Steven Soderbergh
| Steven Soderbergh | |
|---|---|
.jpg) | |
| Tavalludi |
1963-yil 14-yanvar |
| Fuqaroligi |
 AQSH |
| Faoliyat yillari | 1981 — hozirgacha |
| Turmush oʻrtogʻi |
Betsi Brantli (turm. 1989; ajr. 1994) Julz Asner (turm. 2003) |
| Bolalari | 2 |
| Mukofotlari | „Oltin palma novdasi“ (1989), eng yaxshi rejissyor uchun „Oscar“ (2001) |
Stiven Soderbergh (inglizcha: Steven Andrew Soderbergh; 1963-yil 14-yanvarda Atlantada tugʻilgan) — amerikalik kinorejissyor, prodyuser, ssenariynavis, operator va montajchi[1]. Zamonaviy mustaqil kinoning asoschilaridan biri hisoblanadi, keyinchalik esa yirik studiyalarda yangilikka boy filmlari bilan suratga olgan. Uning filmlari butun dunyoda 2,2 milliard dollardan ortiq daromad keltirgan, „Oscar“ mukofotiga 14 marta nomzod boʻlgan va beshtasini qoʻlga kiritgan.
Soderberg 26 yoshida „Seks, yolgʻonlar va videotasma“ filmi bilan Cannes kinofestivalining „Oltin palma novdasi“ mukofotini olgan eng yosh yakka rejissyor boʻlgan[2]. 2000-yilgi „Tirbandlik“ filmi uchun eng yaxshi rejissyor deb topilib, „Oscar“ mukofotini olgan.
Biografiyasi
Soderberg Atlantada universitet maʼmuri va oʻqituvchisi Piter Endryu Soderberg va Meri Enn oilasida tugʻilgan. Uning kelib chiqishi shved, irland va italyanga borib taqaladi. Bolaligida oilasi Virjiniya shtatining Charlottesville shahriga, keyinroq Luiziana shtatining Baton-Ruj shahriga koʻchgan, u yerda otasi Luiziana shtat universitetida pedagogika fakulteti dekani boʻlgan[3]. Soderberg oʻsmirligida Super 8 va 16 mm kameralarida qisqa metrajli filmlar suratga ola boshlagan. Maktabni tugatgach, kino sohasidagi faoliyatini davom ettirish uchun Gollivudga koʻchib, dastlab teleoʻyinlarda hisob-kitobchi boʻlib ishlagan, soʻng mustaqil montajchi boʻlgan. 1985-yilda „Yes“ rok guruhi uchun „9012Live“ konsert videosini suratga oldi va ushbu ijodiy ishi uchun „Grammy“ mukofotiga nomzod qilib koʻrsatildi.
Soderberg 1989-yilda aktrisa Betsy Brantleyga uylangan, 2003-yilda Jules Asner bilan turmush turmush qurgan.
Kino faoliyati
Soderberg 1989-yilda „Seks, yolgʻonlar va videotasma“ (Sex, Lies, and Videotape) mustaqil dramasi bilan rejissyor sifatida debyut qilgan. Ssenariyni mamlakat boʻylab sakkiz kunlik avtomobil safari davomida yozgan. Film 1989-yilgi Cannes kinofestivalida „Oltin palma novdasi“ mukofotini qoʻlga kiritdi[2] hamda 1990-yillardagi mustaqil kino harakatining vujudga kelishida muhim turtki boʻldi. Biroq keyingi beshta filmi, jumladan „Kafka“ (1991) va „Tepalik qiroli“ (1993), tijoriy jihatdan muvaffaqiyatsiz boʻlgan, tanqidchilar ularni turlicha baholagan. 1998-yilda u George Clooney va Jennifer Lopez ishtirokidagi, oʻziga xos uslubga ega boʻlgan „Koʻzdan uzoq“ (Out of Sight) kriminal komediyasi bilan ekranlarga qaytdi. 2000-yilda ikkita film — Julia Roberts bosh rolni oʻynagan „Erin Brokovich“ va narkotiklar savdosi haqidagi koʻp qahramonli drama „Tirbandlik“ni suratga olgan.
Ikkala film ham 2001-yilgi 73-"Oscar" mukofotining „Eng yaxshi rejissyor“ nominatsiyasiga loyiq koʻrilgan, yakunda u mukofotni „Tirbandlik“ (Traffic) filmi uchun qoʻlga kiritgan.[4]. 2001-yildagi „Okeanning oʻn bir doʻsti“ (Oceanʼs Eleven) filmi tanqidchilar va tomoshabinlar tomonidan iliq kutib olingan hamda „Rolling Stone“ jurnalining eʼtirof etishicha, oʻgʻrilik haqidagi filmlar janrida yangi davrni boshlab berdi[5]. „Okeanning oʻn ikki doʻsti“ (2004) va „Okeanning oʻn uch doʻsti“ (2007) davomlari bilan „Okean trilogiyasi“ shakllangan. Soderberg 2008-yilda Benicio del Toro ishtirokidagi „Che“ epik filmini, 2009-yilda „Xabarchi“, 2011-yilda pandemiya haqidagi „Yuqish“ trillerini suratga olgan, 2012-yilda esa Channing Tatum ishtirokida „Sehrli Mayk“ filmini chiqargan.
2012–2013-yillarga kelib, Soderberg toʻliq metrajli badiiy filmlar suratga olishni toʻxtatdi, ammo televideniyeda ishlashni davom ettirgan, „Qandil ortida“ (HBO, 2013) filmini va The Knick (Cinemax, 2014) serialining dastlabki ikki mavsumini suratga olgan. U 2016-yil fevralida katta kinoga qaytishini rasman maʼlum qilib, 2017-yilda „Loganning omadi“ (Logan Lucky) kriminal komediyasini taqdim etdi[6]. „Aqldan ozgan“ (2018) trillerini butunlay iPhone kamerasida, „Baland uchuvchi qush“ (2019) dramasini esa iPhone 8da suratga olgan. Keyingi asarlari orasida „Kir yuvish xonasi“ (2019), „Hamma gaplashsin“ (2020), „Keskin harakat qilmang“ (2021), „Kimi“ (2022), „Sehrli Mayk: oxirgi raqs“ (2023), „Mavjudlik“ (2024) va „Qora xalta“ (2025) filmlari bor.
Soderberg oʻz filmlarida koʻpincha operator va montajchi sifatida ham faoliyat yuritadi. Ushbu vazifalar uchun u ota-onasining ismlaridan tarkib topgan Peter Andrews va Mary Ann Bernard taxalluslaridan foydalanadi.
Filmografiyasi
Badiiy filmlari
| Yil | Film nomi | Asl nomi | Distribyutor |
|---|---|---|---|
| 1989 | „Seks, yolgʻonlar va videotasma“ | Sex, Lies, and Videotape | Miramax Films |
| 1991 | „Kafka“ | Kafka | Miramax Films |
| 1993 | „Tepalik qiroli“ | King of the Hill | Gramercy Pictures |
| 1995 | „Yer osti“ | The Underneath | Gramercy Pictures |
| 1996 | „Shizopolis“ | Schizopolis | Northern Arts |
| 1996 | „Greyning anatomiyasi“ | Gray’s Anatomy | IFC Films |
| 1998 | „Koʻzdan uzoq“ | Out of Sight | Universal Pictures |
| 1999 | „Britaniyalik“ | The Limey | Artisan Entertainment |
| 2000 | „Erin Brokovich“ | Erin Brockovich | Universal Pictures / Columbia Pictures |
| 2000 | „Tirbandlik“ | Traffic | USA Films / Initial Entertainment Group |
| 2001 | „Okeanning oʻn bir doʻsti“ | Oceanʼs Eleven | Warner Bros. Pictures |
| 2002 | „Ful Frontal“ | Full Frontal | Miramax Films |
| 2002 | „Solaris“ | Solaris | 20th Century Fox |
| 2004 | „Okeanning oʻn ikki doʻsti“ | Oceanʼs Twelve | Warner Bros. Pictures |
| 2005 | „Pufak“ | Bubble | Magnolia Pictures |
| 2006 | „Yaxshi nemis“ | The Good German | Warner Bros. Pictures |
| 2007 | „Okeanning oʻn uch doʻsti“ | Oceanʼs Thirteen | Warner Bros. Pictures |
| 2008 | „Che“ (ikki qismli) | Che: Part One, Che: Part Two | IFC Films / Wild Bunch |
| 2009 | „Hamrohlik xizmati“ | The Girlfriend Experience | Magnolia Pictures |
| 2009 | „Xabarchi“ | The Informant! | Warner Bros. Pictures |
| 2011 | „Yuqish“ | Contagion | Warner Bros. Pictures |
| 2011 | „Nazoratdan chiqish“ | Haywire | Relativity Media |
| 2012 | „Sehrli Mayk“ | Magic Mike | Warner Bros. Pictures / FilmNation Entertainment |
| 2013 | „Nojoʻya taʼsirlar“ | Side Effects | Open Road Films / FilmNation Entertainment |
| 2013 | „Qandil ortida“ | Behind the Candelabra | HBO Films |
| 2017 | „Omadli Logan“ | Logan Lucky | Fingerprint Releasing / Bleecker Street |
| 2018 | „Aqldan ozgan“ | Unsane | Fingerprint Releasing / Bleecker Street / 20th Century Fox |
| 2019 | „Baland uchuvchi qush“ | High Flying Bird | Netflix |
| 2019 | „Kir yuvish xonasi“ | The Laundromat | Netflix |
| 2020 | „Hamma gaplashsin“ | Let Them All Talk | Warner Bros. Pictures / HBO Max |
| 2021 | „Keskin harakat qilmang“ | No Sudden Move | Warner Bros. Pictures / HBO Max |
| 2022 | „Kimi“ | Kimi | Warner Bros. Pictures / HBO Max |
| 2023 | „Sehrli Mayk: oxirgi raqs“ | Magic Mikeʼs Last Dance | Warner Bros. Pictures |
| 2024 | „Mavjudlik“ | Presence | Neon |
| 2025 | „Qora xalta“ | Black Bag | Focus Features / Universal Pictures |
| 2025 | „Kristoferlar“ | The Christophers | Neon |
Manbalar
- ↑ „Steven Soderbergh“. Encyclopædia Britannica.
- ↑ 2,0 2,1 Canby, Vincent. „Critics' Notebook; For the Cannes Winner, Untarnished Celebrity“. The New York Times (1989-yil 27-may).
- ↑ Schilling, Mary Kaye. „Steven Soderbergh on Quitting Hollywood, Getting the Best Out of J.Lo, and His Love of Girls“. Vulture (2014-yil 8-noyabr). Qaraldi: 2018-yil 16-aprel.
- ↑ Haygood, Clare Bundy. „'Gladiator' Captures 12 Oscar Nominations“. The New York Times (2001-yil 13-fevral).
- ↑ Murray, Noel. „5 Things You Didn't Know About the 'Ocean's Eleven' Movies“. Rolling Stone (2016-yil 28-noyabr).
- ↑ Kroll, Justin. „Steven Soderbergh to End Film Retirement for Channing Tatum Movie“. Variety (2016-yil 4-fevral).
Havolalar
- Stiven Soderberg — Britannica entsiklopediyasida