Kontent qismiga oʻtish

Siljish toki.

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Oʻzgarayotgan elektr maydon va u vujudga keltiradigan magnit maydon oʻrtasida miqdoriy munosabatni oʻrnatish uchun Maksvell siljish toki tushunchasini kiritdi. Uning fikriga koʻra magnit maydon mavjud boʻlar ekan, uni vujudga keltiradigan tok ham mavjud boʻlmogi darkor. Shuni taʼkidlash lozimki, siljish toki elektr toki ega boʻladigan faqat bittagina xususiyatga, yaʼni magnit maydon hosil qila olish xususiyatigagina egadir. U elektr toki ega boʻlgan boshqa birorta ham xususiyatga ega emas.

Oʻzgaruvchan toklar uchun zanjirda kondesatorning boʻlishi tokning oʻtishiga toʻsqinlik qila olmaydi. Lekin bu xolda ham kondesator qoplamalari

orasida zaryad koʻchishi kuzatilmaydi. Shuning uchun kondesator qoplamalari orasida oʻtkazuvchanlik tokining mavjudligiga ekvivalent qandaydir bir jarayon

oʻrinli boʻladi deb, faraz qilishga toʻgʻri keladi. Kondesator qoplamalari orasidagi shu oʻtkazuvchanlik tokiga ulanuvchi tokni siljish toki deyiladi..

Uni matematik ifodasini olish uchun Maksvellning tenglamasini koʻrinishida yozib, xar ikkala tomonini vaqt boʻyicha differensiallaymiz.

Uzliksizlik tenglamasidan qiymatini yuqoridagi tenglamaga qoʻyib

ekanligini topamiz. Bundan koʻrinadiki vektorning kuch chiziqlari doimo yopiq. Bu yerda  – oʻtkazuvchanlik tokining zichligi,

vektor esa siljish tokining zichligi yoki qisqa qilib siljish toki deyiladi.[1]

Manbalar

  1. ↑ Raximov. U.A. , Otaqulov V.O. “Elektrodinamika va nisbiylik nazariyasi”.