Tana (film)
| Tana | |
|---|---|
| Rejissyor(lar) | Kristaq Dhamo |
| Prodyuser(lar) |
Llazar Lipivani Teodor Siliqi |
| Ssenariy muallif(lar)i |
Fatmir Gjata Nasho Jorgaqi |
| Qaysi asarga asoslangan |
Fatmir Gjataning „Tana“ romani asosida |
| Montajyor(lar) | Vitori Çeli |
| Studiya | Milliy kinematografiya markazi (Albaniya) |
| Premyera sanasi |
1958-yil 17-iyul (Albaniya) |
| Davomiylik | 82 daqiqa |
| Mamlakat | Albaniya |
| Til | Alban |
Tana — 1958-yilda suratga olingan Albaniya toʻliq metrajli badiiy filmi. Filmga Kristaq Dhamo rejissyorlik qilgan, ssenariysi esa Fatmir Gjata va Nasho Jorgaqi tomonidan Fatmir Gjataning shu nomdagi romani asosida yozilgan. Tana Albaniya tomonidan toʻliq ishlab chiqarilgan ilk badiiy film hisoblanadi. Undan avvalgi filmlar esa Sovet Ittifoqiga tayanib suratga olingan.
Syujet
Gjata bundan avval shu nomdagi romanni yozgan edi. Voqealar 1950-yillarda sodir boʻladi. Asosiy qahramon Tana aqlli, ochiqkoʻngil va ilgʻor fikrlaydigan yosh ayoldir. U Stefan (Naim Frashëri)ni sevadi va ikkalasi ham Albaniyaning nomi tilga olinmagan togʻ qishlogʻida yashaydi. Tana keksa bobosining eskicha qarashlariga qarshi turishga majbur boʻladi. Shuningdek, u Lefter (Kadri Roshi)ning rashki bilan ham kurashadi. Film muhabbat qissasi asosida qurilgan boʻlib, unda sotsialistik realizmga xos tarzda sotsialistik taraqqiyot gʻoyasi ham alohida taʼkidlanadi.
Rollarda
- Tinka Kurti — Tana
- Naim Frashëri — Stefani
- Pjetër Gjoka — bobo
- Kadri Roshi — Lefter Dhosi
- Andon Pano — kooperativ rahbari
- Thimi Filipi — partiya kotibi
- Marie Logoreci — Stefanining onasi
- Violeta Manushi
- Nikolla Panajoti
- Melpomeni Çobani
- Mihal Stefa
- Vani Trako
- Lazër Filipi
- Pandi Raidhi
- Lazër Vlashi
- Esma Agolli
Ishlab chiqarilishi
Albaniyada suratga olingan dastlabki badiiy filmlar Sovet Ittifoqi bilan hamkorlikda yaratilgan bo‘lsa-da, Tana to‘liq alban ijodkorlari tomonidan Kinostudio studiyasida ishlab chiqarilgan ilk badiiy film sifatida e'tirof etiladi.[1][2]. Film Fatmir Gjataning shu nomdagi romani asosida suratga olingan[3]
Filmga Kristaq Dhamo rejissorlik qilgan, ssenariysi esa Fatmir Gjata va Nasho Jorgaqi tomonidan yozilgan. Irena Harito film montajchisi boʻlgan, Çesk Zadeja esa film uchun musiqa bastalagan. Suratga olish ishlari Tirana va Korçë shaharlarida boʻlib oʻtgan[4]. Operatorlardan biri boʻlgan Mandi Koçi keyinchalik 20 yilga qamoq jazosiga hukm qilingan. Shundan soʻng uning ismi Tana filmining titrlaridan olib tashlangan va ismi yozilgan qism yashil tasma bilan yopib qoʻyilgan[5]. Filmda boʻsa sahnasini suratga olish uchun 29 ta dubl olingan, biroq ushbu sahna keyinchalik filmdan olib tashlangan[6].
Namoyish etilishi
Tana filmining ilk namoyishi 1958-yil 17-iyulda boʻlib oʻtgan. Shuningdek, u 1-Moskva xalqaro kinofestivalida ham namoyish etilgan[7]. Shuningdek, film Xitoyda ham namoyish etilgan[8]. Markaziy davlat kino arxivi 2020-yilda filmni restavratsiya qilish ishlarini boshlagan. Restavratsiya qilingan nusxaning ilk namoyishi esa 2022-yil 18-oktyabrda Lumière Festivalfestivalida boʻlib oʻtgan[9][10].
Manbalar
- ↑ Taylor et al. 2000, s. 12.
- ↑ Williams 2023, s. 99.
- ↑ Prifti 1978, s. 130.
- ↑ AQSHF.
- ↑ Rowland 2016.
- ↑ Kiss 2018.
- ↑ MIFF.
- ↑ Williams 2023, s. 111.
- ↑ KOHA 2020.
- ↑ SOT 2022.
Foydalanilgan adabiyotlar
Kitoblar
- Prifti, Peter. Socialist Albania since 1944: Domestic and Foreign Developments. MIT Press, 1978. ISBN 0262160706.
- The BFI Companion to Eastern European and Russian Cinema. British Film Institute, 2000. ISBN 0851707521.
- Williams, Bruce. Albanian Cinema through the Fall of Communism: Silver Screens and Red Flags. Amsterdam University Press, 2023. ISBN 9789048529339.
Matbuot
- „The European premiere of the restored film “Tana” produced in 1958, at the International Film Festival “Lumiere” in France“. Gazeta Sot (2022-yil 19-oktyabr). 2025-yil 8-aprelda asl nusxadan arxivlangan.
- „The first kiss in Albanian cinematography“. Telegrafi (2018). 2025-yil 8-aprelda asl nusxadan arxivlangan.
- „The restoration of the first Albanian film "TANA" begins“. Koha Ditore (2020-yil 21-dekabr). 2025-yil 8-aprelda asl nusxadan arxivlangan.
- Rowland, Maire. „Albanian film history in pictures“. Tirana Times (2016). 2025-yil 8-aprelda asl nusxadan arxivlangan.
Veb-saytlar
- „1959 year“. Moscow International Film Festival. 2013-yil 16-yanvarda asl nusxadan arxivlangan.
- „Tana“. Central State Film Archive. 2025-yil 8-aprelda asl nusxadan arxivlangan.