Sultoniya maqbarasi

Sultoniya maqbarasi
Sultoniya maqbarasi
	; Janubiy tomondan koʻrinishi (2012-yil)
Umumiy maʼlumot
Joylashuvi	Islomiy Qohira, Qohira, Misr
Koordinatalar	30°01′26″N 31°15′34″E / 30.02389°N 31.25944°E
Texnik holati
Material	tosh

Sultoniya maqbarasi — Mamluklar davriga oid dafn majmuasi boʻlib, Misrning Qohira shahri nekropolisi — Qarofa (yoki Oʻliklar shahri)ning Janubiy qabristonida joylashgan. U 1350-yillarda qurilgan deb hisoblanadi va Sulton Hasanning onasiga bagʻishlangan^[1]^[2]. U oʻzining noyob ikkita tosh gumbazi bilan mashhur.

Tarixiy maʼlumot

Sulton an-Nosir Hasanning onasi u hali bola boʻlganida vafot etgan va uni oʻgay onasi (Maqriziy tomonidan Ardu yoki Tugʻay deb tilga olinadi) tarbiyalagan^[1]. Maqbara yoki Sulton Hasan onasi haqida juda oz maʼlumot bor, chunki bu bino uchun asl vaqf hujjatlari saqlanib qolmagan. Bino yaqin atrofda joylashgan, 1575-yilda Usmonli hokimi Masih posho tomonidan qurilgan Nuriddin masjidining vaqf hujjati yordamida bilvosita aniqlangan; unda uning yonida Sulton Hasan onasiga tegishli bir maqbara borligi qayd etilgan^[2]^[1]. Shuningdek, inshootning meʼmoriy shakllari va gumbazlarning gʻisht yoki yogʻochdan emas, balki toshdan qurilgani bu binoning sulton homiyligi bilan bunyod etilganini koʻrsatadi. Shu maʼlumotlarga asoslanib, u Sulton Hasan hukmronligi davrida, 1350-yillar atrofida qurilgan deb hisoblanadi^[2]^[1]. Sultoniya nomi „sultonlikka oid“ yoki „shohona“ degan maʼnoni anglatadi va bu bino xalq orasida shunday mashhur nom bilan atalgan boʻlishi mumkin^[1].

Maqbara joylashgan qabriston dastlab 1290-yilda Bahriy Mamluklar tomonidan, ilgari harbiy mashgʻulotlar oʻtkaziladigan (yonida asrlar davomida mavjud boʻlgan mamluklar gipprodromi ham boʻlgan) qalʼa yaqinidagi yerda asos solingan qabriston edi^[3]. 1335-yilda qurilgan amir Qavsunning maqbarasi va xonaqohi ham juda yaqin joyda turadi va Sultoniya bilan oʻxshash reja tuzilishiga ega edi^[2].

Sultoniya majmuasining bir qismi, jumladan hovlisi, yoʻqolib ketgan va hozirgi saqlanib qolgan qoldiqlari zamonaviy davrda restavratsiya qilingan^[4]. 2023-yilda, hududdagi boshqa buzilishlar bilan bir qatorda, majmua minorasi yangi avtomobil yoʻli aylanma yoʻlagiga joy ochish maqsadida qismlarga ajratib olib tashlandi. Misr hukumati minorani boshqa joyga koʻchirishni rejalashtirmoqda^[5].

Manbalar

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 Behrens-Abouseif, Doris. Cairo of the Mamluks : a history of the architecture and its culture (en). London: I.B. Tauris, 2007 — 214–217-bet. ISBN 978-1-84511-549-4.
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 Williams, Caroline. Islamic Monuments in Cairo: The Practical Guide, 7th (en), Cairo: The American University in Cairo Press, 2018 — 159–160-bet. ISBN 9789774168550.
↑ El Kadi, Galila; Bonnamy, Alain. Architecture for the Dead: Cairo's Medieval Necropolis (en). Cairo: The American University in Cairo Press, 2007 — 33-bet. ISBN 9789774160745.
↑ „Qubba al-Turba al-Sultaniyya“. Archnet. Qaraldi: 2019-yil 1-noyabr.
↑ Keath, Lee; Magdy, Samy „New highways carve into Cairo's City of the Dead cemetery as Egypt's government reshapes the city“ (en). AP News (2023-yil 11-sentyabr). Qaraldi: 2024-yil 5-iyul.

[:1-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 Behrens-Abouseif, Doris. Cairo of the Mamluks : a history of the architecture and its culture (en). London: I.B. Tauris, 2007 — 214–217-bet. ISBN 978-1-84511-549-4.

[:0-2] 2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 Williams, Caroline. Islamic Monuments in Cairo: The Practical Guide, 7th (en), Cairo: The American University in Cairo Press, 2018 — 159–160-bet. ISBN 9789774168550.

[3] El Kadi, Galila; Bonnamy, Alain. Architecture for the Dead: Cairo's Medieval Necropolis (en). Cairo: The American University in Cairo Press, 2007 — 33-bet. ISBN 9789774160745.

[4] „Qubba al-Turba al-Sultaniyya“. Archnet. Qaraldi: 2019-yil 1-noyabr.

[5] Keath, Lee; Magdy, Samy „New highways carve into Cairo's City of the Dead cemetery as Egypt's government reshapes the city“ (en). AP News (2023-yil 11-sentyabr). Qaraldi: 2024-yil 5-iyul.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]