Teréza Nováková
| Teréza Nováková | |
|---|---|
 Nováková 1899-yilda | |
| Tavalludi |
31-dekabr 1853-yil |
| Vafoti |
13-noyabr 1912-yil (57 yoshda) Praga, Avstriya-Vengriya |
| Taxallusi | 'Lona', 'Thea', and 'N.T. Fedorovič' |
| Kasbi | yozuvchi, feminist, muharrir, va etnograf |
| Fuqaroligi | Chex |
| Bolalari | Arne Novák (oʻgʻli) |
Teréza Nováková (qizlik familiyasi Lanhausová; 1853-yil 31-dekabr — 1912-yil 13-noyabr) chex feminist yozuvchi, muharrir va etnograf edi.
Hayoti
Teréza Nováková Avstriya imperiyasining (hozirgi Chexiya Respublikasi) Praga shahrida tugʻilgan. U oʻrta maktab oʻqituvchisi Iozef Novakga turmushga chiqqan va ular birga olti farzand koʻrishgan. Novak sharqiy Bogemiyadagi Litomishl shahrida ish topdi va Novakova bu yerda mahalliy folklorga qiziqa boshladi, bu esa u ilgari Praga shahrida birga ishlagan Karolina Svetlaning ishlari taʼsiri ostida boʻlgan. U, shuningdek, mahalliy oʻrta tabaqa ayollar uchun Xonimlar va qizlar uyushmasini (chexcha: Spolek paní a dívek) tuzdi. Novakovaga bu hudud juda yoqardi va oxir-oqibat u yerda dacha sotib oldi, biroq 1895-yilda toʻngʻich qizining vafoti uni Pragaga qaytishga majbur qildi[1].
1903-yilda Novakova Prosexda uy sotib oldi va u yerda oʻzining eng muhim asarlarini, jumladan, Drashar, Iijirji Shmatlan va Uolomki jullini yozdi[2]. Uning salomatligi 1907-yildan yomonlasha boshladi. U 1912-yil 13-noyabrda Pragada vafot etdi[1].
Faoliyati
Novakova Litomishlda yashab yurganida maqolalar, hikoyalar va romanlar yoza boshlagan, dastlabkilari anʼanaviy oʻrta tabaqa hayotini tasvirlagan. 1890-yilga kelib, u Kichik shahar romanini (chexcha: Maloměstský román) nashr etganida, „u chex jamiyatining milliy ideallashtirilgan, ammo oʻziga xos yopiqligini fosh etish maqsadida realizmga yuz burdi“[1]. Novakova oʻz maqolalarining etnografiklarini Uy bekasi (chexcha: Domací hospodyně) jurnalida, boshqalarini esa Čeněk Zíbrtning Chex xalqi (chexcha: Český lid) jurnalida chop ettirdi. Uning dastlabki maqolalari ayollar va oiladagi ularning roli haqidagi anʼanaviy qarashlarga qarshi chiqmasdi, biroq 1890-yillarning boshlariga kelib u „ayollarning ijtimoiy maqomiga bagʻishlangan ikki muhim tadqiqotni nashr ettirgan. Birinchisi — J. S. Millning Ayollarning boʻysundirilishi asari haqida (chexcha: J. S. Millovo Poddanství žen) nomli tadqioqtida Novakova Millning ayollarga nisbatan erkinlik va masʼuliyat haqidagi konsepsiyalarini sharhlab berdi. Ikkinchisi — L. N. Tolstoyning Kreytser sonatasi ayol nuqtai nazaridan (chexcha: L. N. Tolstojova Kreutzrova sonata ze stanoviska ženského) asarida u Tolstoyning bahsli asari keltirib chiqargan erkaklar va ayollar uchun ikki xil axloqiy mezonlar haqidagi munozaralarni tahlil qildi.“[1]
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Heczková, Libuše „Nováková (born Lanhausová), Teréza“, . Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms in Central, Eastern, and South Eastern Europe: 19th and 20th Centuries. New York: Central European University Press, 2005 — 372–375-bet. ISBN 978-963-7326-39-4.
- ↑ „Historie města“ (cs). Město Proseč. Qaraldi: 2023-yil 1-fevral.