Toqi Zafar
| Toqi Zafar | |
|---|---|
طاق ظفر | |
 Toqi Zafar 2014-yilda | |
| Umumiy maʼlumot | |
| Turi | yodgorlik arkasi |
| Joylashuvi | Pagʻmon, Kobul viloyati, Afgʻoniston |
| Koordinatalar | 34°35′24″N 68°57′31″E / 34.5900110°N 68.9584813°E |
| Qurilishi tugagan | 1928-yil |
| Dizayn va konstruksiya | |
| Boshqa dizaynerlar | Sayid Muhammad Dovud al-Hussayniy (xattot) |
Toqi Zafar (forscha: طاق ظفر) – Afgʻonistonning Pagʻmon shahridagi bogʻlar oldida joylashgan yodgorlik arkasi[1]. Mashhur gʻalaba arkasi 1919-yilda Uchinchi Angliya-Afgʻon urushidan keyin Afgʻoniston mustaqilligini xotirlaydi[2][3].
Tarixi
XX asr
Qurilishi
Yodgorlik 1928-yilda qirol Omonullaxon va malika Surayyo Tarziy Yevropadan qaytganidan keyin qurilgan. Omonullaxon Kobulni qayta loyihalash uchun xorijiy mutaxassislarni jalb qildi. Turk meʼmori gʻalaba arkasini loyihalashtirdi[4]. Oʻsha paytda Pagʻmonning kirish qismida ular Fransiyaning Parij shahridagi Arc de Triomphega oʻxshash, ammo undan kichikroq boʻlgan yunon-rim klassik meʼmorchiligi uslubida zafarli arka yoki monumental darvoza yaratdi.
Pagʻmon yozgi poytaxt bilan bir qatorda dam olish maskaniga aylandi. Uning keng xiyobonlarida ark, terak va yongʻoq daraxtlari, villalar va golf maydonchasi bor edi. Bu boylar va aristokratlar tashrif buyuradigan mashhur joy boʻlgan[5]. Bogʻlar oxir-oqibat mahalliy va xorijiy sayyohlar uchun mashhur joyga aylandi[6].
Vayron boʻlishi
1980-yillarda Sovet-Afgʻon urushi paytida Pagʻmon asosiy jang maydoni boʻlgan va Sovet tomonidan qoʻllab-quvvatlangan hukumat va mujohid isyonchilari tomonidan bombardimon qilingan. Koʻpgina binolar vayron boʻlgan va aholi qochib ketgan. Gullab-yashnagan bogʻlardan ozgina qolgan, faqat tepasi portlatilgan Arc de Triomphe uslubidagi ark qoldiqlaridan tashqari[7][8].
Qayta tiklanishi va XXI asr
Karzay maʼmuriyati tashkil etilgandan soʻng, Ark 2005-yil may oyiga qadar qayta tiklandi. Eski bogʻlarning boshqa shikastlangan qismlari ham qayta qurildi. U yana bir bor mashhur sayyohlik joyiga aylandi va Kobul aholisi orasida mashhur. 2010-yillarda yanada rivojlanish kuzatildi. Bogʻ shuningdek, itlar jangi musobaqalari uchun ham foydalaniladi[9].
Dizayni
Gʻalaba arkasi oq marmardan yasalgan[10]. Afgʻon xattotlari Sayid Muhammad Dovud al-Hussayniy[11] arkaning shift va devorlariga xattotlik yozuvlarini chizgan[12][13].
Galereya
-
2014-yildagi Toqi Zafar -
-
-
-
-
-
Omonullaxonning ramzi -
-
Arslon darvozasi -
Yozuvlar -
-
-
-
-
2005-yilda qayta tiklanganini bildiruvchi tosh
Yana qarang
Manbalar
- ↑ „Rug, T2008.1.94 – Textile Museum of Canada“ (en-US). Qaraldi: 2021-yil 10-yanvar.
- ↑ „Taq-e-Zafar ( Arch of Victory )“. 2023-yil 24-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 10-yanvar.
- ↑ „Central Square: Victory Arch (Taq-e-Zafar). | ACKU Images System“. ackuimages.photoshelter.com. Qaraldi: 2021-yil 10-yanvar.
- ↑ „Rug, T2008.1.94 – Textile Museum of Canada“ (en-US). Qaraldi: 2021-yil 10-yanvar.
- ↑ „BBCPersian.com“. www.bbc.com. Qaraldi: 2021-yil 10-yanvar.
- ↑ „Afghanistan as a Tourist. Really.“. GoNOMAD Travel (2013-yil 12-dekabr).
- ↑ Lorch, Donatella. „Only Flowers, Nothing Else, Survive in an Afghan Town (Published 1992)“ (1992-yil 6-may).
- ↑ „Archived copy“. 2011-yil 24-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 8-iyul.
- ↑ „A Lifetime Ago: The Elegance Of 1920s Afghanistan“ (en). RadioFreeEurope/RadioLiberty. Qaraldi: 2021-yil 6-fevral.
- ↑ „BBCPersian.com“. www.bbc.com. Qaraldi: 2021-yil 10-yanvar.
- ↑ „Written history: the calligrapher to the last King of Afghanistan“ (en). The National (2020-yil 17-fevral). Qaraldi: 2021-yil 10-yanvar.
- ↑ „Calligrapher to the King – Daud Hossaini — Google Arts & Culture“. artsandculture.google.com. Qaraldi: 2021-yil 10-yanvar.
- ↑ „Calligrapher of Kings – Da'ud al-Hossaini - Exhibition at Pergamonmuseum in Berlin“ (en). ArtRabbit. Qaraldi: 2021-yil 10-yanvar.
