Kontent qismiga oʻtish

Sitomegalovirus vaksinasi

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Sitomegalovirus vaksinasi — sitomegalovirus (CMV) infeksiyasining oldini olish yoki avval virusni yuqtirgan odamlarda uning qayta faollashuvini (kasallik alomatlarining yana namoyon boʻlishini) cheklash uchun ishlab chiqilayotgan vaksina hisoblanadi. Bunday vaksinani yaratishdagi asosiy qiyinchiliklardan biri CMVning immun tizimidan samarali yashirina olish qobiliyati, shuningdek tadqiqotlar uchun mos hayvon modellarining cheklanganligidir[1]. 2018-yil holatiga koʻra, sitomegalovirusga qarshi tasdiqlangan vaksina mavjud emas edi. Shunga qaramay, bir nechta vaksina nomzodlari ustida ilmiy tadqiqotlar olib borilmoqda. Ular qatoriga rekombinant oqsil, tirik kuchsizlantirilgan, DNK va boshqa turdagi vaksinalar kiradi[1][2][3].

Sitomegalovirus (CMV) TORCH infeksiyalari majmuasiga kiradi va tugʻma infeksiyani keltirib chiqarishi mumkin. Bunday infeksiya asab tizimi bilan bogʻliq buzilishlar, koʻrishning pasayishi hamda eshitish qobiliyatining yoʻqolishiga olib kelishi mumkin. Immuniteti zaiflashgan shaxslarda, jumladan transplantatsiyasi oʻtkazilgan bemorlarda, CMV infeksiyasi yoki uning qayta faollashuvi kasallanish va oʻlim xavfini sezilarli darajada oshiradi. Bundan tashqari, CMV ateroskleroz va koronar arteriya kasalligi kabi turli surunkali kasalliklarning rivojlanishida ham ishtirok etishi mumkin. Soʻnggi tadqiqotlar esa uning Alzheimer kasalligi rivojlanish xavfining ortishi bilan ham bogʻliq boʻlishi mumkinligini koʻrsatmoqda[4]. Shu sababli CMVga qarshi vaksina yaratishga katta eʼtibor qaratilgan boʻlib, bunda ayniqsa homilador ayollarni himoya qilish ustuvor vazifa hisoblanadi[5]. AQShdagi Milliy vaksinalar dasturi boshqarmasi ham bunday vaksinani ishlab chiqishni ustuvor yoʻnalishlardan biri sifatida belgilagan[6][7].

Immuniteti zaif shaxslarni emlash qoʻshimcha qiyinchiliklar tugʻdirishi sababli, bu guruhga mansub shaxslarning bunday vaksina bilan emlanish ehtimoli kamroq boʻladi[2][8].

Tadqiqotlar

2013-yilda Astellas Pharma kompaniyasi gematopoetik oʻzak hujayra transplantatsiyasi oʻtkazilgan bemorlarda ASP0113 nomli sitomegalovirusga qarshi DNK vaksinasining III bosqich klinik sinovlarini boshlagan[9].

2015-yilda Astellas Pharma kompaniyasi sogʻlom koʻngillilar ishtirokida ASP0113 nomli sitomegalovirusga qarshi vaksinaning I bosqich klinik sinovlarini boshlagan[10].

2016-yilda VBI Vaccines kompaniyasi VBI-1501 nomli sitomegalovirus infeksiyasining oldini olishga moʻljallangan vaksinaning I bosqich klinik sinovlarini boshlagan[11].

Sitomegalovirusga qarshi boshqa vaksina nomzodlari qatoriga CMV-MVA Triplex va CMVpp65-A*0201 peptid vaksinasi kiradi. Har ikkala vaksina nomzodining klinik tadqiqotlari City of Hope Milliy tibbiyot markazi tomonidan homiylik qilinmoqda. 2016-yil holatiga koʻra, ularning ishlab chiqilishi II bosqich klinik sinovlar darajasida boʻlgan[12][13].

2019-yil mart oyida Helocyte va City of Hope Milliy tibbiyot markazi Triplex vaksinasining II bosqich klinik sinovlari ijobiy natija berganini eʼlon qildi. Hozirda ular III bosqich klinik tadqiqotlarini oʻtkazish hamda keyinchalik AQSh Oziq-ovqat va farmatsevtika boshqarmasi (FDA) tasdigʻini olish uchun moliyalashtirish manbalarini izlamoqda.

Moderna kompaniyasi mRNA-1647 nomli mRNK asosidagi sitomegalovirus (CMV) vaksinasi ustida ish olib borgan. Ushbu vaksina II bosqich klinik sinovlarga yetib borgan ilk mRNK asosidagi CMV vaksinasi boʻlgan[14]. Biroq u tugʻma CMV infeksiyasining oldini olish maqsadida farzand koʻrish yoshidagi ayollarda CMV infeksiyasining oldini olish boʻyicha asosiy samaradorlik mezoniga erisha olmagan[15]. Shunga qaramay, Moderna kompaniyasi mRNA-1647 vaksinasini transplantatsiyasi oʻtkazilgan bemorlarda sinovdan oʻtkazishni davom ettirmoqda[16].

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 „Vaccine Development for Cytomegalovirus“, Human Herpesviruses, Advances in Experimental Medicine and Biology, 2018 — 271–296-bet. DOI:10.1007/978-981-10-7230-7_13. ISBN 978-981-10-7229-1. 
  2. ↑ 2,0 2,1 Dasari, V.; Smith, C.; Khanna, R. (2013). "Recent advances in designing an effective vaccine to prevent cytomegalovirus-associated clinical diseases". Expert Review of Vaccines 12 (6): 661–76. doi:10.1586/ERV.13.46. PMID 23750795. 
  3. ↑ "Induction of pluripotent protective immunity following immunisation with a chimeric vaccine against human cytomegalovirus". PLoS One 3 (9). 2008. doi:10.1371/journal.pone.0003256. PMID 18806877. PMC 2533118. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=2533118. 
  4. ↑ Hajjar, David P.; Schwartz, Stephen M.. Role of Herpesviruses in Atherogenesis. CRC Press, 1999-02-22. ISBN 978-90-5702-321-7. 
  5. ↑ Schleiss MR (March 2008). "Comparison of vaccine strategies against congenital CMV infection in the guinea pig model". J. Clin. Virol. 41 (3): 224–30. doi:10.1016/j.jcv.2007.10.008. PMID 18060834. 
  6. ↑ "Human cytomegalovirus vaccine: time to look for alternative options". Trends Mol Med 12 (1): 26–33. January 2006. doi:10.1016/j.molmed.2005.11.006. PMID 16337831. 
  7. ↑ "Vaccine development to prevent cytomegalovirus disease: report from the National Vaccine Advisory Committee". Clin. Infect. Dis. 39 (2): 233–9. July 2004. doi:10.1086/421999. PMID 15307033. https://archive.org/details/sim_clinical-infectious-diseases_2004-07-15_39_2/page/233. 
  8. ↑ "Progress toward an elusive goal: current status of cytomegalovirus vaccines". Expert Rev Vaccines 4 (3): 381–406. June 2005. doi:10.1586/14760584.4.3.381. PMID 16026251. 
  9. ↑ „A Study to Evaluate a Therapeutic Vaccine, ASP0113, in Cytomegalovirus (CMV)-Seropositive Recipients Undergoing Allogeneic, Hematopoietic Cell Transplant (HCT) (HELIOS)“. ClinicalTrials.gov (2013-yil 12-iyun). Qaraldi: 2015-yil 26-oktyabr.
  10. ↑ „An Evaluation of a Cytomegalovirus (CMV) Vaccine (ASP0113) in CMV-Seropositive and CMV-Seronegative Healthy Subjects and CMV-Seronegative Dialysis Patients“. ClinicalTrials.gov (2015-yil 8-iyul). Qaraldi: 2015-yil 22-oktyabr.
  11. ↑ „Study to Evaluate Safety, Tolerability, and Immunogenicity of Candidate Human Cytomegalovirus Vaccine in Healthy Adults - Full Text View - ClinicalTrials.gov“. clinicaltrials.gov. Qaraldi: 2016-yil 18-sentyabr.
  12. ↑ „Multi-antigen CMV-MVA Triplex Vaccine in Reducing CMV Complications in Patients Previously Infected With CMV and Undergoing Donor Hematopoietic Cell Transplant“. ClinicalTrials.gov (2015-yil 21-iyul). Qaraldi: 2016-yil 23-yanvar.
  13. ↑ „Vaccine Therapy in Reducing the Frequency of Cytomegalovirus Events in Patients With Hematologic Malignancies Undergoing Donor Stem Cell Transplant“. ClinicalTrials.gov (2015-yil 12-mart). Qaraldi: 2016-yil 23-yanvar.
  14. ↑ Lowe, Derek „Moderna's Upcoming Clinical Trials“. In the Pipeline. American Association for the Advancement of Science (2021-yil 21-aprel). Qaraldi: 2021-yil 19-oktyabr.
  15. ↑ „Reflecting on Moderna’s Phase 3 CMV Vaccine Readout“ (en-US). Moderna. Qaraldi: 2025-yil 18-noyabr.
  16. ↑ „mRNA medicines we are currently developing“ (en-US). Moderna. Qaraldi: 2025-yil 18-noyabr. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Sitomegalovirus_vaksinasi&oldid=783513" dan olindi