgʻrisida qaror chiqaradi. Maʼmuriy nazorat olti oydan bir yilgacha muddatga oʻrnatiladi. Maʼmuriy nazorat muddati maʼmuriy nazoratni oʻrnatish toʻgʻrisida sud tomonidan qaror chiqarilgan paytdan eʼtiboran, maʼmuriy nazorat jazoni ijro etish muassasalaridan shaxsni ozod etish chogʻida oʻrnatilgan hollarda esa, nazorat ostidagi shaxs tanlagan yashash joyiga yetib kelgan paytdan eʼtiboran hisoblanadi. | |||
Maʼmuriy nazorat muddatining oʻtishi quyidagi hollarda toʻxtatib turiladi: nazorat ostidagi shaxsga qidiruv eʼlon qilinganda; nazorat ostidagi shaxs sud tomonidan bedarak yoʻqolgan deb topilganda. Nazorat ostidagi shaxs maʼmuriy huquqbuzarlikni sodir etgan taqdirda, maʼmuriy nazorat muddati ichki ishlar organining taqdimnomasi boʻyicha sud tomonidan olti oygacha boʻlgan muddatga, lekin sudlanganlik holatining tugallanishi yoki sudlanganlikning olib tashlanishi muddatidan ortiq boʻlmagan muddatga uzaytirilishi mumkin. | |||
14 KAZUS | 14 KAZUS | ||
JAVOB; | JAVOB; | ||
A.Shakirovning murojaatidagi vajlari asoslidir, chunki maxsus qabulxonalarda saqlash tartibi inson huquqlarini himoya qilishga mos kelishi kerak. Maxsus qabulxona | A.Shakirovning murojaatidagi vajlari asoslidir, chunki maxsus qabulxonalarda saqlash tartibi inson huquqlarini himoya qilishga mos kelishi kerak. Maxsus qabulxona maʼmuriyatining harakatlari toʻgʻri emas, ular murojaatlarni tez va aniq koʻrib chiqishlari lozim.Kameralarda bir kishiga toʻgʻri keladigan yashash maydonining normasi ikki yarim kvadrat metrdan, ayollar uchun esa uch kvadrat metrdan kam boʻlmagan oʻlchamda belgilanadi. | ||
Maʼmuriy qamoqqa olingan, yuqumli kasalliklarga chalingan bemorlar saqlanadigan kameralarda bir kishiga toʻgʻri keladigan maydon toʻrt kvadrat metrdan kam boʻlmasligi kerak. Maʼmuriy qamoqda yashash normasi belgilangan tartibda tasdiqlangan sanitariya-gigiyena va qurilish normalari va qoidalariga muvofiq boʻlishi kerak.Maxsus qabulxona maʼmuriyati maʼmuriy qamoqqa olingan shaxs maxsus qabulxonaga joylashtirilgan paytdan boshlab unga telefon orqali advokatga, qarindoshlariga yoxud boshqa shaxslarga maʼmuriy qamoqqa olingan shaxs maxsus qabulxonaga joylashtirilganligi toʻgʻrisida qoʻngʻiroq qilish yoki xabar qilish huquqini berishi va maʼmuriy qamoqqa olingan shaxs bu huquqidan foydalanganligini tasdiqlab maxsus qabulxonaga qabul qilingan shaxslarni roʻyxatdan oʻtkazish jurnaliga imzosi bilan tasdiqlashi shart. Agar maxsus qabulxonaga joylashtirilgan shaxs chet el fuqarosi boʻlsa, uning maxsus qabulxonaga joylashtirilganligi toʻgʻrisidagi yozma bildirish Qonunga muvofiq yigirma toʻrt soatdan kechiktirmay maxsus qabulxona masʼul xodimlari tomonidan pochta orqali Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga yuboriladi.Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarning choʻmilib-yuvinishi, choyshab va yostiqjildlarini almashtirish yetti kunda kamida bir marta amalga oshiriladi. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarga maxsus qabulxonada yigirma daqiqa davomida choʻmilib-yuvinish imkoniyati hamda hammomning maxsus jihozlangan xonasida ularga bir martalik yoki elektr ustara yordamida soch-soqol olishiga ruxsat beriladi. | |||
15-kazus.Маъмурий назорат ўрнатилган О.Эштемировга ҳар ойнинг ўн бешинчи санасида бир маротаба Чиноз туман ИИО ФМБ ХПБга келиб рўйхатдан ўтиш, тунги 23:00 дан 06:00га қадар яшаш манзилида бўлиш белгиланганига қарамасдан, 2025 йил 20 февраль куни соат тахминан 23:25 ларда О.Эштемировнинг уйига ИИО ходимлари текширишга борганида уйда йўқли қайд этилган. | 15-kazus.Маъмурий назорат ўрнатилган О.Эштемировга ҳар ойнинг ўн бешинчи санасида бир маротаба Чиноз туман ИИО ФМБ ХПБга келиб рўйхатдан ўтиш, тунги 23:00 дан 06:00га қадар яшаш манзилида бўлиш белгиланганига қарамасдан, 2025 йил 20 февраль куни соат тахминан 23:25 ларда О.Эштемировнинг уйига ИИО ходимлари текширишга борганида уйда йўқли қайд этилган. | ||
2026-yil 21-noyabr, 09:30 dagi (joriy) koʻrinishi
Tosh — 1) tarozi yordamida jismlar massasini oʻlchash, tortish uchun moʻljallangan, turli shakl va ogʻirlikdagi yuk, qadoq tarozi tosh, yaʼni ogʻirlik oʻlchovi; odatda, shayinli tarozida oʻlchanib, quyidagi toʻplami qoʻllanadi: 10 mg, 20 mg, 50 mg, 100 mg, 200 mg, 500 mg, 1 g, 2 g, 5 g, 10 g, 50 g, 100 g, 200 g, 500 g. Savdosotiqda va boshqa maqsadlarda foydalaniladigan tarozilarda bulardan katta massali T.lar ham qoʻllanadi; 2) masofa oʻlchov birligi, amir (yoki podsho) ning choparlari yoʻl uzunligani oʻlchayotganda har bir 8000 qadamga bir T. qoʻyib ketishgan. Agar 1 qadam q0,75 m boʻlsa, unda 1 T. q 800000,75 mq6000 m q 6 km boʻlgan.
| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
| Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
savol Жамоат хавфсизлиги” ва “Жамоат хавфсизлигини таъминлаш” тушунчаларининг моҳияти ҳамда уларнинг ҳуқуқ соҳасидаги аҳамияти
Жамоат хавфсизлиги – бу шахс, жамият ва давлатнинг ҳаётий муҳим манфаатларини жиноий ва бошқа ҳуқуққа хилоф ҳаракатлардан ҳамда ижтимоий низолар, табиий офатлар, эпидемиялар, эпизоотиялар, катта фалокатлар, авариялар ва ёнғинлар натижасида келиб чиқадиган фавқулодда вазиятлар оқибатлардан ҳимояланганлик ҳолатидир. Жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш фаолиятининг ОБЪЕКТИ - Ички ишлар органлари соҳавий хизматларининг амалдаги қонун ҳужжатларида белгиланган ваколатлар доирасида мамлакатда, унинг маъмурий-ҳудудий бирликларида жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш бўйича амалга оширадиган фаолияти билан боғлиқ ижтимоий муносабатлар Жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш фаолиятининг вазифаси- Жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш фаолияти назарияси ва унинг асосий қоидалари, ички ишлар органларининг жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш хизматларининг тизими ва тузилиши, мазмуни, марказий ва маҳаллий ички ишлар органлари ҳуқуқий ҳолатининг моҳияти, ички ишлар органларининг тармоқ ва функционал хизматлари ҳамда бўлинмалари фаолиятига хос хусусиятлар, алоҳида турдаги ҳуқуқбузарликларга қарши маъмурий-ҳуқуқий кураш тактикаси ва уни ташкил этиш, табиий ва техноген хусусиятли ҳамда экстремал шароитлардаги фавқулодда вазиятларда ҳуқуқ-тартиботни муҳофаза қилиш ва жамоат хавфсизлигини таъминлашнинг ўзига хос хусусиятларини ўргатиш, хизмат ҳужжатларини тузиш ва расмийлаштиришга доир билим ва амалий кўникмалар ҳосил қилиш.
2-savol Жамоат хавфсизлиги фаолиятининг тушунчаси ва унинг асосий йўналишлари.
Жамоат хавфсизлиги – бу шахс, жамият ва давлатнинг ҳаётий муҳим манфаатларини жиноий ва бошқа ҳуқуққа хилоф ҳаракатлардан ҳамда ижтимоий низолар, табиий офатлар, эпидемиялар, эпизоотиялар, катта фалокатлар, авариялар ва ёнғинлар натижасида келиб чиқадиган фавқулодда вазиятлар оқибатлардан ҳимояланганлик ҳолатидир Жамоат хавфсизлигини таъминлаш соҳасидаги давлат сиёсати ва фаолиятнинг асосий йўналишлари.- Ҳозирги даврда дунёдаги глобаллашув жараёнлари билан боғлиқ ҳолда жамиятда жамоат тартиби ва хавфсизлигига таҳдид қилувчи омилларнинг кўпайиб ва кучайиб бориши, ушбу соҳада фаолият олиб борувчи соҳавий хизматлар фаолиятини янада такомиллаштириш, уни ташкил этишга янгича ёндашишни талаб қилмоқда. Суд-ҳуқуқ тизимида давлат органларида амалга оширилган ислоҳотлар натижасида мамлакатда ва унинг маъмурий-ҳудудий бирликларида жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминловчи миллий тизим шаклланди. Ўзбекистон Республикаси ички ишлар органлари ва миллий гвардия тизимини тубдан ислоҳ қилиш, айниқса, жамоат тартибини сақлаш ва хавфсизлигини таъминловчи хизматлар фаолиятини такомиллаштириш борасида кўплаб қонун ҳужжатлари қабул қилиниб, амалиётга жорий этилмоқда. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 7 февралдаги ПФ-4947-сонли, 10 апрелдаги ПФ-5005-сонли фармонларида жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлашнинг асосий йўналишлари белгилаб берилган бўлиб, булар жиноятчиликка қарши курашиш ҳамда ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш тизимини такомиллаштириш ва самарадорлигини ошириш; кўчалар, майдонлар, истироҳат боғлари, вокзаллар, аэропортлар ва бошқа жамоат жойларида, шунингдек оммавий тадбирларни ўтказиш вақтида фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш, уларнинг шаъни ва қадр-қимматини ҳурмат қилиш, муомала маданияти ва одоб-ахлоқ қоидаларига қатъий амал қилинишини таъминлаш; масъул соҳавий хизматлар билан ҳамкорликда тизимда амалга оширилаётган ислоҳотларни давом эттириш, фаолиятни тубдан такомиллаштириш юзасидан таклифлар ишлаб чиқиш ва бошқалар
3-savol Жамоат хавфсизлигини таъминлашнинг вазифалари ва принциплари
Жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш фаолиятининг вазифаси- Жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш фаолияти назарияси ва унинг асосий қоидалари, ички ишлар органларининг жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш хизматларининг тизими ва тузилиши, мазмуни, марказий ва маҳаллий ички ишлар органлари ҳуқуқий ҳолатининг моҳияти, ички ишлар органларининг тармоқ ва функционал хизматлари ҳамда бўлинмалари фаолиятига хос хусусиятлар, алоҳида турдаги ҳуқуқбузарликларга қарши маъмурий-ҳуқуқий кураш тактикаси ва уни ташкил этиш, табиий ва техноген хусусиятли ҳамда экстремал шароитлардаги фавқулодда вазиятларда ҳуқуқ-тартиботни муҳофаза қилиш ва жамоат хавфсизлигини таъминлашнинг ўзига хос хусусиятларини ўргатиш, хизмат ҳужжатларини тузиш ва расмийлаштиришга доир билим ва амалий кўникмалар ҳосил қилиш.
Ички ишлар органларининг жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш фаолиятининг УМУМИЙ ПРИНЦИПЛАРИ
Қонунийлик; Yagonalik, Фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига риоя этиш ҳамда ушбу ҳуқуқлар, эркинликлар ва қонуний манфаатларни ҳурмат қилиш; Очиқлик ва шаффофлик
Ўзбекистон Республикасининг16.09.2016 йилдаги
«Ички ишлар органлари тўғрисида»ги 407-сон Қонунининг 5-моддаси
4. Жамоат хавфсизлигини таъминловчи ва унда иштирок этувчи субъектлар қайсилар ва уларнинг бир-биридан фарқи.
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИНИНГ 29.11.2021 ЙИЛДАГИ ПФ 27-СОНЛИ ФАРМОНИ
Jamoat xavfsizligini taʼminlash tizimi jamoat xavfsizligini taʼminlovchi va unda ishtirok etuvchi subyektlardan iborat.
Jamoat xavfsizligini taʼminlovchi subyektlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Ichki ishlar vazirligi, Milliy gvardiya, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, Bosh prokuratura, Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, mahalliy davlat hokimiyati organlaridan iborat.
Unda ishtirok etuvchi Boshqa davlat organlari va tashkilotlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlar va fuqarolar jamoat xavfsizligini taʼminlashda ishtirok etuvchi subyektlarga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
jamoat xavfsizligini taʼminlash sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;
jamoat xavfsizligini taʼminlash, jumladan huquqbuzarlik, ijtimoiy va millatlararo nizolarning oldini olishga qaratilgan kompleks maqsadli davlat dasturlari ishlab chiqilishi, tasdiqlanishi va amalga oshirilishini taʼminlaydi;
jamoat xavfsizligini taʼminlash masalalari boʻyicha barcha davlat organlari va tashkilotlari, jamoat birlashmalari, xalqaro tashkilotlar hamda fuqarolar bilan samarali hamkorligini taʼminlaydi;
jamoat xavfsizligini bevosita taʼminlovchi subyektlarning moddiy-texnik taʼminotini, shuningdek, ularni huquqiy va ijtimoiy jihatdan himoya qilish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi;
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi:
jamoat xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan maqsadli idoraviy dasturlarni ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi;
jamoat tartibini saqlash, yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash, jinoyatchilik, terrorizm va ekstremizmga qarshi kurashish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi;
jamoat joylarida, shu jumladan yoʻllarda, transport va turizm infratuzilmasi obyektlarida jamoat xavfsizligini taʼminlashga jalb etilgan barcha kuch va vositalar faoliyatini muvofiqlashtiradi hamda tashkiliy-uslubiy jihatdan qoʻllab-quvvatlaydi;
fuqaroviy hamda xizmat quroli va uning oʻq-dorilari muomalada boʻlishi sohasiga doir qoidalar va tartibga, ushbu sohadagi litsenziya va ruxsat berishga oid talablar hamda shartlarga rioya etilishini taʼminlaydi;
huquqbuzarliklar profilaktikasini amalga oshiradi, huquqbuzarliklarni sodir etishga moyil shaxslarni aniqlaydi;
Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi:
jamoat xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan maqsadli idoraviy dasturlarni ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi;
jamoat xavfsizligiga tahdid soluvchi ommaviy tartibsizliklarga chek qoʻyish boʻyicha tadbirlarni amalga oshiradi;
oʻziga biriktirilgan jamoat joylarida, shu jumladan Toshkent, Nukus shaharlari va viloyatlar markazlaridagi ommaviy tadbirlarda, istirohat bogʻlari, xiyobonlar va bozorlarda jamoat tartibini saqlashni tashkil etadi;
vakolati doirasida favqulodda vaziyatlarda va favqulodda holat eʼlon qilingan hududlarda jamoat xavfsizligini taʼminlaydi;
5. Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси ва пробация хизмати фаолиятларининг тизими, ташкилий тузилиши ва ҳуқуқий асослари.
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИНИНГ 29.11.2021 ЙИЛДАГИ ПФ 27-СОНЛИ ФАРМОНИ Мазкур фармоннинг 4-бандига мувофик, Ўзбекистон Республикаси ИИВ тизимида Жамоат хавфсизлиги департаменти (кейинги ўринларда - Департамент) ташкил этилди. Жамоат хавфсизлиги департаменти таркибий тузилиши 1. Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси 2. Пробация хизмати 3. Йўл ҳаракати хавфсизлиги 4. Жамоат тартибини сақлаш
Ўзбекистон Республикаси ИИВ Жамоат хавфсизлиги департаменти Ҳуқуқбузарликлар профилактикасининг таркибий тузилиши қуйидагича: 1. Ўзбекистон Республикаси ИИВ ЖХХ Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бош бошқармаси; 2. Қорақалпоғистон Республикаси ИИВ, вилоят ИИБлари ЖХХ Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бошқармаси; 3. Шаҳар-туман ИИБлари ЖХХ Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бўлими.
Ўзбекистон Республикаси ИИВ Жамоат хавфсизлиги департаменти Пробация хизматининг таркибий
тузилиши қуйидагича:
1. Ўзбекистон Республикаси ИИВ ЖХХ Пробация хизмати; 2. Қорақалпоғистон Республикаси ИИВ, вилоят ИИБлари ЖХХ Пробация бошқармаси; 3. Шаҳар-туман ИИБлари ЖХХ Пробация бўлими.
6. Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси хизматининг жамоат хавфсизлигини таъминлаш соҳасидаги вазифалари.
Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бўлинмаларининг жамоат хавфсизлигини таъминлаш соҳасидаги асосий вазифалари: (ЎРҚ 371. 4-моддаси) pf-27. Бириктирилган маҳалла ҳудудида ваколатли давлат органлари ва ташкилотларнинг ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бўйича фаолияти натижаларини умумлаштириш ва ягона ахборот-таҳлил тизимига киритилишини таъминлаш; Бириктирилган маҳалла ҳудудидаги криминоген вазиятни мунтазам равишда ўрганиб бориш, ҳуқуқбузарликларни аниқлаш ва уларга барҳам бериш бўйича қонунчиликда белгиланган чора-тадбирларни амалга ошириш; Бириктирилган маҳалла ҳудудида аҳоли ўртасида ҳуқуқбузарликларнинг умумий, махсус, якка тартибдаги ва виктимологик профилактикасини амалга ошириш; Ҳуқуқбузарлик содир этишга мойил шахсларни белгиланган тартибда профилактик ҳисобга ва маъмурий назоратга олиш, улар билан якка тартибдаги профилактик чора-тадбирларни амалга ошириш, ижтимоий мослаштириш ишларини индивидуал дастур тузган ҳолда ташкил этиш; Ёшлар, айниқса уларнинг уюшмаган қисми билан тарбиявий ва профилактик чора-тадбирларни амалга ошириш орқали улар орасида ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш; Вояга етмаганлар ўртасида назоратсизлик ва ҳуқуқбузарликлар профилактикасини амалга ошириш, шу жумладан вояга етмаганлар масалалари бўйича инспектор-психологларга кўмаклашиш; Маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисида баённомалар тузиш ва Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига мувофиқ тегишли маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишларни кўриб чиқиш; Жисмоний шахсларни ва юридик шахсларнинг вакилларини қабул қилиш, уларнинг мурожаатларини белгиланган тартибда кўриб чиқиш; Ваколатли давлат органлари ва ташкилотлар билан яқин ҳамкорликда бириктирилган маҳалла ҳудудида ҳар бир оилани бевосита жойида ўрганган ҳолда, фуқароларнинг жамоат хавфсизлигига оид ва ҳуқуқбузарликларга сабаб бўлиши мумкин бўлган муаммолари ва норозиликларини аниқлаш, уларни бартараф этиш бўйича зарур чораларни кўриш; Бириктирилган маҳалла ҳудудида паспорт режими қоидаларига риоя этилиши юзасидан назоратни амалга ошириш; Тажовузкор руҳий касаллар, спиртли ичимликка ружу қўйганлар ўртасида ҳуқуқбузарликлар профилактикасини амалга оширишда давлат соғлиқни сақлаш тизимини бошқариш органлари ва соғлиқни сақлаш муассасаларига кўмаклашиш; Пробация назоратидагиларнинг хулқ-атворини назорат қилишда, ўрнатилган чекловларга риоя этишини текширишда, шунингдек, янги жиноят содир этишининг олдини олишда пробация инспекторларига кўмаклашиш; Бириктирилган маҳалла ҳудудида фуқаролар ва юридик шахслар томонидан фуқаровий ва хизмат қуроли ҳамда унинг ўқ-дориларини сақлаш қоидаларига риоя этилишини назорат қилишга кўмаклашиш; Бириктирилган маҳалла ҳудудида тақиқланган ташкилотлар ҳамда террорчилик, экстремистик ва бошқа ғайриқонуний ва бузғунчилик йўналишидаги гуруҳлар фаолиятига алоқадор шахсларни аниқлашга кўмаклашиш;
7.Пробация хизматининг жамоат хавфсизлигини таъминлаш соҳасидаги вазифалари
1. Jinoyatchilikning oldini olish
Probatsiya nazoratida boʻlgan shaxslarning harakatlarini doimiy ravishda kuzatish va ularni ijtimoiy foydali faoliyatga jalb qilish orqali yangi jinoyatlarning oldi olinadi.
2. Nazoratdagi shaxslarning ijtimoiy moslashuviga koʻmaklashish
Ularni mehnatga joylashtirish, psixologik va huquqiy yordam koʻrsatish orqali qayta jinoyat sodir etish ehtimolini kamaytiradi.
3. Huquqbuzarlik sodir etgan shaxslarni nazorat qilish
Probatsiya xizmati tomonidan nazoratga olingan shaxslarning jazoni ijro etish shartlariga rioya qilishi ustidan doimiy nazorat olib boriladi.
4. Jamoatchilik bilan hamkorlikda ishlash
Mahalla, nodavlat tashkilotlar va fuqarolik jamiyati institutlari bilan hamkorlikda ishlash orqali xavfli shaxslarning ijtimoiy nazorat ostida boʻlishini taʼminlaydi.
5. Tarbiyaviy va profilaktik chora-tadbirlarni amalga oshirish
Huquqbuzarlikka moyil shaxslar bilan tushuntirish ishlari olib borish, ularni sogʻlom hayot tarziga yoʻnaltirish orqali jinoyatchilikka qarshi kurashga hissa qoʻshadi.
8.Yoʻl harakati xavfsizligi xizmati (YHXX) – davlat boshqaruv tizimida alohida oʻrin tutadigan, yoʻl harakati qatnashchilarining xavfsizligini taʼminlash, transport vositalari harakatini nazorat qilish va yoʻl-transport hodisalarining oldini olish bilan shugʻullanuvchi tuzilmadir.
1. Tizimi Yoʻl harakati xavfsizligi xizmati IIV (Ichki ishlar vazirligi) tizimiga kiradi va quyidagi funksiyalarni bajaradi: Yoʻl harakati qoidalariga rioya etilishini nazorat qilish; Transport vositalari va haydovchilarni roʻyxatdan oʻtkazish hamda ularni texnik koʻrikdan oʻtkazish; Yoʻl-transport hodisalarining oldini olish chora-tadbirlarini ishlab chiqish; Fuqarolar va tashkilotlarga yoʻl harakati xavfsizligi boʻyicha tushuntirish ishlarini olib borish; Yoʻllardagi muhandislik yechimlarini takomillashtirishda ishtirok etish. 2. Tashkiliy tuzilishi Markaziy boshqaruv – Oʻzbekiston Respublikasi IIV Yoʻl harakati xavfsizligi xizmati bosh boshqarmasi; Hududiy boʻlinmalar – viloyat, shahar va tuman Yoʻl harakati xavfsizligi boʻlimlari; Maxsus boʻlinmalar – patrul-post xizmati, statsionar va mobil tekshiruv punktlari, yoʻl-patrul xizmatlari; Texnik va tashkiliy boʻlimlar – texnik nazorat, transport vositalarini roʻyxatdan oʻtkazish, haydovchilik guvohnomalari berish boʻlimlari. 3. Huquqiy asoslari YHXX faoliyati quyidagi asosiy huquqiy hujjatlar bilan tartibga solinadi: Oʻzbekiston Respublikasi "Yoʻl harakati toʻgʻrisida"gi Qonuni Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksi. IIVning ichki buyruqlari va normativ-huquqiy hujjatlar. 9.Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизматининг жамоат хавфсизлигини таъминлаш соҳасидаги ҳуқуқ ва мажбуриятлари. Yoʻl harakati xavfsizligi xizmatining asosiy vazifalari nafaqat yoʻl harakati ishtirokchilarining xavfsizligini taʼminlash, balki umumiy jamoat tartibini saqlash bilan ham bogʻliq. YHXXning huquqlari: 1. Yoʻl harakati ishtirokchilarini toʻxtatish va tekshirish: Transport vositalarini toʻxtatish, hujjatlarni tekshirish va qonun buzilgan taqdirda tegishli choralarni koʻrish. 2. Maʼmuriy bayonnoma tuzish va jarima qoʻllash: Yoʻl harakati qoidalarini buzgan shaxslarga nisbatan qonunda belgilangan tartibda bayonnoma tuzish va maʼmuriy javobgarlik choralarini qoʻllash. 3. Transport vositalarini vaqtincha ushlab turish: Texnik nosozlik, hujjatlarning yoʻqligi yoki boshqa qonunbuzarlik holatida transport vositasini ushlab qolish yoki evakuatsiya qilish. 4. Jamoat tartibini buzuvchi harakatlarning oldini olish: Yigʻilishlar, ommaviy tadbirlar paytida yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash va ehtimoliy tartibsizliklarning oldini olish. 5. Toshqin, zilzila, avariya kabi favqulodda vaziyatlarda qatnashish: Evakuatsiya, yoʻllarni tozalash va favqulodda vaziyatlarda yoʻl harakatini tashkil etish. YHXXning majburiyatlari: 1. Yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash: Transport vositalari harakati va piyodalar qatnovi uchun xavfsiz sharoitlarni yaratish. 2. Yoʻl-transport hodisalarini tergov qilish va rasmiylashtirish: Har qanday YTH yuz berganda, hodisa joyida hujjatlashtirish, guvohlarni aniqlash va qonunchilik asosida harakat qilish. 3. Tushuntirish-tarbiyaviy ishlar olib borish: Haydovchilar va aholiga yoʻl harakati qoidalarini tushuntirish, profilaktik chora-tadbirlar oʻtkazish. 4. Texnik nazoratni amalga oshirish: Transport vositalarining texnik holatini nazorat qilish, belgilangan standartlarga muvofiqligini tekshirish. 5. Tartib va xavfsizlikni taʼminlashda boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan hamkorlik qilish: IIV, FVV, Milliy gvardiya va boshqa idoralar bilan birgalikda xavfsizlikni taʼminlash.
10. Туризм объектларида жамоат хавфсизлигини таъминлаш бўлинмаларининг фаолиятини ташкил этиш.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan 2021-yil 29-noyabrda imzolangan PF-27-sonli Farmon bilan tasdiqlangan Jamoat xavfsizligi Konsepsiyasida turizm obʼektlarida jamoat xavfsizligini taʼminlashga alohida eʼtibor qaratilgan. Mazkur konsepsiya doirasida turizm infratuzilmasining xavfsizligini taʼminlash, jamoat tartibini saqlash va huquqbuzarliklarni oldini olishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlar belgilangan.
Farmon asosida belgilangan asosiy yoʻnalishlar: Xavfsiz turizmni taʼminlash boʻlinmalarini tashkil etish: Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzurida xavfsiz turizmni taʼminlash jamgʻarmasi tashkil etilgan. Jamgʻarma manbalari sifatida turizm sohasini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasidan tushumlarning 10 foizi, xavfsiz turizmni taʼminlash boʻlinmalari xodimlari tomonidan undirilgan jarimalar mablagʻlari va boshqa qonuniy manbalar kiritilgan. “Xavfsiz shahar” konsepsiyasiga integratsiya: Turizm namoyish obʼektlari “Xavfsiz shahar” konsepsiyasiga integratsiya qilinib, ularning atrofida uzluksiz yoritish, videokuzatuv tizimlari va favqulodda vaziyatlar uchun evakuatsiya chizmalarini oʻrnatish talab etilgan. Jamoat xavfsizligi boʻyicha normativlar va talablar: “Turizm koʻchalarida” xavfsizlik chaqiruv tugmalari, Wi-Fi zonalari va boshqa jamoat xavfsizligi normativlariga rioya qilish belgilangan. Hududiy davlat boshqaruvi va hokimiyatlarning roli: Toshkent shahar va viloyatlar hokimlari tegishli vazirlik va idoralarning hududiy boʻlinmalarining faoliyatini nazorat qilib, ularning samarali hamkorligini taʼminlashda javobgar hisoblanadi. Shuningdek, 2019-yil 6-martda imzolangan PQ-4229-sonli qaror bilan transport va turizm obʼektlarida jamoat xavfsizligini taʼminlashning samarali tizimi joriy etilgan. Ushbu qaror asosida xavfsiz turizmni taʼminlash boʻlinmalarining faoliyati kundalik tartibga solinib, tegishli hududiy boʻlinmalar tomonidan nazorat qilinadi.
11. Миграция ва фуқароликни расмийлаштириш хизматларининг тизими, ташкилий тузилиши ва фаолиятининг ҳуқуқий асослари.
Migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish faoliyatining huquqiy asoslari: Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi.
Oʻzbekiston Respublikasining 2016 yil 16 sentyabrdagi «Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida»gi 407-sonli Qonuni. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 11 iyuldagi «Ichki ishlar organlarining migratsiya jarayonlari va fuqarolikni rasmiylashtirish sohasidagi faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi PQ-3126-son qarori Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 22 apreldagi «Doimiy propiska qilish hamda turgan joyi boʻyicha hisobga olish tartibini isloh qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi PF-5984-sonli Farmoni. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 22 sentyabrdagi «Oʻzbekiston Respublikasida identifikatsiya ID-kartalarni joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi PF-6065-sonli Farmoni.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 20 apreldagi «Fuqarolik va migratsiya sohasida davlat xizmatlarini koʻrsatish tizimi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida»gi PF-112-sonli Farmoni.
Tashkiliy tuzilishi: Migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish xizmatining tuzilmasi quyidagicha shakllantirilgan:
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish bosh boshqarmasi-Respublika miqyosida yagona siyosat va nazoratni olib boradi; Xizmatlar faoliyatini muvofiqlashtiradi.
Hududiy boshqarmalar (viloyat, Toshkent sh.)-Viloyatlar va Toshkent shahrida joylashgan. Mamlakat ichki migratsiyasi va fuqarolikni rasmiylashtirish ishlarini amalga oshiradi.
Tuman (shahar) boʻlimlari- Aholi bilan bevosita ishlovchi eng pastki boʻgʻin; Pasport berish, doimiy yoki vaqtinchalik roʻyxatga olish, yashash uchun ruxsatnoma, vizalar, chiqish ruxsatnomasi (Oʻzbekiston fuqarolari uchun) kabi xizmatlarni koʻrsatadi.
12. Миграция ва фуқароликни расмийлаштириш хизматларининг асосий вазифалари ва фаолиятининг асосий йўналишлари.
Amaldagi qonun hujjjatlariga koʻra, Migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish xizmatlari jismoniy va yuridik shaxslarga quyidagi turdagi davlat xizmatlarini koʻrsatmoqda:
shaxsning Oʻzbekiston Respublikasi fuqaroligiga qabul qilish va fuqarolikdan chiqishi (yoʻqotishi)ga oid huj-jatlarini rasmiylashtirish; chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga Oʻzbekiston Respublikasi hududida doimiy yashashga ruxsatnoma va yashash guvohnomalarini rasmiylashtirish; Oʻzbekiston Respublikasida boʻluvchi chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarni kirish vizasining amal qilish muddatiga vaqtincha roʻyxatdan oʻtkazish; yoʻqolganligi, familiyasi, ismi, otasining ismi yoki tugʻilgan yili oʻzgarganligi sababli Oʻzbekiston Respublikasi pasportini almashtirish fuqarolar va mamlakatda doimiy yashovchi fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning Oʻzbekiston Respublikasidan chet elga chiqish hujjatlarini rasmiylashtirish; Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini belgilangan tartibda roʻyxatga olish (propiska qilish) va roʻyxatdan chiqarish; jismoniy va yuridik shaxslarga Oʻzbekiston Respublikasi hududida roʻyxatdan oʻtganlik va roʻyxatdan chiqqanlikni tasdiqlovchi maʼlumotno-malarni rasmiylashtirish; Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga pasport rasmiylashtirish; Oʻzbеkiston Rеspublikasi Prеzidеntining 11.07.2017 yildagi PQ 3126-sonli qarori Ichki Ishlar Organlarining migratsiya jarayonlari va fuqarolikni rasmiylashtirish sohasidagi faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisidagi farmonga muvofiq quyidagi vazifalar belgilangan: Davlat xizmatlari, shu jumladan biometrik hujjatlarni berish, xorijga chiqish uchun hujjatlarni koʻrib chiqish va rasmiylashtirish, doimiy yashash joyi va vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatga olish, shuningdek manzil-maʼlumot axborotlarini taqdim etish boʻyicha xizmatlar koʻrsatishning elektron tizimlarini joriy etish va rivojlantirish; Doimiy yashash joyi va vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatga olish, Oʻzbekiston Respublikasidan chiqish, unga kirish va unda boʻlish, fuqarolikni qabul qilish, yoʻqotish va undan chiqish, siyosiy boshpana berish sohasida integratsiyalashgan maʼlumotlar bazasini shakllantirish va yuritish, shuningdek axborot tizimlarining xavfsizligini va ularning uzluksiz ishlashini taʼminlash; Migratsiya jarayonlari va fuqarolikni rasmiylashtirish, huquqbuzarliklar profilaktikasi, jinoyatlarni aniqlash va fosh etish, qidiruv ishlarini olib borishda koʻmaklashish masalalarida idoralararo elektron hamkorlikni amalga oshirish.
Экстремизмга карши кураш хизматининг асосий вазифалари, хукук ва мажбуриятлари.
Ekstremizmga qarshi kurash xizmati— bu Oʻzbekiston Respublikasining huquqni muhofaza qiluvchi organlaridan biri boʻlib, uning asosiy vazifasi — ekstremistik faoliyatni oldini olish, fosh etish va unga qarshi samarali kurashishdan iborat.
Asosiy vazifalari 1. Ekstremistik faoliyatni aniqlash va oldini olish: Ekstremistik tashkilotlar va shaxslarning faoliyatini kuzatish, ularning rejalari va maqsadlarini aniqlash. 2. Axborot yigʻish va tahlil qilish: Ekstremizmga oid axborotlarni yigʻish, tahlil qilish va tegishli organlarga yetkazish. 3. Tergov va sud jarayonlariga yordam berish: Ekstremizmga oid jinoyatlarni tergov qilishda yordam berish, zarur hujjatlar va dalillarni taqdim etish. 4. Jamoat bilan hamkorlik qilish: Jamoat tashkilotlari, diniy va maʼrifiy muassasalar bilan hamkorlikda ekstremizmga qarshi profilaktika tadbirlarini oʻtkazish. 5. Xalqaro hamkorlik: Xalqaro tashkilotlar va boshqa davlatlarning huquqni muhofaza qiluvchi organlari bilan ekstremizmga qarshi kurashishda hamkorlik qilish.
Huquqlari:
- Axborot olish: Ekstremizmga oid axborotlarni yigʻish va tahlil qilish huquqiga ega. - Tekshiruv oʻtkazish: Ekstremistik faoliyatni aniqlash maqsadida tekshiruvlar oʻtkazish huquqiga ega. - Hujjatlarni tekshirish: Ekstremizmga oid hujjatlarni tekshirish va zarur hollarda ularni musodara qilish huquqiga ega. - Jinoyat ishlarini qoʻzgʻatish: Ekstremizmga oid jinoyatlarni aniqlash va tergov qilish uchun ish qoʻzgʻatish huquqiga ega.
Majburiyatlari:
- Qonunlarga rioya qilish: Oʻzbekiston Respublikasining qonunlariga, shu jumladan inson huquqlari va erkinliklarini himoya qilishga rioya qilish majburiyatiga ega. - Maxfiylikni taʼminlash: Ekstremizmga qarshi kurash jarayonida olingan axborotlarning maxfiyligini taʼminlash majburiyatiga ega. - Jamoat bilan hamkorlik: Jamoat tashkilotlari va fuqarolar bilan hamkorlikda ekstremizmga qarshi profilaktika tadbirlarini oʻtkazish majburiyatiga ega. - Xalqaro meʼyorlarga rioya qilish: Xalqaro huquq normalariga va meʼyorlariga rioya qilish majburiyatiga ega.
Енгин хавфсизлиги хизмати булинмаларининг тизими, ташкилий тузилиши ва фаолиятининг хукукий асослари.
Oʻzbekiston Respublikasida yongʻin xavfsizligini taʼminlash tizimi davlat, idoraviy va koʻngilli yongʻindan saqlash xizmatlaridan iborat boʻlib, ularning har biri oʻziga xos vazifalar va huquqiy asoslarga ega. Quyida ushbu tizimning asosiy tarkibiy qismlari, tashkiliy tuzilishi va faoliyatining huquqiy asoslari keltirilgan.
Tashkiliy tuzilishi: - Markaziy apparat:Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi DYXX boshqaruv organi - Hududiy boʻlinmalar:Viloyatlar, Toshkent shahri, shaharlar va tumanlarda joylashgan DYXX boʻlinmalari - Yongʻin-qutqaruv boʻlinmalari:Tumanlar va shaharlar hududida joylashgan, yongʻinlarni oʻchirish va favqulodda vaziyatlarda qutqaruv ishlarini amalga oshiruvchi boʻlinmalar
Huquqiy asoslari:
-Oʻzbekiston Respublikasining "Yongʻin xavfsizligi toʻgʻrisida"gi qonuni -Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 10 apreldagi "Ichki ishlar organlarining faoliyati samaradorligini tubdan oshirish, jamoat tartibini, fuqarolar huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini ishonchli himoya qilishni taʼminlashda ularning masʼuliyatini kuchaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida"gi farmoni -Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli qarorlari va yoʻriqnomalari
Ентин хавфсизлиги хизмати булинмаларининг асосий вазифалари ва фаолиятининг асосий иуналишлари.
Oʻzbekiston Respublikasida yongʻin xavfsizligini taʼminlash davlat siyosatining muhim yoʻnalishlaridan biridir. Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalarining asosiy vazifalari va faoliyatining asosiy yoʻnalishlari quyidagicha belgilangan: Asosiy vazifalar
1. Yongʻinlarning oldini olish va ularni oʻchirish: Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalari yongʻinlarning oldini olish, ularni oʻchirish va oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi. 2. Yongʻin xavfsizligi talablariga rioya etilishini nazorat qilish: Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va boshqa tashkilotlar rahbarlari zimmasiga ularga qarashli obyekt va hududlarda yongʻin xavfsizligi talablariga rioya etilishi uchun shaxsiy javobgarlik yuklatilgan. 3. Favqulodda vaziyatlarda qutqaruv va evakuatsiya ishlarini amalga oshirish: Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalari favqulodda vaziyatlarda qutqaruv va evakuatsiya ishlarini amalga oshiradi. 4. Yongʻin xavfsizligi boʻyicha targʻibot-tashviqot ishlarini olib borish: Aholi va tashkilotlar oʻrtasida yongʻin xavfsizligi boʻyicha targʻibot-tashviqot ishlarini olib boradi.
Faoliyatning asosiy yoʻnalishlari:
1. Yongʻin profilaktikasining ilgʻor shakl va usullarini joriy etish: Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalari yongʻin profilaktikasining ilgʻor shakl va usullarini joriy etish orqali yongʻin xavfsizligi tizimini takomillashtiradi 2. Zamonaviy ilmiy-texnika yutuqlari va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish: Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalari yongʻin oʻchirish kuchlari va vositalarini boshqarish, shuningdek, yongʻinga qarshi nazorat faoliyati sohasiga zamonaviy ilmiy-texnika yutuqlari va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy qiladi. 3. Kadrlar salohiyatini yaxshilash va xalqaro hamkorlikni kengaytirish:Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalari kadrlar salohiyatini yaxshilash, xodimlarning kasb tayyorgarligi va malakasini oshirish tizimini takomillashtiradi, sohada xalqaro hamkorlikni kengaytiradi
4. Xizmat intizomini taʼminlash va moddiy ragʻbatlantirish:Yongʻin xavfsizligi xizmati boʻlinmalari shaxsiy tarkibida yuksak xizmat intizomini taʼminlash, uni moddiy ragʻbatlantirish va ijtimoiy-huquqiy muhofaza qilish orqali samarali xizmat qilish uchun sharoitlar yaratadi.
16. Оммавий тадбирлар тушунчаси, турлари, тоифалари ва ҳуқуқий асослари.
Ommaviy tadbir — 100 va undan koʻp kishilarning ishtirokida ijtimoiy-siyosiy (anjumanlar, konferensiyalar, syezdlar va boshqalar), madaniy-ommaviy, maʼrifiy va koʻngilochar-tomosha dasturlari (musiqiy, adabiy va boshqa festivallar, konsert, teatr, sport, reklama tadbirlari, xalq sayillari, sirk, milliy namoyishlar va oʻyinlar, koʻriktanlovlar va boshqalar), shuningdek umumxalq, diniy, kasb bayramlarini oʻtkazish maqsadida ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektida tashkil qilinadigan fuqarolarning birgalikda qatnashishlariga aytiladi.
Mazkur qarorda ommaviy tadbirlarning turlaridan kelib chiqib uchta toifaga ajratilgan boʻlib, bular: alohida toifadagi ommaviy tadbir — “Yangi yil”, “Navroʻz bayrami”, “Mustaqillik kuni”, “Xotira va qadrlash kuni”, “Xalqaro bolalarni himoya qilish”, “Roʻza hayit” (Iyd al-Fitr), “Qurbon hayit” (Iyd al-Adha), “Rojdestvo Xristovo”, “Pasxa” bayramlarini nishonlashga doir tadbirlar, taʼlim muassasalariga oʻqishga qabul qilish boʻyicha test sinovlarini oʻtkazish, umumtaʼlim maktablarida oʻquv yilining boshlanishi va tugashiga bagʻishlangan, saylov va referendumlarni oʻtkazish bilan bogʻliq, shuningdek, xalqaro hamkorlik tashkilotiga aʼzo davlat rahbarlari ishtirokida oʻtkaziladigan tadbirlar hamda futbol boʻyicha xalqaro miqyosdagi uchrashuvlar; birinchi toifadagi ommaviy tadbir — Toshkent, Nukus shaharlari va viloyat markazlari hududida oʻtkaziladigan alohida toifadagi ommaviy tadbir toifalariga kirmaydigan ommaviy tadbir; ikkinchi toifadagi ommaviy tadbir — alohida va birinchi toifadagi ommaviy tadbirlar toifasiga kirmaydigan ommaviy tadbir; Bundan tashqari mazkur qarorda “ommaviy tadbirni oʻtkazish obyekti”, “ommaviy tadbir tashkilotchisi”, “ommaviy tadbir dasturi”, “ommaviy tadbirni oʻtkazish uchun ruxsatnoma”, “ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektiga tutash hududlar”, “vakolatli organ”, “ommaviy tadbir ishtirokchilari” kabi tushunchalarga ham alohida toʻxtalib oʻtilgan.
17. Оммавий тадбирлар вақтида жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш фаолиятини ташкил этиш.
Ommaviy tadbirni oʻtkazishda uning ishtirokchilari fuqarolarning xavfsizligini va jamoat tartibini taʼminlashga qoʻyiladigan talablarga rioya qilishga, ommaviy tadbir tashkilotchisining va fuqarolar xavfsizligi hamda jamoat tartibini taʼminlash boʻyicha majburiyatlarni bajaruvchi ichki ishlar organlari va Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi boʻlinmalari harbiy xizmatchilari va xodimlarining qonuniy talablarini bajarishi shart. Ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektida va ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektidan besh yuz metrdan kam radiusda alkogolli mahsulotlarni sotish ommaviy tadbir oʻtkazilishidan kamida ikki soat oldin va ushbu tadbirni oʻtkazish vaqtida toʻxtatiladi.
Ommaviy tadbirlarni oʻtkazishda ichki ishlar organlari va Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi boʻlinmalarining majburiyatlari: ommaviy tadbirning hajmi, xarakteri va ishtirokchilarining sonini hisobga olgan holda ommaviy tadbirni oʻtkazishda fuqarolarning xavfsizligini va jamoat tartibini taʼminlash uchun kuch va texnik vositalarni jalb qilish, jinoyatlar va boshqa huquqbuzarliklarni oʻz vaqtida aniqlash va ularning oldini olish, ommaviy tadbirni tayyorlash va oʻtkazish davrida fuqarolarning xavfsizligini va jamoat tartibini, yoʻl va yongʻin xavfsizligini taʼminlash masalalari boʻyicha oʻzaro, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligining boʻlinmalari, boshqa manfaatdor tashkilotlar, ommaviy tadbir tashkilotchisi va ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektining maʼmuriyati bilan hamkorlikni amalga oshirish, chiptalarni sotish vaqtida kassalar oldida va ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektiga tutash hududlarda jamoat tartibi saqlanishini taʼminlash, ommaviy tadbirning tashkilotchisidan va ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektining maʼmuriyatidan ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektining sigʻimidan kelib chiqib chiptalarni sotish (taklifnomalarni tarqatish) limitiga rioya etilishini talab qilish, ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektining maʼmuriyatiga alkogolli ichimlikdan mast boʻlgan holatda yoki insonning intellektual iroda faoliyatiga taʼsir koʻrsatuvchi narkotik vositalar, psixotrop yoki boshqa moddalarni isteʼmol qilish holatida boʻlgan shaxslarning ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektiga oʻtishiga, shuningdek ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektida va ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektiga tutash hududlarda spirtli ichimliklarni ichish (isteʼmol qilish)ga yoʻl qoʻymaslikda yordam berish, ommaviy tadbir tashkilotchisidan, ommaviy tadbirni oʻtkazish obyekti maʼmuriyatidan va boshqa shaxslardan ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektida va ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektiga tutash hududlarda alkogolli mahsulot sotishning toʻxtatilishini talab qilish kabi shu va boshqa harakatlar bilan ommaviy tadbirlar vaqtida jamoat xavfsizligi va tartibini saqlab turishimiz mumkin.
18. Оммавий тартибсизликлар тушунчаси, мазмун-моҳияти ва унинг келиб чиқиш сабаблари. Ommaviy tartibsizliklar deganda, koʻpchilik odamlar ishtirokida sodir etiladigan, jamoat tartibini qoʻpol ravishda buzadigan, odamlarga, mol-mulkka yoki davlat va jamoat manfaatlariga zarar yetkazadigan, zoʻravonlik, vayronagarchilik, talonchilik va boshqa noqonuniy xatti-harakatlar bilan ifodalanadigan guruh xatti-harakatlari tushuniladi. Boshqacha aytganda, bu jamiyatda tartibsizlik, betartiblik va xavfsizlikni buzilishiga olib keladigan nazoratsiz olomon harakatidir. Ommaviy tartibsizliklar jamiyat va davlat xavfsizligiga putur etkazuvchi tushuncha sifatida doimiy ravishda ilmiy doiralar diqqat markazida boʻlib kelgan. Uning oʻziga xosligi shundan iboratki, u boshqa bir qancha xavflar yoki tahdidlar bilan birga yuradi, jumladan mamlakatdagi etnik ziddiyatlar, norozilik namoyishlari, rangli inqiloblar, ommaviy bezorilik harakatlari, jinoiy guruhlar oʻrtasidagi toʻqnashuvlar bevosita ommaviy tartibsizlik koʻrinishida sodir boʻladi. SHuning uchun ham davlat va jamiyat hayotidagi koʻplab sohalarda bu muammo oʻrganib kelinadi. Xususan, yuridik soha vakillari uni ogʻir turdagi bir jinoyat sifatida oʻrganishsa, sotsiologlar olomon fenomeni bilan bogʻliq ravishda ijtimoiy psixologik jihatdan oʻrganib kelishadi, siyosatchilar esa davlatning siyosiy barqarorlik holatiga oʻzining salbiy taʼsirini oʻtkazishi nuqtai nazaridan baholab kelishadi. Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 244-moddasida ommaviy tartibsizliklar uchun tegishli javobgarlik belgilangan. Ommaviy tartibsizliklarni keltirib chiqaruvchi eng katta sabab bu -koʻpchilik aholining oʻz ijtimoiy hayotidan noroziligi va ommaning davlat hokimiyatiga boʻlgan salbiy kayfiyati hisoblanadi. Tashqi kuchlar istalgan vaqtda hayot tarzidan norozi boʻlgan salbiy kayfiyatdagi olomonni provokatsiya yoʻli bilan tartibsizliklar keltirib chiqarishga undashi mumkin.
19. Ommaviy tartibsizliklarning koʻrinishlari va ular uchun qonunda belgilangan javobgarlik masalalari Ommaviy tartibsizliklar deb, fuqarolar tomonidan ommaviy ravishda jamoat tartibini buzishga qaratilgan harakatlar tushuniladi. Bular oʻz ichiga mitinglar, yigʻilishlar, namoyishlar va koʻcha harakatlarini oladi. Bu kabi tadbirlar belgilangan tartibda tashkil etilmagan yoki ruxsatsiz oʻtkazilgan taqdirda jamoat xavfsizligiga tahdid solishi, igʻvogarlik holatlariga sabab boʻlishi mumkin. Ommaviy tartibsizliklarning asosiy koʻrinishlari: Miting – ijtimoiy-siyosiy voqealarga munosabat bildirish maqsadida yigʻiladigan ommaviy tadbir. Yigʻilish – muayyan joyda fuqarolar tomonidan fikr bildirish, qarashlarini ifoda etish tadbiri. Namoyish – koʻchada yoki jamoat joylarida transparant, plakatlar bilan chiqish orqali oʻz talab va munosabatini bildirish. Koʻcha harakatlari – yoʻllarda, chorrahalarda odamlarning uyushgan harakati orqali eʼtiroz yoki talablarni bildirish. Qonunda belgilangan javobgarlik: Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida ommaviy tartibsizliklar uchun maʼmuriy va jinoiy javobgarlik belgilangan: Maʼmuriy javobgarlik (Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks): 200¹-modda – Ommaviy tadbirlar oʻtkazish qoidalarini buzganlik uchun javobgarlik; 201-modda – Miting, namoyish va koʻcha yurishlari tartibini buzish; 202-modda – Ruxsat etilmagan yigʻilishlar, mitinglar va namoyishlar uchun sharoit yaratish. Jinoiy javobgarlik (Jinoyat kodeksi): 217-modda – Yigʻilishlar, mitinglar, koʻcha yurishlari tartibini buzish; 218-modda – Favqulodda holatda ish tashlashga rahbarlik qilish va korxonalar faoliyatiga toʻsqinlik qilish. Shuningdek, ommaviy tadbirlar vaqtida jamoat tartibini saqlash, xavfsizlikni taʼminlash ichki ishlar organlari va Milliy gvardiya zimmasiga yuklatilgan. Qonunlarga rioya qilish nafaqat davlat, balki jamiyat barqarorligi uchun ham muhim ahamiyatga ega. 20. Ommaviy tadbirlarni oʻtkazishda ichki ishlar organlari va Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi boʻlinmalarining huquq va majburiyatlari hamda ularning huquqiy asoslari
Ommaviy tadbirlarni tashkil etish va oʻtkazish jarayonida jamoat tartibini saqlash, fuqarolar xavfsizligini taʼminlash muhim ahamiyatga ega. Bu vazifa ichki ishlar organlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi boʻlinmalari tomonidan amalga oshiriladi. Ichki ishlar organlari va Milliy gvardiyaning asosiy huquq va majburiyatlari: Ommaviy tadbirlarning tinch va belgilangan tartibda oʻtishi uchun profilaktik tadbirlar oʻtkazish, Fuqarolar xavfsizligini taʼminlash, jamoat tartibini buzilishining oldini olish, Tadbirlar davomida noqonuniy harakatlarni aniqlash va bartaraf etish, Zarur hollarda tezkor kuch vositalarini jalb etish, Ruxsat etilmagan ommaviy tadbirlarni toʻxtatish, Moddiy va jismoniy resurslarni, jumladan, yoʻllarni, jamoat transportlarini boshqarishni muvofiqlashtirish.
Mazkur huquq va majburiyatlarning huquqiy asoslari:
1. Oʻzbekiston Respublikasining Konstitusiyasi – fuqarolarning xavfsizligi va jamoat tartibini taʼminlashni davlatning asosiy vazifalaridan biri sifatida belgilaydi. 2. Oʻzbekiston Respublikasining “Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida”gi Qonuni (OʻRQ-407, 2016 yil 16 sentyabr) – ichki ishlar organlarining vazifalari, huquqlari va majburiyatlarini belgilab beradi. Ushbu qonunda jamoat tartibini saqlash va ommaviy tadbirlarda xavfsizlikni taʼminlash ichki ishlar organlarining asosiy vazifalaridan biri ekanligi koʻrsatilgan. 3. Oʻzbekiston Respublikasining “Milliy gvardiya toʻgʻrisida”gi Qonuni (OʻRQ-647, 2020 yil 18 noyabr) – Milliy gvardiyaning jamoat xavfsizligini taʼminlash sohasidagi vakolatlari va majburiyatlarini aniq belgilaydi. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014 yil 29 iyuldagi VMQ-205-sonli qarori – ommaviy tadbirlarni tashkil etish va oʻtkazish tartibini belgilab, huquqni muhofaza qiluvchi organlar faoliyatini muvofiqlashtiradi. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023 yil 6 oktyabrdagi VMQ-530-sonli qarori – ommaviy tadbirlarda xavfsizlikni taʼminlash tizimini yanada takomillashtirishni nazarda tutadi. Xulosa qilib aytganda, ommaviy tadbirlarni oʻtkazishda ichki ishlar organlari va Milliy gvardiya tartib va xavfsizlikni taʼminlash uchun tegishli huquq va majburiyatlarga ega boʻlib, ularning faoliyati yuqoridagi normativ-huquqiy hujjatlar asosida amalga oshiriladi.
21. Maxsus operasiyalar tushunchasi, turlari va uning huquqiy asoslari Maxsus operasiya – bu Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar organlari hamda boshqa tegishli kuch tuzilmalari (Milliy gvardiya, DXX, FVV va boshqalar) tomonidan murakkab va xavfli vaziyatlarda jamoat tartibi va xavfsizligini taʼminlash maqsadida, yagona reja asosida amalga oshiriladigan siyosiy, tezkor-qidiruv, rejim, tergov va jangovar harakatlar majmuasidir. Bu operasiyalar odatda qurollangan jinoyatchilarni qoʻlga olish, garovga olingan shaxslarni ozod qilish, ommaviy tartibsizliklarni bartaraf etish, terrorchilikka qarshi kurash kabi holatlarda amalga oshiriladi. Maxsus operasiyalarning turlari: 1. Jinoyatchilarni qoʻlga olish operasiyalari – qurollangan yoki oʻta xavfli jinoyatchilarni zararsizlantirish. 2. Terrorchilikka qarshi operasiyalar – terrorchilik guruhlarini aniqlash va bartaraf etish. 3. Garovga olinganlarni ozod qilish operasiyalari – insonlarni asirlikdan ozod etish. 4. Ommaviy tartibsizliklarni bartaraf etish – jamoat xavfsizligini tiklash va tinchlikni taʼminlash. 5. Qurol yoki xatarli moddalarni topish va zararsizlantirish. 6. Havo kemalarini egallashga qarshi operasiyalar – samolyotlarni olib qochish holatlarida amalga oshiriladigan chora-tadbirlar. Maxsus operasiyalarning huquqiy asoslari: «Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida»gi Qonun (OʻRQ-407, 2016 yil 16 sentyabr) – ichki ishlar organlarining vakolatlari, jumladan, maxsus operasiyalarni tashkil qilish va oʻtkazish tartibini belgilaydi. «Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi toʻgʻrisida»gi Qonun (OʻRQ-647, 2020 yil 18 noyabr) – Milliy gvardiyaning jamoat xavfsizligini taʼminlashdagi roli va operasiyalardagi ishtirokini tartibga soladi. Vazirlar Mahkamasining 2017 yil 24 apreldagi VMQ-235-sonli Qarori – ichki ishlar organlari tomonidan transport vositalaridan majburiy foydalanish sharoiti va tovon toʻlash tartibini belgilaydi. «Qurol toʻgʻrisida»gi Qonun (OʻRQ-550, 2019 yil 29 iyul) – maxsus operasiyalarda ishlatiladigan qurol va maxsus vositalardan foydalanish tartibini belgilaydi. Vazirlar Mahkamasining 2021 yil 3 avgustdagi VMQ-487-sonli Qarori – Milliy gvardiya tomonidan transport vositalaridan majburiy foydalanish holatida tovon toʻlash tartibini belgilaydi. Maxsus operasiyalar jamiyat xavfsizligi va davlatning barqarorligi uchun muhim vositalardan hisoblanadi. Ular belgilangan huquqiy asoslar asosida, muvofiqlashtirilgan reja va tezkor harakatlar bilan amalga oshiriladi.
22. Тезкор вазиятларда махсус операцияларни ўтказиш тартиби ва босқичлари. Махсус операцияни ўтказишга жалб қилинадиган куч ва воситалар.
МАХСУС ОПЕРАЦИЯЛАРНИ ЎТКАЗИШ ТАРТИБИ Махсус операциялар қуйидаги ҳолларда ўтказилади: • ички ишлар органлари ва бўлинмаларининг маъмурий бинолари ва уларга туташ ҳудудларга бўлган ҳужумларни қайтаришда; •ҳаво кемаларини олиб қочиш, уни эгаллаш учун уринган ёки эгаллаб олиб қочган жиноятчиларни қўлга олишда; •қуролланган ва ўта хавфли жиноятчиларни қидириш ва уларнинг аниқ турган жойларини аниқлашда; •яширинган жойи маълум бўлганда қуролланган жиноятчиларни қўлга олиш, уларни зарарсизлантириш ва гаровга олинган фуқароларни озод қилишда; •оммавий тартибсизликлар содир этилиб, тинч аҳоли устидан хукм ўтказишга (эзишга) қарши ва унинг олдини олиш мақсадида ҳаракат қилишда; Юқорида кўрсатиб ўтилган тадбирлар Ўзбекистон Республикаси ДХХ, ИИВ, МВ, ФВВ ва бошқа ташкилотлар билан ҳамкорликда турли хил шароитларда тезкор режалар асосида амалга оширилади. МАХСУС ОПЕРАЦИЯЛАРНИ ЎТКАЗИШ БОСҚИЧЛАРИ Махсус операциялар ўтказилишида қандай тезкор вазият бўлишидан қатъий назар операция уч босқичдан иборат бўлади: 1. Махсус операцияни ташкил қилиш ва тайёрлаш. 2. Махсус операцияни олиб бориш. 3. Махсус операцияни якунлаш.
МАХСУС ОПЕРАЦИЯЛАРНИ ЎТКАЗИШГА ЖАЛБ ҚИЛИНАДИГАН ХИЗМАТЛАР ВА КУЧ-ВОСИТАЛАР.
СОҲАВИЙ ИЗМАТЛАР: ЖҚБ, ТҚКБ ХПБ ЭКБ ППХ ВА ЖТСБ ППХ ва ЖТСБ ЙҲХБ МваФРБ ТБ (Штаб) ва бошқа хизматлар Миллий гвардия XAMKOP ХИЗМАТЛАР Дхх Мудофаа вазирлиги ФВВ ТВБСО
ШАХСИЙ ҲИМОЯ, ФАОЛ МУДОФАА ВА МАХСУС ОПЕРАЦИЯЛАРНИ ТАЪМИНЛАШ ВОСИТАЛАРИ.
KACKA ҲИМОЯ ҚАЛҚОНИ РЕЗИНА ТАЙЁҚ ҚЎЛ КИШАНИ КЎЗНИ ЁШЛАНТИРУВЧИ МОДДА ЧАЛҒИТУВЧИ ТОВУШ ЗИРХЛИ ТРАНСПОРТ ВОСИТАЛАРИ ТРАНСПОРТЛАРНИ МАЖБУРАН ТУХТАТИШ ВОСИТАСИ ХИЗМАТ ОТЛАРИ ВА ИТЛАРИ ЗАРУР ҲОЛЛАРДА ЎҚОТАР ҚУРОЛЛАР
23. Жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш мақсадида махсус воситалардан фойдаланган ҳолда жисмоний куч ишлатиш тартиби.
23-modda. Maxsus vositalarni qoʻllash Ichki ishlar organi xodimi quyidagi hollarda maxsus vositalarni qoʻllash huquqiga ega: fuqaroga yoki ichki ishlar organi xodimiga qilingan hujumni qaytarish uchun; jinoyatga yoki maʼmuriy huquqbuzarlikka chek qoʻyishda; ichki ishlar organi xodimiga qarshilik koʻrsatilishiga chek qoʻyishda; jinoyatni sodir etish chogʻida yoki uni sodir etganidan keyin darhol koʻrib qolingan, yashirinishga urinayotgan shaxsni ushlashda; qurolli qarshilik koʻrsatishi mumkin boʻlgan shaxsni ushlashda; ushlab turilgan shaxslarni va qamoqqa olingan, maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni olib borish, qoʻriqlab borish va qoʻriqlashda, shuningdek qochishga urinishini, atrofdagilarga yoki oʻziga zarar yetkazishini bartaraf etish maqsadida; zoʻravonlik bilan ushlab turilgan shaxslarni, egallab olingan binolarni, xonalarni, inshootlarni, transport vositalarini va yer uchastkalarini ozod qilishda; fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga, jamoat xavfsizligiga tahdid soluvchi ommaviy tartibsizliklarga hamda boshqa gʻayriqonuniy xatti-harakatlarga chek qoʻyishda; haydovchisi ichki ishlar organi xodimining toʻxtash toʻgʻrisidagi talabini bajarmagan transport vositasini toʻxtatishda; jinoyatlar yoki maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etayotgan yoxud sodir etgan shaxslarni aniqlashda; muhofaza qilinadigan obyektlarni himoya qilishda, gʻayriqonuniy xatti-harakatlarni sodir etayotgan fuqarolar guruhlarining harakatlanishini toʻsib qoʻyishda. Ichki ishlar organi xodimi quyidagi maxsus vositalarni qoʻllash huquqiga ega: rezina tayoqlar — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — oltinchi, sakkizinchi, toʻqqizinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; koʻzdan yosh oqizuvchi moddalar, gazli, shikastlantiruvchi qurol — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — oltinchi, sakkizinchi, toʻqqizinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; qoʻlkishanlar yoki boshqa bogʻlash vositalari — ushbu modda birinchi qismining uchinchi — yettinchi, toʻqqizinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; maxsus boʻyovchi va markirovka qiluvchi vositalar — ushbu modda birinchi qismining oʻninchi, oʻn birinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; elektroshok qurilmalari — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — beshinchi, yettinchi va sakkizinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; xizmat hayvonlari — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — yettinchi, toʻqqizinchi, oʻn birinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; chalgʻitma taʼsir koʻrsatuvchi nur-tovush moslamalari — ushbu modda birinchi qismining sakkizinchi, toʻqqizinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; transport vositalarini majburiy toʻxtatish vositalari — ushbu modda birinchi qismining toʻqqizinchi va oʻninchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; tinchlantirish koʻylagi — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — oltinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; suv bilan zarba beruvchi mashinalar — ushbu modda birinchi qismining sakkizinchi va toʻqqizinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; zirhli mashinalar — ushbu modda birinchi qismining oltinchi, sakkizinchi va toʻqqizinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda; muhofaza qilinadigan obyektlarni (hududlarni) himoya qilish, gʻayriqonuniy harakatlar sodir etayotgan fuqarolar guruhlarining harakatlanishini toʻsish vositalari — ushbu modda birinchi qismining oʻn ikkinchi xatboshisida nazarda tutilgan hollarda; toʻsiq-gʻovlarni bartaraf etuvchi vositalar — ushbu modda birinchi qismining oltinchi, sakkizinchi, toʻqqizinchi va oʻn birinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda. Ichki ishlar organi xodimi ushbu Qonunda oʻqotar qurol ishlatishga ruxsat etilgan barcha hollarda maxsus vositalarni qoʻllash huquqiga ega. Maxsus vositalarning qoʻllanilishi uchinchi shaxslarning hayoti, sogʻligʻiga xavf tugʻdirmasligi va mol-mulkiga zarar yetkazmasligi kerak. Homiladorlik belgilari sezilib turgan ayollarga, nogironlik belgilari koʻrinib turgan shaxslarga, yoshi aniq koʻrinib turgan yoki maʼlum boʻlgan voyaga yetmaganlarga nisbatan, bundan ularning qurolli qarshilik koʻrsatganligi yoki fuqarolarning yoxud ichki ishlar organi xodimining hayoti va sogʻligʻiga haqiqatda tahdid etib, guruh boʻlib hujum qilganligi hollari mustasno, shuningdek kuch ishlatmasdan, jamoat tartibini, transport, aloqa vositalari va tashkilotlarning ishini buzmasdan oʻtkazilayotgan gʻayriqonuniy yigʻilishlar, mitinglar, namoyishlar, ommaviy chiqishlar va piket qoʻyishlarni bartaraf etish chogʻida maxsus vositalarning, shu jumladan gazli hamda shikastlantiruvchi qurolning qoʻllanilishi taqiqlanadi. Quyidagilar taqiqlanadi: odamning boshiga, boʻyniga, oʻmrov suyagiga, qorniga, jinsiy aʼzolariga, yurak sohasiga rezina tayoq bilan zarbalar berish; havo harorati Selsiy boʻyicha nol darajadan past boʻlganida suv bilan zarba beruvchi mashinalarni qoʻllash. Suv bilan zarba beruvchi va zirhli mashinalar Qoraqalpogʻiston Respublikasi ichki ishlar vazirining, Toshkent shahar ichki ishlar bosh boshqarmasi va viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari boshliqlarining ogʻzaki yoki yozma qarori asosida qoʻllaniladi, bu haqda Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziriga hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Toshkent shahar va viloyatlar prokurorlariga hamda ularga tenglashtirilgan prokurorlarga darhol xabar beriladi. Ichki ishlar organlari taʼminotida boʻladigan maxsus vositalarning roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi. 22-modda. Jismoniy kuch ishlatish Agar kuch ishlatilmaydigan usullar ichki ishlar organi xodimining zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarning bajarilishini taʼminlamasa, u quyidagi hollarda shaxsan oʻzi yoki boʻlinma (guruh) tarkibida jismoniy kuch ishlatish, shu jumladan kurashning jang usullarini qoʻllash huquqiga ega boʻladi: jinoyatlarga va maʼmuriy huquqbuzarliklarga chek qoʻyish uchun; jinoyatlar yoki maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etgan shaxslarni eng yaqindagi ichki ishlar organiga yoxud huquqni muhofaza qiluvchi boshqa organga olib borish va bu shaxslarni ushlab turish uchun; ichki ishlar organi xodimining qonuniy talablariga qarshilik koʻrsatilishini bartaraf etish uchun. Ichki ishlar organi xodimi ushbu Qonunda maxsus vositalar yoki oʻqotar qurol qoʻllanilishiga ruxsat etilgan hollarda ham jismoniy kuch ishlatish huquqiga ega. Homiladorlik belgilari sezilib turgan ayollarga, nogironlik belgilari koʻrinib turgan shaxslarga, yoshi aniq koʻrinib turgan yoki maʼlum boʻlgan voyaga yetmaganlarga nisbatan jismoniy kuch ishlatish taqiqlanadi, bundan ularning qurolli qarshilik koʻrsatganligi, fuqarolarning yoxud ichki ishlar organi xodimining hayoti va sogʻligʻiga tahdid etib, hujum qilganligi hollari mustasno.
24. Жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш мақсадида ўқотар куроллар, жисмоний ва юридик шахсларнинг транспорт воситаларидан фойдаланиш тартиби.
24-modda. Oʻqotar qurolni qoʻllash Ichki ishlar organi xodimi quyidagi hollarda oʻqotar qurolni qoʻllash huquqiga ega: fuqarolarni yoxud oʻzini hayot yoki sogʻliq uchun xavfli boʻlgan, zoʻrlik ishlatish bilan qilingan hujumdan himoya qilishda; garovdagilarni ozod qilishda; oʻta ogʻir jinoyatni sodir etish chogʻida koʻrib qolingan va yashirinishga urinayotgan shaxsni ushlashda, agar boshqa vositalar bilan bu shaxsni ushlash imkoni boʻlmasa; ichki ishlar organlarining oʻqotar qurollarini, oʻq-dorilarini, portlovchi moddalarini, transport vositalarini, maxsus va jangovar texnikasini egallab olishga boʻlgan urinishlarga chek qoʻyishda; fuqarolarning uy-joylariga, davlat organlarining va boshqa tashkilotlarning qoʻriqlanadigan obyektlariga, oʻta muhim yuklariga, transport vositalariga, binolariga guruh boʻlib qilingan hujumni yoki qurolli hujumni daf etishda; qurolli qarshilik koʻrsatayotgan shaxsni, shuningdek yonidagi qurolni, oʻq-dorilarni, portlovchi moddalarni, portlatish qurilmalarini, zaharli yoki radioaktiv moddalarni topshirish toʻgʻrisidagi qonuniy talabni bajarishni rad etayotgan shaxsni ushlashda; jinoyat sodir etishda gumon qilinib ushlab turilgan shaxslarning, oʻziga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qoʻllanilgan, ozodlikdan mahrum etishga hukm qilingan shaxslarning qamoqdan qochib ketishiga chek qoʻyishda, shuningdek ushbu shaxslarni kuch ishlatib ozod qilishga boʻlgan urinishlarga chek qoʻyishda; agar transport vositasining haydovchisi fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga haqiqiy xavf tugʻdirsa hamda ichki ishlar organi xodimining qonuniy talablariga qaramay, toʻxtashdan bosh tortsa, ushbu transport vositasini shikastlash yoʻli bilan toʻxtatishda; insonning hayoti va sogʻligʻiga tahdid solayotgan hayvonni zararsizlantirishda; qurol ishlatish niyati haqida ogohlantirish sifatida oʻq otishda, yuqoriga qarata yoki boshqa xavfsiz yoʻnalishda oʻq otish orqali xavf-xatar signali berishda yoki yordamga chaqirishda. Ichki ishlar organining xodimi oʻqotar qurolni qoʻllashdan oldin ogohlantirishi shart, bundan uning hayotiga yoki fuqarolarning hayotiga bevosita xavf tahdid solayotgan hollar mustasno. Ayollarga, nogironlik belgilari koʻrinib turgan shaxslarga, yoshi aniq koʻrinib turgan yoki maʼlum boʻlgan voyaga yetmaganlarga nisbatan oʻqotar qurolni qoʻllash taqiqlanadi, bundan ularning qurolli hujum qilganligi, qurolli qarshilik koʻrsatganligi yoki fuqarolarning yoxud ichki ishlar organi xodimining hayoti va sogʻligʻiga tahdid etib, guruh boʻlib hujum qilganligi hollari mustasno. Oʻqotar qurol qoʻllanilishi natijasida tasodifiy shaxslar jabrlanishi mumkin boʻlsa, ichki ishlar organi xodimi koʻp fuqarolar toʻplanganda uni qoʻllash huquqiga ega emas. Ichki ishlar organlari qurollantiriladigan oʻqotar qurol va uning oʻq-dorilari turlarining roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi. Ushbu roʻyxatga kirmaydigan oʻqotar qurol va uning oʻq-dorilari bilan ichki ishlar organlarini qurollantirish hamda ulardan foydalanish taqiqlanadi. 20-modda. Tashkilotlar va fuqarolarning transport vositalaridan foydalanish Ichki ishlar organlari tashkilotlarning yoki fuqarolarning transport vositalaridan tabiiy ofat yuz bergan joyga borish, shoshilinch tibbiy yordamga muhtoj fuqarolarni tibbiy muassasalarga olib borish, jinoyat sodir etgan shaxslarni taʼqib qilish va ichki ishlar organlariga olib kelish, hodisa joyiga yoki ichki ishlar organlarining shaxsiy tarkibini jangovar trevoga boʻyicha toʻplash joyiga borish uchun majburiy tartibda foydalanishi mumkin va bunda transport vositasidan foydalanilganligi faktini tasdiqlovchi hamda undan foydalangan ichki ishlar organi xodimini identifikatsiyalovchi hujjat beriladi, chet davlatlarning diplomatik, konsullik vakolatxonalariga va boshqa vakolatxonalariga, xalqaro tashkilotlarga tegishli boʻlgan transport vositalari hamda maxsus moʻljallangan transport vositalari bundan mustasno. Tashkilotlar va fuqarolarning transport vositalaridan majburiy tarzda foydalanganlik natijasida xarajatlar qilingan yoki zarar yetkazilgan taqdirda, shuningdek transport vositasining egasiga mulkiy zarar yetkazilgan taqdirda ushbu xarajatlarning yoki zararlarning oʻrnini ichki ishlar organlari tomonidan qoplash qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
25. Маъмурий қамоққа олинган шахсларни махсус қабулхонага қабул қилиш, жойлаштириш ва сақлаш тартибини баён қилинг.
Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxsni qabul qilish tartibi Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxs maxsus qabulxonaga hududiy ichki ishlar organlari xodimlari tomonidan keltiriladi. Maxsus qabulxonaga qabul qilish chogʻida maʼmuriy qamoqqa olingan shaxsga nisbatan shaxsiy koʻrikdan oʻtkazish, barmoq izlarini roʻyxatga olish, ushbu shaxsni fotosuratga olish, undagi mavjud ashyolarni koʻzdan kechirish, shuningdek tibbiy koʻrik amalga oshiriladi. Maxsus qabulxona maʼmuriyati maʼmuriy qamoqqa olingan shaxs maxsus qabulxonaga joylashtirilgan paytdan boshlab unga u maxsus qabulxonaga joylashtirilganligi toʻgʻrisida advokatga, qarindoshlariga yoxud boshqa shaxslarga telefon orqali qoʻngʻiroq qilish yoki xabar qilish huquqini berishi shart. Agar maxsus qabulxonaga joylashtirilgan shaxs chet el fuqarosi boʻlsa, uning maxsus qabulxonaga joylashtirilganligi toʻgʻrisidagi yozma bildirish yigirma toʻrt soatdan kechiktirmay Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga yuborilishi kerak. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni maxsus qabulxonaga qabul qilish kechayu kunduz amalga oshiriladi. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni joylashtirish va saqlash Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslar maxsus qabulxonalarda saqlanadi va ushbu Qonunning 20-moddasi talablariga rioya etilgan holda umumiy kameralarga yoki bir kishilik kameralarga joylashtiriladi. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni kameralarda alohida-alohida joylashtirish ularning shaxsi va psixologik jihatdan mosligi hisobga olingan holda amalga oshiriladi. Chekuvchilar, qoida tariqasida, chekmaydiganlardan alohida joylashtiriladi. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni joylashtirish chogʻida erkaklarning ayollardan alohida joylashtirilishi taʼminlanishi shart. Quyidagilar maʼmuriy qamoqqa olingan boshqa shaxslardan alohida joylashtiriladi: chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar; yuqumli kasalliklarga chalingan bemorlar yoki tibbiy kuzatuvga muhtoj boʻlgan shaxslar; sobiq sudyalar va huquqni muhofaza qiluvchi organlarning sobiq xodimlari, sobiq advokatlar; hayoti va sogʻligʻining xavfsizligini taʼminlash manfaatlaridan kelib chiqqan holda ayrim shaxslar. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni bir kishilik kameralarda saqlash ushbu moddaning ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi qismlarida nazarda tutilgan talablarga rioya etilishini taʼminlashning boshqa imkoniyati mavjud boʻlmagan taqdirda amalga oshiriladi.
26. Ички ишлар органларига қарашли муайян яшаш жойига эга бўлмаган шахсларни реаблитация қилиш марказининг жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлашдаги аҳамияти ва иштироки.
Реабилитация марказларини ташкил этиш, қайта ташкил этиш ва тугатиш 12. Реабилитация марказлари Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазири томонидан ташкил этилади, қайта ташкил этилади ва тугатилади. 13. Реабилитация марказлари Қорақалпоғистон Республикаси ва вилоятлар марказларида ҳамда Тошкент шаҳрида, шунингдек, зарурат бўлганда аҳоли зич жойлашган бошқа ҳудудларда ташкил этилади. 14. Реабилитация марказлари тегишлича Қорақалпоғистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги, Тошкент шаҳар ички ишлар бош бошқармаси ва вилоятлар ички ишлар бошқармаларининг Патруль-пост хизмати ва жамоат тартибини сақлаш бошқармаларига бўйсунади. реабилитация маркази — муайян яшаш жойига эга бўлмаган шахсларни уларнинг шахси аниқлангунгача маъмурий суднинг ажрими асосида ўттиз суткадан кўп бўлмаган муддатга сақлаб туриш ва реабилитация қилиш учун мўлжалланган ички ишлар органлари тизимидаги давлат муассасаси; муайян яшаш жойига эга бўлмаган шахс — шахсини тасдиқловчи ҳужжати, шунингдек, бирон-бир манзилда доимий яшаш жойи ёки вақтинча турган жойи бўйича рўйхатга олинмаган, ғайриижтимоий хулқ-атворли, ҳуқуқбузарлик содир этишга мойил бўлган 18 ёшдан ошган шахс; профилактика суҳбати — реабилитация марказларига қабул қилинган шахсни жамиятда қабул қилинган хулқ-атвор нормалари ва қоидаларига риоя этишга ишонтириш, ғайриижтимоий хулқ-атворнинг ижтимоий ва ҳуқуқий оқибатларини ҳамда ҳуқуқбузарлик содир этганлик учун қонунда белгиланган жавобгарликни тушунтириш; реабилитация қилиш — муайян яшаш жойига эга бўлмаган шахсларга ҳуқуқий, ижтимоий, психологик, тиббий ва бошқа турдаги ёрдам кўрсатиш, шунингдек, уларга жамиятда қабул қилинган хулқ-атвор нормалари ва қоидаларини сингдиришга қаратилган чора-тадбирлар мажмуи. Реабилитация марказларида муайян яшаш жойига эга бўлмаган шахсларни сақлаш 28. Реабилитация марказларига қабул қилинган шахслар реабилитация марказларида уларнинг шахси аниқлангунига қадар маъмурий суднинг ажрими асосида ўттиз суткадан кўп бўлмаган муддатга сақлаб турилади. 29. Муайян яшаш жойига эга бўлмаган шахслар реабилитация марказларини ўзбошимчалик билан тарк этишига ва ҳуқуқбузарлик содир этилишига йўл қўйилмайдиган, хавфсиз шароитларда сақланади ва кеча-кундуз реабилитация марказлари ходимларининг назорати остида бўладилар. 30. Реабилитация марказларида сақланаётган муайян яшаш жойига эга бўлмаган шахсларни назорат қилиш реабилитация маркази ходимларидан иборат таркибда ташкил этиладиган навбатчилик гуруҳлари томонидан амалга оширилади. 31. Муайян яшаш жойига эга бўлмаган шахсларни реабилитация марказларининг хоналарида алоҳида-алоҳида жойлаштириш уларнинг шахсини ва психологик жиҳатдан мослигини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилади. Чекувчилар, қоидага кўра, чекмайдиганлардан алоҳида жойлаштирилади. Қуйидаги шахслар алоҳида жойлаштирилиши шарт: эркаклар ва аёллар; чет эл фуқаролари ва фуқаролиги бўлмаган шахслар; юқумли касалликларга чалинган ёки тиббий кузатувга муҳтож бўлган беморлар; реабилитация маркази бошлиғининг қарорига кўра, ҳаёти ва соғлиғи хавфсизлигини таъминлаш манфаатларидан келиб чиқиб айрим шахслар.
27. Жамоат тартибини сақлаш ва хавфсизлигини таъминлашда маъмурий назоратнинг ўрни ва аҳамияти.
Маъмурий назоратнинг асосий вазифаси Маъмурий назоратнинг асосий вазифаси жазони ижро этиш муассасаларидан озод қилинган айрим тоифадаги шахслар томонидан ҳуқуқбузарликлар содир этилишининг олдини олиш мақсадида уларга якка тартибда профилактик таъсир кўрсатишдан иборатдир. Маъмурий назорат тўғрисидаги қонунчилик Маъмурий назорат тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборат. Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг маъмурий назорат тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади. Маъмурий назоратнинг асосий принциплари Маъмурий назоратнинг асосий принциплари қуйидагилардан иборат: қонунийлик; демократизм; адолатпарварлик; инсонпарварлик; фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига риоя қилиш ва уларни ҳурмат қилиш; белгиланадиган чекловларнинг дифференциаллашганлиги ва индивидуаллаштирилганлиги; қонунга итоаткорлик хулқ-атворини рағбатлантириш. Асосий тушунчалар Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади: маъмурий назорат — назорат остидаги шахсларга суд томонидан белгиланадиган маъмурий чекловларни қўллашдан иборат тарбиявий-профилактик таъсир кўрсатиш чоралари мажмуи; маъмурий чеклов — ҳуқуқлар ва эркинликларни вақтинчалик чеклаш ёки зиммага мажбуриятлар юклатиш бўлиб, ушбу чеклаш ёки мажбурият юклатиш жазони ижро этиш муассасасидан озод қилинган шахсга нисбатан суд томонидан белгиланади; назорат остидаги шахс — ўзига нисбатан маъмурий назорат амалга оширилаётган шахс; назорат остидаги шахснинг яшаш жойи (яшаш жойи) — назорат остидаги шахс доимий яшаш ёки вақтинча турган жойи бўйича рўйхатга олинган турар жой. Ўзига нисбатан маъмурий назорат ўрнатиладиган шахслар Ушбу Қонун 8-моддасининг биринчи қисмида назарда тутилган асослар мавжуд бўлганда қуйидаги вояга етган шахсларга нисбатан суд томонидан маъмурий назорат ўрнатилади: суд томонидан ўта хавфли рецидивист деб топилган; оғир ёки ўта оғир жиноятлар содир этганлик учун озодликдан маҳрум қилишга ҳукм этилган; ҳар қандай қасддан қилинган жиноятлар учун икки ёки ундан ортиқ марта озодликдан маҳрум қилишга ҳукм этилган; Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексига биноан оғир ёки ўта оғир жиноят ҳисобланадиган қилмишларни содир этганлик учун бошқа давлат ҳудудида озодликдан маҳрум қилиш тарзидаги жазони ўтаган. Маъмурий назорат судланганлиги олиб ташланган ёки судланганлик ҳолати тугалланган шахсларга нисбатан ўрнатилиши мумкин эмас. Маъмурий назорат чоғида белгиланадиган маъмурий чекловлар Назорат остидаги шахсларга нисбатан суднинг содир этилган қилмишнинг хусусияти ҳисобга олинган ҳолдаги қарори асосида қуйидаги маъмурий чекловлар белгиланиши мумкин: яшаш жойидан сутканинг белгиланган вақтида ташқарида бўлишни тақиқлаш; муайян жойларда бўлишни тақиқлаш; суд томонидан белгиланган ҳудуд доирасидан ички ишлар органларининг рухсатисиз чиқишни тақиқлаш; рўйхатдан ўтиш учун ҳар ойда бир мартадан тўрт мартагача ички ишлар органига (ички ишлар органининг таянч пунктига) келиш; алкоголли ичимликларни истеъмол қилишни тақиқлаш. Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган маъмурий чекловлар назорат остидаги шахснинг турмуш тарзига, оилавий аҳволига, шунингдек унинг шахсини тавсифловчи бошқа ҳолатларга қараб тўлиқ ҳажмда ёки алоҳида-алоҳида тарзда белгиланади. Маъмурий чекловларнинг рўйхати узил-кесил бўлиб, унга қўшимчалар киритилиши ёки у кенгайтириб шарҳланиши мумкин эмас. Қўлланиладиган маъмурий чекловлар суд томонидан ички ишлар органининг тақдимномасига ёки назорат остидаги шахснинг ёхуд унинг вакилининг аризасига, шунингдек меҳнат жамоасининг, жамоат бирлашмасининг ва фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органининг илтимосномасига биноан назорат остидаги шахснинг турмуш тарзи ва хулқ-атвори ҳақидаги маълумотлар инобатга олинган ҳолда қисман бекор қилиниши мумкин.
28. maʼmuriy nazorat amalga oshirishda iio huquqlari majburiyatlari.
28. Маъмурий назоратни амалга оширишда ички ишлар органларининг ҳуқуқларива мажбуриятларини баён қилинг.
16-модда. Маъмурий
назоратни амалга оширишда ички ишлар органларининг ҳуқуқлари Маъмурий назоратни амалга оширишда ички ишлар органлари қуйидаги ҳуқуқларга эга: назорат остидаги шахснинг хулқ-атвори тўғрисида иш, ўқиш ёки хизмат жойи маъмуриятидан, жамоат бирлашмасидан, яшаш жойидаги фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органидан, шунингдек фуқаролардан маълумотларни сўраш ва олиш; назорат остидаги шахсга уй-жой бериш ва уни ишга жойлаштириш тўғрисида тегишли давлат органларига, бошқа корхоналар, муассасалар ва ташкилотларга илтимосномалар юбориш; профилактик суҳбат ўтказиш учун назорат остидаги шахсни унинг яшаш жойидаги ички ишлар органларига чақириш, назорат остидаги шахснинг талаби билан бундай суҳбатларни адвокат, жамоатчилик, фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органи вакиллари ёки яқин қариндошлари иштирокида ўтказиш; назорат остидаги шахсдан ўзига нисбатан белгиланган маъмурий чекловларга риоя этиш ҳамда зиммасига юклатилган мажбуриятларни бажариш билан боғлиқ масалалар юзасидан оғзаки ва ёзма тушунтиришлар талаб қилиш. Ички ишлар органлари маъмурий назоратни амалга ошириш бўйича алоҳида тадбирларни ўтказишда давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, бошқа ташкилотлар ва фуқаролар билан ҳамкорлик қилиши мумкин. 17-модда. Маъмурий назоратни амалга оширишда ички ишлар органларининг мажбуриятлари Маъмурий назоратни амалга оширишда ички ишлар органлари: назорат остидаги шахсга унинг ҳуқуқлари ва мажбуриятларини тушунтириши, шунингдек ўзига нисбатан белгиланган маъмурий чекловларни бузганлик ҳамда зиммасига юклатилган мажбуриятларни бажармаганлик учун жавобгарлик тўғрисида огоҳлантириши; маъмурий назорат муддати мобайнида назорат остидаги шахсларнинг ҳисобини юритиши; назорат остидаги шахсларни ўзлари танлаган яшаш жойида доимий яшаш жойи бўйича рўйхатга олиш ва уларни ишга жойлаштириш юзасидан зарур чоралар кўриши; маъмурий назорат остидаги шахснинг ўзига нисбатан белгиланган маъмурий чекловларга риоя этиши ва яшаш, иш, ўқиш ёки хизмат жойи бўйича зиммасига юклатилган мажбуриятларни бажариши устидан тизимли равишда назоратни амалга ошириши; назорат остидаги шахс билан унинг ҳуқуқбузарликлар содир этишининг олдини олишга қаратилган якка тартибдаги профилактика ишларини олиб бориши; жазони ижро этиш муассасаларидан озод қилинганидан кейин яшаш жойларига белгиланган муддатда узрли сабабларсиз етиб келмаган, шунингдек яшаш жойларини ўзбошимчалик билан тарк этган ёки суд томонидан белгиланган ҳудуд доирасидан рухсатномасиз чиқиб кетган назорат остидаги шахсларнинг қидирувини амалга ошириши шарт. Маъмурий назоратни ўрнатиш ва амалга ошириш назорат остидаги шахснинг бошқа ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини бузмаслиги, унинг шаъни ва қадр-қимматини камситмаслиги керак. 29. maʼmuriy nazorat ostidagi shaxslarning huquqlari va majburiyatlari bayon qiling.
14-модда. Назорат остидаги шахснинг ҳуқуқлари Назорат остидаги шахс қуйидаги ҳуқуқларга эга: адвокат хизматларидан фойдаланиш; кўриб чиқилаётган масала юзасидан изоҳлар бериш; далиллар тақдим этиш; судда маъмурий назорат ўрнатиш ва чекловлар қўллаш тўғрисидаги материаллар билан танишиб чиқиш ҳамда улардан зарур маълумотларни ёзиб олиш, материаллар ва ҳужжатлардан техника воситалари ёрдамида ўз ҳисобидан кўчирма нусхалар олиш ёки улардаги маълумотларни ўзга шаклда қайд этиш; маъмурий назоратни муддатидан илгари тугатиш тўғрисида, шунингдек белгиланган маъмурий чекловларни қисман бекор қилиш ҳақида судга бевосита ёки вакили орқали аризалар билан мурожаат этиш; суд мажлисининг баённомаси билан танишиш ҳамда у бўйича ўз мулоҳазаларини билдириш; суднинг маъмурий назорат ўрнатиш, у билан боғлиқ маъмурий чекловлар ва унинг муддатини узайтириш тўғрисидаги қарори устидан шикоят қилиш; иш бўйича келтирилган протестлар ва келиб тушган шикоятлардан хабардор бўлиш ва уларга нисбатан эътирозлар билдириш; яшаш жойидан ташқарида бўлиш ва (ёки) суд томонидан белгиланган ҳудуд доирасидан қисқа муддатга чиқиш учун рухсатномалар олиш тўғрисидаги аризалар билан ички ишлар органларига мурожаат этиш; бевосита ёки вакили орқали ички ишлар органларининг қарорлари ва улар мансабдор шахсларининг маъмурий назоратни ўрнатиш ва амалга ошириш чоғидаги ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан шикоят қилиш. 15-модда. Назорат остидаги шахснинг мажбуриятлари Назорат остидаги шахс қуйидаги маъмурий назорат қоидаларига риоя этиши шарт: жазони ижро этиш муассасасидан озод қилинганидан кейин ўзи танлаган яшаш жойига суд томонидан белгиланган муддатда етиб бориш; жазони ижро этиш муассасасидан озод қилинганидан кейин, шунингдек яшаш жойи ўзгарганидан сўнг ўзи танлаган яшаш жойига етиб келган кундан эътиборан уч кун ичида ҳисобга қўйилиш учун маъмурий назоратни амалга оширувчи ички ишлар органига келиш; ўзига нисбатан белгиланган маъмурий чекловларга риоя этиш; маъмурий назоратни амалга оширувчи ички ишлар органидан яшаш жойидан ташқарида бўлиш ва (ёки) суд томонидан белгиланган ҳудуд доирасидан ташқарига қисқа муддатга чиқиш учун рухсатнома олинган тақдирда, қисқа муддатга чиқилаётган ҳудуднинг ички ишлар органини хабардор қилиш; қисқа муддатга чиқиш жойидан қайтиб келганида доимий яшаш жойи бўйича ички ишлар органини хабардор қилиш; маъмурий назоратни амалга оширувчи ички ишлар органини ишга жойлашганлиги, яшаш, иш, ўқиш ёки хизмат жойи ўзгарганлиги ёхуд меҳнат шартномаси бекор қилинганлиги тўғрисида уч кун ичида хабардор қилиш; яшаш жойидаги ички ишлар органига ушбу орган томонидан белгиланган муддатда чақирувга кўра бориш; ўзига нисбатан белгиланган маъмурий чекловларга риоя этиш ва зиммасига юклатилган мажбуриятларни бажариш билан боғлиқ масалалар юзасидан оғзаки ва ёзма тушунтиришлар бериш.
30. Махсус қабулхонада сақланаётган маъмурий қамоққа олинган шахсларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини баён қилинг.
Мaxsus qabulxona — ichki ishlar organlari tizimiga kiradigan, maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni qabul qilish va saqlash uchun moʻljallangan maxsus muassasa. 13-modda. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarning huquqlari Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslar quyidagi huquqlarga ega: maʼmuriy qamoqni oʻtash tartibi va sharoitlari, oʻz huquqlari va majburiyatlari toʻgʻrisida axborot olish; arizalar, takliflar va shikoyatlar bilan murojaat qilish; maxsus qabulxona boshligʻiga yoki u vakolat bergan shaxslarga shaxsan qabul qilish toʻgʻrisida murojaat qilish; oʻzlarining shaxsiy xavfsizligi va sogʻligʻi saqlanishi taʼminlanadigan sharoitlarda saqlanish, tegishli tibbiy yordam olish; pochta joʻnatmalarini va yoʻqlovlarni olish hamda joʻnatish; advokat, qarindoshlari yoki boshqa shaxslar bilan uchrashish; Oʻzbekiston Respublikasi hududi boʻyicha telefon orqali har kuni limitlangan bir martalik soʻzlashish; tungi vaqtda uzluksiz sakkiz soat uxlash; maxsus qabulxona hududida maxsus ajratilgan joylarda kunduzgi vaqtda davomiyligi ikki soatdan kam boʻlmagan har kungi sayr qilish; diniy rasm-rusumlarni ado etish, agar bu ichki tartib qoidalarini, shuningdek boshqa shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini buzmasa; mehnatga jalb qilingan taqdirda tegishli haq olish va mehnatining muhofaza qilinishi; belgilangan normalar boʻyicha oziq-ovqat mahsulotlari bilan taʼminlanish, moddiy-maishiy sharoitlardan, oʻquv-badiiy, axborot materiallaridan va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa narsalar va ashyolardan foydalanish; belgilangan tartibda dori vositalarini olish va saqlash. Oʻzbekiston Respublikasining maʼmuriy qamoqqa olingan fuqarolari, ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan huquqlardan tashqari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovida, davlat hokimiyati vakillik organlariga saylovda va Oʻzbekiston Respublikasining referendumida qonunchilikka muvofiq ishtirok etish huquqiga ega. Maʼmuriy qamoqqa olingan chet el fuqarolari, ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan huquqlardan tashqari, oʻz davlatlarining diplomatik vakolatxonalari va konsullik muassasalari bilan, Oʻzbekiston Respublikasida diplomatik va konsullik muassasalariga ega boʻlmagan mamlakatlarning fuqarolari esa, ularning manfaatlarini himoya qilishni oʻz zimmasiga olgan davlatning diplomatik vakolatxonalari va konsullik muassasalari bilan aloqa bogʻlash huquqiga ega. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 14-modda. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarning majburiyatlari Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslar: ushbu Qonun talablariga va ichki tartib qoidalariga rioya etishi; maxsus qabulxona maʼmuriyati va xodimlarining qonuniy talablarini bajarishi, ularning oʻz xizmat majburiyatlarini bajarishiga toʻsqinlik qilmasligi; sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga rioya etishi; yongʻin xavfsizligi qoidalariga rioya etishi; maxsus qabulxona mol-mulkiga ehtiyotkorlik bilan munosabatda boʻlishi; kameralarni va boshqa xonalarni navbatma-navbat tozalab turishi; boshqa shaxslarning shaʼni va qadr-qimmatini kamsituvchi, shuningdek oʻz hayoti va sogʻligʻiga yoxud boshqa shaxslarning hayoti va sogʻligʻiga tahdid soluvchi xatti-harakatlarni sodir etmasligi shart.
1-kazus.
Yuqoridagi vaziyatga koʻra Yunusobod tumani Tinchlik mahallasi hududidaxizmat olib borayotgan profilaktika inspektori Xoshimov mahallada istiqomat
qilayotgan fuqoro S.Obidovning yashash uyiga borganida uning xonadonidan diniymazmundagi materialllar borligi aniqlandi.
Ushbu holatda
fuqoro Obidovning xarakatlarida mamuriy huquqbuzarlik alomatlari mavjud U MJTK ning 1842-moddasidakoʻrsatilgan Diniy mazmundagi materiallarni qonunga xilof ravishda tayyorlash,
saqlash, olib kirish yoki tarqatish huquqbuzarligini sodir etgan.
1842-modda.Diniy mazmundagi materiallarni qonunga xilof ravishda tayyorlash, saqlash, olib
kirish yoki tarqatish
Diniy mazmundagi materiallarni tarqatishmaqsadida qonunga xilof ravishda tayyorlash, saqlash, Oʻzbekiston Respublikasi
hududiga olib kirish yoki tarqatish, -
materiallarni va ularnitayyorlash hamda tarqatish uchun tegishli vositalarni musodara qilib,
fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining yigirma baravaridan yuzbaravarigacha, mansabdor shaxslarga esa — ellik baravaridan yuz ellik
baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.
Ushbu huquqbuzarlik tuman shahar jinoyat ishlari sudi tomonidan koʻrib chiqiladitergovga qadar tekshiruv esa ichki ishlar organi xodimlari tomonidan amalga oshiriladi. Bundan avval profilaktika inspektori quyidagi hujjatlarnirasmiylashtirishi lozim. -Bildirgi -Tushuntirish xati - Diniy mazmundagi materillarni olib qoʻyish togʻrisida qaror va olib qoʻyilganligitogʻrisida dalolatnom -Ushbu materialllarga nisbatan Dinshunoslik ekspertizasini tayinlash togʻrisida qaror chiqaradi. Keyinchalikushbu qarorga dinity mazmundagi materialllarni ilova qilgan xolda ekspertga taqdim etiladi.
2-kazus.
Yuqoridagi vaziyatga koʻra Istiqlol mahallasida xizmatolib borayotgan profilaktika inspektori M va FRB inspektori F.Xoshimov passport
tizimi qoidalariga amal qilinishi boʻyicha profilaktik ishlar olib boorish davomidamahalada yashab kelayotgan fuqoro A.Sattarov oila azolari bilan doimiy va
vaqtincha roʻyhatdan oʻtmasdan yashab kelayotganligi aniqlandi.
Ushbu holatda fuqoro sattarovning harakatlarida maʼmuriyjavobgarlik togrisidagi kodeksning 223-modda. Pasport tizimi qoidalarini buzish
huquqbuzarligini sodir etgan
223-modda. Pasport tizimi qoidalarinibuzish Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosining pasportsiz yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasiz yoxud haqiqiy boʻlmagan pasport yoki identifikatsiyalovchi ID-kartabilan, doimiy yashash yoki vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatdan oʻtmasdan yashashi, Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosining pasportini yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasini,xorijga chiqish uchun biometrik pasportini qasddan yaroqsizlantirishi yoki uni ehtiyot qilib saqlamaganligi oqibatida yoʻqotib qoʻyishi, shuningdek fuqaroligi boʻlmaganshaxsning harakatlanish hujjatini qasddan yaroqsizlantirishi yoki uni ehtiyot qilib saqlamaganligi oqibatida yoʻqotib qoʻyishi, Oʻzbekiston Respublikasi hududida doimiyyashovchi chet el fuqarosining va fuqaroligi boʻlmagan shaxsning haqiqiy boʻlmagan identifikatsiyalovchi ID-kartasi (Oʻzbekiston Respublikasida yashash guvohnomasi)bilan, doimiy yashash yoki vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatdan oʻtmasdan yashashi, identifikatsiyalovchi ID-kartasini (Oʻzbekiston Respublikasida yashash guvohnomasini)qasddan yaroqsizlantirishi yoki uni ehtiyot qilib saqlamaganligi oqibatida yoʻqotib qoʻyishi, — bazaviy hisoblash miqdorining ikkidan bir qismidan uchbaravarigacha miqdorida jarima solishga sabab boʻladi. Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan ayni bir huquqbuzarlik maʼmuriy jazo chorasi qoʻllanilganidan keyin bir yil davomidatakror sodir etilgan boʻlsa, — bazaviy hisoblash miqdorining besh baravari miqdorida jarima solishga sabab boʻladi. Pasport tizimi qoidalariga rioya etish uchun masʼul boʻlganshaxslar tomonidan shaxslarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlarsiz yashashiga yoʻl qoʻyilishi, xuddi shuningdek fuqarolar tomonidan oʻz turar joylarida shaxslarningshaxsini tasdiqlovchi hujjatlarsiz, doimiy yashash va vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatdan oʻtmasdan yashashiga yoʻl qoʻyilishi, — bazaviy hisoblash miqdorining besh baravari miqdorida jarimasolishga sabab boʻladi. Xuddi shunday huquqbuzarlik maʼmuriy jazo chorasi qoʻllanilganidan keyin bir yil davomida takror sodir etilgan boʻlsa, — bazaviy hisoblash miqdorining oʻn baravari miqdorida jarimasolishga sabab boʻladi. Oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi oʻn olti yoshga toʻlishi munosabati bilan identifikatsiyalovchi ID-kartasini oʻzvaqtida olmaganligi uchun maʼmuriy javobgarlikka tortilmaydi. Oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan, Oʻzbekiston Respublikasida doimiy yashayotgan chet el fuqarosi va fuqaroligi boʻlmagan shaxs oʻn olti yoshgatoʻlishi munosabati bilan identifikatsiyalovchi ID-kartasini oʻz vaqtida olmaganligi uchun maʼmuriy javobgarlikka tortilmaydi Ushbu huquqbuzarlikni koʻrib chiqish MJTKning 248-moddasi4-qismiga koʻra ishki ishlar organi xodimi vakolatiga kiradi. Ushbu vaziyatda profilaktika inspektori oʻziga biriktirilgan planshet yordamida E-maʼmuriy ishtizimi orqali maʼmuriy bayonnoma rasmiylashtirib maʼmuriy jazo qollash togʻrisida qaror chiqaradi.
3-kazus. Чилонзор тумани Бешқўрғон маҳалласидаги “Абу Сахи” савдо мажмуасида жойлашган фуқаро Ш.Амоновга тегишли бўлган савдо дўконидан ярим кечаси номаълум шахслар томонидан дўкондаги буюмлар ўғирлаб кетилганлиги ва кейинчалик маълум бўлишича ўғирлик содир этилган вақтда савдо дўконига ўрнатилган хавфсизлик сигнализацияси техник сабабларга кўра ишламай қолганлиги натижасида, фуқаро Ш.Амонов Миллий гвардиянинг ҳудудий бўлимига ҳолат юзасидан амалий ёрдам сўраб мурожаат қилган.
Ушбу ҳолатга ҳуқуқий баҳо беринг.
Фуқаро Ш.Амоновнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг Миллий гвардиянинг ҳудудий бўлимига қилган мурожаати асослими? Ушбу ҳолатни кўриб чиқиш Миллий гвардия ходимларининг ваколатига кириш-кирмаслигини асосланг ва унинг кейинги маъмурий процессуал ҳаракатларини ёзма равишда баён қилинг.
Javob; ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИНИНГ 29.11.2021 ЙИЛДАГИ ПФ 27-СОНЛИ ФАРМОНИ ushbu farmonga muvofiq, jamoat tartibini saqlash boʻyicha milliy gvardiya organiga quydagi vakolat va vazifalar belgilangan.
Ushbu qonunga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasining vakolatlari belgilangan boʻlib unga koʻra:
jamoat xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan maqsadli idoraviy dasturlarni ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi;
jamoat xavfsizligiga tahdid soluvchi ommaviy tartibsizliklarga chek qoʻyish boʻyicha tadbirlarni amalga oshiradi;
oʻziga biriktirilgan jamoat joylarida, shu jumladan Toshkent, Nukus shaharlari va viloyatlar markazlaridagi ommaviy tadbirlarda, istirohat bogʻlari, xiyobonlar va bozorlarda jamoat tartibini saqlashni tashkil etadi;
vakolati doirasida favqulodda vaziyatlarda va favqulodda holat eʼlon qilingan hududlarda jamoat xavfsizligini taʼminlaydi;
terrorchilikka qarshi operatsiyalarni oʻtkazishda vakolatli davlat idoralari bilan hamkorlikda ishtirok etadi;
davlat obyektlarini, oʻta muhim, toifalangan obyektlarni hamda boshqa obyektlarni, jismoniy va yuridik shaxslarning mol-mulkini qoʻriqlaydi;
qoʻriqlash faoliyati sohasidagi davlat siyosatini amalga oshiradi;
jamoat xavfsizligini taʼminlash sohasida ilmiy-tadqiqot va tashkiliy-uslubiy ishlarni amalga oshiradi.
Mazkur holatda doʻkonda oʻgʻrilik yuzasidan mazkur holatda tergov harakatlarini Jpkning 3812-modda. Jinoyat ishining tergovga tegishliligi Surishtiruv quyidagilarning surishtiruvchilari tomonidan olib borilishiga muvofiq, ichki ishlar tergovchilari tomonidan olib boriladi. Bu holat milliy gvardiya vakolatiga kirmasligini bilib oldik endi, milliy gavardiya xodimlari tomonidan qanday maʼmuriy prosessual harakatlar amalga oshiriladi degan savolga toʻxtaladigan boʻlsam, bu holatda signalizatsiya nima uchun ishlamay qolganligini yoki unga tashqi kuch aralashgan boʻlishi mumkinligini aniqlashi mumkin. agar mazkur holatda doʻkonda kelgusida yana kelib chiqishi mumkin boʻlgan, huquqbuzarliklarni oldini olish boʻyicha taqdimnoma kirtishi mumkin.
4-kazus. Уч-тепа тумани А.Навоий маҳалласида жойлашган 45-сон умум-таълим мактаб ўқувчиси С.Ғуломов телефонидан порнографик мазмундаги фото расмлар аниқланганлиги ҳолати бўйича мактаб раҳбарияти томонидан тегишли тартибда чора кўришни сўраб, ушбу мактабда хизматга жалб қилинган Миллий гвардия ходимига мурожаат қилишди. Ушбу ҳолатга ҳуқуқий баҳо беринг. Фуқаро С.Ғуломовнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломатлари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг. Ушбу маъмурий ишни кўриб чиқиш Миллий гвардия ходимларининг ваколатига кириш-кирмаслигини асосланг ва унинг кейинги маъмурий процессуал ҳаракатларини ёзма равишда баён қилинг.
Javob; Mazkur holatga huquqiy baho beradigan boʻlsak, eng avvalo S.Gʻulomovning telefonidan chiqan pornografik mahsulot uchun javobgarlik bormi degan savolga javob topsak, maqsadga muvofiq boʻladi. 189-modda. Pornografik mahsulotni tayyorlash, olib kirish, tarqatish, reklama qilish, namoyish etish. Pornografik mahsulotni tarqatish, reklama qilish, namoyish etish maqsadida tayyorlash yoki Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirish, pornografik mahsulotni reklama qilish, namoyish etish, tarqatish, shu jumladan ommaviy axborot vositalarida, telekommunikatsiya tarmoqlarida yoki Internet jahon axborot tarmogʻida reklama qilish, namoyish etish, tarqatish uchun javobgarlik belgilangan.
Agar maktab oʻquvchisi S.Gʻulomov ushbu harakatlarni sodir etgan boʻlsa, javobgar koʻrish mumkin.
Endi bu yerda keyingi masala, maktab oʻquvchisini javobgarlikka tortish yoshiga yetgan yoki yoʻqligini bilishimiz kerak. Agar bu holatda maktab oʻquvchisi javobgarlik yoshiga yetmagan boʻlsa, bu holatda toʻgʻridan toʻgʻri uni javobgar qilaolamymiz. Bu holatda uning ota onasiga nisbatan MJtKning 47-modda. Bolalarni tarbiyalash va ularga taʼlim berish borasidagi majburiyatlarni bajarmaslik-Ota-onalar yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar tomonidan voyaga yetmagan bolalarni tarbiyalash va ularga taʼlim berish borasidagi majburiyatlarni bajarmaslik, shu jumladan voyaga yetmagan bolalarning maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etishiga olib kelishi — bazaviy hisoblash miqdorining bir baravaridan besh baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.
Ushbu holatda javobgarlik qilish uchun milliy gavardiya xodimining vakolati bor.
Obyekt. Кўриб чиқилаётган ҳуқуқбузарликнинг ижтимоий зарари жамоат тартибига қасд қилиши, жамиятга, айниқса, ёшларга таъсир кўрсатиши билан белгиланади, жинсий муносабатлар соҳасида идеал ва ахлоқий тамойилларни йўқотишга олиб келади.
Тарқалиш ва савдо қилиш мақсадида порнографик ашё тайёрлаш, тарқатиш, реклама қилиш, сақлаш ушбу хуқуқбузарликнинг объектив томони ҳисобланади
Ҳуқуқбузарликнинт субъектив томони бевосита қасд сифатида тавсифланади.
16 ёшга етган, қонун олдида жавоб берадиган шахс ушбу ҳуқуқбузарликнинг субъектидир.
5.Юнусобод тумани Темурийлар маҳалласида яшовчи, фуқаро О.Тошпўлатов ўзининг яшаш хонадонида ёнғин чиқаётганлиги сабабли, ИИБ навбатчилик қисми 102 рақамига қўнғироқ қилиб, ҳолат юзасидан амалий ёрдам сўради.
Ушбу ҳолатга ҳуқуқий баҳо беринг.
Фуқаро О.Тошпўлатовнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг ИИБ навбатчилик қисмига қилган мурожаати асослими?
Ушбу ҳолат бўйича ИИБ навбатчилик қисми масъул ходимларининг ҳаракатларига ҳуқуқий баҳо беринг ва унинг кейинги процессуал ҳаракатларини ёзма равишда баён қилинг.Ushbu holatni huquqiy jihatdan tahlil qiladigan boʻlsam Oʻzbekiston Respublikasining "Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida"gi Qonuni hamda boshqa tegishli normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq, har bir fuqaro favqulodda holatlarda tegishli idoralarga murojaat qilish huquqiga ega.
O.Toshpulatovning oʻz yashash xonadonida yongʻin sodir boʻlayotgani sababli 102 raqamiga qoʻngʻiroq qilgani – asosli, qonuniy va toʻgʻri harakat hisoblanadi. Bu uning oʻzining va atrofdagilarning hayoti, sogʻligʻi va mulkini himoya qilishga qaratilgan boʻlishi mumkin.
IIB navbatchilik qismi masʼul xodimlarining harakatlariga huquqiy baho beradigan boʻlsam IIB navbatchilik qismi xodimlari fuqarolardan kelib tushgan murojaatlar asosida:
Holatni zudlik bilan baholashi; Tezkor xizmatlarni (yongʻin xavfsizligi, tez yordam, FVV va hokazo) xabardor qilishi; Voqea joyiga patrul-post xizmati yoki tergov-tezkor guruh yuborishi; Fuqaro va boshqa jabrlanganlarga amaliy yordam koʻrsatishi zarur.Agar masʼul xodimlar bu tartibga rioya qilsa, ularning harakatlari qonuniy, xizmat vazifasiga muvofiq va fuqarolik xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan deb baholanadi.
IIBning keyingi protsessual harakatlari toʻxtaladigan boʻlsak:
1. Murojaatni rasmiylashtirish: 102 raqamiga tushgan qoʻngʻiroq maxsus jurnalga qayd etiladi. 2. Voqea joyiga chiqish: Mahalla hududiga xizmat koʻrsatuvchi profilaktika inspektori, patrul-post xizmati xodimlari yuboriladi. 3. Yongʻin haqida FVV (yongʻin xavfsizligi xizmati)ga darhol xabar beriladi. 4. Voqea joyida hujjatlashtirish: Voqea joyi koʻzdan kechiriladi, guvohlar soʻroq qilinadi, foto-video tasvirga olinadi. 5. Tegishli dalolatnoma tuziladi. 6. Agar jinoyat alomatlari mavjud boʻlsa, tergovoldi tekshiruvi boshlanadi va jinoyat ishi qoʻzgʻatilishi mumkin.
6.Тадбиркор У.Солиев Юнусобод тумани Ғ.Ғуломов кўчасида жойлашган “Анор” номли истироҳат боғида кўчма цирк томоша тадбирини ўтказиш учун истироҳат боғ маъмурияти билан ўзаро келишиб, лекин оммавий тадбирларни ўтказиш рухсатномасини олмасдан тадбир ўтказиб келаётганлиги ҳақида ИИБ 102га хабар келиб тушди. Ушбу ҳолатга ҳуқуқий баҳо беринг. Фуқаро У.Солиевнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломатлари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг.
Ушбу ишни кўриб чиқиш ИИБнинг ваколатига кириш-кирмаслигини асосланг ва ушбу ҳолат бўйича процессуал ҳаракатларини ёзма равишда баён қилинг.
U.Soliyev tomonidan “Anor” istirohat bogʻida koʻchma sirk tomoshasi oʻtkazilishi – ommaviy tadbir hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasining "OMMAVIY TADBIRLARNI TASHKIL ETISH VA OʻTKAZISH TARTIBINI YANADA TAKOMILLASHTIRISH CHORA-TADBIRLARI TOʻGʻRISIDA"gi Qarorning 2-bandida "ommaviy tadbirlar tashkilotchilari tomonidan ommaviy tadbirlarni oʻtkazishda xavfsizlikni taʼminlash toʻgʻrisida ichki ishlar organlari bilan majburiy tartibda shartnomalar tuzilishi yuzasidan qatʼiy nazorat oʻrnatish, shuningdek ularning tegishli ruxsatnomalar olmasdan oʻtkazilishi holatlariga yoʻl qoʻymaslik chora-tadbirlarini koʻrsin" deya takidlangan.
Demak, U.Soliyev ommaviy tadbirni vakolatli organlarning ruxsatisiz oʻtkazgan boʻlsa, bu holatda qonunbuzilish mavjud. U.Soliyevning harakatlariga huquqiy tahlili va huquqbuzarlik yuridik tarkibi: U.Soliyevning harakatlarida Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning quyidagi moddasi boʻyicha huquqbuzarlik alomatlari mavjud: MJTK 200¹-moddasi – "Ommaviy tadbirlarni oʻtkazish qoidalarini buzish". Yuridik tarkib: Obʼyektiv tomoni: ommaviy tadbirni tegishli ruxsatnomasiz oʻtkazish. Subʼyektiv tomoni: bilib turib, ehtiyotsizlik yoki beparvolik bilan ruxsatnomasiz tadbir oʻtkazilishi. Subyekt: maʼmuriy javobgarlikka tortilishi mumkin boʻlgan yoshi toʻliq boʻlgan jismoniy shaxs – tadbirkor U.Soliyev. Obyekt: ommaviy xavfsizlik va jamoat tartibini taʼminlash tartibi. Mazkur holat IIB (Ichki ishlar boʻlimi)ning vakolatiga toʻliq kiradi, chunki IIB MJTK asosida huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi bayonnoma rasmiylashtirish vakolatiga ega.Jamoat xavfsizligini taʼminlash, ommaviy tadbirlarda tartibni nazorat qilish – IIB zimmasidagi vazifa hisoblanadi.102 raqamiga murojaat kelganligi sababli, IIB xodimlari tezkor xizmat vazifasini bajarishi shart.
IIB tomonidan amalga oshirilishi lozim boʻlgan protsessual harakatlar (yozma bayon)
1. Murojaatni roʻyxatga olish – 102 raqamiga tushgan xabar maxsus jurnalga qayd etiladi. 2. Voqea joyiga chiqish – patrul-post xizmati yoki profilaktika inspektori yuboriladi. 3. Holatni koʻzdan kechirish, guvohlarni soʻroq qilish. 4. Tadbirkor U.Soliyevdan izoh olish, ruxsatnoma mavjud yoki yoʻqligini aniqlash. 5. MjTK 200¹-moddasi boʻyicha maʼmuriy bayonnoma rasmiylashtirish. 6. Bayonnoma va tegishli hujjatlarni sudga yuborish – bu ish sud orqali koʻrib chiqiladi, chunki maʼmuriy jazo chorasi sud tartibida belgilanadi. 7. Tadbirni darhol toʻxtatish boʻyicha ogohlantirish yoki majburiy chora koʻrish, agar jamoat xavfsizligiga tahdid mavjud boʻlsa.
7. Тадбир ташкилотчиси С.Ғаппоров Олмазор тумани Мустақиллик шоҳ кўчасида “Адиблар ҳиёбони”да “Китобхонлик” фестивалини ўтказиш бўйича оммавий тадбирлар ўтказилишини назорат қилиш комиссиясига ариза билан мурожаат қилди. Лекин комиссия ушбу аризани 10 кунлик муддатда кўриб чиқмади ва тадбир ўтказиш муддати етиб келганида ташкилотчи рухсатнома олмасдан туриб тадбирни ўтказди.
Ушбу ҳолатга ҳуқуқий баҳо беринг.
Фуқаро С.Ғаппоровнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломатлари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг.
Комиссия қайси орган ҳузурида тузилади ва унинг ваколатларига нималар киради? Bu holat Oʻzbekiston Respublikasining ommaviy tadbirlar oʻtkazish tartibini belgilovchi qonunchilik hujjatlari doirasida baholanadi. Yaʼni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014 yil 29 iyuldagi «Ommaviy tadbirlarni tashkil etish va oʻtkazish tartibini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi VMQ-205-sonli Qarori huquqiy asos demakdir. Quyida ushbu vaziyatga huquqiy baho, fuqaro S.Gʻapporovning harakatlariga huquqiy tahlil, hamda komissiyaning vakolatlari va tuzilishi boʻyicha batafsil izoh beriladi.
Vazirlar Mahkamasining 205-sonli qarori 6-bandiga muvofiq, ommaviy tadbirlar (shu jumladan, festivallar)ni oʻtkazish uchun tegishli davlat organlaridan ruxsatnoma olish talab etiladi. Ariza, odatda, tadbirdan kamida 10 kun oldin berilishi lozim va tadbirlarga ruxsat berish yoki rad etish toʻgʻrisida qaror shu muddat ichida komissiya tomonidan qabul qilinishi kerak. S.Gʻapporov arizani belgilangan muddatda topshirgan, ammo komissiya bu arizani qonunda belgilangan 10 kun ichida koʻrib chiqmagan. Shu boisdan, u ruxsatnoma olmasdan tadbirni oʻtkazgan. Fuqaro S.Gʻapporovning harakatlariga huquqiy tahlil qiladigan boʻlsak uning harakatlarida quyidagi huquqiy jihatlar mavjud:
Ijobiy jihat: U qonuniy tartibda ariza bilan murojaat qilgan, bu esa uning qonuniy yoʻl tutganini koʻrsatadi. Komissiya arizani koʻrib chiqmasdan bevosita maʼmuriy passivlikka yoʻl qoʻygan.
Ehtimoliy huquqbuzarlik: Ruxsat olinmagan boʻlsa-da, S.Gʻapporov tadbirni oʻtkazgan. Bu esa “Ommaviy tadbirlarni oʻtkazish qoidalarining 72-bandini buzgan. Bunday holatda, bu harakat Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 201-moddasi (ruxsatsiz ommaviy tadbir oʻtkazish) asosida baholanishi mumkin. Yuridik tarkibi (agar javobgarlikka tortilsa): Subyektiv tomoni – S.Gʻapporov ruxsat olishga uringan, ammo komissiya javob bermagan. Obyektiv tomoni – ruxsatsiz tadbir oʻtkazilgan. Subyekt – yuridik javobgarlikka tortilishi mumkin boʻlgan fuqaro (tashkilotchi). Obyekt – jamoat tartibi, xavfsizlik.
Biroq, bu holatda komissiyaning beqarorligi (javobsizlik) inobatga olinishi mumkin va fuqaroning harakati zarurat holati sifatida baholanishi mumkin. Yaʼni, u ariza topshirgan, biroq javob olmagan. Bu esa maʼmuriy jazodan ozod qilishga asos boʻlishi mumkin.
Komissiya qaysi organ huzurida tuziladi va vakolatlari
Tashkilotchi komissiya: Ommaviy tadbirlarni muvofiqlashtiruvchi komissiyalar, odatda: Tegishli mahalliy ijro hokimiyati organlari (hokimliklar) huzurida, Ichki ishlar organlari, sogʻliqni saqlash, favqulodda vaziyatlar, madaniyat va boshqa manfaatdor organlar ishtirokida tuziladi.
Vakolatlari:
Ommaviy tadbir oʻtkazish boʻyicha arizalarni qabul qilish va koʻrib chiqish. Tadbirning xavfsizligi, sanitariya va transport bilan bogʻliq masalalarni muvofiqlashtirish. Ruxsatnoma berish yoki asoslangan rad javobi taqdim etish. Zarur hollarda tadbirni toʻxtatish yoki bekor qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilish.
Xulosa: S.Gʻapporov qonuniy ariza bergan, ammo javob olmagan holda tadbir oʻtkazgan. Bu ruxsatsiz deb baholanishi mumkin, biroq komissiyaning javob bermagani u uchun aybni yumshatuvchi holat hisoblanadi. S.Gʻapporovning harakatlari maʼmuriy huquqbuzarlik sifatida baholanishi mumkin, lekin bu holatni zarurat yoki komissiya javobgarligi kontekstida koʻrish lozim. Komissiya hokimlik huzurida tuziladi va tadbir xavfsizligini taʼminlash hamda ruxsat berish boʻyicha vakolatga ega.
8. Дўстлик тумани Фурқат маҳалласида яшовчи, фуқаро С.Назаров маҳалласи ҳудудида тадбиркор томонидан объект (хусусий мактаб) қурилишига оммавий қаршилик кўрсатиш мақсадида қўшнилари билан олдиндан тил бириктириб, қурилиш бўлаётган жойда оммавий тартибсизлик уюштираётганлиги ҳолати юзасидан ИИБ 102га хабар келиб тушди. Ушбу ҳолатга ҳуқуқий баҳо беринг. Фуқаро С.Назаровни ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломатлари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг.
Ушбу маъмурий ишни кўриб чиқиш ИИБнинг ваколатига кириш-кирмаслигини аниқланг ва унинг кейинги процессуал ҳаракатларини ёзма равишда баён қилинг. Kazusdagi holat Oʻzbekiston Respublikasining jinoiy va maʼmuriy qonunchiligi nuqtayi nazaridan baholanishi mumkin. Keling, uni bosqichma-bosqich tahlil qilamiz. Dastlab holatga huquqiy baho berar ekanmiz Fuqaro S.Nazarov va uning qoʻshnilari tomonidan qonuniy qurilayotgan obyektga qarshi ommaviy tartibsizlik uyushtirish harakati – bu qonunbuzarlik alomatlarini oʻz ichiga oluvchi jamoat tartibini buzish holatidir. Agar ularning harakatlari:
- ommaviy norozilik bilan, - jamoat xavfsizligiga tahdid soladigan, - odamlar orasida vahima, shovqin, yakuniy ixtilof yoki qarama-qarshiliklarga sabab boʻlish holatida yuz bersa, bu holat Jinoyat kodeksining 244-moddasi “Jamoat tartibini buzish (ommaviy tartibsizliklar)” tarkibiga mos keladi. S.Nazarovning harakatlarini huquqiy tahlil qilish - Subyektiv tomoni: S.Nazarov va boshqalar oldindan til biriktirib, ataylab qonuniy qurilishga xalaqit berishni rejalashtirgan. - Obyektiv tomoni: Jamoat tartibini buzuvchi ommaviy norozilik harakatlari sodir etilgan, bu esa ijtimoiy xavfli xatti-harakat sifatida baholanadi. - Subyekt: Fuqaro S.Nazarov – jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin boʻlgan shaxs. - Obyekt: Jamoat tartibi va fuqarolar xavfsizligi.
Agar bu harakatlar davomida mol-mulkka ziyon yetkazilgan, jismoniy shaxsga zarar yetkazilgan boʻlsa, holat yanada ogʻirroq jinoyat sifatida baholanadi (244-moddada bu holat mavjud). Maʼmuriy ishmi yoki jinoyat ishi? Agar tartibsizlik kichik hajmda boʻlsa (masalan, ogʻzaki norozilik, plakatlar bilan chiqish):
- Bu Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 201-moddasi – ruxsatsiz miting, piket, ommaviy chiqishlar oʻtkazish asosida baholanishi mumkin. Agar kuch ishlatish, ijtimoiy xavfli harakatlar (masalan, toʻsiqlar oʻrnatish, baqiriq-chaqiriq, jinoyatga undovchi chaqiriqlar) boʻlsa bu Jinoyat ishi sifatida baholanadi. Ishni koʻrib chiqish – IIB vakolatga egami? Ha, dastlabki harakatlarni koʻrib chiqish – Ichki ishlar organlari vakolatiga kiradi. IIBning vakolatiga quyidagilar kiradi: - Holat boʻyicha tezkor surishtiruvni amalga oshirish, - Fuqarolardan tushuntirishlar olish, - Videoyozuvlar, guvohlar koʻrsatmasi asosida dastlabki maʼlumotlarni yigʻish, - Zarurat tugʻilganda fuqarolarni Maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma asosida javobgarlikka tortish, - Jinoyat alomatlari boʻlsa – ishni tergovga yuborish (prokuratura yoki tergov boʻlimiga).
Keyingi protsessual harakatlar quyidagicha boʻlishi mumkin:
1. Xabarni qabul qilish – 102 xizmatiga kelib tushgan xabar rasmiy ravishda roʻyxatga olinadi. 2. Hodisa joyiga chiqish – Tezkor-tergov guruhi voqea joyiga chiqadi, vaziyat oʻrganiladi. 3. Ishtirokchilarni aniqlash – S.Nazarov va boshqa ishtirokchilar aniqlanadi va ularning shaxsi tekshiriladi. 4. Guvohlar va ishtirokchilardan tushuntirish olish – Voqea tafsilotlari boʻyicha bayonotlar olinadi. 5. Dalillar yigʻish – Kamera yozuvlari, mobil telefon videolari, guvohlarning koʻrsatmalari asosida materiallar yigʻiladi. 6. Hujjatlashtirish – Maʼmuriy bayonnoma yoki jinoyat ishi materiallari rasmiylashtiriladi. 7. Hujjatlarni tegishli organga yuborish – Jinoyat alomatlari aniqlansa, ish tergovga, yoʻq boʻlsa – maʼmuriy sudga yuboriladi.
9 – Kazus. Хукукбузар О.Ашуров 2025 йил 19 февраль куни Зарафшон шахар 4 кичик туман худудида жойлашган "SOGDIANA" кафесида тегишли рухсатсиз оммавий
тадбир утказишиб, худудий Ички ишлар идораларига хабар бермасдан ташкиллаштирганлиги сабабли оммавий тадбирлар утказиш тартибини бузганлиги юзасидан мамурий иш судга чикарилган. Жукукбузар О.Ашуров судда, килмишига икрорлик билдирмасдан, 2025 йил 19 февраль куни Зарафшон шахар 4-кичик туман худудида жойлашган "SOGDIANA" кафесига Нематов Асрор исмли хонанда келиб, тушлик килганда ундан кафеда жонли ижрода куйлаб беришни илтимос килгани, А.Неьматов рози булгач, телеграм тармогидаги каналларда элон бергани, бу элонларни кафесини реклама килиш ва мижоз чакириш максадида бергани, бирок, оммавий тадбир утказишни максад килмагани, чунки унинг кафеси залида 50 киши овкатланишига мулжалланган стол стуллар борлиги, шу куни кечки пайт ИИБ ЖТСБ ходимлари келиб, унга худудий Ички ишлар идораларига хабар бермасдан оммавий тадбир утказиш тартибини бузганлиги сабабли тегишли тартибда баённома расмийлаштиргани, ИИБ ходимлари келган вактда кафеда факатгина 10-12 та мижоз булгани, у ресторанга мижозларни туплаш ва томларни реклама килиш максадида ИЖТИМОИЙ тармокларга реклама берганлигини, у ушбу рекламани уша куни 18-15 ларда "Золотой город" каналига жойлаштириб унда А.Неъматов унинг кафесига овкатланишга келган вактида жонли ирода кушик айтиши хакида малум килгани, А.Неъматов унинг кафесига мехмон сифатида келгани ва мижозлар илтимоси билан кушик айтганлигини, у ва кушикчи уртасида келишув ёки бошка бир сабабла булмаганлигини, конуний карор кабул килишини сураб курсатма берди.
Ушбу холатга хукукий бахо беринг. Фукаро О.Ашуровни харакатларини хукукий тахлил килинг ва харакатларида хукукбузарлик аломатлари мавжуд булса юридик таркибини аникланг. Оммавий тадбир деб нимага айтилади унинг белгилари нималардан иборат?
Javob
Biz ushbu muammoli holat yuzasidan huquqiy baho, O.Ashurovning harakatlariga huquqiy tahlil hamda ommaviy tadbir tushunchasi va uning belgilarini keltirib oʻtamiz.
Ommaviy tadbir — bu yigʻilish, konsert, namoyish, ommaga moʻljallangan madaniy-koʻngilochar yoki boshqa jamoaviy faoliyat boʻlib, u Ommaviy axborot vositalari yoki ijtimoiy tarmoqlar orqali oldindan eʼlon qilinadi; Unda 10 nafardan ortiq ishtirokchilar qatnashadi; Belgilangan vaqt va joyda boʻlib oʻtadi; Tashkilotchilar tomonidan rejalashtiriladi; Jamoat tartibi, xavfsizlik yoki sanitariya talablariga taʼsir qilishi mumkin. Normativ asos:
Oʻzbekiston Respublikasining “Yigʻilishlar, mitinglar, yurishlar va namoyishlar toʻgʻrisida”gi Qonuni, Ichki ishlar organlari toʻgʻrisidagi qonunlar, Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks (MJtK) 201-moddasi va boshqalar.
O.Ashurovning vajlari:
- Xonanda A. Nematov ovqatlanishga kelganida mijozlar iltimosi bilan kuylagan; - Tadbir tashkil qilinmagan, balki reklama orqali mijoz jalb qilish boʻlgan; - Telegram kanalidagi eʼlon faqat kafega mijoz chaqirish maqsadida berilgan; - Faqatgina 10–12 ta mijoz boʻlgan; - Ruxsat olish niyati boʻlmagan, chunki bu "ommaviy tadbir" deb hisoblamagan.
Ishtirokchilar soni 10–12 kishi boʻlgani aniqlangan, bu esa ommaviy tadbir hisoblanadi (quyidagi MJtK moddasi boʻyicha).
. Huquqbuzarlikning yuridik tarkibi
Obyektiv tomoni: Ommaviy tadbirni oldindan xabar bermasdan oʻtkazgan (Telegram orqali eʼlon, jonli ijro, ishtirokchilar mavjud); Subʼyektiv tomoni: Ataylab emas, balki mijoz jalb qilish niyatida amalga oshirgan boʻlsa ham, bu huquqiy javobgarlikni istisno etmaydi; Subʼyekti: 18 yoshdan oshgan, muomala layoqatiga ega shaxs — Ashurov; Obyekti: Jamoat tartibini saqlash va davlat tomonidan nazorat qilinadigan ommaviy tadbirlar tartibi.
Xulosa:
Fuqaro O.Ashurovning harakatlarida ommaviy tadbir oʻtkazish tartibini buzish holati mavjud Telegram orqali reklama berilgan, xonanda tomonidan jonli ijro boʻlib oʻtgan, ishtirokchilar soni 10 dan oshgan. Bu esa MJtK 201-moddasi bilan baholanadigan maʼmuriy huquqbuzarlik tarkibini tashkil etadi.
10 - Kazus
Yangi yil” bayrami munosabati bilan “Gʻafur Gʻulom” nomli istirohat bogʻida oʻtkazilayotgan ommaviy tadbir vaqtida fuqaro S.Obidov va А.Ortiqov oʻzaro kelishmovchilik oqibatida mushtlashib ketishdi. Shu erda xizmat olib borayotgan PPX xodimlari S.Umarov va X.Raxmonberdievlar janjalga chek qoʻyish uchun oʻrtaga tushganlarida fuqaro А.Ortiqov xodimlarga faol qarshilik koʻrsatgan va ushbu qarshilikni bartaraf эtish maqsadida PPX xodimi S.Umarov fuqaroni rezina tayyogʻi bilan urib qoʻliga kishan taqqan.
Ushbu holatga huquqiy baho bering. Fuqaro А.Ortiqovning harakatlarini huquqiy tahlil qiling va uning harakatlarida huquqbuzarlik alomatlari mavjud boʻlsa yuridik tarkibini aniqlang.
Ushbu holatda PPX xodimi S.Umarovning hatti-harakatlari toʻgʻrimi, u tomonidan fuqaroni rezina tayyogʻi bilan urib qoʻl kishani taqilishi asosli yoki asossiz эkanligini yozma ravishda bayon qiling.
Javob
Ushbu holatni huquqiy tahlil qilishda ikki jihatga alohida eʼtibor qaratish zarur:
1. Fuqaro A.Ortiqovning harakatlari 2. PPX xodimi S.Umarovning xizmat faoliyati doirasidagi harakatlari
Fuqaro A.Ortiqovning harakatlariga huquqiy baho beradigan boʻlsak, Ommaviy tadbir paytida (Yangi yil bayrami) istirohat bogʻida sodir boʻlgan mushtlashuv; Ichki ishlar organi xodimlarining qonuniy talabiga boʻysunmagan; Ularni janjalga aralashgan paytda faol qarshilik koʻrsatganligi bois A.Ortiqovning bu harakati Maʼmuriy va jinoyat javobgarligiga sabab boʻlishi mumkin. Asos sifatida - MJtK 194-moddasi – Ichki ishlar xodimining qonuniy talabiga boʻysunmaslik; Bu holatda qarshilik faol boʻlgani uchun bu moddadan ortiqroq baholanadi.
JK 219-moddasi 1-qism – Hokimiyat vakiliga boʻysunmaslik sifatida ham baholashimiz mumkin. A.Ortiqovning PPX xodimiga faol qarshilik koʻrsatganligi (qarshilik bilan toʻqnashuv, boʻysunmaslik) ushbu modda doirasida jinoyat tarkibini hosil qiladi.
2. PPX xodimi S.Umarovning harakatlarini tahlil qiladigan boʻlsak,
Ommaviy tadbirda janjal boshlangan; Xodim janjalga chek qoʻyish maqsadida aralashgan; A.Ortiqov faol qarshilik koʻrsatgan; Qarshilikni bartaraf etish uchun xodim tomonidan **rezina tayoq qoʻllanilgan va qoʻl kishanlangan harakatlarni amalga oshirdi. Xodimning harakatlari Ichki ishlar organlari toʻgʻrisidagi qonun,“Ichki ishlar organlari xodimlarining xizmat oʻtashi toʻgʻrisida”gi Nizom, va Ichki ishlar vazirligining qurol, jismoniy kuch va maxsus vositalarni qoʻllash tartibi asosida baholanadi. Xulosa:
Agar S.Umarov maxsus vositani nisbatan ehtiyotkorlik bilan, ogohlantirgandan soʻng va vaziyatga muvofiq qoʻllagan boʻlsa, bu harakat - asosli deb aytishimiz mumkin va vakolat doirasida bajarilgan xizmat faoliyatideb baholanadi aks holda, haddan ortiq kuch ishlatish sifatida baholanishi mumkin. A.Ortiqovning harakatlarini esa Jinoyat alomatlari mavjud — JK 219-modda, 1-qism (Hokimiyat vakiliga boʻysunmaslik); Agar yetarli dalillar mavjud boʻlsa, jinoiy ish qoʻzgʻatilishi mumkin.
11-kazus. Юнусобод тумани Деҳқон бозори ҳудудида номаълум шахс маст ҳолатда юрганлиги тўғрисида тадбиркорлар томонидан ҳудуд профилактика инспектори А.Қосимовга мурожаат қилинди. Мурожаатга асосан профилактика инспектори А.Қосимов ушбу шахснинг шахсига ойдинлик киритганида ушбу шахс Туркманистон Республикаси фуқароси Ғ.Давронов эканлиги, унинг ёнида шахсини тасдиқловчи ҳужжатлари бўлмаганлиги сабабли, профилактика инспектори томонидан ҳолат бўйича тегишли ҳужжатлар тўпланиб, фуқаро Ғ.Давроновни муайян яшаш жойига эга бўлмаган шахсларни реаблитация қилиш марказига жойлаштирди. Ушбу ҳолатга ҳуқуқий баҳо беринг. Фуқаро Ғ.Давроновнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломатлари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг.
Ушбу ҳолатда профилактика инспектори А.Қосимовнинг ҳатти-ҳаракатига ҳуқуқий баҳо беринг ва унинг кейинги процессуал ҳаракатларини ёзма равишда баён қилинг.
Yuqoridagi vaziyatda fuqaro Davronovning Yunusobod tumani dehqon bozorida mast holatda yurganligi keltirilib u haqida hudud profilaktika inspektoriga axborot bergan. Profilaktika inspektori u shaxsning shaxsiga oydinlik kiritilganda Turkmaniston Respublikasi fuqarosiligini va uni yonida hech qanday shaxsiy hujjatlari yoʻqligini aniqlaydi. Bu holatda Davronovning harakatlarida hech qanday huquqbuzarlik alomatlari yoʻq hisoblanadi. Fuqaro Gʻ.Davronovning xatti-harakatlarida Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 187-moddasi nazarda tutilgan huquqbuzarlik alomatlari mavjud emas. Chunki ushbu moddaga koʻra, ish joylarida, koʻchalarda, stadionlarda, xiyobonlarda, istirohat bogʻlarida, jamoat transportining barcha turlarida va boshqa jamoat joylarida alkogol mahsulotini isteʼmol qilish, bundan toʻylar, yubileylar hamda boshqa tantanalar va marosimlar oʻtkaziladigan joylar, shuningdek alkogol mahsulotini quyib realizatsiya qilishga ruxsat etilgan savdo va umumiy ovqatlanish obyektlari mustasno boʻlib, bazaviy hisoblash miqdorining ikkidan bir qismi miqdorida jarima solishga sabab boʻladi. Xuddi shunday huquqbuzarlik maʼmuriy jazo chorasi qoʻllanilganidan keyin bir yil davomida takror sodir etilgan boʻlsa, bazaviy hisoblash miqdorining ikkidan bir qismidan ikki baravarigacha miqdorda jarima solishga yoki oʻn besh sutkagacha muddatga maʼmuriy qamoqqa olishga sabab boʻladi. Mana endi Davronovning harakatlariga toʻxtalsak u jamoat joyida alkogolni istemol qilish bilan bogʻliq holat keltirilmagan, u shunchaki mast holatda yurgani keltirilgan boʻlib hech kimni haqorat qilmagan yokida shikast yetkazilmagan. Bu holat uchun esa Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida javobgarlik belgilanman. MJTK 187-moddasi boʻlishi uchun yuqoridagi holatlar boʻlishi kerak. Mana endi profilaktika inspektori Davronovning reabilitatsiya markaziga joylashtirilganligi masalasini tahlil qiladigan boʻlsak. Agar reabilitatsiya markazlariga qabul qilingan shaxslar orasida chet el fuqarolari yoki fuqaroligi boʻlmagan shaxslar aniqlansa, bunday shaxslar qabul qilingan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay, belgilangan tartibda ularning shaxslarini aniqlash anketalari toʻldirilib, tegishli tuman (shahar) ichki ishlar organlarining migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish boʻlinmasiga yuboriladi. Shaxsini aniqlash anketasiga chet el fuqarosi yoki fuqaroligi boʻlmagan shaxsning 3,5 sm x 4,5 sm oʻlchamdagi ikki dona fotosurati, tushuntirish xati hamda tarjimai holi ilova qilinadi. Lekin ushbu holatda ham inspektor Qosimovning harakatlari asosli emas degan xulosaga kelishimiz mumkin. Chunki yashash joyiga ega boʻlmagan shaxslarni reabilitatsiya qilish uchun sudning qarori va boshqa protsessual harakatlarni amalga oshirish talab etiladi. Toʻgʻridan toʻgʻri rebilitatsiya markaziga joylashtirilishi mumkin emas. Unday markazlarga hech qanday yashash joyi boʻlmagan, daydi shaxslar joylashtiriladi. Yuqoridagi holatda Turkmaniston Respublikasining Oʻzbekistondagi konsulligiga Gʻ.Davronovning ushlanganligi toʻgʻrisida xabar berish kerak. Shundan soʻng Davronovni vaqtinchalik saqlash hibsxonasiga joylashtirishi maqsadga muvofiq boʻladi. Xulosa qilib aytganda Davronov hech qanday maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etmagan va uni reabilitatsiya markaziga joylashtirsh asosli emas.
12-kazus. Муқаддам бир неча маротаба ўғирлик жиноятларини содир қилиб, ИИБда “Хавфли рецидивист” ҳисобида турувчи, фуқаро Р.Қосимов нисбатан 2024 йил 13 январь куни жиноят ишлари бўйича Чилонзор туман суди томонидан 6 ой муддатга маъмурий назорат ўрнатилган бўлишига қармасдан, фуқаро Р.Қосимов томонидан маъмурий назорат қоидаларини бузиш ҳолати аниқланди.
Ушбу ҳолатга ҳуқуқий баҳо беринг.
Фуқаро Р.Қосимовнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг хатти-ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломатлари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг.
Ушбу ҳолат бўйича ишни кўриб чиқиш ИИБнинг қайси соҳавий хизмати ваколатига киришини аниқлаб, кейинги процессуал ҳаракатларни ёзма равишда баён қилинг.
Yuqoridagi muammoli vaziyatda jazoni ijro etshi muassasasidan jazoni oʻtab kelgan xavfli redsidivist R.Qosimov IIB tomonidan maʼmuriy nazoratga olinishiga qaramasdan hech qanday cheklovlarga rioya qilmasdan jamoat tartibini buzib huquqbuzarliklar sodir etgan. Aslida maʼmuriy nazorat oʻzi nima degan savolga javob beradigan boʻlsak. Maʼmuriy nazorat — nazorat ostidagi shaxslarga sud tomonidan belgilanadigan maʼmuriy cheklovlarni qoʻllashdan iborat tarbiyaviy-profilaktik taʼsir koʻrsatish choralari majmui. Nazorat ostidagi shaxs esa oʻziga nisbatan maʼmuriy nazorat amalga oshirilayotgan shaxs hisoblanadi. Yuqoridagi holatda nazorat ostidagi shaxs R. Qosimov boʻlsa maʼmuriy nazoratning qoidalarini buzib kelgan. Bu holat esa R.Qosimovni yana qayta jinoiy javobgarlikka tortilishiga olib keladi. Bu haqda maʼmuriy nazorat toʻgʻrisidagi 750-sonli qonunning 20-moddasida tegishlicha keltirilgan. Unga koʻra; Maʼmuriy nazorat ostiga olingan shaxslar belgilangan cheklashlarni buzganlari taqdirda Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarida belgilangan tartibda maʼmuriy yoki jinoiy javobgarlikka tortiladilar.Maʼmuriy nazoratdan boʻyin tovlab istiqomat joyidan oʻzboshimchalik bilan ketib qolgan, shuningdek maʼmuriy nazorat jazoni ijro etish muassasalaridan boʻshatilayotganda belgilangan hollarda tanlangan istiqomat joyiga muayyan muddatda uzrli sabablarsiz yetib kelmagan nazorat ostidagi shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarida belgilangan tartibda jinoiy javobgarlikka tortiladilar. Ushbu holat Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 206-moddasi 1-qismiga koʻra, maʼmuriy nazorat qoidalarini buzgan shaxsga bazaviy hisoblash miqdorining bir baravaridan uch baravarigacha miqdorda jarima yoki oʻn besh sutkagacha muddatga maʼmuriy qamoq jazosi qoʻllaniladi. Yaʼni bundan koʻrishimiz mumkinki R. Qosimovning harakatlarida huquqbuzarlik alomatlari mavjud va uni maʼmuriy javobgarlikka tortishimiz asosli. Qosimovning xavfli redsidivist ekanligi ogʻirlashtiruvchi holat hisoblanib jonoiy javobgarlikka tortilishi ham mumkin. Bu kabi holatlarni koʻrib chiqishni maʼmuriy nazorat toʻgʻrisidagi qonunning 6-moddasiga asosan, maʼmuriy nazoratni amalga oshirish nazorat ostidagi kishining istiqomat joyidagi ichki ishlar idoralariga yuklatiladi. Koʻrishimiz mumkinki nazorat ostidagi shaxslani profilaktika qilish hududdagi profilaktika inspektorlari vakolatiga yuklatilgan. Agarda probatsiyada nazoratida turganida probatsiya xizmati hodimlari tomonidan profilaktika qilinar edi. Mana endi yuqoridagilarga asoslanib xulosa qiladigan boʻlsak Qosimovning harakatlarida huquqbuzarlik alomatlari mavjud va unga nisbatan maʼmuriy javobgarlik koʻdesining 206-moddasi tartibida chora koʻrilishi asosli hisoblanadi.
13KAZUS
С.Асадов жиноят ишлари бўйича Пайариқ туман судининг 2024 йил 16 декабрь кунги қарорига кўра, олти ой муддатга маъмурий назорат ўрнатилган бўлиб, у кеч соат 22:00дан эрталаб 06:00гача яшаш уйидан чиқиш, туман ИИБнинг рухсатисиз вилоят ҳудудидан чиқиб кетиш, ҳар ойнинг 20 куни соат 18:00га қадар ИИБга келиб рўйхатдан ўтиш белгиланган бўлса-да, бироқ у белгиланган вақтда 2025 йил 20 январь куни туман ИИБдан рўйхатдан ўтмасдан маъмурий назорат қоидаларини бузганлиги аниқланиб, баённома расмийлаштирилган.
Суд мажлисида С.Асадов – 2025 йил 19 январь куни ўнг билак ва тирсак соҳаси синиб, 2025 йил 20 январь куни Самарқанд шаҳридаги травматология шифохонасида операция қилишиб, 26 январгача даволанганлигини билдирган.
С.Асадовга берилган тиббий баённомадан кўчирмада у шифохонага 2025 йил 20 январь куни ўнг билак суяклари ўрта пастки учлигидан ёпиқ синиб силжиши, ўнг тирсак соҳасида йиртилган жароҳат ташхиси билан ётқизилганлиги ва 2025 йил 26 январь куни чиқарилганлиги кўрсатилган.
Ушбу ҳолатга ҳуқуқий баҳо беринг. Маъмурий назоратда турган С.Асадовнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг хатти-ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломат-лари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг.
Маъмурий назоратни ўрнатиш тартиби ва асосларини ҳамда маъмурий назорат муддатларини тушунтириб беринг.
Bu vaziyatda mamuriy nazoratga qoʻylgan shaxs mamuriy nazorat qoidalrni buzmagan. Maʼmuriy nazoratni oʻrnatish tartibi Maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi asoslantirilgan taqdimnoma sudga quyidagilar tomonidan yuboriladi: sud tomonidan oʻta xavfli retsidivist deb topilgan shaxslarga nisbatan — ularni ozod etishdan kamida bir oy oldin jazoni ijro etish muassasasining boshligʻi tomonidan; jazoni ijro etish muassasalarida turgan ogʻir yoki oʻta ogʻir jinoyatlar sodir etganlik uchun ozodlikdan mahrum qilishga hukm etilgan yoxud har qanday qasddan qilingan jinoyatlar uchun ikki yoki undan ortiq marta ozodlikdan mahrum qilishga hukm etilgan shaxslarga nisbatan, agar ular jazoni oʻtash davrida belgilangan tartibda saqlash rejimini qasddan buzuvchilar deb topilgan boʻlsa, — ularni ozod etishdan kamida bir oy oldin jazoni ijro etish muassasasining boshligʻi tomonidan; jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilgan shaxslarga nisbatan — sudlanganlik holatining tugatilishi yoki sudlanganlikning olib tashlanishi muddatlari doirasida ichki ishlar organining boshligʻi tomonidan ushbu shaxslar jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilganidan keyin bir yil ichida ikki yoki undan koʻproq maʼmuriy huquqbuzarliklarni sodir etganligidan dalolat beruvchi materiallar asosida. Maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi taqdimnomada maʼmuriy nazoratni oʻrnatish zarurati, oʻrnatiladigan maʼmuriy cheklovlar yuzasidan takliflar va oʻziga nisbatan maʼmuriy nazorat oʻrnatilishi mumkin boʻlgan shaxsning oʻzi tanlagan yashash joyi haqidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi. Agar jazoni ijro etish muassasasidan ozod etilayotgan shaxsning maʼlum sabablarga koʻra aniq turar joyi boʻlmasa, jazoni ijro etish muassasasi maʼmuriyati unga yashash joyi bilan taʼminlash, doimiy yashash yoki vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatga olishga hamda ishga joylashishga yordam berishni soʻrab, shuningdek nogironligi boʻlgan shaxslarni yoki ogʻir kasalliklarga chalingan shaxslarni davolash masalalarini oldindan hal qilish toʻgʻrisida tegishli mahalliy davlat hokimiyati organlariga, ichki ishlar organlariga va sogʻliqni saqlash muassasalariga iltimosnoma yuboradi. Maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi taqdimnoma olingan paytdan eʼtiboran oʻn kundan kechiktirmay jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudining sudyasi tomonidan sud majlisida ichki ishlar organi vakilining majburiy ishtirokida va oʻziga nisbatan maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi taqdimnoma koʻrib chiqilayotgan shaxs ishtirokida yakka tartibda koʻrib chiqiladi. Agar oʻziga nisbatan maʼmuriy nazorat oʻrnatish zarurligi toʻgʻrisidagi taqdimnoma koʻrib chiqiladigan, sud majlisi oʻtkaziladigan vaqt va joy haqida xabardor qilingan shaxs uzrsiz sabablarga koʻra sud majlisiga kelmasa, shuningdek sud majlisini boshqa kunga qoldirish toʻgʻrisida iltimosnoma taqdim etilmagan boʻlsa, taqdimnoma sud tomonidan ushbu shaxsning ishtirokisiz koʻrib chiqilishi mumkin. Sudning maʼmuriy nazorat oʻrnatish toʻgʻrisidagi qarorida maʼmuriy nazoratni oʻrnatish uchun asos, uning muddati va nazorat ostidagi shaxsga nisbatan oʻrnatiladigan maʼmuriy cheklovlar koʻrsatiladi. Agar maʼmuriy nazorat jazoni ijro etish muassasasidan ozod etish chogʻida belgilangan boʻlsa, sudning maʼmuriy nazorat oʻrnatish toʻgʻrisidagi qarorida nazorat ostidagi shaxs tanlagan yashash joyiga yetib keladigan muddat ham koʻrsatiladi. Jazoni ijro etish muassasasidan ozod etilayotgan shaxsning aniq yashash joyi maʼlum boʻlmagan taqdirda, sud uning ozodlikdan mahrum qilish jazosi qoʻllanishidan oldin yashagan oxirgi yashash joyi boʻyicha maʼmuriy nazorat oʻrnatish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Nazorat ostidagi shaxsning yashash joyi boʻlmagan taqdirda, sud mahalliy davlat hokimiyati organlariga nazorat ostidagi shaxsni turar joy bilan taʼminlash choralarini koʻrish majburiyatini yuklash toʻgʻrisida qaror chiqaradi. Maʼmuriy nazorat olti oydan bir yilgacha muddatga oʻrnatiladi. Maʼmuriy nazorat muddati maʼmuriy nazoratni oʻrnatish toʻgʻrisida sud tomonidan qaror chiqarilgan paytdan eʼtiboran, maʼmuriy nazorat jazoni ijro etish muassasalaridan shaxsni ozod etish chogʻida oʻrnatilgan hollarda esa, nazorat ostidagi shaxs tanlagan yashash joyiga yetib kelgan paytdan eʼtiboran hisoblanadi. Maʼmuriy nazorat muddatining oʻtishi quyidagi hollarda toʻxtatib turiladi: nazorat ostidagi shaxsga qidiruv eʼlon qilinganda; nazorat ostidagi shaxs sud tomonidan bedarak yoʻqolgan deb topilganda. Nazorat ostidagi shaxs maʼmuriy huquqbuzarlikni sodir etgan taqdirda, maʼmuriy nazorat muddati ichki ishlar organining taqdimnomasi boʻyicha sud tomonidan olti oygacha boʻlgan muddatga, lekin sudlanganlik holatining tugallanishi yoki sudlanganlikning olib tashlanishi muddatidan ortiq boʻlmagan muddatga uzaytirilishi mumkin.
14 KAZUS
Махсус қабулхонада сақаланаётган мамурий қамоққа олинган А.Шакиров сақалаш шароитидан норози бўлиб, туман прокрори номига ариза билан мурожаат қилиб, мурожаатини махсус қабулхона ходимига тақдим этади.
Мурожаатида ҳар 7 кунда бир маротаба чўмилиб-ювинишга чиқишаётганлиги ва бу муддат узоқ эканлигини, 16 кв. метр жойда 8 киши сақланаётганлиги ва улардан бири чет эл фуқароси эканлигини билдирган. Мурожаати олинганидан сўнг уни цензурадан ўтказиш мақсадида ўқиб чиқади ва ўзида 4 кун давомида ушалб туриб, ҳуқуқбузар А.Шакировни чақиртириб, мурожаатидаги айрим жойларига ўзгартиришлар кириттирганидан сўнг, мурожаатини прокурорга юборади.
Ушбу ҳолатга ҳуқуқий баҳо беринг.
Маъмурий қамоққа олинган А.Шакировнинг мурожаатидаги важлари асослими, махсус қабулхоналарда сақлаш тартибини тушунтириб беринг?
Махсус қабулхона маъмуриятининг ҳаракатлари тўғрими, қабулхонада сақаланаётганларнинг муржаатлари келиб тушганда қандай ҳаракат қилиши лозим?
JAVOB;
A.Shakirovning murojaatidagi vajlari asoslidir, chunki maxsus qabulxonalarda saqlash tartibi inson huquqlarini himoya qilishga mos kelishi kerak. Maxsus qabulxona maʼmuriyatining harakatlari toʻgʻri emas, ular murojaatlarni tez va aniq koʻrib chiqishlari lozim.Kameralarda bir kishiga toʻgʻri keladigan yashash maydonining normasi ikki yarim kvadrat metrdan, ayollar uchun esa uch kvadrat metrdan kam boʻlmagan oʻlchamda belgilanadi. Maʼmuriy qamoqqa olingan, yuqumli kasalliklarga chalingan bemorlar saqlanadigan kameralarda bir kishiga toʻgʻri keladigan maydon toʻrt kvadrat metrdan kam boʻlmasligi kerak. Maʼmuriy qamoqda yashash normasi belgilangan tartibda tasdiqlangan sanitariya-gigiyena va qurilish normalari va qoidalariga muvofiq boʻlishi kerak.Maxsus qabulxona maʼmuriyati maʼmuriy qamoqqa olingan shaxs maxsus qabulxonaga joylashtirilgan paytdan boshlab unga telefon orqali advokatga, qarindoshlariga yoxud boshqa shaxslarga maʼmuriy qamoqqa olingan shaxs maxsus qabulxonaga joylashtirilganligi toʻgʻrisida qoʻngʻiroq qilish yoki xabar qilish huquqini berishi va maʼmuriy qamoqqa olingan shaxs bu huquqidan foydalanganligini tasdiqlab maxsus qabulxonaga qabul qilingan shaxslarni roʻyxatdan oʻtkazish jurnaliga imzosi bilan tasdiqlashi shart. Agar maxsus qabulxonaga joylashtirilgan shaxs chet el fuqarosi boʻlsa, uning maxsus qabulxonaga joylashtirilganligi toʻgʻrisidagi yozma bildirish Qonunga muvofiq yigirma toʻrt soatdan kechiktirmay maxsus qabulxona masʼul xodimlari tomonidan pochta orqali Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga yuboriladi.Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarning choʻmilib-yuvinishi, choyshab va yostiqjildlarini almashtirish yetti kunda kamida bir marta amalga oshiriladi. Maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarga maxsus qabulxonada yigirma daqiqa davomida choʻmilib-yuvinish imkoniyati hamda hammomning maxsus jihozlangan xonasida ularga bir martalik yoki elektr ustara yordamida soch-soqol olishiga ruxsat beriladi.
15-kazus.Маъмурий назорат ўрнатилган О.Эштемировга ҳар ойнинг ўн бешинчи санасида бир маротаба Чиноз туман ИИО ФМБ ХПБга келиб рўйхатдан ўтиш, тунги 23:00 дан 06:00га қадар яшаш манзилида бўлиш белгиланганига қарамасдан, 2025 йил 20 февраль куни соат тахминан 23:25 ларда О.Эштемировнинг уйига ИИО ходимлари текширишга борганида уйда йўқли қайд этилган.
О.Эштемиров судда, 2025 йил 20 февраль куни у қонуний ишлаб келаётган ташкилотида тунги сменада қолганлигини, уни ИИО ходимлари бу каби ҳолатлар ҳам ҳуқуқбузарлик ҳисобланиши ҳақида огоҳлантаришмагани, шу сабабли тунги сменада ишлаганлигини баён қилиб, унга нисбатан бўлган ишни тугатишни сўради.
О.Эштемировнинг 20 февраль куни ишда бўлганлигини унинг иш жойидан берилган маълумотнома тасдиқлайди.
Ушбу ҳолатга ҳуқуқий баҳо беринг. Маъмурий назоратда турган О.Эштемировнинг ҳаракатларини ҳуқуқий таҳлил қилинг ва унинг хатти-ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик аломат-лари мавжуд бўлса юридик таркибини аниқланг.
Маъмурий назоратни ўрнатиш тартиби ва асосларини ҳамда маъмурий назорат муддатларини тушунтириб беринг.
Ушбу ҳолат — маъмурий назоратда турган шахснинг белгиланган талабларга риоя қилмагани билан боғлиқ. Қуйида бу масалага ҳуқуқий таҳлил, маъмурий назоратнинг мазмуни ва шартлари, О.Эштемировнинг ҳаракатида ҳуқуқбузарлик аломатлари бор-йўқлиги, ҳамда судда унга нисбатан иш юритилиши юзасидан мулоҳазаларни келтириб утамиз. Маъмурий назорат тушунчаси ва тартиби, Маъмурий назорат — суд томонидан жазони ўтаб бўлган шахсга нисбатан белгиланадиган мажбурий назорат шакли бўлиб, шахснинг айрим ҳуқуқларини вақтинча чеклаш орқали ижтимоий назоратни амалга оширишга қаратилган. Ўзбекистон Республикасининг "Маъмурий назорат тўғрисида"ги Қонуни (02.04.2019 йил, амалда) 8-модда. Маъмурий назоратни ўрнатиш тартиби Маъмурий назорат ўрнатиш зарурлиги тўғрисидаги асослантирилган тақдимнома судга қуйидагилар томонидан юборилади: суд томонидан ўта хавфли рецидивист деб топилган шахсларга нисбатан — уларни озод этишдан камида бир ой олдин жазони ижро этиш муассасасининг бошлиғи томонидан; жазони ижро этиш муассасаларида турган оғир ёки ўта оғир жиноятлар содир этганлик учун озодликдан маҳрум қилишга ҳукм этилган ёхуд ҳар қандай қасддан қилинган жиноятлар учун икки ёки ундан ортиқ марта озодликдан маҳрум қилишга ҳукм этилган шахсларга нисбатан, агар улар жазони ўташ даврида белгиланган тартибда сақлаш режимини қасддан бузувчилар деб топилган бўлса, — уларни озод этишдан камида бир ой олдин жазони ижро этиш муассасасининг бошлиғи томонидан; жазони ижро этиш муассасаларидан озод этилган шахсларга нисбатан — судланганлик ҳолатининг тугатилиши ёки судланганликнинг олиб ташланиши муддатлари доирасида ички ишлар органининг бошлиғи томонидан ушбу шахслар жазони ижро этиш муассасаларидан озод этилганидан кейин бир йил ичида икки ёки ундан кўпроқ маъмурий ҳуқуқбузарликларни содир этганлигидан далолат берувчи материаллар асосида. Маъмурий назорат ўрнатиш зарурлиги тўғрисидаги тақдимномада маъмурий назоратни ўрнатиш зарурати, ўрнатиладиган маъмурий чекловлар юзасидан таклифлар ва ўзига нисбатан маъмурий назорат ўрнатилиши мумкин бўлган шахснинг ўзи танлаган яшаш жойи ҳақидаги маълумотлар кўрсатилади. Агар жазони ижро этиш муассасасидан озод этилаётган шахснинг маълум сабабларга кўра аниқ турар жойи бўлмаса, жазони ижро этиш муассасаси маъмурияти унга яшаш жойи билан таъминлаш, доимий яшаш ёки вақтинча турган жойи бўйича рўйхатга олишга ҳамда ишга жойлашишга ёрдам беришни сўраб, шунингдек ногиронлиги бўлган шахсларни ёки оғир касалликларга чалинган шахсларни даволаш масалаларини олдиндан ҳал қилиш тўғрисида тегишли маҳаллий давлат ҳокимияти органларига, ички ишлар органларига ва соғлиқни сақлаш муассасаларига илтимоснома юборади. Маъмурий назорат ўрнатиш зарурлиги тўғрисидаги тақдимнома олинган пайтдан эътиборан ўн кундан кечиктирмай жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг судьяси томонидан суд мажлисида ички ишлар органи вакилининг мажбурий иштирокида ва ўзига нисбатан маъмурий назорат ўрнатиш зарурлиги тўғрисидаги тақдимнома кўриб чиқилаётган шахс иштирокида якка тартибда кўриб чиқилади. Агар ўзига нисбатан маъмурий назорат ўрнатиш зарурлиги тўғрисидаги тақдимнома кўриб чиқиладиган, суд мажлиси ўтказиладиган вақт ва жой ҳақида хабардор қилинган шахс узрсиз сабабларга кўра суд мажлисига келмаса, шунингдек суд мажлисини бошқа кунга қолдириш тўғрисида илтимоснома тақдим этилмаган бўлса, тақдимнома суд томонидан ушбу шахснинг иштирокисиз кўриб чиқилиши мумкин. Суднинг маъмурий назорат ўрнатиш тўғрисидаги қарорида маъмурий назоратни ўрнатиш учун асос, унинг муддати ва назорат остидаги шахсга нисбатан ўрнатиладиган маъмурий чекловлар кўрсатилади. Агар маъмурий назорат жазони ижро этиш муассасасидан озод этиш чоғида белгиланган бўлса, суднинг маъмурий назорат ўрнатиш тўғрисидаги қарорида назорат остидаги шахс танлаган яшаш жойига етиб келадиган муддат ҳам кўрсатилади. Жазони ижро этиш муассасасидан озод этилаётган шахснинг аниқ яшаш жойи маълум бўлмаган тақдирда, суд унинг озодликдан маҳрум қилиш жазоси қўлланишидан олдин яшаган охирги яшаш жойи бўйича маъмурий назорат ўрнатиш тўғрисида қарор қабул қилади. Назорат остидаги шахснинг яшаш жойи бўлмаган тақдирда, суд маҳаллий давлат ҳокимияти органларига назорат остидаги шахсни турар жой билан таъминлаш чораларини кўриш мажбуриятини юклаш тўғрисида қарор чиқаради. 9-модда. Маъмурий назорат муддати Маъмурий назорат олти ойдан бир йилгача муддатга ўрнатилади. Маъмурий назорат муддати маъмурий назоратни ўрнатиш тўғрисида суд томонидан қарор чиқарилган пайтдан эътиборан, маъмурий назорат жазони ижро этиш муассасаларидан шахсни озод этиш чоғида ўрнатилган ҳолларда эса, назорат остидаги шахс танлаган яшаш жойига етиб келган пайтдан эътиборан ҳисобланади. Маъмурий назорат муддатининг ўтиши қуйидаги ҳолларда тўхтатиб турилади: назорат остидаги шахсга қидирув эълон қилинганда; назорат остидаги шахс суд томонидан бедарак йўқолган деб топилганда. Назорат остидаги шахс маъмурий ҳуқуқбузарликни содир этган тақдирда, маъмурий назорат муддати ички ишлар органининг тақдимномаси бўйича суд томонидан олти ойгача бўлган муддатга, лекин судланганлик ҳолатининг тугалланиши ёки судланганликнинг олиб ташланиши муддатидан ортиқ бўлмаган муддатга узайтирилиши мумкин. 14-модда. Назорат остидаги шахснинг ҳуқуқлари Назорат остидаги шахс қуйидаги ҳуқуқларга эга: адвокат хизматларидан фойдаланиш; кўриб чиқилаётган масала юзасидан изоҳлар бериш; далиллар тақдим этиш; судда маъмурий назорат ўрнатиш ва чекловлар қўллаш тўғрисидаги материаллар билан танишиб чиқиш ҳамда улардан зарур маълумотларни ёзиб олиш, материаллар ва ҳужжатлардан техника воситалари ёрдамида ўз ҳисобидан кўчирма нусхалар олиш ёки улардаги маълумотларни ўзга шаклда қайд этиш; маъмурий назоратни муддатидан илгари тугатиш тўғрисида, шунингдек белгиланган маъмурий чекловларни қисман бекор қилиш ҳақида судга бевосита ёки вакили орқали аризалар билан мурожаат этиш; суд мажлисининг баённомаси билан танишиш ҳамда у бўйича ўз мулоҳазаларини билдириш; суднинг маъмурий назорат ўрнатиш, у билан боғлиқ маъмурий чекловлар ва унинг муддатини узайтириш тўғрисидаги қарори устидан шикоят қилиш; иш бўйича келтирилган протестлар ва келиб тушган шикоятлардан хабардор бўлиш ва уларга нисбатан эътирозлар билдириш; яшаш жойидан ташқарида бўлиш ва (ёки) суд томонидан белгиланган ҳудуд доирасидан қисқа муддатга чиқиш учун рухсатномалар олиш тўғрисидаги аризалар билан ички ишлар органларига мурожаат этиш; бевосита ёки вакили орқали ички ишлар органларининг қарорлари ва улар мансабдор шахсларининг маъмурий назоратни ўрнатиш ва амалга ошириш чоғидаги ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан шикоят қилиш. Маъмурий назоратдаги шахсга юклатилиши мумкин бўлган мажбуриятлар: 15-модда. Назорат остидаги шахснинг мажбуриятлари Назорат остидаги шахс қуйидаги маъмурий назорат қоидаларига риоя этиши шарт: жазони ижро этиш муассасасидан озод қилинганидан кейин ўзи танлаган яшаш жойига суд томонидан белгиланган муддатда етиб бориш; жазони ижро этиш муассасасидан озод қилинганидан кейин, шунингдек яшаш жойи ўзгарганидан сўнг ўзи танлаган яшаш жойига етиб келган кундан эътиборан уч кун ичида ҳисобга қўйилиш учун маъмурий назоратни амалга оширувчи ички ишлар органига келиш; ўзига нисбатан белгиланган маъмурий чекловларга риоя этиш; маъмурий назоратни амалга оширувчи ички ишлар органидан яшаш жойидан ташқарида бўлиш ва (ёки) суд томонидан белгиланган ҳудуд доирасидан ташқарига қисқа муддатга чиқиш учун рухсатнома олинган тақдирда, қисқа муддатга чиқилаётган ҳудуднинг ички ишлар органини хабардор қилиш; қисқа муддатга чиқиш жойидан қайтиб келганида доимий яшаш жойи бўйича ички ишлар органини хабардор қилиш; маъмурий назоратни амалга оширувчи ички ишлар органини ишга жойлашганлиги, яшаш, иш, ўқиш ёки хизмат жойи ўзгарганлиги ёхуд меҳнат шартномаси бекор қилинганлиги тўғрисида уч кун ичида хабардор қилиш; яшаш жойидаги ички ишлар органига ушбу орган томонидан белгиланган муддатда чақирувга кўра бориш; ўзига нисбатан белгиланган маъмурий чекловларга риоя этиш ва зиммасига юклатилган мажбуриятларни бажариш билан боғлиқ масалалар юзасидан оғзаки ва ёзма тушунтиришлар бериш. 2025 йил 20 февраль куни соат 23:25 да Эштемиров уйида бўлмаган, бу ИИО томонидан қайд этилган. Бу маъмурий назорат қоидаларини бузиш ҳисобланиши мумкин. Агар ИИБ ходимлари Эштемировни назорат қоидалари билан расман таништирган, ундан имзо олинган ҳужжат мавжуд бўлса, у ҳолда: ➤ Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекси (МЖТК): 206-модда. Маъмурий назорат қоидаларини бузиш. Устидан маъмурий назорат ўрнатилган шахсларнинг бундай назорат қоидаларини бузиши — базавий ҳисоблаш миқдорининг бир бараваридан уч бараваригача миқдорда жарима солишга ёки ўн беш суткагача муддатга маъмурий қамоққа олишга сабаб бўлади. Агар Эштемиров мазкур талаблар билан танишмаган бўлса, ёки у ҳақда расмий огоҳлантириш берилмаган бўлса — бу ҳолда унинг қилмишини қасддан содир этилган ҳуқуқбузарлик сифатида баҳолаб бўлмайди. Қонуннинг 16-моддасига кўра, маъмурий назоратда турган шахслар мажбурий равишда ёзма равишда таништирилиши керак. Агар бу амалга оширилмаган бўлса — Эштемировнинг ҳаракатларида ҳуқуқбузарлик таркиби йўқ деб ҳисобланади. Агар маъмурий назорат талаблари билан расмий таништирилмаган бўлса —Эштемиров жазога тортилиши мумкин эмас. Қасддан содир этилганлик йўқлиги ва иш жойидан маълумотнома мавжудлиги сабабли — ҳуқуқбузарлик таркиби шубҳали хисобланади. Хизматда бўлганлиги, маълумотнома орқали тасдиқлангани, қонунни бузиш нияти бўлмагани. Суд ишни тугатиши ёки оғзаки огоҳлантириш билан чекланиши мумкин. ИИО ходимлари эса келгусида таништириш протоколи тузиши зарур.