Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Sirhind jangi (1555)

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Sirhind jangi (1555)
Dehli
Sanalar 1555-yil 22-iyun
Urush yeri Sirhind
Natija Boburiylar g‘alabasi
Holati Boburiylarning qayta tiklanishi
Raqiblar
Boburiylar imperiyasi Suriylar imperiyasi
Qoʻmondonlar
Humoyun
Bayramxon
Xazir Xon Suriy
Sikandarshoh Suriy
Kuchlar
50 000[1] 80 000[2]

Sirhind jangi — 1555-yilda Boburiylar imperiyasi va Suriylar imperiyasi o‘rtasida bo‘lib o‘tgan.

Tarixi

Humoyun Boburiylar hududlarini egallab olgan pashtun sarkardasi Shershoh tomonidan mag‘lub etilib, qochishga majbur bo‘lganidan so‘ng 15 yil davomida surgunda yashadi. Surgun yillarida Humoyun Forsda bo‘lib, u yerda yuksak fors madaniyati va harbiy texnologiyalari bilan tanishdi. Bu tajriba unga boshqaruv, siyosat va harbiy ishlar borasida qimmatli bilimlar berdi. Keyinchalik bu bilimlar imperiyasini qayta tiklash yo‘lidagi harakatlarida asqotdi. Afg‘oniston va O‘zbekistonda akalarini mag‘lub etgach, Humoyun mintaqadagi hokimiyatini mustahkamlashga muvaffaq bo‘ldi. Shundan so‘ng u Hindistonga qaytib, Boburning sobiq poytaxti Dehlini muvaffaqiyatli qaytarib oldi va Boburiylar imperiyasini qayta tikladi.

Islomshoh Suriy vafotidan so‘ng Suriylar imperiyasida fuqarolar urushi boshlanib, taxtga da’vogarlar o‘zaro hokimiyat uchun kurash olib bordilar. Sikandarshoh Suriy Humoyun Kobuldan qo‘shin to‘plagan paytda Ibrohimshoh Suriyga qarshi kurash bilan band edi. Humoyun 1555-yil fevral oyida Rohtas qal’asi va Lohurni egalladi. Uning qo‘shinining boshqa bir qismi Dipalpur, Gurdaspur va Jalandharni zabt etdi. Qo‘shinning ilg‘or bo‘linmasi Sirhind tomon yo‘l oldi. Sikandar ularning yo‘lini to‘sish uchun 30 ming kishilik qo‘shin yubordi, biroq bu qo‘shin Machhiwara jangida Boburiylar armiyasi tomonidan mag‘lub etildi va Sirhind Boburiylar qo‘liga o‘tdi[3].

Jang

Sikandar 80 ming kishilik qo‘shinga boshchilik qilib, 1555-yil 22-iyunda Sirhind yaqinida Boburiylar qo‘shini bilan jangga kirishdi[4]. Humoyun va Bayramxon yomg‘irli bo‘ron paytida dadil hujum uyushtirdilar. Bu usul Shershohning Chausa jangida Humoyunni mag‘lub etish uchun qo‘llagan taktikasini eslatardi[5]. Sikandar Boburiylar armiyasidan mag‘lubiyatga uchrab, Panjobning shimoli-sharqidagi Sivalik tepaliklari tomon chekinishga majbur bo‘ldi[6]. G‘alaba qozongan Boburiylar Dehli tomon yurish qilib, shaharni egalladilar va Hindistonda o‘z imperiyalarini qayta tikladilar[4].

Manbalar

  1. ↑ Begum, Gulbadan. The History of Humāyūn (Humāyūn-nāmah). Royal Asiatic Society, 1902 — 260-bet. 
  2. ↑ Tate, George P.. The kingdom of Afghanistan: a historical sketch, University of California Libraries, Bombay, Calcutta, "Times of India" offices, 1911 — 22-bet. 
  3. ↑ Majumdar, R.C. (ed.) (2007). The Mughal Empire, Mumbai: Bharatiya Vidya Bhavan, ISBN 81-7276-407-3, pp.94-6
  4. ↑ 4,0 4,1 „Battles for India at Sirhind“ (en-US). Times of India Blog (2018-yil 18-mart). 2023-yil 30-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 25-oktyabr.
  5. ↑ Battle of Sirhind 1555 | Sikandar Shah Suri | Humayun | Mughal⚔️Afghan War (inglizcha), 3 July 2022, 26 October 2022da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-10-25
  6. ↑ Sarker, Sunil Kumar. Himu, the Hindu "Hero" of medieval India : against the background of Afghan-Mughal conflicts. New Delhi: Atlantic Publishers and Distributors, 1994. ISBN 81-7156-483-6. OCLC 31010168.