Sibirlar: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
|related = | |related = | ||
}} | }} | ||
'''Sibirlar''' (oʻz adi - Сыбырлар, ''Sıbırlar'') | '''Sibirlar''' (oʻz adi - Сыбырлар, ''Sıbırlar'') — [[Shimoliy Osiyo]]ning janub-gʻarbisinda - Sibirning mahalliy halki. [[Sibir tili|Sibir tilda]] gaplashadilar. | ||
== Tarkibi == | == Tarkibi == | ||
Sibirlarning tarkibiga ''Tatar'' degan | Sibirlarning tarkibiga ''Tatar'' degan soʻz bilan umumiy nomlanib kelinguvchi quyidagi yerlik elatlar kiradi: | ||
#Barabagi Tatarlar; | #Barabagi Tatarlar; | ||
#Eushta Tatarlar; | #Eushta Tatarlar; | ||
== Tarixi == | == Tarixi == | ||
Sibir Xonligi hozirgi Sibirlarning ajdodlari asos solgan davlat deb qaraladi. Sibirlarning Musulmonlashishi haqida turli tarixiy | Sibir Xonligi hozirgi Sibirlarning ajdodlari asos solgan davlat deb qaraladi. Sibirlarning Musulmonlashishi haqida turli tarixiy maʼlumotlar bor, ulardan biri - bu Tobolskning Tatarlarining orasida saqlanib qolingan rivoyat boʻlib u 1897-yili taniqli Xakas olimi N. F. Katanov tomonidan "Предания тобольских татар о прибытии в 1572 г. мухаммеданских проповедников в г. Искер" (1572-yili Iskar shahriga Muhammadiy chaqiriqchilarning kelganligi haqidagi Tobolskning Tatarlarining Rivoyati") degan nom ostidagi maqolada chop etilgan. | ||
== Adabiyoti == | == Adabiyoti == | ||
Sibirlarning xalq | Sibirlarning xalq ogʻzaki ijodiga mansub bir nechta dostonlari bor boʻlib, ularga, jumladan: | ||
#''Altayn Sayn Sume'' (Barabagi Tatarlardan), | #''Altayn Sayn Sume'' (Barabagi Tatarlardan), | ||
#''Yastay Möngke'' va | #''Yastay Möngke'' va | ||
#''Yir Tushluk'' | #''Yir Tushluk'' | ||
misol | misol boʻladi. Yir Tushluk degan nom V. Radlov tomonidan ''yerga tushgan'' yaʼni uning ichiga kirgan deb yoʻnilgan boʻlib, ushbu dostonning oʻzida qam-shomonchilikka borib taqaluvchi kechinmalarni saqlab qolganligi dostonning oʻziga xos xususiyatlaridan biridir. Altayn Sayn Sumening oʻzgacha xususiyatlaridan biri esa, uzoq muddat farzandsiz yashab kelgan chol va kampirning bola tugʻilgach uni oʻldirishga urunishlaridir<ref>https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/folklor-verbalnyj/tatarskij-epos/altain-sain-sume</ref>. | ||
== Manbalar == | == Manbalar == | ||
{{manbalar}} | {{manbalar}} | ||
2026-yil 21-noyabr, 05:54 dagi (joriy) koʻrinishi
| Sibirlar |
|---|
| Umumiy aholi soni |
| Katta aholiga ega mintaqalar |
| Tillar |
|
Sibir tili |
| Dinlar |
| islom[1] |
Sibirlar (oʻz adi - Сыбырлар, Sıbırlar) — Shimoliy Osiyoning janub-gʻarbisinda - Sibirning mahalliy halki. Sibir tilda gaplashadilar.
Tarkibi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sibirlarning tarkibiga Tatar degan soʻz bilan umumiy nomlanib kelinguvchi quyidagi yerlik elatlar kiradi:
- Barabagi Tatarlar;
- Eushta Tatarlar;
- Tomskning Tatarlari;
- Tobolskning Tatarlari.
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sibir Xonligi hozirgi Sibirlarning ajdodlari asos solgan davlat deb qaraladi. Sibirlarning Musulmonlashishi haqida turli tarixiy maʼlumotlar bor, ulardan biri - bu Tobolskning Tatarlarining orasida saqlanib qolingan rivoyat boʻlib u 1897-yili taniqli Xakas olimi N. F. Katanov tomonidan "Предания тобольских татар о прибытии в 1572 г. мухаммеданских проповедников в г. Искер" (1572-yili Iskar shahriga Muhammadiy chaqiriqchilarning kelganligi haqidagi Tobolskning Tatarlarining Rivoyati") degan nom ostidagi maqolada chop etilgan.
Adabiyoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sibirlarning xalq ogʻzaki ijodiga mansub bir nechta dostonlari bor boʻlib, ularga, jumladan:
- Altayn Sayn Sume (Barabagi Tatarlardan),
- Yastay Möngke va
- Yir Tushluk
misol boʻladi. Yir Tushluk degan nom V. Radlov tomonidan yerga tushgan yaʼni uning ichiga kirgan deb yoʻnilgan boʻlib, ushbu dostonning oʻzida qam-shomonchilikka borib taqaluvchi kechinmalarni saqlab qolganligi dostonning oʻziga xos xususiyatlaridan biridir. Altayn Sayn Sumening oʻzgacha xususiyatlaridan biri esa, uzoq muddat farzandsiz yashab kelgan chol va kampirning bola tugʻilgach uni oʻldirishga urunishlaridir[2].