Tijorat huquqi
Tijorat huquqi (yoki tadbirkorlik huquqi[1]) – yurisdiksiyaga qarab tijorat huquqi va xalqaro savdo huquqi nomlari bilan ham tanilgan, shaxslar va tashkilotlarning tijorat hamda biznes faoliyatidagi huquqlari, munosabatlari va xatti-harakatlariga tatbiq etiladigan huquqiy normalar majmuasidir[2][3][4]. U koʻpincha fuqarolik huquqining bir boʻlimi sifatida qaraladi hamda xususiy huquq va ommaviy huquq masalalarini qamrab oladi.
Tijorat huquqi oʻz tarkibida vakil va ishonch bildiruvchi, quruqlik va dengiz orqali yuk tashis, suv transporti, kafolat, dengiz, yongʻin, hayot va baxtsiz hodisalar sug‘urtasi, veksel va boshqa aylanma hujjatlar, shartnomalar hamda sheriklik kabi yoʻnalishlarni qamrab oladi. Bu yoʻnalishlarning koʻpchiligi tijorat huquqining moliyaviy huquq deb ataluvchi sohasi bilan chambarchas bogʻliq boʻlib, aynan moliyalashtirish va moliya bozorlariga taalluqlidir. Tijorat huquqi, shuningdek, korporativ shartnomalarni, ishga qabul qilish amaliyotini, isteʼmol mollari ishlab chiqarish va sotuvini tartibga soluvchi huquqiy tizim sifatida ham tushuniladi. Koʻplab mamlakatlar oʻz tijorat huquqiga oid qoidalarni fuqarolik kodekslari tarkibida toʻliq bayon qilib qabul qilgan.
Mazmuni
Tijorat huquqi quyidagi huquqiy sohalarni qamrab oladi:
- korxonalarning huquqiy maqomi
- Raqobat huquqi
- Iste’molchilar huquqlarini himoya qilish
- Reklama va marketing qoidalari
- Shartnoma huquqi
- Tovar va xizmatlar qonunchiligi
- Intellektual mulk huquqi
- Moliyaviy huquq
- Kredit va qimmatli qog‘ozlar qonunchiligi
- Soliq huquqi
- Bank tartib-qoidalari
- Sug‘urta huquqi
- Bankrotlik
- Xalqaro savdo huquqi
- Elektron tijorat qonunchiligi
Tarixi
Oʻrta asrlarda Italiya tijorat huquqining shakllanishida muhim oʻrin tutgan, koʻplab zamonaviy institutlarning vujudga kelish markazi boʻlib xizmat qilgan. XVI asr atrofida Italiya dengiz respublikalari savdosi tijorat huquqining yuzaga kelishiga asosiy omil boʻldi. Aynan shu davrda yurist [[Benvenuto Stracca]] (Ankona, 1509–1579) 1553-yilda De mercatura seu mercatore tractats nomli risolasini chop ettirdi; u tijorat huquqiga maxsus bagʻishlangan dastlabki, ehtimol eng birinchi yuridik adabiyotlardan biri hisoblanadi.
Yana qarang
Manbalar
- ↑ „Britannica Money“ (en). www.britannica.com. Qaraldi: 2024-yil 26-may.
- ↑ „Commercial Law - The University of Auckland“. www.auckland.ac.nz. Qaraldi: 2024-yil 8-may.
- ↑ „Commercial Law: An Overview“. Legal Information Institute. Qaraldi: 2012-yil 7-iyul.
- ↑ „Legal Definition of COMMERCIAL LAW“ (en). www.merriam-webster.com. Qaraldi: 2024-yil 30-may.
Adabiyotlar
- Егорова М.А. Коммерческое право: Учебник для вузов. – М.: РАНХиГС при Президенте РФ: Статут, 2013. – 640 c. - 2000 экз. - ISBN 978-5-8354-0899-3
- Нечаев В. М. Торговое право // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
- Цитович, П. П. Труды по торговому и вексельному праву. — 2-е изд. — М.: «Статут», 2005. — Т. 1: Учебник торгового права. К вопросу о слиянии торгового права с гражданским.. — 460 с. — ISBN 5-8354-0262-7. Архивировано 19 октября 2009 года.
- Пугинский Б. И. Коммерческое право России. Учебник. — 2-е изд. — М.: «Зерцало», 2006. — 350 с. — (Классический университетский учебник). — 3000 экз. — ISBN 5-8078-0121-0.