Tabarka jangi
| Tabarka jangi | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||
| Qoʻmondonlar | |||||||||
| Umaviylar xalifaligi | Berber qabilalari
| ||||||||
Tabarka jangi – Umaviylar xalifaligi va Berber malikasi Dihya oʻrtasida kechgan harbiy toʻqnashuv. Tunisning Tabarka shahri yaqinida milodiy 701, 702 yoki 703-yillarda boʻlib oʻtgan. Jang Umaviylarning yirik gʻalabasi bilan yakunlangan va berberlarning xalifalikka uyushgan holda qarshiligi bostirilgan.
Tarixi
VII asr oxirida arablar hukmronligidagi Umaviylar xalifaligi kuchlari Magʻribni zabt etish uchun bir necha oʻn yil davomida yurish boshladi, bu hudud oʻsha paytda Vizantiya imperiyasi boshqaruvi ostida edi. Bu istiloga qarshi asosiy qarshilik Berber malikasi Dihya tomonidan koʻrsatilgan. Dihya Umaviylarning Numidiya tomon yurishiga qarshi kurashgan. 698-yilda Meskiana jangida Umaviylarga qarshi jangda gʻalaba qozongan va Hasan ibn al-Noʻmonning Numidiyani zabt etish boʻyicha yurishini vaqtincha toʻxtatgan edi[1].
Jang
Liviyada qayta toʻplangan Umaviylar 701, 702[2] yoki 703-yillarda Numidiyani yana istilo qilishdi. Dihya yangi istiloga qarshi turish uchun koʻplab Berber qabilalarini yigʻdi. Ikki armiya Tabarka shahriga yaqin, hozirgi Jazoir–Tunis chegarasi boʻylab, Oʻrta yer dengizi va Aurès togʻlari orasidagi tor joyda toʻqnashdi[3]. Shafqatsiz kechgan jang[3] Umaviylarning gʻalabasi bilan yakunlandi. Dihya halok boʻldi va Umaviylar bosqiniga qarshi kurashgan Berberlar isyonlari bostirildi[3].
Oqibati
Dihya Bir al-Kahina (al-Kahina qudugʻi)da oʻldirilgan[4]. Manbalarda Dihyaning ikki oʻgʻli jangdan omon qolgani, jangdan oldin islom dinini qabul qilib, onalariga qarshi kurash olib borgani[5] yoki jangdan soʻng oʻz hayotini saqlab qolish evaziga dinini qabul qilgani borasida turlicha fikrlar keltirilgan[4].
- ↑ Philippe Sénac; Patrice Cressier (2012). Armand Colin (ed.). Histoire du Maghreb médiéval: VIIe-XIe siècle (in French). p. 111.
- ↑ Nicolle, David. The Great Islamic Conquests AD 632–750 (en). Bloomsbury Publishing, 2012-06-20. ISBN 978-1-84603-890-7.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Houtsma, M. Th. E. J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936 (en). BRILL, 1993. ISBN 978-90-04-09790-2.
- ↑ 4,0 4,1 Modéran, Y. (2005-08-01). "Kahena. (Al-Kâhina)" (fr). Encyclopédie berbère (27): 4102–4111. doi:10.4000/encyclopedieberbere.1306. ISSN 1015-7344. http://journals.openedition.org/encyclopedieberbere/1306.
- ↑ Houtsma, M. Th. E. J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936 (en). BRILL, 1993. ISBN 978-90-04-09790-2.