The End of Poverty
| Fayl:End of poverty.jpg | |
| Muallif(lar) | Jeffrey Sachs |
|---|---|
| Til | inglizcha |
| Nashr etilgan sanasi | 30-dekabr 2005-yil |
| Nashriyot | Penguin Press |
| Sahifalar soni | 416 |
| ISBN | 1-59420-045-9 |
| OCLC | 57243168 |
| Mavzusi: Rivojlanish iqtisodiyoti | |
The End of Poverty: Economic Possibilities for Our Time — amerikalik iqtisodchi Jeffrey Sachs tomonidan 2005-yilda yozilgan kitob. Ushbu asar New York Times bestselleriga aylangan.
Kitobda Jeffrey Sachs oʻta qashshoqlikni (Jahon banki tomonidan kunlik daromadi bir dollardan kam deb belgilangan holat) 2025-yilga kelib butun dunyoda tugatish mumkinligini taʼkidlaydi. Buning uchun u puxta rejalashtirilgan rivojlanish yordamidan foydalanishni taklif etadi. Muallif muammoni quyidagicha tushuntiradi: juda kambagʻal davlatlar iqtisodiy rivojlanish pillapoyasining eng pastki pogʻonasiga chiqa olmayaptilar. Agar mamlakat ushbu birinchi pogʻonaga koʻtarilib olsa, u oʻz kuchi bilan global bozor iqtisodiyotiga qoʻshilib keta oladi. Natijada, tashqi yordamga boʻlgan ehtiyoj sezilarli darajada kamayadi yoki butunlay yoʻqoladi.
Klinik iqtisodiyot
Turli mamlakatlarning oʻziga xos iqtisodiy toʻsiqlarini aniqlash va bartaraf etish uchun Jeffrey Sachs „klinik iqtisodiyot“ deb atagan uslubni qoʻllashni taklif qiladi. U bu tushunchani tibbiyotga qiyoslagan holda tushuntiradi[1]. Jeffrey Sachsning taʼkidlashicha, mamlakatlar ham bemorlar kabi murakkab tizim. Shu sababli, ularga nisbatan differensial tashxis qoʻyish, kontekstni tushunish, monitoring va baholash hamda professional etika standartlarini qoʻllash talab etiladi. Klinik iqtisodiyot mamlakatning iqtisodiy muammolarini uslubiy tahlil qilishni va „differensial tashxis“ qoʻyishni, soʻngra esa aynan oʻsha holatga moslangan maxsus retsept ishlab chiqishni talab qiladi. Mamlakatning jahon bozoriga kirish qobiliyatiga koʻplab omillar taʼsir qilishi mumkin. Bularga hukumatdagi korrupsiya hamda jins, etnik kelib chiqish yoki kasta tizimiga asoslangan huquqiy va ijtimoiy tengsizliklar kiradi. Shuningdek, OITS va bezgak kabi kasalliklar, infratuzilmaning (transport, aloqa, sogʻliqni saqlash va savdo) yetishmasligi, beqaror siyosiy muhit, proteksionizm va geografik toʻsiqlar ham muhim rol oʻynaydi. Jeffrey Sachs har bir omilni va ularning ehtimoliy yechimlarini birma-bir muhokama qiladi.
Klinik iqtisodiyot qanday ishlashini koʻrsatib berish uchun muallif Boliviya, Polsha va Rossiya misolida amaliy tadqiqotlarni taqdim etadi. U mazkur mamlakatlar uchun taklif qilgan yechimlari va ularning natijalarini tahlil qiladi. Shuningdek, kitobda Malavi, Hindiston, Xitoy va Bangladesh iqtisodiyotlari iqtisodiy rivojlanishning turli bosqichlari namunasi sifatida koʻrib chiqiladi.
Mingyillik rivojlanish maqsadlari
Jeffrey Sachs oʻta qashshoqlikni tugatish yoʻlidagi birinchi qadam sifatida Birlashgan Millatlar Tashkilotining Mingyillik rivojlanish maqsadlariga (MRM) katta eʼtibor qaratadi. Kitob nashr etilgan vaqtda dunyo boʻylab taxminan 1,1 milliard kishi oʻta qashshoqlikdan aziyat chekayotgan edi. Jeffrey Sachs 2002-yildan 2005-yilgacha BMTning Mingyillik loyihasiga rahbarlik qilgan. Ushbu loyiha MRMga erishish uchun tashkiliy vositalarni yaratish bilan shugʻullangan.
Shuningdek, u baʼzi aniq va tezkor yechimlarni taklif etadi. Masalan, Sahroi Kabirdan janubdagi Afrika mamlakatlarida bezgakka qarshi chivin toʻrlarini koʻpaytirishni hamda dunyoning eng kambagʻal davlatlari uchun qarzlarni bekor qilishni qoʻllab-quvvatlaydi. Jeffrey Sachsning taʼkidlashicha, global qashshoqlikni tugatish maqsadiga erishish uchun klinik iqtisodiyot yanada koʻproq moliyalashtirilishi kerak. U rivojlanish yordami miqdorini 2002-yildagi 65 milliard dollardan 2015-yilga kelib yiliga 135-195 milliard dollargacha oshirish lozimligini ilgari suradi[2].
Jeffrey Sachs rivojlangan davlatlarning eng kambagʻal mamlakatlarni oʻta qashshoqlikdan chiqarishga qurbi yetishiga ishonadi. U MRM hisob-kitoblariga qoʻshiladi. Unga koʻra, birinchi dunyo mamlakatlari umumiy yalpi milliy mahsulotining 0,7 foizi ushbu maqsadga erishish uchun yetarli boʻladi[3].
Manbalar
- ↑ Sachs, The End of Poverty, 288
- ↑ Taylor, Ihsan. „Paperback Row“. The New York Times (2006-yil 9-aprel). Qaraldi: 2010-yil 25-may.
- ↑ Sachs, The End of Poverty, 290 p
Adabiyotlar
- Sachs, Jeffrey D.. The End of Poverty: Economic Possibilities for Our Time. New York: Penguin Books, 2005. ISBN 978-1-59420-045-8.