Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Телангана

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Телангана[а] — Ҳиндистон жанубидаги Декан ясситоғлигида жойлашган штат бўлиб, шимолда Махараштра ва Чхаттисгарх, жанубда эса Андхра-Прадеш ва Карнатака билан чегарадош. У Ҳиндистонда катталиги бўйича ўн биринчи, аҳоли сони бўйича эса ўн иккинчи ўриндаги штат ҳисобланади[1][2]. Ригведанинг “Айтарея-брахмана” қисмига кўра, ҳозирги Телангана ҳудудида камида милоддан аввалги ВИИИ ва ИХ асрлардан буён тегишлича ашмакалар ва андхралар истиқомат қилиб келган. Кейинчалик бутун Декан ясситоғлиги устидан ҳукмронлик қилган Сатавахана сулоласи эса Рим империясига қадар савдо алоқаларини ўрнатган. Ундан кейинги йирик сулолалар ва давлатлар қаторига Вишнукундиналар, Шарқий Чалукялар, Какатиялар, Вижаянагара империяси, Қутбшоҳийлар ва Бобурийлар киради, сўнгра ҳудуд Британия Ҳиндистони таркибига ўтган. Ҳиндистон мустақилликка эришганидан сўнг, мамлакатнинг телугу тилида сўзлашувчи ҳудудлари аста-секин Андхра-Прадеш штати таркибига бирлаштирилди. Бироқ ўнлаб йиллар давом этган норозилик намойишлари ва ғалаёнлардан кейин, 2014-йилга келиб Телангана ҳаракати ўз мақсадига эришди ва ҳудуд иккига бўлинди: Ҳайдаробод князлигининг телугу тилида сўзлашувчи ерлари негизида янги Телангана штати ташкил этилди.

Штат пойтахти — Ҳайдаробод шаҳри. Ҳиндистоннинг мумтоз тилларидан бири бўлган телугу тили энг кенг тарқалган ва асосий расмий тил ҳисобланса, урду тилига иккинчи расмий тил мақоми берилган. Бундан ташқари, штатнинг турли ҳудудларида гонди, колами, коя ва ламбади каби бир қатор қабила тилларида ҳам сўзлашилади.

Ялпи ички маҳсулот ҳажми бўйича Ҳиндистон штатлари орасида саккизинчи ўринни эгаллаган Телангана дастурий та’минот ишлаб чиқарувчи ИТ-компаниялар, газлама ва тўқимачилик саноати ҳамда хизмат кўрсатиш соҳаси учун йирик марказга айланди. Мазкур штат, шунингдек, Ҳиндистоннинг кўплаб мудофаа-аэрокосмик ва илмий-тадқиқот лабораториялари, жумладан, „Бҳарат Дйнамиcс Лимитед“, Мудофаа металлургияси илмий-тадқиқот лабораторияси, Мудофаа тадқиқотлари ва ишланмалари ташкилоти ҳамда Мудофаа тадқиқотлари ва ишланмалари лабораториясининг асосий ма’мурий маркази ҳисобланади[3][4][5].

Спорт

RGIS HYD
Ражив Гандҳи Интернатионал Cриcкет Стадиум

Ҳйдерабад ФC — Ҳайдаробод шаҳрида жойлашган профессионал футбол клуби бўлиб, Ҳиндистоннинг юқори дивизиони — Ҳиндистон Суперлигасида (ИСЛ) иштирок этади. Клуб ўз уй ўйинларини Гачибовлидаги Г. М. C. Балаёги номидаги атлетика стадионида ўтказади[6]. Крикет: Ҳайдаробод крикет жамоаси Ранжи Трофейида (Ранжи Тропҳй) шарафини ҳимоя қилади ва икки бор ушбу мусобақа ғолибига айланган. Ҳиндистон Премер-лигаси (ИПЛ) франшизаси бўлмиш „Сунрисерс Ҳйдерабад“ ҳам шу шаҳарда жойлашган бўлиб, бир марта турнир чемпиони бўлган. Ҳайдарободнинг ҳозирда фаолияти тугатилган яна бир франшизаси — „Деccан Чаргерс“ ҳам ўз вақтида бир марта Ҳиндистон Премер-лигасида ғолиб чиққан. Ражив Ганди номидаги халқаро крикет стадиони ҳам Ҳайдаробод крикет жамоаси, ҳам „Сунрисерс Ҳйдерабад“ учун уй стадиони ҳисобланади ҳамда халқаро ва ички ўйинларга мезбонлик қилади. Бошқа спорт франшизалари: Премер Бадминтон Лигаси вакили „Ҳйдерабад Ҳунтерс“, Про Кабадди Лигаси жамоаси „Телугу Титанс“, УБА Про Баскетбол Лигаси франшизаси „Ҳйдерабад Скй“ ва Премер Футзал лигасида қатнашувчи „Телугу Тигерс“ жамоалари ҳам Ҳайдаробод шаҳрида жойлашган. „Ҳйдерабад Ҳунтерс“ жамоаси Премер Бадминтон Лигаси чемпионлигини қўлга киритган. Стадионлар: Ҳудуддаги бошқа йирик спорт иншоотлари қаторига Г. М. C. Балаёги номидаги атлетика стадиони, Лал Баҳодур Шастри стадиони ва Гачибовли ёпиқ стадиони киради.

Изоҳлар

  1. ↑ Андоза:ИСО 639 наме те: Телаṅгāṇā, те <пҳонос филе="Телангана-телугу.огг"></пҳонос>, АЛА-ЛC: Тилаṉгāнаҳ; ур

Манбалар

  1. ↑ „Телангана | Ҳисторй, Мап, Популатион, Cапитал, & Говернмент“ (эн). Энcйcлопедиа Британниcа. 2021-йил 25-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 11-апрел.
  2. ↑ „Популатион“. Говернмент оф Телангана. 2015-йил 9-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 12-декабр.
  3. ↑ „Эффорц он то трансформ Ҳйдерабад инто а ҳуб фор дефенcе элеcтрониcс“. Тҳе Ҳинду Бусинесс Лине. Тҳе Ҳинду Гроуп (2017-йил 3-август). 2020-йил 30-ноябрда асл нусхадан архивланган.
  4. ↑ „Телангана Соcио Эcономиc Оутлоок 2023“. телангана.гов.ин 10–25. Говернмент оф Телангана. 2023-йил 9-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 23-феврал.
  5. ↑ „Пер Cапита Нет Стате Доместиc Продуcт - Стате-wисе (Ат Cуррент Приcес)“. рби.орг.ин. Ресерве Банк оф Индиа. 2022-йил 3-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 21-январ.
  6. ↑ „Ҳйдерабад ФC реплаcе стругглинг ФC Пуне Cитй ас неw ИСЛ франчисе“. Тҳе Тимес оф Индиа (2020-йил 27-август). 2019-йил 25-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 1-июл.

Ҳаволалар

Ҳукумат