Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Tomir: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi
'''Tomir''' - odam va hayvonlarda [[qon]] (qon tomiri) va [[limfa]] (limfa tomiri) harakatlanadigan kovak naycha (qarang [[Arteriyalar]], [[Venalar]], [[Limfa sistemasi]]). Oʻsimliklarda — ksilemaning uzun kovak naycha shaklidagi oʻtkazuvchi elementi.  
'''Tomir''' — odam va hayvonlarda [[qon]] (qon tomiri) va [[limfa]] (limfa tomiri) harakatlanadigan kovak naycha (qarang [[Arteriyalar]], [[Venalar]], [[Limfa sistemasi]]). Oʻsimliklarda — ksilemaning uzun kovak naycha shaklidagi oʻtkazuvchi elementi.  


[[Yurak]] va tomirlar birgalikda odam qonning to'xtovsiz harakatlanishini ta'minlaydi. Qon tomirlari inson organizmining barcha qismlariga tarqalgan. Ular [[Arteriyalar|arteriya]], [[Venalar|vena]] va [[Kapillyarlar|kapillyarlarga]] ajratiladi.<ref>{{Kitob manbasi |title=Odam va uning salomatligi 8-sinf, 2014-yil nashr}}</ref>  
[[Yurak]] va tomirlar birgalikda odam qonning toʻxtovsiz harakatlanishini taʼminlaydi. Qon tomirlari inson organizmining barcha qismlariga tarqalgan. Ular [[Arteriyalar|arteriya]], [[Venalar|vena]] va [[Kapillyarlar|kapillyarlarga]] ajratiladi.<ref>{{Kitob manbasi |title=Odam va uning salomatligi 8-sinf, 2014-yil nashr}}</ref>  


Odam tanasida qon juda ko'p yirik va mayda qon tomirlari bo'ylab harakatlanadi. Yurakdan boshlanuvchi qon tomirlari, ularda qanday qon bo‘lishidan qat’i nazar, ''[[Arteriyalar|arteriya]] qon tomiri'', yurakka quyiluvchi qon tomirlari esa ''[[Venalar|vena]] qon tomiri'' deyiladi. Bu qon tomirlar ikkita yopiq, ya’ni katta va kichik qon aylanish doirasini hosil qiladi. Bu qon aylanish doiralarining ikkalasi ham yurakdan boshlanadi va yurakda tugaydi.  
Odam tanasida qon juda koʻp yirik va mayda qon tomirlari boʻylab harakatlanadi. Yurakdan boshlanuvchi qon tomirlari, ularda qanday qon boʻlishidan qat’i nazar, ''[[Arteriyalar|arteriya]] qon tomiri'', yurakka quyiluvchi qon tomirlari esa ''[[Venalar|vena]] qon tomiri'' deyiladi. Bu qon tomirlar ikkita yopiq, yaʼni katta va kichik qon aylanish doirasini hosil qiladi. Bu qon aylanish doiralarining ikkalasi ham yurakdan boshlanadi va yurakda tugaydi.  


Katta qon aylanish doirasi yurakning chap qorinchasidan aorta deb ataluvchi katta arteriya qon tomiridan boshlanib, yirik, o‘rta va mayda arteriya tomirlari orqali tananing barcha to‘qima va organlarini arteriya qoni sifatida kislorod va oziq moddalar bilan ta’minlab, vena qoniga aylanadi hamda yuqorigi va pastki kovak venalar orqali o‘ng bo‘lmachaga quyiladi.  
Katta qon aylanish doirasi yurakning chap qorinchasidan aorta deb ataluvchi katta arteriya qon tomiridan boshlanib, yirik, oʻrta va mayda arteriya tomirlari orqali tananing barcha toʻqima va organlarini arteriya qoni sifatida kislorod va oziq moddalar bilan taʼminlab, vena qoniga aylanadi hamda yuqorigi va pastki kovak venalar orqali oʻng boʻlmachaga quyiladi.  


Kichik qon aylanish doirasi yurakning o‘ng qorinchasidan — o‘pka arteriyasi deb ataluvchi katta qon tomiridan boshlanib, u o‘ng va chap o‘pka arteriyalari, kapillarlarga bo‘linadi. Bu qon o‘zidagi karbonat angidridni o‘pka alveolalariga o‘tkazib, ulardan kislorodni qabul qilib, arteriya qoniga aylanadi va 4 ta o‘pka venalari orqali yurakning chap bo‘lmasiga quyiladi.  
Kichik qon aylanish doirasi yurakning oʻng qorinchasidan — oʻpka arteriyasi deb ataluvchi katta qon tomiridan boshlanib, u oʻng va chap oʻpka arteriyalari, kapillarlarga boʻlinadi. Bu qon oʻzidagi karbonat angidridni oʻpka alveolalariga oʻtkazib, ulardan kislorodni qabul qilib, arteriya qoniga aylanadi va 4 ta oʻpka venalari orqali yurakning chap boʻlmasiga quyiladi.  


{{chala}}
{{chala}}

2026-yil 21-noyabr, 09:23 dagi (joriy) koʻrinishi

Tomir — odam va hayvonlarda qon (qon tomiri) va limfa (limfa tomiri) harakatlanadigan kovak naycha (qarang Arteriyalar, Venalar, Limfa sistemasi). Oʻsimliklarda — ksilemaning uzun kovak naycha shaklidagi oʻtkazuvchi elementi.

Yurak va tomirlar birgalikda odam qonning toʻxtovsiz harakatlanishini taʼminlaydi. Qon tomirlari inson organizmining barcha qismlariga tarqalgan. Ular arteriya, vena va kapillyarlarga ajratiladi.[1]

Odam tanasida qon juda koʻp yirik va mayda qon tomirlari boʻylab harakatlanadi. Yurakdan boshlanuvchi qon tomirlari, ularda qanday qon boʻlishidan qat’i nazar, arteriya qon tomiri, yurakka quyiluvchi qon tomirlari esa vena qon tomiri deyiladi. Bu qon tomirlar ikkita yopiq, yaʼni katta va kichik qon aylanish doirasini hosil qiladi. Bu qon aylanish doiralarining ikkalasi ham yurakdan boshlanadi va yurakda tugaydi.

Katta qon aylanish doirasi yurakning chap qorinchasidan aorta deb ataluvchi katta arteriya qon tomiridan boshlanib, yirik, oʻrta va mayda arteriya tomirlari orqali tananing barcha toʻqima va organlarini arteriya qoni sifatida kislorod va oziq moddalar bilan taʼminlab, vena qoniga aylanadi hamda yuqorigi va pastki kovak venalar orqali oʻng boʻlmachaga quyiladi.

Kichik qon aylanish doirasi yurakning oʻng qorinchasidan — oʻpka arteriyasi deb ataluvchi katta qon tomiridan boshlanib, u oʻng va chap oʻpka arteriyalari, kapillarlarga boʻlinadi. Bu qon oʻzidagi karbonat angidridni oʻpka alveolalariga oʻtkazib, ulardan kislorodni qabul qilib, arteriya qoniga aylanadi va 4 ta oʻpka venalari orqali yurakning chap boʻlmasiga quyiladi.




  1. ↑ Odam va uning salomatligi 8-sinf, 2014-yil nashr.