Sulaymoniya Katta masjidi
| Masjid | |
Sulaymoniya Katta masjidi
مزگەوتی گەورەی سلێمانی | |
 | |
| Masjid 2019-yilda | |
| Mamlakat |  Iroq
|
| Hudud | Kurdiston mintaqasi |
| Joylashuvi | Sulaymoniya muhofazasi, Sulaymoniya shahri |
| Yoʻnalishi | sunniy |
| Meʼmoriy uslub | Islom meʼmorchiligi |
| Binokorlik sanasi | milodiy 1784-yil |
| Umumiy maydoni | 6,000 m2 (65,000 kv ft) |
| Gumbazlar soni | 2 |
| Gumbazlar soni | 2 |
| Minoralar soni | 2 |
| Minoralar soni | 2 |
Sulaymoniya Katta masjidi (kurdcha: مزگەوتی گەورەی سلێمانی), shuningdek, Katta masjid (kurdcha: مزگەوتی گەورە) va Shayx Ahmad masjidi nomlari bilan ham tanilgan, Iroqning Kurdiston mintaqasidagi Sulaymoniya muhofazasi tarkibidagi Sulaymoniya shahrida joylashgan sunniy masjid. Muhtojlarga oziq-ovqat ehson qilishi bilan tanilgan kurd taqvodor shaxsi Hoji Kaka Ahmadning qabri bor[1].
Masjidga milodiy 1784-yilda asos solingan[2]. Keyingi yili[3] Baban amiri Ibrohim posho Baban tomonidan qurilish ishlari yakunlangan masjidda, shuningdek, Iroqqa Britaniya bosqiniga qarshi kurashgan kurd yetakchisi Mahmud Barzanjiyga bagʻishlangan ziyoratgoh ham mavjud[1][2]. Ushbu masjid Sulaymoniyadagi birinchi masjid sifatida eʼtirof etiladi. Masjid binosiga tutashtirilgan holda Baban oilasining maqbarasi joylashgan. Baban qudratli amirlar sulolasi Safaviylar—Usmoniylar urushida[4] Usmoniylar imperiyasiga yordam bergan va zamonaviy Sulaymoniya shahrini barpo etgan[5].
Tarixi
Masjid dastlab xom gʻisht va loydan qurilgan inshoot boʻlgan. 1940, 1950 va nihoyat 1968-yillarda masjidning reja tuzilishi hamda dastlabki binoning ayrim tafsilotlari saqlangan holda gʻishtdan butunlay qayta qurilgan[2]. 1880-yilda Sulton Abdulhamid II farmoni bilan masjidga minora ham qoʻshildi[2]. Hoji Kaka Ahmad 1820-yildagi iqtisodiy inqiroz paytida oziq-ovqat tarqatish uchun masjid yonida oshxona ochgan edi[1]. Hoji Kaka Ahmad 1887-yilda vafot etgan va masjidning bir burchagiga dafn qilingan, keyinchalik oʻsha burchak uning ziyoratgohiga aylantirilgan[6].
Meʼmorchiligi
Masjidga shimoliy darvozadan kiriladi va ushbu darvoza hovliga olib boradi. Masjidning shimoliy tomonida uzun yoʻlak mavjud. Yoz fasli uchun alohida namozxonasi ham bor. Ushbu namozxonaning chap tomonida diniy yoʻnalishda taʼlim beruvchi ustozlar uchun xona, shuningdek, qimmatli diniy kitoblar saqlanadigan katta kutubxona joylashgan. Masjidning asosiy namoz zali kengaytirildi, bunda klassik islomiy uslubdagi meʼmoriy loyiha asos qilib olindi. Shu bilan birga, avvalgi xom gʻishtdan qurilgan eski inshoot uslubi ham aks ettirildi va uning fasadiga Qurʼon oyatlari yozib qoʻyildi[2].
Namozxona yonida Babanlar oilasining shohona maqbarasiga olib boruvchi yoʻlak bor. Uning usti gumbaz bilan yopilgan. Hoji Kaka Ahmad va uning nabirasi Mahmud Barzanjiyning qabri masjid ichida, burchak xonalardan birida joylashgan boʻlib, qabr atrofiga zarih qurilgan[2].
Foydalanish
Masjiddan kundalik namozlarni ado etish uchun foydalaniladi. Masjiddagi oshxona hanuz faoliyat yuritib, muhtojlarga ovqat tarqatadi. Shuningdek, oshxona Ramazon oyida iftor vaqtida ham taom ulashadi.
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 بابان, صلاح حسن „ar:تأسس قبل أكثر من قرنين ويقدم الطعام لآلاف الأشخاص .. جامع السليمانية بالعراق بيت للفقراء وعابري السبيل“ (ar). الجزيرة نت. Qaraldi: 2023-yil 22-noyabr.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 „ar:الجامع الكبير في السـليمانية.. شاهد على تاريخها“ (ar). pukmedia.com. Qaraldi: 2023-yil 22-noyabr.[sayt ishlamaydi]
- ↑ „Great Mosque of Sulaimani | Unbelievable Kurdistan – Official Tourism Site of Kurdistan“. bot.gov.krd. 2024-yil 7-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 22-noyabr.
- ↑ Behn, W. (1988), „BĀBĀN“, Encyclopedia Iranica, III-jild
- ↑ Atmaca, Metin (2012). "Bābān". in Fleet, Kate; Krämer, Gudrun; Matringe, Denis et al.. Encyclopaedia of Islam (3- nashri). Brill Online. ISSN 1873-9830. https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/baban-COM_25080.
- ↑ „ar:السليمانية...قصيدة سحر وجمال لاتنتهي أبياتها“ (ar). alsabaah.iq (2014-yil 6-mart). 2017-yil 6-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 22-noyabr.[yaxshiroq manba kerak]
Havolalar
Vikiomborda „Sulaymoniya Katta masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.