Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Surhon: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi


== Tarixi ==
== Tarixi ==
Shaharchaning tashkil etilishi 1982-va 1984-yillarga borib taqaladi. 1982-yillarda ushbu (cho'l) hududni o'zlashtirish uchun Surxondaryo viloyatidan va koson tumani po‘loti shaharchalaridan ko'plab ilmli odamlari kela boshlagan. Jumladan yetakchi Agronom- Dilmurod Qulmurodov va ko'plab soha vakillari kela boshlaydilar.shaharcha 5 yildan 10 yilgacha yirik qurilish ishlaridan keyin  to‘liq holatda ishga tushib aholilar ko‘chishlari ham ancha ortib bordi.hozirda ushbu hudud faqat paxta va g‘alla yetishtirishga mo‘ljallangan hudud emas,balki bu hududda xususiy tadbirkorlik ham anchagina rivojlanib bormoqda.hozirda surxon shaharchasi aholisi Respublikada birinchilardan emas balki birinchi o'rinni egallab kelmoqda aynan paxta hosili plani bo'yicha. Chunki o‘zbekiston Respublikasida paxta topshirish bo'yicha eng yirik paxta yetishtiruvchi viloyat Qashqadaryo,eng yirik tuman Koson va eng yirik shaharcha hozircha Surxon boʻlib qolmoqda.hudud asosan (qariyib 70%) Arablardan tashkil topgan bo‘lib shuningdek o‘zbek va ko'plab xalqlar istiqomad qilib kelmoqda.
Shaharchaning tashkil etilishi 1982-va 1984-yillarga borib taqaladi. 1982-yillarda ushbu (choʻl) hududni oʻzlashtirish uchun Surxondaryo viloyatidan va koson tumani poʻloti shaharchalaridan koʻplab ilmli odamlari kela boshlagan. Jumladan yetakchi Agronom- Dilmurod Qulmurodov va koʻplab soha vakillari kela boshlaydilar.shaharcha 5 yildan 10 yilgacha yirik qurilish ishlaridan keyin  toʻliq holatda ishga tushib aholilar koʻchishlari ham ancha ortib bordi.hozirda ushbu hudud faqat paxta va gʻalla yetishtirishga moʻljallangan hudud emas,balki bu hududda xususiy tadbirkorlik ham anchagina rivojlanib bormoqda.hozirda surxon shaharchasi aholisi Respublikada birinchilardan emas balki birinchi oʻrinni egallab kelmoqda aynan paxta hosili plani boʻyicha. Chunki oʻzbekiston Respublikasida paxta topshirish boʻyicha eng yirik paxta yetishtiruvchi viloyat Qashqadaryo,eng yirik tuman Koson va eng yirik shaharcha hozircha Surxon boʻlib qolmoqda.hudud asosan (qariyib 70%) Arablardan tashkil topgan boʻlib shuningdek oʻzbek va koʻplab xalqlar istiqomad qilib kelmoqda.


„Surxon“ soʻzi aslida "''surx"'' va "''ob"'' soʻzlarining birikishidan hosil boʻlgan boʻlsa ham, keyinchalik talaffuzi oʻzgarib ketgan. Surx va ob soʻzlari suvi tarkibida qizil tuproq boʻlganligini anglatadi. Shu tufayli ham, aholi yangi oʻzlashtirilgan hududni Surxob deb atashgan, yaʼni qizil suvli daryo maʼnosida<ref>{{kitob manbasi |last1=To'ra Nafasov |title=Qashqadaryo qishloqnomasi |date=2009-yil |publisher=Muharrir nashriyoti |location=Toshkent |isbn=978-9943-354-60-9 |page=440 |pages=235 |accessdate=08-2023}}</ref>.
„Surxon“ soʻzi aslida "''surx"'' va "''ob"'' soʻzlarining birikishidan hosil boʻlgan boʻlsa ham, keyinchalik talaffuzi oʻzgarib ketgan. Surx va ob soʻzlari suvi tarkibida qizil tuproq boʻlganligini anglatadi. Shu tufayli ham, aholi yangi oʻzlashtirilgan hududni Surxob deb atashgan, yaʼni qizil suvli daryo maʼnosida<ref>{{kitob manbasi |last1=To'ra Nafasov |title=Qashqadaryo qishloqnomasi |date=2009-yil |publisher=Muharrir nashriyoti |location=Toshkent |isbn=978-9943-354-60-9 |page=440 |pages=235 |accessdate=08-2023}}</ref>.
Oʻrtacha yillik yogʻin miqdori 190-200 mm ni tashkil etib, yogʻinning asosiy qismi asosan, bahor va qish oylarida tushadi. Orografik toʻsiqlar yoʻqligi sababli ham sovuq havo oqimlari, asosan, qish oylarida shimoli-sharq tomondan kirib kela oladi.
Oʻrtacha yillik yogʻin miqdori 190-200 mm ni tashkil etib, yogʻinning asosiy qismi asosan, bahor va qish oylarida tushadi. Orografik toʻsiqlar yoʻqligi sababli ham sovuq havo oqimlari, asosan, qish oylarida shimoli-sharq tomondan kirib kela oladi.
== Sanoati ==
== Sanoati ==
Shaharcha sanoatining asosiy qismini fermer xoʻjaliklari taʼminlaydi. Ularda asosan gʻalla va paxta oʻsimliklari yetishtiriladi. 2019-yilda Koson tumani shaharcha hisobiga eng birinchi bo'lib gʻalla hosilini topshirgan edi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Koson tumani g‘alla rejasini birinchilardan bo‘lib bajardi – foto |url=https://kun.uz/uz/news/2019/06/17/koson-tumani-galla-rejasini-birinchilardan-bolib-bajardi-foto |accessdate=08-2023 |agency=kun.uz |date=17-06-2019}}</ref>.surxon hududi bo‘yicha esa oxirgi 7 yildan buyon fermer xoʻjaliklari ichida "surxon uosh avlodi" f/x yetakchilik qilib kelmoqda.shuningdek surxon hududida 10 dan ortiq kichik savdo do'konlari va bitta yirik "surxon Supermarketi" ham faoliyat yuritib keladi.xar hafta seshanba kuni hududda bozor uchun ajratilgan qismida bozor bo'lib o'tadi va u yerda 100 ga yaqin sotuvchilar savdo qilish uchun yig‘ilishadi. Surxon shaharchasida 1 ta oilaviy poliklinika, 2 ta maktab (1 ta 5-sinifgacha 1 ta 11-sinifgacha) hamda tez tibbiy yordam punktlari mavjud.
Shaharcha sanoatining asosiy qismini fermer xoʻjaliklari taʼminlaydi. Ularda asosan gʻalla va paxta oʻsimliklari yetishtiriladi. 2019-yilda Koson tumani shaharcha hisobiga eng birinchi boʻlib gʻalla hosilini topshirgan edi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Koson tumani g‘alla rejasini birinchilardan bo‘lib bajardi – foto |url=https://kun.uz/uz/news/2019/06/17/koson-tumani-galla-rejasini-birinchilardan-bolib-bajardi-foto |accessdate=08-2023 |agency=kun.uz |date=17-06-2019}}</ref>.surxon hududi boʻyicha esa oxirgi 7 yildan buyon fermer xoʻjaliklari ichida "surxon uosh avlodi" f/x yetakchilik qilib kelmoqda.shuningdek surxon hududida 10 dan ortiq kichik savdo doʻkonlari va bitta yirik "surxon Supermarketi" ham faoliyat yuritib keladi.xar hafta seshanba kuni hududda bozor uchun ajratilgan qismida bozor boʻlib oʻtadi va u yerda 100 ga yaqin sotuvchilar savdo qilish uchun yigʻilishadi. Surxon shaharchasida 1 ta oilaviy poliklinika, 2 ta maktab (1 ta 5-sinifgacha 1 ta 11-sinifgacha) hamda tez tibbiy yordam punktlari mavjud.
== Manbalar ==
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
{{Manbalar}}

2026-yil 21-noyabr, 07:20 dagi (joriy) koʻrinishi

Surxon
ruscha: Сурхан
Shaharcha
39°17′56″N 65°42′14″E / 39.29889°N 65.70389°E / 39.29889; 65.70389
Mamlakat Oʻzbekiston
viloyat Qashqadaryo viloyati
tuman Koson tumani
Qachondan beri shaharcha 2009
Vaqt mintaqasi UTC+5
Pochta indeks(lar)i 180817[1]
Surxon ruscha: Сурхан xaritada
Surxon ruscha: Сурхан
Surxon
ruscha: Сурхан

Surxon (ruscha: Сурхан) — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Koson tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda Surxon qishlogʻiga shaharcha maqomi berilgan[2].

Shaharchaning tashkil etilishi 1982-va 1984-yillarga borib taqaladi. 1982-yillarda ushbu (choʻl) hududni oʻzlashtirish uchun Surxondaryo viloyatidan va koson tumani poʻloti shaharchalaridan koʻplab ilmli odamlari kela boshlagan. Jumladan yetakchi Agronom- Dilmurod Qulmurodov va koʻplab soha vakillari kela boshlaydilar.shaharcha 5 yildan 10 yilgacha yirik qurilish ishlaridan keyin toʻliq holatda ishga tushib aholilar koʻchishlari ham ancha ortib bordi.hozirda ushbu hudud faqat paxta va gʻalla yetishtirishga moʻljallangan hudud emas,balki bu hududda xususiy tadbirkorlik ham anchagina rivojlanib bormoqda.hozirda surxon shaharchasi aholisi Respublikada birinchilardan emas balki birinchi oʻrinni egallab kelmoqda aynan paxta hosili plani boʻyicha. Chunki oʻzbekiston Respublikasida paxta topshirish boʻyicha eng yirik paxta yetishtiruvchi viloyat Qashqadaryo,eng yirik tuman Koson va eng yirik shaharcha hozircha Surxon boʻlib qolmoqda.hudud asosan (qariyib 70%) Arablardan tashkil topgan boʻlib shuningdek oʻzbek va koʻplab xalqlar istiqomad qilib kelmoqda.

„Surxon“ soʻzi aslida "surx" va "ob" soʻzlarining birikishidan hosil boʻlgan boʻlsa ham, keyinchalik talaffuzi oʻzgarib ketgan. Surx va ob soʻzlari suvi tarkibida qizil tuproq boʻlganligini anglatadi. Shu tufayli ham, aholi yangi oʻzlashtirilgan hududni Surxob deb atashgan, yaʼni qizil suvli daryo maʼnosida[3].

Surxon shaharchasining iqlimi keskin kontinental. Iyulning oʻrtacha harorati 35-40° ni, yanvarniki esa 0 dan 1° gachani tashkil etadi. Shaharchada vegetatsiya davri 210—240 kunga teng.

Yogʻin miqdori

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Oʻrtacha yillik yogʻin miqdori 190-200 mm ni tashkil etib, yogʻinning asosiy qismi asosan, bahor va qish oylarida tushadi. Orografik toʻsiqlar yoʻqligi sababli ham sovuq havo oqimlari, asosan, qish oylarida shimoli-sharq tomondan kirib kela oladi.

Shaharcha sanoatining asosiy qismini fermer xoʻjaliklari taʼminlaydi. Ularda asosan gʻalla va paxta oʻsimliklari yetishtiriladi. 2019-yilda Koson tumani shaharcha hisobiga eng birinchi boʻlib gʻalla hosilini topshirgan edi[4].surxon hududi boʻyicha esa oxirgi 7 yildan buyon fermer xoʻjaliklari ichida "surxon uosh avlodi" f/x yetakchilik qilib kelmoqda.shuningdek surxon hududida 10 dan ortiq kichik savdo doʻkonlari va bitta yirik "surxon Supermarketi" ham faoliyat yuritib keladi.xar hafta seshanba kuni hududda bozor uchun ajratilgan qismida bozor boʻlib oʻtadi va u yerda 100 ga yaqin sotuvchilar savdo qilish uchun yigʻilishadi. Surxon shaharchasida 1 ta oilaviy poliklinika, 2 ta maktab (1 ta 5-sinifgacha 1 ta 11-sinifgacha) hamda tez tibbiy yordam punktlari mavjud.