Kontent qismiga oʻtish

Sumaya Faruqiy

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Sumaya Faruqiy
Tavalludi 2002-yil
Hirot, Afgʻoniston
Kasbi muhandis

Sumaya Faruqiy (2002-yilda tugʻilgan) – afgʻonistonlik talaba va muhandis hamda Afgʻoniston qizlar robototexnika jamoasining sardori[1]. Ushbu jamoa „Afghan Dreamers“ nomi bilan ham tanilgan[2][3]. 2020-yilda BBC tomonidan eʼlon qilinadigan „100 Women“ roʻyxatiga kiritilgan, shuningdek 2020-yilda UNICEF tomonidan ham eʼtirof etilgan va 2021-yilda UN Women tashkilotining Generation Equality kampaniyasida ishtirok etgan. 2020-yilda COVID-19 pandemiyasi davrida jamoasi Afgʻonistonda koronavirusga qarshi kurashishga yordam berish uchun ventilyatorning prototipini ishlab chiqqan[4].

Hayoti va taʼlimi

Faruqiy 2002-yil Afgʻonistonning gʻarbiy qismidagi Hirot shahrida tugʻilgan[1]. Bolaligida muhandislikka qiziqa boshlagan; bunga otasining avtomobil taʼmirlash ustaxonasida uni kuzatishi va yordam berishi sabab boʻlgan. Onasi esa Tolibon davrida qizlarning taʼlim olishi taqiqlangani sababli 10 yoshdan keyin rasmiy taʼlim olish imkoniga ega boʻlmagan[1]. Faruqiy kelajagi haqida shunday degan: „Kelajakda men elektron muhandis boʻlishni xohlayman va ota-onamning toʻliq qoʻllab-quvvatlashidan baxtiyorman.“[5]

Faoliyati

2017-yil 14 yoshida, Faruqiy Roya Mahbub tomonidan tashkil etilgan Afgʻoniston qizlar robototexnika jamoasining olti aʼzosidan biri sifatida AQShga borib, xalqaro FIRST Global Challenge robototexnika musobaqasida qatnashgan[6][7][8][9]. 2018-yilda jamoa Kanadada mashgʻulotlar oʻtkazgan, keyin esa bir necha oy davomida AQShda boʻlib, turli musobaqalarda ishtirok etgan. AQSh vizalari muddati tugagach, Faruqiy jamoa bilan Estoniya va Istanbulda oʻtkazilgan musobaqalarda qatnashgan[8].

2020-yil boshida, 17 yoshli Faruqiy Afgʻoniston qizlar robototexnika jamoasining sardori boʻlgan[2][10]. Jamoa har kuni maktabdan keyin yigʻilib ishlagan[1]. 2020-yil mart oyida COVID-19 pandemiyasi davrida Hirot viloyati hokimi arzon ventilyatorlar loyihasini ishlab chiqish uchun yordam soʻragan va hukumat murojaat qilgan olti jamoa orasida Afgʻoniston qizlar robototexnika jamoasi ham boʻlgan[11][1]. Jamoa MIT tomonidan ishlab chiqilgan loyiha asosida[11], MIT muhandislari hamda Kaliforniyadagi jarroh Douglas Chin koʻmagida ventilyator prototipini yaratgan. Qurilma Toyota Corolla avtomobili qismlaridan va Honda mototsiklining zanjirli uzatmasidan foydalanib tayyorlangan[2][6][6]. Faruqiyning otasi jamoaga haydovchilik qilib, ularni uylaridan olib ketgan va nazorat punktlaridan qochish uchun yon koʻchalar orqali ustaxonaga olib borgan[5]. Prototipni yaratish uchun zarur qismlarni olishda UNICEF ham jamoaga yordam bergan; uch oy davom etgan ish natijasida qurilma 2020-yil iyulda yakunlangan[12][13].

2020-yil dekabrida Savdo va sanoat vaziri Nizor Ahmad Gʻuryoniy ventilyatorlarni ishlab chiqarish uchun mablagʻ ajratib, zavod qurish uchun yer ham taqdim etgan[1]. Ularning ustozi, Afghan Citadel Software Company bosh direktori Roya Mahbub rahbarligida „Afghan Dreamers“ jamoasi yana ikki qurilma – dezinfeksiya uchun UVC robot va purkash orqali dezinfeksiya qiluvchi robotni ham ishlab chiqqan. Bu qurilmalar Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan ishlab chiqarish uchun tasdiqlangan[1].

2021-yil avgust oyining boshida Faruqi Public Radio International nashriga Afgʻoniston kelajagi haqida fikr bildirib: „Biz biror guruhni boshqasidan ustun qoʻymaymiz, lekin biz uchun eng muhimi – ishimizni davom ettira olishimizdir. Soʻnggi yigirma yil ichida Afgʻoniston ayollari katta yutuqlarga erishdi va bu taraqqiyot hurmat qilinishi kerak“ degan[14]. 2021-yil 17-avgustda Afgʻoniston qizlar robototexnika jamoasi va ularning murabbiylari mamlakatdan chiqib ketishga harakat qilayotgani, biroq parvoz topa olmayotgani haqida xabar berilgan[15][16]; ular Kanadadan yordam soʻragani ham maʼlum qilingan[17]. 2021-yil 19-avgustga kelib jamoa aʼzolarining ayrimlari va murabbiylari Qatarga evakuatsiya qilingani haqida xabarlar tarqalgan[18][19]. 2021-yil 25-avgustga kelib ayrim aʼzolar Meksikaga yetib borgan[20]. 2021-yil 26-avgustda Faruqiy Reuters agentligiga: „Biz Afgʻonistondan taʼlim olish uchun ketdik va bir kun kelib qaytib, xalqimiz va mamlakatimizga xizmat qilamiz.“ degan[21].

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Billing, Lynzy „The female Afghan tech entrepreneurs inspiring each other“. Al Jazeera (2021-yil 15-mart).
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Hadid, Diaa „Unique Robotic Team In Afghanistan Creates Affordable Ventilator Prototype“. NPR (2020-yil 19-may).
  3. ↑ Haidare, Sodaba. „Coronavirus: Afghan girls make ventilators out of car parts“. BBC News (2020-yil 20-may). Qaraldi: 2021-yil 11-may.
  4. ↑ „I am Generation Equality: Somaya Faruqi, young Afghan innovator who led the development of a low-cost ventilator prototype“. UN Women (2021-yil 9-fevral).[sayt ishlamaydi]
  5. ↑ 5,0 5,1 Ghafary, Narges. „From Dream to Reality“. UNICEF (2020-yil 6-avgust). Qaraldi: 2021-yil 11-may.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Akhgar, Tameem. „Ventilator from old car parts? Afghan girls pursue prototype“. ABC News. Associated Press (2020-yil 19-aprel). Qaraldi: 2021-yil 11-may.
  7. ↑ Hauptman, Max. „Afghanistan's robotics team broke barriers. Now it's desperate to escape the Taliban.“. The Washington Post (2021-yil 18-avgust). Qaraldi: 2021-yil 19-avgust.
  8. ↑ 8,0 8,1 Harman, Danna. „'In Afghanistan, We Laugh Differently'“. The New York Times (2019-yil 30-mart). Qaraldi: 2021-yil 11-may.
  9. ↑ Cochrane, Emily. „Afghan Girls' Robotics Team Wins Limelight at Competition“. The New York Times (2017-yil 18-iyul). Qaraldi: 2021-yil 11-may.
  10. ↑ Glinski, Stefanie. „With bike chains and car parts, Afghan girls build ventilators“. Thomson Reuters Foundation News (2020-yil 4-iyun). Qaraldi: 2021-yil 11-may.
  11. ↑ 11,0 11,1 Hadid, Diaa. „All-Girl Robotics Team In Afghanistan Works On Low-Cost Ventilator … With Car Parts“. KPBS. NPR (2020-yil 21-may). Qaraldi: 2021-yil 11-may.
  12. ↑ „The school girls saving Afghanistan from COVID“. Reuters (2020-yil 21-iyul). Qaraldi: 2021-yil 11-may.
  13. ↑ Lamb, Christina. „Teenage girls breathe hope into Afghanistan with Covid ventilator made of old car parts“. The Sunday Times (2020-yil 19-iyul). Qaraldi: 2021-yil 11-may.
  14. ↑ Jaafari, Shirin. „Afghans in a city under siege by the Taliban: 'The insecurity has upended our lives'“. Public Radio International (2021-yil 9-avgust). 2021-yil 16-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 17-avgust. „Updated: August 13, 2021“.
  15. ↑ Motley, Kimberley; Stone, Meighan. „Opinion: The all-girls Afghan robotics team inspired the world. Now they're trapped, waiting to be rescued.“. The Washington Post (2021-yil 17-avgust). Qaraldi: 2021-yil 17-avgust.
  16. ↑ Katz, Leslie. „Afghanistan's all-girls robotics team frantically trying to flee Taliban“. CNET (2021-yil 16-avgust). Qaraldi: 2021-yil 17-avgust.
  17. ↑ Sharma, Shweta. „Afghanistan's all-girls robotics team 'beggingʻ Canada to help escape Taliban“. The Independent. Yahoo! News (2021-yil 17-avgust). Qaraldi: 2021-yil 17-avgust.
  18. ↑ Bengali, Shashank; Fassihi, Farnaz. „Some members of Afghanistan's all-girls robotics team flee the country.“. The New York Times (2021-yil 19-avgust). Qaraldi: 2021-yil 19-avgust.
  19. ↑ Myre, Greg. „The Future Of The Afghan Girls Robotics Team Is Precarious“. Nevada Public Radio. NPR (2021-yil 19-avgust). 2021-yil 19-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 19-avgust.
  20. ↑ Johnson, Katanga; Esposito, Anthony. „Afghan all-girl robotics team members, journalists land in Mexico“. Reuters (2021-yil 25-avgust). Qaraldi: 2021-yil 27-avgust.
  21. ↑ Cornwell, Alexander. „Don't abandon Afghanistan, pleads member of Afghan all-female robotics team“. Reuters (2021-yil 26-avgust). Qaraldi: 2021-yil 29-avgust. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Sumaya_Faruqiy&oldid=796469" dan olindi