Taj Mahal Palace
Taj Mahal Palace (The Taj Mahal Palace) — Hindistonning Maxarashtra shtati, Mumbay shahridagi Kolaba hududida joylashgan tarixiy besh yulduzli hashamatli mehmonxona. Hind-saratsin uslubida barpo etilgan ushbu maskan 1903-yilda „Taj Mahal“ mehmonxonasi nomi bilan ochilgan boʻlib, xalq tilida koʻpincha qisqacha „Taj“ deb atab kelingan. Mehmonxona Mumbaydan qariyb 1 050 kilometr (650 mil) uzoqlikda, Agra shahrida joylashgan Toj Mahal sharafiga nomlangan. U Britaniya hukmronligi davridan buyon Sharqdagi eng muhtasham mehmonxonalardan biri hisoblanadi. Hozirda mehmonxona Tata Group kompaniyasiga qarashli „The Indian Hotels Company Limited“ (IHCL) tomonidan boshqariladi va uning mulki hisoblanadi[1]. Mehmonxona 2008-yilgi Mumbay teraktlarining asosiy nishonlaridan biri boʻlgan.
| Taj Mahal Palace | |
|---|---|
| Taj Mahal Palace | |
|
Taj Mahal Palace mehmonxonasi | |
| Joylashuvi | Mumbay, Maxarashtra, Hindiston |
| Koordinatalar | 18°55′19″N 72°50′00″E / 18.9220°N 72.8333°E |
| Turi | Mehmonxona |
| Arxitektura uslubi | Hind-saratsin |
| Arxitektor | Sitaram Khanderao Vaidya, D. N. Mirza |
| Asosiy sanalar | 1903-yil 16-dekabr — ochilgan; 1972-yil — minora ochilgan |
| Qarovchi | Taj Hotels |
| Holati | Faoliyat yuritmoqda |
| Sayti | Rasmiy sayti |
„Taj Hotels“ tarmogʻining bosh obyekti sanalgan ushbu mehmonxonada 560 yoki 600 ta xona hamda 44 ta lyuks xona mavjud boʻlib, unda 1 500 nafar xodim mehnat qiladi. Mehmonxona tarixiy va meʼmoriy jihatdan bir-biridan yaqqol ajralib turuvchi ikkita alohida binodan iborat: Taj Mahal Palace (1903-yilda qurilgan) va Minora (1972-yilda ochilgan).
Tarixi
Dastlabki yillar

Mustaqillikkacha boʻlgan davr
Taj Mahal mehmonxonasi Jamsetji Tata buyurtmasi bilan qurilgan boʻlib, 1903-yil 16-dekabrda oʻz eshiklarini mehmonlar uchun ochgan.
Mehmonxona qurilishi sababi haqida keng tarqalgan rivoyatga koʻra, Tatani faqat yevropaliklar uchun moʻljallangan „Watsonʼs“ mehmonxonasiga kiritishmagan. Biroq ushbu maʼlumotning toʻgʻriligi yozuvchi Charlz Allen tomonidan shubha ostiga olingan; uning yozishicha, bunday arzimas haqorat tufayli Tatani yangi mehmonxona qurishga kirishgan deb hisoblash mantiqqa toʻgʻri kelmaydi. Aksincha, Allenning taʼkidlashicha, „Taj“ „The Times of India“ gazetasi muharririning „Bombeyga munosib“ mehmonxona kerakligi haqidagi qistovi hamda Tatanning „oʻzi sevgan shahriga tuhfasi“ sifatida barpo etilgan[2].
Mehmonxonaning asosiy kirish qismi dastlab quruqlikka qaragan tomonda boʻlgan, hozirda bu yerda basseyn joylashgan[3].
1950–1970-yillar
Hindiston mustaqillikka erishgach, britaniyalik mijozlarning kamayishi oqibatida 1966-yilga kelib Taj Mahal mehmonxonasi qarovsiz qolib, ancha toʻzib ketgan edi[4]. 1936-yildan 1960-yilgacha Taj Mahal mehmonxonasi „Sving sultoni“ laqabli afsonaviy jaz musiqachisi Mikki Korreaning ijodiy makoni boʻlgan[5][6].
Kengayish

1972-yildan 1995-yilgacha Taj Mahal mehmonxonasini boshqarish huquqi franchayzing asosida „Pan Am“ kompaniyasining „Inter-Continental Hotels“ boʻlinmasiga berilgan[7] va oʻsha yili yangi minora binosining ochilishi bilan uning nomi „The Taj Mahal Inter-Continental“ deb oʻzgartirilgan[8].
Hozirda „The Taj Mahal Tower“ nomi bilan tanilgan ushbu bino[9] Daraius Batlivalla va Rustom Patell tomonidan birgalikda loyihalashtirilgan boʻlib, keyinchalik Patell bu loyihaga koʻproq eʼtibor qaratgan[10]. Minora tarixiy „Greenʼs Hotel“ oʻrnida barpo etilgan; dastlab 1890-yilda turarjoy sifatida qurilgan ushbu bino 1904-yildan to minora qurilishi uchun buzib tashlanguniga qadar Tata tomonidan mehmonxona sifatida yuritilgan[11].
2003-yilda mehmonxonaning 100 yilligi munosabati bilan uning nomi „The Taj Mahal Palace & Tower“ deb oʻzgartirildi[12].
2008-yilgi Mumbay teraktlari



Bir nechta nishonlarga zarba bergan Lashkari Toyiba terrorchi guruhi[13] „Hindiston boyligi va taraqqiyoti ramziga zarba berish“ maqsadida aynan Taj Mahal Palace mehmonxonasini nishon qilib tanlagan[14]. 2008-yil 26-noyabrda mehmonxonaga hujum uyushtirilib, katta moddiy zarar yetkazildi, jumladan, oradan bir necha soat oʻtib bino tomi qulab tushdi[15]. Hujum paytida odamlar garovga olindi, kamida 167 kishi, jumladan, koʻplab xorijliklar halok boʻldi. Qurbonlarning aksariyati Hindiston fuqarolari boʻlsa-da, terrorchilar ayniqsa xorijiy pasportga ega gʻarbliklarni nishonga olgan edi[16]. 29-noyabr kuni hind maxsus boʻlinmalari mehmonxonada oʻrnashib olgan terrorchilarni yoʻq qilib, uch kunlik qonli jangga chek qoʻydi[17]. „Taj“ning oʻzida kamida 31 kishi vafot etdi. Qamal paytida Taj Mahal Palace mehmonxonasida 450 ga yaqin odam boʻlgan[18]. Terakt mehmonxonada bir necha bor yashagan pokistonlik amerikalik Devid Hedli toʻplagan maʼlumotlar asosida rejalashtirilgan edi.
Koʻp oʻtmay, 30-noyabr kuni „Tata“ rahbari Ratan Tata CNN telekanali jurnalisti Farid Zakariyaga bergan intervyusida hujumlar ehtimoli haqida oldindan ogohlantirish olganliklarini va maʼlum bir xavfsizlik choralari koʻrilganini maʼlum qildi. Biroq hujum arafasida hushyorlik susaygan boʻlishi mumkin, har qanday holatda ham bu choralar jangarilar tomonidan osonlikcha aylanib oʻtilgan[19].
Taj Mahal Palace va Minora mehmonxonasining kamroq zarar koʻrgan qismlari 2008-yil 21-dekabrda qayta ochildi. Taj Mahal Palaceʼning mashhur tarixiy qismini qayta tiklash uchun esa bir necha oy talab etildi[20].
2010-yil mart oyida, taʼmirlash-tiklash ishlari yakunlanayotgan paytda, mehmonxona oʻz nomidan „Minora“ soʻzini chiqarib tashladi va „The Taj Mahal Palace“ deb qayta nomlandi[21].
Yaqin tarix
2017-yilda Taj Mahal Palace mehmonxonasi tasviriy tovar belgisini qoʻlga kiritdi[22] va mamlakatda oʻz meʼmoriy qiyofasini intellektual mulk huquqi bilan himoyalagan ilk binoga aylandi[23][24][25].
Galereya
-
Mehmonxonaning eski qanotidagi gumbaz
-
Mehmonxonaning kechki koʻrinishi
-
Mehmonxonaning Arab dengizidan koʻrinishi; orqa fonda Hindiston darvozasi
-
Mehmonxona tasvirlangan 1908-yilgi otkritka
Manbalar
- ↑ „Our Legacy – The Indian Hotels Company Limited“ (en). www.ihcltata.com. 2026-yil 11-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ A, Charles. „The Taj Mahal hotel will, as before, survive the threat of destruction“. The Guardian (2008-yil 3-dekabr). Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ „A monument to love – Mumbai's Taj Mahal“ (2008-yil 29-noyabr).
- ↑ Last Batch Of British Troops Leave India (1948) | British Pathé YouTubeda
- ↑ „Excerpt | Long gone blues“. mint (2011-yil 3-dekabr). Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ Fernandes, Naresh. Taj Mahal Foxtrot: The Story of Bombay's Jazz Age. Roli Books, November 16, 2012.
- ↑ „Page 10“. Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ „The Taste with Vir Sanghvi: Here's why Indians shy away from hotels with foreign brand names“. Hindustan Times (2018-yil 11-aprel). Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ Shyamal Majumdar.. „The story of Taj | Business Standard News“. Business-standard.com (2011-yil 17-dekabr). Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ Credits. „AD Hotels: The Taj Mahal Palace Tower Photos“. Architectural Digest (2008-yil 31-avgust). Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ „Strange Bedfellows: The Taj and Green's — METROMOD“ (2019-yil 9-mart). Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ „Indian Hotels eyes global marketing ties“. www.rediff.com. Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ „Ten Years After Mumbai, the Group Responsible is Deadlier Than Ever“ (en-US). War on the Rocks (2018-yil 26-noyabr). Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ Foster, Peter „Bombay terror attacks: Why the Taj Mahal Hotel was chosen“. Telegraph (2008-yil 27-noyabr). 2022-yil 12-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ Ramesh, Randeep. „Dozens still held hostage in Mumbai after a night of terror attacks“. The Guardian (2008-yil 27-noyabr). Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ „Mumbai 26/11 terror attack- Taj Mahal hotel under siege“. 2021-yil 13-dekabrda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ „Terror in Mumbai“. YouTube (2014-yil 21-yanvar). 2021-yil 13-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ „Timeline: Mumbai under attack“. BBC News (2008-yil 1-dekabr). Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ „Taj Mahal Hotel chairman: We had warning“. CNN (2008-yil 29-noyabr). 2013-yil 4-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ Pasricha, Anjana. „Mumbai's Attacked Hotels Reopen“. Voice of America (2009-yil 21-dekabr). 2008-yil 22-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ „Taj Tower to be renamed“. Mid-day.com. Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ Vantage Asia Editor. „Trademarking the Taj“. Vantageasia.com (2018-yil 2-fevral). Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ Zachariah, Reeba; V K, Vipashana. „114-year-old Taj Palace becomes first Indian building to get trademark“ (2017-yil 19-iyun). Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ „Mumbai's Taj Palace becomes first Indian building to get trademark“. International Business Times India (2017-yil 19-iyun). Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.
- ↑ PTI. „Mumbai's Taj Mahal Palace hotel acquires image trademark“. The Indian Express (2017-yil 19-iyun). Qaraldi: 2026-yil 16-noyabr.