Siddhartha (roman)

Romanning ilk nashri, 1922-yil

Siddhartha: Hindcha roman — (olmoncha: Siddhartha. Eine indische Dichtung; inglizcha: Siddhartha: An Indian novel). 1922-yilda yozilgan bo'lib, Hermann Hesse ushbu romanni Olmon tilida yozgan. Roman Gautama Budda davrida yashagan Siddhartha nomli shaxs haqida. Siddhartha ismi sanskritcha Siddha (erishgan) va artha (qidirlgan narsaga) so'zlaridan yasalgan bo'lib, 'o'zining (hayotdagi) maqsadini topgan' yoki 'o'z maqsadlariga yetgan' kabi ma'nolarni bildiradi. Bu ism Kapilavastu shaharning shahzodasi Buddaning yoshligidagi ismi bo'lib, uni Siddhartha Gautama deb atashgan. Romanda Budda 'Gotama' deb ataladi.

Syujeti

Hikoya qadimiy Hindistonda sodir bo'ladi. Siddhartha nomli Braxman o'g'li ma’rifatga erish uchun samanalarga qo'shilib o'z qishlog'ini tark etadi. Do'sti Govinda bilan ular ro'za tutishadi, barcha shaxsiy mol-mulklardan voz kechib, uzoq vaqtlar meditatsiya qilib kun kechirishadi. Oxir-oqibat, ular Gautama Budda bilan uchrashishadi. Govinda Budda ma'rifatga yetgan ekanligini ko'rib, unga murid bo'ladi. Siddhartha esa, o'zi ma'rifatni qidirish uchun do'stini tark etib bir daryodan o'tadi, va shaharga keladi.

Shaharda Kamala nomli ayolni sevib qoladi. Kamala unga badavlat ayolligini, va kim unga ma'shuq bo'lishni istasa boy inson bo'lishi kerakligini tushuntiradi. Siddhartha Kamalaga qiziqib eski hayotini tashlab, pul topish uchun harakat qiladi va yillar o'tishi bilan boy odamga aylanadi. Bir kuni, dunyo vasvasalaridan to'yib shaharni ham, Kamalani ham tark etib daryoga qaytadi. Daryo oldida o'z nafsiga suiqasd qilishga harakat qiladi, ammo uning ichidan Om (buddizm dinidagi eng muqaddas tovush) eshitiladi.

So'ng uni daryoning narigi qirg'og'iga olib qo'ygan Vasuveda bilan ko'rishadi. Siddhartha Vasuvedaning hayotdan bahramandligini ko'rib, u bilan birga istiqomat qilishni so'raydi. Yillar o'tgach, Kamala Gautama buddaning dinini qabul qilib uni ko'rish uchun daryoga keladi. Ammo, yolg'iz emas balki bir o'g'il bilan keladi. Bu o'g'il — Siddharthaning o'g'li. Daryo qirg'og'ida bir ilon Kamalani chaqadi, va uzoq o'tmasdan u vafot etadi. Siddhartha o'z o'g'lini tarbiya qilishga harakat qilar ekan, u esa shahardagi hayotga qiziqib undan qochib ketadi. Siddhartha o'g'lining fikrini o'zgartira olmasligini, o'g'li Siddharthaning hayotini aslo qabul qilmasligini, va shu hayotni o'g'liga majbur qilolmasligini tushunadi.

Siddhartha Vasuveda bilan daryoga yillar mobaynida tinglashadi. So'ng Vasuveda ma'rifatga yetganligini bildirib o'rmon ichiga kirib g'oyib bo'ladi. Siddhartha vaqt haqiqat emasligini anglaydi, va bir kuni uning do'sti Govinda ma'rifatga yetgan kemachi — Siddharthani yoniga keladi. Siddhartha unga: har bir haqiqatning qarama-qarshisi ham to'g'riligini, til va vaqt mafkurasi odamlarni bir e'tiqodga olib borib butun suratni bekitishini, va dunyodagi ma'rifat til orqali tushuntirishning ilojisi yo'qligini tushuntiradi. So'ng u Govindaning peshonasidan o'padi, va Govinda Siddhartha qanday vaqtsizlikka erishgan bo'lsa shuni ko'z oldida ko'radi. Govinda do'sti ma'rifatga yetganiga endi ishonadi va unga ta'zim qiladi.