Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Taraori jangi (1759)

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Tarori jangi (1759)
Afg‘onlar va Maratxalar to‘qnashuvlari
Sanalar 1759-yil 24-dekabr
Urush yeri Tarori, Karnal tumani
Natija Durroniy g‘alabasi[1]
Raqiblar
Seal of Ahmad Shah Durrani Durroniylar davlati Flag of the Maratha Empire Maratxa imperiyasi
Flag of the Mughal Empire Boburiylar imperiyasi
Qoʻmondonlar
Seal of Ahmad Shah Durrani Ahmadshoh Durroniy
Sardor Jahon Xon
Shoh Pasand Xon
Flag of the Maratha Empire Dattaji Rao Scindia
Flag of the Mughal Empire Imod ul-Mulk
Kuchlar
5 000 dan ortiq kishi Noma’lum
Yoʻqotishlar
Noma’lum 400 halok bo‘lgan

Taraori jangi — 1759-yilda Durroniylar imperiyasi hamda Maratxa imperiyasi va Boburiylar qo‘shinlari o‘rtasida Taraori dalalarida bo‘lib o‘tgan harbiy to‘qnashuv. Jang afg‘onlarning g‘alabasi bilan yakunlangan.

Jangoldi voqealar

Hindistonning shimoli-g‘arbiy qismidagi hududlarni boy berganidan so‘ng, Ahmadshoh Durroniy mag‘lubiyat uchun qasos olish, yo‘qotilgan yerlarni qaytarib olish va maratxalarni jazolashga qaror qildi. Oktabr oyida u Shoh Valilulloh Dehlaviy, Madho Singh I va Vijay Singh of Marwar kabi Boburiylar imperiyasi vakillarining taklifiga binoan Hindistonga bostirib kirdi[2]. Durroniy o‘z qo‘mondoni Jahon Xon bilan birgalikda Qandahordan 60 000 kishilik birlashgan qo‘shin bilan yo‘lga chiqdi[3]. 25-oktabr kuni afg‘onlar Hind daryosidan o‘tdilar. Ularning kelishi maratxalar orasida vahima uyg‘otdi. Maratxalar tezda Mo‘ltonni tark etdilar va shahar qarshiliksiz afg‘onlar qo‘liga o‘tdi. Peshovar ham tashlab ketildi. Jahon Xon Rohtas qal’asi yaqinida maratxalarni mag‘lubiyatga uchratdi[4]. Lahor yaqinida joylashgan maratxalarning yana bir otryadi ham xuddi shunday mag‘lubiyatga uchrab, Batalaga chekinishga majbur bo‘ldi[5]. Lahordagi sikhlar afg‘onlar yurishiga qattiq qarshilik ko‘rsatdilar, biroq oxir-oqibat mag‘lubiyatga uchradilar va shahar afg‘onlar tomonidan egallandi. Sirhind ham tashlab ketildi va 27-noyabr kuni afg‘onlar tomonidan bosib olindi[6].

Jang

Abdali Ambalaga yetib kelgan va maratxalarning harakatlari haqida muntazam xabardor qilib turilgan edi. Maratxa qo‘mondoni Dattaji Rao Scindia Dehliga boradigan yo‘lni to‘sish maqsadida Yamuna daryosidan o‘tdi. Shu sababli Abdali maratxalarga qarshi jang qilish va ularni Dehlidan siqib chiqarish uchun yurish boshladi. Bu orada Boburiylar vaziri Imod ul-Mulk ham qo‘shinlari bilan Dehlidan chiqib, Karnalda maratxalarga qo‘shildi. Ikki qo‘shin 24-dekabr kuni Taraorida to‘qnashdi[7].

Dastlab Boburiylar va maratxalardan iborat birlashgan qo‘shin ustunlikni qo‘lga kiritdi. Ular afg‘onlarni tor-mor keltirib, chekinayotgan dushmanni ta’qib qildilar. O‘zining oldingi qo‘shinlari bilan yaqin aloqada bo‘lgan Abdali esa 5 000 nafar qo‘shimcha askar bilan sarkardasi Shoh Pasand Xonni kutilmaganda ta’qibchilarga qarshi yubordi. Shu paytda Boburiy askarlari jangdan chiqib ketib, jang maydonini tashlab qochdilar. Afg‘onlar qarshi hujumga o‘tib, maratxalarga qarata miltiqlardan kuchli o‘t ochdilar[8]. Afg‘onlar o‘z qanotlarini himoya qilish uchun yana ikkita qo‘shimcha otryad yubordilar. Maratxalar mardonavor qarshilik ko‘rsatdilar, biroq ularning safi buzilib, uch tomondan — old va ikki qanotdan qurshab olingach hamda son jihatdan ustun dushman bosimi ostida qolgach, maratxa qo‘riqchi qismlari qirib tashlandi[9]. Jang maydonida 400 nafar maratha askarining jasadi qoldi[10].

Oqibatlari

Abdali g‘alaba qozongan bo‘lsa-da, yana bir keraksiz to‘qnashuvga yo‘l qo‘ymaslik uchun tun qorong‘usida ortga chekindi. U Yamuna daryosidan o‘tib, Dehli tomon yurishini davom ettirdi. Biroq yo‘lda yana bir maratxa qo‘shiniga duch kelib, ular bilan Barari Ghat jangiga kirishdi[11].

Manbalar

  1. ↑ Mikaberidze, Alexander. Conflict and Conquest in the Islamic World: 2 volumes [2 volumes] (en). Bloomsbury Publishing USA, 2011-07-22 — 43-bet. ISBN 978-1-59884-337-8. 
  2. ↑ Jaswant Lal Mehta, Advanced Study in the History of Modern India 1707-1813, p. 263 [1]
  3. ↑ Jaswant Lal Mehta, p. 264
  4. ↑ Jaswant Lal Mehta, p. 264
  5. ↑ Jaswant Lal Mehta, p. 265
  6. ↑ Jaswant Lal Mehta, p. 266
  7. ↑ Jaswant Lal Mehta, p. 266
  8. ↑ Jaswant Lal Mehta, p. 266
  9. ↑ Jaswant Lal Mehta, p. 267
  10. ↑ Jaswant Lal Mehta, p. 30
  11. ↑ Jaswant Lal Mehta, p. 267