Theodora Kantakouzene
| Theodora Kantakouzene | |
|---|---|
| Tugʻilishi |
tax.1330 Vizantiya imperiyasi |
| Vafoti |
1396 Konstantinopol, Vizantiya imperiyasi (hozirgi Istanbul, Turkiya) |
| Turmush oʻrtogʻi |
Oʻrxon I (turm. 1346; vafot etgan 1362) |
| Farzandlari | Halil Bey |
| Uy |
Kantakouzenos Usmoniylar (nikoh orqali) |
| Otasi | John VI Kantakouzenos |
| Onasi | Irene Asanina |
Theodora Kantakouzene (yunoncha: Θεοδώρα Καντακουζηνή; tax. 1330 – tax. 1396, shuningdek, Theodora xotun deb ham atalgan) – Vizantiya malikasi, imperator John VI Kantakouzenosning qizi va Usmoniylar sultoni Oʻrxon I ning ikkinchi qonuniy rafiqasi[1].
Hayoti
Theodora imperator John VI Kantakouzenos va uning rafiqasi Irena Asaninaning uch qizidan biri edi. Tarixchi Nikephoros Gregoras uning nomi „Mariya“ deya xato maʼlumot bergan[1]. 1346-yil yanvar oyida otasi bilan tobora kuchayib borayotgan Usmoniylar amirligi oʻrtasidagi ittifoqni mustahkamlash va davom etayotgan 1341–1347-yillardagi Vizantiya fuqarolar urushida Anna Savoyskayaga Usmoniylarning yordam berishining oldini olish maqsadida Usmoniy hukmdori Oʻrxon I ga unashtirilgan[2].
Nikoh oʻsha yilning yozida boʻlib oʻtgan va bu tarixda ilgari yuz bermagan voqea edi. Qonuniy nasldan boʻlgan nasroniy malika musulmon hukmdor bilan qonuniy nikoh asosida turmush qurgan edi. Biroq bu ittifoqqa na nasroniy, na islomiy diniy hokimiyatlar tomonidan eʼtiroz bildirilmagan. Uning ota-onasi va opa-singillari Theodorani Selymbriagacha kuzatib borishgan. U yerda Oʻrxonning vakillari saroy amaldorlari va otliq qoʻshinlarining bir qismi 30 ta kemadan iborat flot bilan kelgan. Selymbria shahrida marosim oʻtkazilib, Oʻrxonning elchilari Theodorani qabul qilgan va uni Marmar dengizi orqali Vifiniyadagi Usmoniylar yerlariga olib ketishgan, haqiqiy toʻy oʻsha yerda boʻlib oʻtgan[3].
Theodora Oʻrxon I bilan turmush qurganidan keyin ham nasroniy boʻlib qolgan va Usmoniylar hukmronligi ostida yashayotgan nasroniylarni qoʻllab-quvvatlash ishlarida faol boʻlgan. U, shuningdek, islomni qabul qilib keyin afsuslangan nasroniylarning yana oʻz diniga qaytishiga yordam bergan[1][4]. 1347-yilda u oʻzining yagona farzandi Oʻrxonning oxirgi oʻgʻli Halil Beyni dunyoga keltirgan. Keyinchalik uni genuyalik qaroqchilar asirga olib, tovon puli talab qilishgan. Vizantiya imperatori John V Palaiologos uning ozod qilinishiga vositachilik qilgan. Halil keyinchalik John V Palaiologos va Theodoraning singlisi Helena Kantakouzenening qizi Irena bilan turmush qurgan.
Theodora 1347-yil fevral oyida otasining fuqarolar urushidagi gʻalabasidan soʻng Konstantinopolda uch kun yashagan, soʻngra Oʻrxonning vafotigacha, yaʼni 1362-yilgacha Usmoniylar saroyida yashagan. Shu yili Oʻrxonning kanizagi Nilüfer xotundan boʻlgan oʻgʻli Murod I taxtga oʻtirgan va Theodoraning oʻgʻli Halilni oʻldirishga buyruq bergan. Shundan keyin Theodora, ehtimol, Konstantinopolga qaytgan va u yerda singlisi, imperatrisa Helena bilan yashagan[1][5] 1379–1381-yillar oraligʻida, Andronik IV Paleologning qisqa hukmronligi davrida, Feodora Galatada hibsda saqlanganligi haqida maʼlumotlar mavjud[1].
Farzandi
Theodora Oʻrxondan bir oʻgʻil koʻrgan:
- Halil Bey (1347–1362) – Oʻrxonning soʻnggi farzandi. Ona tomondan amakivachchasi, Vizantiya malikasi Irena Paleologina bilan turmush qurgan va ikki oʻgʻil farzand koʻrgan. Keyinchali oʻgay akasi Murod I tomonidan qatl ettirilgan.
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 PLP, 10940. <Καντακουζηνὴ> Θεοδώρα.
- ↑ Nicol 1996, ss. 76–77.
- ↑ Nicol 1996, ss. 77–78.
- ↑ Nicol 1996, s. 78.
- ↑ Nicol 1996, ss. 146, 179.
Adabiyotlar
- Nicol, Donald MacGillivray. [[1](https://books.google.com/books?id=7bXGTfK_ogAC) The Reluctant Emperor: A Biography of John Cantacuzene, Byzantine Emperor and Monk, c. 1295–1383]. Cambridge University Press, 1996. ISBN 978-0-521-52201-4.