The End of Poverty: Economic Possibilities for Our Time
| Asl nomi | The End of Poverty: Economic Possibilities for Our Time |
|---|---|
| Muallif(lar) | Jeffrey Sachs |
| Til | inglizcha |
| Janr(lar)i | Iqtisodiyot (rivojlanish iqtisodiyoti) |
| Nashr etilgan sanasi | 2005-yil 30-dekabr |
| Nashriyot | Penguin Press |
| Sahifalar soni | Andoza:Wikidata |
| ISBN | 1-59420-045-9 |
| OCLC | 57243168 |
The End of Poverty: Economic Possibilities for Our Time – amerikalik iqtisodchi Jeffrey Sachs tomonidan 2005-yilda yozilgan kitob. Ushbu asar New York Times bestselleriga aylangan. Kitobda Jeffrey Sachs o‘ta qashshoqlikni (Jahon banki tomonidan kunlik daromadi bir dollardan kam deb belgilangan holat) 2025-yilga kelib butun dunyoda tugatish mumkinligini ta’kidlaydi. Buning uchun u puxta rejalashtirilgan rivojlanish yordamidan foydalanishni taklif etadi. Muallif muammoni quyidagicha tushuntiradi: juda kambag‘al davlatlar iqtisodiy rivojlanish pillapoyasining eng pastki pog‘onasiga chiqa olmayaptilar. Agar mamlakat ushbu birinchi pog‘onaga ko‘tarilib olsa, u o‘z kuchi bilan global bozor iqtisodiyotiga qo‘shilib keta oladi. Natijada, tashqi yordamga bo‘lgan ehtiyoj sezilarli darajada kamayadi yoki butunlay yo‘qoladi.
Klinik iqtisodiyot
Turli mamlakatlarning o‘ziga xos iqtisodiy to‘siqlarini aniqlash va bartaraf etish uchun Jeffrey Sachs “klinik iqtisodiyot” deb atagan uslubni qo‘llashni taklif qiladi. U bu tushunchani tibbiyotga qiyoslagan holda tushuntiradi[1]. Jeffrey Sachsning ta’kidlashicha, mamlakatlar ham bemorlar kabi murakkab tizim. Shu sababli, ularga nisbatan differensial tashxis qo‘yish, kontekstni tushunish, monitoring va baholash hamda professional etika standartlarini qo‘llash talab etiladi. Klinik iqtisodiyot mamlakatning iqtisodiy muammolarini uslubiy tahlil qilishni va “differensial tashxis” qo‘yishni, so‘ngra esa aynan o‘sha holatga moslangan maxsus retsept ishlab chiqishni talab qiladi. Mamlakatning jahon bozoriga kirish qobiliyatiga ko‘plab omillar ta’sir qilishi mumkin. Bularga hukumatdagi korrupsiya hamda jins, etnik kelib chiqish yoki kasta tizimiga asoslangan huquqiy va ijtimoiy tengsizliklar kiradi. Shuningdek, OITS va bezgak kabi kasalliklar, infratuzilmaning (transport, aloqa, sog‘liqni saqlash va savdo) yetishmasligi, beqaror siyosiy muhit, proteksionizm va geografik to‘siqlar ham muhim rol o‘ynaydi. Jeffrey Sachs har bir omilni va ularning ehtimoliy yechimlarini birma-bir muhokama qiladi. Klinik iqtisodiyot qanday ishlashini ko‘rsatib berish uchun muallif Boliviya, Polsha va Rossiya misolida amaliy tadqiqotlarni taqdim etadi. U mazkur mamlakatlar uchun taklif qilgan yechimlari va ularning natijalarini tahlil qiladi. Shuningdek, kitobda Malavi, Hindiston, Xitoy va Bangladesh iqtisodiyotlari iqtisodiy rivojlanishning turli bosqichlari namunasi sifatida ko‘rib chiqiladi.
Mingyillik rivojlanish maqsadlari
Jeffrey Sachs o‘ta qashshoqlikni tugatish yo‘lidagi birinchi qadam sifatida Birlashgan Millatlar Tashkilotining Mingyillik rivojlanish maqsadlariga (MRM) katta e’tibor qaratadi. Kitob nashr etilgan vaqtda dunyo bo‘ylab taxminan 1,1 milliard kishi o‘ta qashshoqlikdan aziyat chekayotgan edi. Jeffrey Sachs 2002-yildan 2005-yilgacha BMTning Mingyillik loyihasiga rahbarlik qilgan. Ushbu loyiha MRMga erishish uchun tashkiliy vositalarni yaratish bilan shug‘ullangan. Shuningdek, u ba’zi aniq va tezkor yechimlarni taklif etadi. Masalan, Sahroi Kabirdan janubdagi Afrika mamlakatlarida bezgakka qarshi chivin to‘rlarini ko‘paytirishni hamda dunyoning eng kambag‘al davlatlari uchun qarzlarni bekor qilishni qo‘llab-quvvatlaydi. Jeffrey Sachsning ta’kidlashicha, global qashshoqlikni tugatish maqsadiga erishish uchun klinik iqtisodiyot yanada ko‘proq moliyalashtirilishi kerak. U rivojlanish yordami miqdorini 2002-yildagi 65 milliard dollardan 2015-yilga kelib yiliga 135-195 milliard dollargacha oshirish lozimligini ilgari suradi[2]. Jeffrey Sachs rivojlangan davlatlarning eng kambag‘al mamlakatlarni o‘ta qashshoqlikdan chiqarishga qurbi yetishiga ishonadi. U MRM hisob-kitoblariga qo‘shiladi. Unga ko‘ra, birinchi dunyo mamlakatlari umumiy yalpi milliy mahsulotining 0,7 foizi ushbu maqsadga erishish uchun yetarli bo‘ladi[3].
Manbalar
- ↑ Sachs, The End of Poverty, 288
- ↑ Taylor, Ihsan. „Paperback Row“. The New York Times (2006-yil 9-aprel). Qaraldi: 2010-yil 25-may.
- ↑ Sachs, The End of Poverty, 290 p
Havolalar
- Jeffrey Sachs discusses his book, The End of Poverty, at the Carnegie Council.
- http://www.earthinstitute.columbia.edu/endofpoverty (Wayback Machine saytida 2016-08-25 sanasida arxivlangan)
- UN Millennium Project