Staka Skenderova
| Staka Skenderova | |
|---|---|
 | |
| Tavalludi |
1828 |
| Vafoti |
26-may 1891 (63 yosh) Sarayevo, Bosniya va Gersegovina, Avstriya-Vengriya |
| Dafn etilgan joyi | Holy Archangels Cemetery, Sarajevo[1] |
| Kasbi | oʻqituvchi, ijtimoiy xodima, yozuvchi va folklorshunos |
Staka Skendereva (1828 — 26-may 1891) Bosniya va Gersegovinadan boʻlgan serb oʻqituvchi, ijtimoiy xodima, yozuvchi va folklorshunos edi[2]. U 1858-yil 19-oktabrda Sarayevoda qizlar uchun birinchi maktabni tashkil etgani bilan tanilgan[3]. Keyingi yili u zamonaviy Bosniyada kitobi nashr etilgan birinchi ayol muallif boʻldi.
Hayoti
Staka Skendereva 1831-yilda ota-onasi Sandjakdagi Priyepolyedan boʻlgan holda Sarayevoda tugʻilgan. Uning katta akasi Usmonli armiyasi uchun tikuvchilik qilgan, va Skendereva yoshligidan turk tilini oʻrgangan hamda oʻzi mustaqil yozishni oʻrganib olgan.
Staka Skenderevaga Usmonli hokimiyati ruxsati bilan 1858-yilda Sarayevoda qizlar uchun birinchi maktabni ochishga ijozat berildi. U, shuningdek, Bosniya va Gersegovinadagi birinchi ayol oʻqituvchi edi.
Staka Skendereva oxir-oqibat rohiba boʻlishga qaror qilgan. Oʻsha paytda Bosniyada serb pravoslav ayollar monastiri boʻlmagani uchun, u 1870-yilda Quddusda sharqiy pravoslav rohibasi sifatida moʻtabar qilingan[4].
Oʻlimi
Staka Skendereva 1891-yil may oyida vafot etgan. U Ilijаda bir tomoshaning zavqidan bahramand boʻlib turganida, ot-arava olomonga urilib ketgan va Skendereva ogʻir jarohat olgan[5]. Uning parvarishini dugonasi Paulina Irbi qildi, biroq u koʻp oʻtmay jarohatlaridan vafot etdi. Irbi dafn marosimini tashkil qildi va Skendereva Sarayevoda dafn etildi.
Staka Skendereva Bosniyadagi faollar va olimlar tomonidan mamlakat madaniyati va tarixida ayollarning yutuqlarini yoritish maqsadida yaratilgan koʻp formatli „ŽeneBiH“ loyihasida tasvirlangan. Shuningdek, u britan-kosovolik yozuvchilar Elizabet Goving va Robert Wilton qalamiga mansub „Hech bir erkakka tegishli boʻlmagan yurtlar: Bolqon tarixidagi sakkizta favqulodda ayol“ nomli esse toʻplamining asosiy qahramonlaridan biridir.
Asarlari
- Lyetopis Bosne, 1825–1856 („Bosniya solnomasi, 1825–1856“, 1859)
Manbalar
- ↑ Pokop.ba. „Sveti Arhangeli Georgije i Gavrilo“ (Bosnian). 2017-yil 1-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 12-iyul.
- ↑ „Žene iz priča i legendi BiH - Staka Skenderova“. Federalna (2014-yil 11-may). 2017-yil 4-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 11-sentyabr.
- ↑ „Staka Skenderova“. BH Leksikon. 2014-yil 11-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 11-sentyabr.
- ↑ „Starogradski haberi 9 - Općina Stari Grad Sarajevo; page 17“. Stari Grad (2011-yil 3-mart). Qaraldi: 2014-yil 11-sentyabr.
- ↑ „STAKA SKENDEROVA“. Sarajevo (2013-yil 12-aprel). 2010-yil 1-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 11-sentyabr.